১৫. অত্তদণ্ডসুত্তৱণ্ণনা

৯৪২. অত্তদণ্ডা ভযং জাতন্তি অত্তদণ্ডসুত্তং. কা উপ্পত্তি? যো সো সম্মাপৰিব্বাজনীযসুত্তস্স উপ্পত্তিযং ৱুচ্চমানায সাকিযকোলিযানং উদকং পটিচ্চ কলহো ৱণ্ণিতো, তং ঞত্ৱা ভগৱা ‘‘ঞাতকা কলহং কৰোন্তি, হন্দ নে ৱাৰেস্সামী’’তি দ্ৱিন্নং সেনানং মজ্ঝে ঠত্ৱা ইমং সুত্তমভাসি.

তত্থ পঠমগাথাযত্থো – যং লোকস্স দিট্ঠধম্মিকং ৱা সম্পৰাযিকং ৱা ভযং জাতং, তং সব্বং অত্তদণ্ডা ভযং জাতং অত্তনো দুচ্চৰিতকাৰণা জাতং, এৱং সন্তেপি জনং পস্সথ মেধগং, ইমং সাকিযাদিজনং পস্সথ অঞ্ঞমঞ্ঞং মেধগং হিংসকং বাধকন্তি. এৱং তং পটিৱিৰুদ্ধং ৱিপ্পটিপন্নং জনং পৰিভাসিত্ৱা অত্তনো সম্মাপটিপত্তিদস্সনেন তস্স সংৱেগং জনেতুং আহ ‘‘সংৱেগং কিত্তযিস্সামি, যথা সংৱিজিতং মযা’’তি, পুব্বে বোধিসত্তেনেৱ সতাতি অধিপ্পাযো.

৯৪৩. ইদানি যথানেন সংৱিজিতং, তং পকাৰং দস্সেন্তো ‘‘ফন্দমান’’ন্তিআদিমাহ. তত্থ ফন্দমানন্তি তণ্হাদীহি কম্পমানং. অপ্পোদকেতি অপ্পউদকে. অঞ্ঞমঞ্ঞেহি ব্যাৰুদ্ধে দিস্ৱাতি নানাসত্তে চ অঞ্ঞমঞ্ঞেহি সদ্ধিং ৱিৰুদ্ধে দিস্ৱা. মং ভযমাৱিসীতি মং ভযং পৱিট্ঠং.

৯৪৪. সমন্তমসাৰো লোকোতি নিৰযং আদিং কত্ৱা সমন্ততো লোকো অসাৰো নিচ্চসাৰাদিৰহিতো. দিসা সব্বা সমেৰিতাতি সব্বা দিসা অনিচ্চতায কম্পিতা. ইচ্ছং ভৱনমত্তনোতি অত্তনো তাণং ইচ্ছন্তো. নাদ্দসাসিং অনোসিতন্তি কিঞ্চি ঠানং জৰাদীহি অনজ্ঝাৱুত্থং নাদ্দক্খিং.

৯৪৫. ওসানেত্ৱেৱ ব্যাৰুদ্ধে, দিস্ৱা মে অৰতী অহূতি যোব্বঞ্ঞাদীনং ওসানে এৱ অন্তগমকে এৱ ৱিনাসকে এৱ জৰাদীহি ব্যাৰুদ্ধে আহতচিত্তে সত্তে দিস্ৱা অৰতি মে অহোসি. অথেত্থ সল্লন্তি অথ এতেসু সত্তেসু ৰাগাদিসল্লং. হদযনিস্সিতন্তি চিত্তনিস্সিতং.

৯৪৬. ‘‘কথংআনুভাৱং সল্ল’’ন্তি চে – যেন সল্লেন ওতিণ্ণোতি গাথা. তত্থ দিসা সব্বা ৱিধাৱতীতি সব্বা দুচ্চৰিতদিসাপি পুৰত্থিমাদিদিসাৱিদিসাপি ধাৱতি. তমেৱ সল্লমব্বুয্হ, ন ধাৱতি ন সীদতীতি তমেৱ সল্লং উদ্ধৰিত্ৱা তা চ দিসা ন ধাৱতি, চতুৰোঘে চ ন সীদতীতি.

৯৪৭. এৱংমহানুভাৱেন সল্লেন ওতিণ্ণেস্ৱপি চ সত্তেসু – তত্থ সিক্খানুগীযন্তি, যানি লোকে গধিতানীতি গাথা. তস্সত্থো – যে লোকে পঞ্চ কামগুণা পটিলাভায গিজ্ঝন্তীতি কত্ৱা ‘‘গধিতানী’’তি ৱুচ্চন্তি, চিৰকালাসেৱিতত্তা ৱা ‘‘গধিতানী’’তি ৱুচ্চন্তি, তত্থ তং নিমিত্তং হত্থিসিক্খাদিকা অনেকা সিক্খা কথীযন্তি উগ্গয্হন্তি ৱা. পস্সথ যাৱ পমত্তো ৱাযং লোকো, যতো পণ্ডিতো কুলপুত্তো তেসু ৱা গধিতেসু তাসু ৱা সিক্খাসু অধিমুত্তো ন সিযা, অঞ্ঞদত্থু অনিচ্চাদিদস্সনেন নিব্বিজ্ঝ সব্বসো কামে অত্তনো নিব্বানমেৱ সিক্খেতি.

৯৪৮. ইদানি যথা নিব্বানায সিক্খিতব্বং, তং দস্সেন্তো ‘‘সচ্চো সিযা’’তিআদিমাহ. তত্থ সচ্চোতি ৱাচাসচ্চেন ঞাণসচ্চেন মগ্গসচ্চেন চ সমন্নাগতো. ৰিত্তপেসুণোতি পহীনপেসুণো. ৱেৱিচ্ছন্তি মচ্ছৰিযং.

৯৪৯. নিদ্দং তন্দিং সহে থীনন্তি পচলাযিকঞ্চ কাযালসিযঞ্চ চিত্তালসিযঞ্চাতি ইমে তযো ধম্মে অভিভৱেয্য. নিব্বানমনসোতি নিব্বাননিন্নচিত্তো.

৯৫০-৫১. সাহসাতি ৰত্তস্স ৰাগচৰিযাদিভেদা সাহসকৰণা. পুৰাণং নাভিনন্দেয্যাতি অতীতৰূপাদিং নাভিনন্দেয্য. নৱেতি পচ্চুপ্পন্নে. হিয্যমানেতি ৱিনস্সমানে. আকাসং ন সিতো সিযাতি তণ্হানিস্সিতো ন ভৱেয্য. তণ্হা হি ৰূপাদীনং আকাসনতো ‘‘আকাসো’’তি ৱুচ্চতি.

৯৫২. ‘‘কিংকাৰণা আকাসং ন সিতো সিযা’’তি চে – ‘‘গেধং ব্ৰূমী’’তি গাথা. তস্সত্থো – অহঞ্হি ইমং আকাসসঙ্খাতং তণ্হং ৰূপাদীসু গিজ্ঝনতো গেধং ব্ৰূমি ‘‘গেধো’’তি ৱদামি. কিঞ্চ ভিয্যো – অৱহননট্ঠেন ‘‘ওঘো’’তি চ আজৱনট্ঠেন ‘‘আজৱ’’ন্তি চ ‘‘ইদং ময্হং, ইদং ময্হ’’ন্তি জপ্পকাৰণতো ‘‘জপ্পন’’ন্তি চ দুম্মুঞ্চনট্ঠেন ‘‘আৰম্মণ’’ন্তি চ কম্পকৰণেন ‘‘পকম্পন’’ন্তি চ ব্ৰূমি, এসা চ লোকস্স পলিবোধট্ঠেন দুৰতিক্কমনীযট্ঠেন চ কামপঙ্কো দুৰচ্চযোতি. ‘‘আকাসং ন সিতো সিযা’’তি এৱং ৱুত্তে ৱা ‘‘কিমেতং আকাস’’ন্তি চে? গেধং ব্ৰূমীতি. এৱম্পি তস্সা গাথায সম্বন্ধো ৱেদিতব্বো. তত্থ পদযোজনা – আকাসন্তি গেধং ব্ৰূমীতি. তথা য্ৱাযং মহোঘোতি ৱুচ্চতি. তং ব্ৰূমি, আজৱং ব্ৰূমি, জপ্পনং ব্ৰূমি, পকম্পনং ব্ৰূমি, য্ৱাযং সদেৱকে লোকে কামপঙ্কো দুৰচ্চযো, তং ব্ৰূমীতি.

৯৫৩. এৱমেতং গেধাদিপৰিযাযং আকাসং অনিস্সিতো – সচ্চা অৱোক্কম্মাতি গাথা. তস্সত্থো – পুব্বে ৱুত্তা তিৱিধাপি সচ্চা অৱোক্কম্ম মোনেয্যপ্পত্তিযা মুনীতি সঙ্খ্যং গতো নিব্বানত্থলে তিট্ঠতি ব্ৰাহ্মণো, স ৱে এৱৰূপো সব্বানি আযতনানি নিস্সজ্জিত্ৱা ‘‘সন্তো’’তি ৱুচ্চতীতি.

৯৫৪. কিঞ্চ ভিয্যো – স ৱে ৱিদ্ৱাতি গাথা. তত্থ ঞত্ৱা ধম্মন্তি অনিচ্চাদিনযেন সঙ্খতধম্মং ঞত্ৱা. সম্মা সো লোকে ইৰিযানোতি অসম্মাইৰিযনকৰানং কিলেসানং পহানা সম্মা সো লোকে ইৰিযমানো.

৯৫৫. এৱং অপিহেন্তো চ – যোধ কামেতি গাথা. তত্থ সঙ্গন্তি সত্তৱিধং সঙ্গঞ্চ যো অচ্চতৰি নাজ্ঝেতীতি নাভিজ্ঝাযতি.

৯৫৬. তস্মা তুম্হেসুপি যো এৱৰূপো হোতুমিচ্ছতি, তং ৱদামি – যং পুব্বেতি গাথা. তত্থ যং পুব্বেতি অতীতে সঙ্খাৰে আৰব্ভ উপ্পজ্জনধম্মং কিলেসজাতং অতীতকম্মঞ্চ. পচ্ছা তে মাহু কিঞ্চনন্তি অনাগতেপি সঙ্খাৰে আৰব্ভ উপ্পজ্জনধম্মং ৰাগাদিকিঞ্চনং মাহু. মজ্ঝে চে নো গহেস্সসীতি পচ্চুপ্পন্নে ৰূপাদিধম্মেপি ন গহেস্সসি চে.

৯৫৭. এৱং ‘‘উপসন্তো চৰিস্সসী’’তি অৰহত্তপ্পত্তিং দস্সেত্ৱা ইদানি অৰহতো থুতিৱসেন ইতো পৰা গাথাযো অভাসি. তত্থ সব্বসোতি গাথায মমাযিতন্তি মমত্তকৰণং, ‘‘মম ইদ’’ন্তি গহিতং ৱা ৱত্থু. অসতা চ ন সোচতীতি অৱিজ্জমানকাৰণা অসন্তকাৰণা ন সোচতি. ন জীযতীতি জানিম্পি ন গচ্ছতি.

৯৫৮-৯. কিঞ্চ ভিয্যো – যস্স নত্থীতি গাথা. তত্থ কিঞ্চনন্তি কিঞ্চি ৰূপাদিধম্মজাতং. কিঞ্চ ভিয্যো – অনিট্ঠুৰীতি গাথা. তত্থ অনিট্ঠুৰীতি অনিস্সুকী. ‘‘অনিদ্ধুৰী’’তিপি কেচি পঠন্তি. সব্বধী সমোতি সব্বত্থ সমো, উপেক্খকোতি অধিপ্পাযো. কিং ৱুত্তং হোতি? যো সো ‘‘নত্থি মে’’তি ন সোচতি, তমহং অৱিকম্পিনং পুগ্গলং পুট্ঠো সমানো অনিট্ঠুৰী অননুগিদ্ধো অনেজো সব্বধি সমোতি ইমং তস্মিং পুগ্গলে চতুব্বিধমানিসংসং ব্ৰূমীতি.

৯৬০. কিঞ্চ ভিয্যো – অনেজস্সাতি গাথা. তত্থ নিসঙ্খতীতি পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰাদীসু যো কোচি সঙ্খাৰো. সো হি যস্মা নিসঙ্খৰিযতি নিসঙ্খৰোতি ৱা, তস্মা ‘‘নিসঙ্খতী’’তি ৱুচ্চতি. ৱিযাৰম্ভাতি ৱিৱিধা পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰাদিকা আৰম্ভা. খেমং পস্সতি সব্বধীতি সব্বত্থ অভযমেৱ পস্সতি.

৯৬১. এৱং পস্সন্তো ন সমেসূতি গাথা. তত্থ ন ৱদতেতি ‘‘সদিসোহমস্মী’’তিআদিনা মানৱসেন সমেসুপি অত্তানং ন ৱদতি ওমেসুপি উস্সেসুপি. নাদেতি ন নিৰস্সতীতি ৰূপাদীসু কঞ্চি ধম্মং ন গণ্হাতি; ন নিস্সজ্জতি. সেসং সব্বত্থ পাকটমেৱ. এৱং অৰহত্তনিকূটেন দেসনং নিট্ঠাপেসি, দেসনাপৰিযোসানে পঞ্চসতা সাকিযকুমাৰা চ কোলিযকুমাৰা চ এহিভিক্খুপব্বজ্জায পব্বজিতা, তে গহেত্ৱা ভগৱা মহাৱনং পাৱিসীতি.

পৰমত্থজোতিকায খুদ্দক-অট্ঠকথায

সুত্তনিপাত-অট্ঠকথায অত্তদণ্ডসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.