১. কামসুত্তৱণ্ণনা

৭৭৩. কামং কামযমানস্সাতি কামসুত্তং. কা উপ্পত্তি? ভগৱতি কিৰ সাৱত্থিযং ৱিহৰন্তে অঞ্ঞতৰো ব্ৰাহ্মণো সাৱত্থিযা জেতৱনস্স চ অন্তৰে অচিৰৱতীনদীতীৰে ‘‘যৱং ৱপিস্সামী’’তি খেত্তং কসতি. ভগৱা ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতো পিণ্ডায পৱিসন্তো তং দিস্ৱা আৱজ্জেন্তো অদ্দস – ‘‘অস্স ব্ৰাহ্মণস্স যৱা ৱিনস্সিস্সন্তী’’তি, পুন উপনিস্সযসম্পত্তিং আৱজ্জেন্তো চস্স সোতাপত্তিফলস্স উপনিস্সযং অদ্দস. ‘‘কদা পাপুণেয্যা’’তি আৱজ্জেন্তো ‘‘সস্সে ৱিনট্ঠে সোকাভিভূতো ধম্মদেসনং সুত্ৱা’’তি অদ্দস. ততো চিন্তেসি – ‘‘সচাহং তদা এৱ ব্ৰাহ্মণং উপসঙ্কমিস্সামি, ন মে ওৱাদং সোতব্বং মঞ্ঞিস্সতি. নানাৰুচিকা হি ব্ৰাহ্মণা, হন্দ, নং ইতো পভুতিযেৱ সঙ্গণ্হামি, এৱং মযি মুদুচিত্তো হুত্ৱা তদা ওৱাদং সোস্সতী’’তি ব্ৰাহ্মণং উপসঙ্কমিত্ৱা আহ – ‘‘কিং, ব্ৰাহ্মণ, কৰোসী’’তি. ব্ৰাহ্মণো ‘‘এৱং উচ্চাকুলীনো সমণো গোতমো মযা সদ্ধিং পটিসন্থাৰং কৰোতী’’তি তাৱতকেনেৱ ভগৱতি পসন্নচিত্তো হুত্ৱা ‘‘খেত্তং, ভো গোতম, কসামি যৱং ৱপিস্সামী’’তি আহ. অথ সাৰিপুত্তত্থেৰো চিন্তেসি – ‘‘ভগৱা ব্ৰাহ্মণেন সদ্ধিং পটিসন্থাৰং অকাসি, ন চ অহেতু অপ্পচ্চযা তথাগতা এৱং কৰোন্তি, হন্দাহম্পি তেন সদ্ধিং পটিসন্থাৰং কৰোমী’’তি ব্ৰাহ্মণং উপসঙ্কমিত্ৱা তথেৱ পটিসন্থাৰমকাসি. এৱং মহামোগ্গল্লানত্থেৰো সেসা চ অসীতি মহাসাৱকা. ব্ৰাহ্মণো অতীৱ অত্তমনো অহোসি.

অথ ভগৱা সম্পজ্জমানেপি সস্সে একদিৱসং কতভত্তকিচ্চো সাৱত্থিতো জেতৱনং গচ্ছন্তো মগ্গা ওক্কম্ম ব্ৰাহ্মণস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা আহ – ‘‘সুন্দৰং তে, ব্ৰাহ্মণ, যৱক্খেত্ত’’ন্তি. ‘‘এৱং, ভো গোতম, সুন্দৰং, সচে সম্পজ্জিস্সতি, তুম্হাকম্পি সংৱিভাগং কৰিস্সামী’’তি. অথস্স চতুমাসচ্চযেন যৱা নিপ্ফজ্জিংসু. তস্স ‘‘অজ্জ ৱা স্ৱে ৱা লাযিস্সামী’’তি উস্সুক্কং কুৰুমানস্সেৱ মহামেঘো উট্ঠহিত্ৱা সব্বৰত্তিং ৱস্সি. অচিৰৱতী নদী পূৰা আগন্ত্ৱা সব্বং যৱং ৱহি. ব্ৰাহ্মণো সব্বৰত্তিং অনত্তমনো হুত্ৱা পভাতে নদীতীৰং গতো সব্বং সস্সৱিপত্তিং দিস্ৱা ‘‘ৱিনট্ঠোম্হি, কথং দানি জীৱিস্সামী’’তি বলৱসোকং উপ্পাদেসি. ভগৱাপি তমেৱ ৰত্তিং পচ্চূসসমযে বুদ্ধচক্খুনা লোকং ৱোলোকেন্তো ‘‘অজ্জ ব্ৰাহ্মণস্স ধম্মদেসনাকালো’’তি ঞত্ৱা ভিক্খাচাৰৱত্তেন সাৱত্থিং পৱিসিত্ৱা ব্ৰাহ্মণস্স ঘৰদ্ৱাৰে অট্ঠাসি. ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং দিস্ৱা ‘‘সোকাভিভূতং মং অস্সাসেতুকামো সমণো গোতমো আগতো’’তি চিন্তেত্ৱা আসনং পঞ্ঞাপেত্ৱা পত্তং গহেত্ৱা ভগৱন্তং নিসীদাপেসি. ভগৱা জানন্তোৱ ব্ৰাহ্মণং পুচ্ছি – ‘‘কিং ব্ৰাহ্মণ পদুট্ঠচিত্তো ৱিহাসী’’তি? আম, ভো গোতম, সব্বং মে যৱক্খেত্তং উদকেন ৱূড়্হন্তি. অথ ভগৱা ‘‘ন, ব্ৰাহ্মণ, ৱিপন্নে দোমনস্সং, সম্পন্নে চ সোমনস্সং কাতব্বং. কামা হি নাম সম্পজ্জন্তিপি ৱিপজ্জন্তিপী’’তি ৱত্ৱা তস্স ব্ৰাহ্মণস্স সপ্পাযং ঞত্ৱা ধম্মদেসনাৱসেন ইমং সুত্তমভাসি. তত্থ সঙ্খেপতো পদত্থসম্বন্ধমত্তমেৱ ৱণ্ণযিস্সাম, ৱিত্থাৰো পন নিদ্দেসে (মহানি. ১) ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো. যথা চ ইমস্মিং সুত্তে, এৱং ইতো পৰং সব্বসুত্তেসু.

তত্থ কামন্তি মনাপিযৰূপাদিতেভূমকধম্মসঙ্খাতং ৱত্থুকামং, কামযমানস্সাতি ইচ্ছমানস্স. তস্স চে তং সমিজ্ঝতীতি তস্স কামযমানস্স সত্তস্স তং কামসঙ্খাতং ৱত্থু সমিজ্ঝতি চে, সচে সো তং লভতীতি ৱুত্তং হোতি. অদ্ধা পীতিমনো হোতীতি একংসং তুট্ঠচিত্তো হোতি. লদ্ধাতি লভিত্ৱা. মচ্চোতি সত্তো. যদিচ্ছতীতি যং ইচ্ছতি.

৭৭৪. তস্স চে কামযানস্সাতি তস্স পুগ্গলস্স কামে ইচ্ছমানস্স, কামেন ৱা যাযমানস্স. ছন্দজাতস্সাতি জাততণ্হস্স. জন্তুনোতি সত্তস্স. তে কামা পৰিহাযন্তীতি তে কামা পৰিহাযন্তি চে. সল্লৱিদ্ধোৱ ৰুপ্পতীতি অথ অযোমযাদিনা সল্লেন ৱিদ্ধো ৱিয পীড়ীযতি.

৭৭৫. ততিযগাথায সঙ্খেপত্থো – যো পন ইমে কামে তত্থ ছন্দৰাগৱিক্খম্ভনেন ৱা সমুচ্ছেদেন ৱা অত্তনো পাদেন সপ্পস্স সিৰং ইৱ পৰিৱজ্জেতি. সো ভিক্খু সব্বং লোকং ৱিসৰিত্ৱা ঠিতত্তা লোকে ৱিসত্তিকাসঙ্খাতং তণ্হং সতো হুত্ৱা সমতিৱত্ততীতি.

৭৭৬-৮. ততো পৰাসং তিস্সন্নং গাথানং অযং সঙ্খেপত্থো – যো এতং সালিক্খেত্তাদিং খেত্তং ৱা ঘৰৱত্থাদিং ৱত্থুং ৱা কহাপণসঙ্খাতং হিৰঞ্ঞং ৱা গোঅস্সভেদং গৱাস্সং ৱা ইত্থিসঞ্ঞিকা থিযো ৱা ঞাতিবন্ধৱাদী বন্ধূ ৱা অঞ্ঞে ৱা মনাপিযৰূপাদী পুথু কামে অনুগিজ্ঝতি, তং পুগ্গলং অবলসঙ্খাতা কিলেসা বলীযন্তি সহন্তি মদ্দন্তি, সদ্ধাবলাদিৱিৰহেন ৱা অবলং তং পুগ্গলং অবলা কিলেসা বলীযন্তি, অবলত্তা বলীযন্তীতি অত্থো. অথ তং কামগিদ্ধং কামে ৰক্খন্তং পৰিযেসন্তঞ্চ সীহাদযো চ পাকটপৰিস্সযা কাযদুচ্চৰিতাদযো চ অপাকটপৰিস্সযা মদ্দন্তি, ততো অপাকটপৰিস্সযেহি অভিভূতং তং পুগ্গলং জাতিআদিদুক্খং ভিন্নং নাৱং উদকং ৱিয অন্ৱেতি. তস্মা কাযগতাসতিআদিভাৱনায জন্তু সদা সতো হুত্ৱা ৱিক্খম্ভনসমুচ্ছেদৱসেন ৰূপাদীসু ৱত্থুকামেসু সব্বপ্পকাৰম্পি কিলেসকামং পৰিৱজ্জেন্তো কামানি পৰিৱজ্জযে. এৱং তে কামে পহায তপ্পহানকৰমগ্গেনেৱ চতুব্বিধম্পি তৰে ওঘং তৰেয্য তৰিতুং সক্কুণেয্য. ততো যথা পুৰিসো উদকগৰুকং নাৱং সিঞ্চিত্ৱা লহুকায নাৱায অপ্পকসিৰেনেৱ পাৰগূ ভৱেয্য, পাৰং গচ্ছেয্য, এৱমেৱ অত্তভাৱনাৱং কিলেসূদকগৰুকং সিঞ্চিত্ৱা লহুকেন অত্তভাৱেন পাৰগূ ভৱেয্য, সব্বধম্মপাৰং নিব্বানং গতো ভৱেয্য, অৰহত্তপ্পত্তিযা গচ্ছেয্য চ, অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পৰিনিব্বাতীতি অৰহত্তনিকূটেন দেসনং নিট্ঠাপেসি. দেসনাপৰিযোসানে ব্ৰাহ্মণো চ ব্ৰাহ্মণী চ সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহিংসূতি.

পৰমত্থজোতিকায খুদ্দক-অট্ঠকথায

সুত্তনিপাত-অট্ঠকথায কামসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.