৯. ৱাসেট্ঠসুত্তৱণ্ণনা

এৱং মে সুতন্তি ৱাসেট্ঠসুত্তং. কা উপ্পত্তি? অযমেৱ যাস্স নিদানে ৱুত্তা অত্থৱণ্ণনং পনস্স ৱুত্তনযানি উত্তানত্থানি চ পদানি পৰিহৰন্তা কৰিস্সাম. ইচ্ছানঙ্গলোতি গামস্স নামং. ব্ৰাহ্মণমহাসালানং চঙ্কী তাৰুক্খো তোদেয্যোতি ৱোহাৰনামমেতং. পোক্খৰসাতি জাণুস্সোণীতি নেমিত্তিকং. তেসু কিৰ একো হিমৱন্তপস্সে পোক্খৰণিযা পদুমে নিব্বত্তো, অঞ্ঞতৰো তাপসো তং পদুমং গহেত্ৱা তত্থ সযিতং দাৰকং দিস্ৱা সংৱড্ঢেত্ৱা ৰঞ্ঞো দস্সেসি. পোক্খৰে সযিতত্তা ‘‘পোক্খৰসাতী’’তি চস্স নামমকাসি. একস্স ঠানন্তৰে নেমিত্তিকং. তেন কিৰ জাণুস্সোণিনামকং পুৰোহিতট্ঠানং লদ্ধং, সো তেনেৱ পঞ্ঞাযি.

তে সব্বেপি অঞ্ঞে চ অভিঞ্ঞাতা অভিঞ্ঞাতা ব্ৰাহ্মণমহাসালা কস্মা ইচ্ছানঙ্গলে পটিৱসন্তীতি? ৱেদসজ্ঝাযনপৰিৱীমংসনত্থং. তেন কিৰ সমযেন কোসলজনপদে ৱেদকা ব্ৰাহ্মণা ৱেদানং সজ্ঝাযকৰণত্থঞ্চ অত্থূপপৰিক্খণত্থঞ্চ তস্মিংযেৱ গামে সন্নিপতন্তি. তেন তেপি অন্তৰন্তৰা অত্তনো ভোগগামতো আগম্ম তত্থ পটিৱসন্তি.

ৱাসেট্ঠভাৰদ্ৱাজানন্তি ৱাসেট্ঠস্স চ ভাৰদ্ৱাজস্স চ. অযমন্তৰাকথাতি যং অত্তনো সহাযকভাৱানুৰূপং কথং কথেন্তা অনুৱিচৰিংসু, তস্সা কথায অন্তৰা ৱেমজ্ঝেযেৱ অযং অঞ্ঞা কথা উদপাদীতি ৱুত্তং হোতি. সংসুদ্ধগহণিকোতি সংসুদ্ধকুচ্ছিকো, সংসুদ্ধায ব্ৰাহ্মণিযা এৱ কুচ্ছিস্মিং নিব্বত্তোতি অধিপ্পাযো. ‘‘সমৱেপাকিনিযা গহণিযা’’তিআদীসু হি উদৰগ্গি ‘‘গহণী’’তি ৱুচ্চতি. ইধ পন মাতুকুচ্ছি. যাৱ সত্তমাতি মাতু মাতা, পিতু পিতাতি এৱং পটিলোমেন যাৱ সত্ত জাতিযো. এত্থ চ পিতামহো চ পিতামহী চ পিতামহা, তথা মাতামহো চ মাতামহী চ মাতামহা, পিতামহা চ মাতামহা চ পিতামহাযেৱ. পিতামহানং যুগং পিতামহযুগং. যুগন্তি আযুপ্পমাণং. অভিলাপমত্তমেৱ চেতং, অত্থতো পন পিতামহাযেৱ পিতামহযুগং. অক্খিত্তোতি জাতিং আৰব্ভ ‘‘কিং সো’’তি কেনচি অনৱঞ্ঞাতো. অনুপক্কুট্ঠোতি জাতিসন্দোসৱাদেন অনুপক্কুট্ঠপুব্বো. ৱতসম্পন্নোতি আচাৰসম্পন্নো. সঞ্ঞাপেতুন্তি ঞাপেতুং বোধেতুং, নিৰন্তৰং কাতুন্তি ৱুত্তং হোতি. আযামাতি গচ্ছাম.

৬০০. অনুঞ্ঞাতপটিঞ্ঞাতাতি ‘‘তেৱিজ্জা তুম্হে’’তি এৱং মযং আচৰিযেহি চ অনুঞ্ঞাতা অত্তনা চ পটিজানিম্হাতি অত্থো. অস্মাতি ভৱাম. উভোতি দ্ৱেপি জনা. অহং পোক্খৰসাতিস্স, তাৰুক্খস্সাযং মাণৱোতি অহং পোক্খৰসাতিস্স জেট্ঠন্তেৱাসী অগ্গসিস্সো, অযং তাৰুক্খস্সাতি অধিপ্পাযেন ভণতি আচৰিযসম্পত্তিং অত্তনো সম্পত্তিঞ্চ দীপেন্তো.

৬০১. তেৱিজ্জানন্তি তিৱেদানং. কেৱলিনোতি নিট্ঠঙ্গতা. অস্মসেতি অম্হ ভৱাম. ইদানি তং কেৱলিভাৱং ৱিত্থাৰেন্তো আহ – ‘‘পদকস্মা…পে… সাদিসা’’তি. তত্থ জপ্পেতি ৱেদে. কম্মুনাতি দসৱিধেন কুসলকম্মপথকম্মুনা. অযঞ্হি পুব্বে সত্তৱিধং কাযৱচীকম্মং সন্ধায ‘‘যতো খো ভো সীলৱা হোতী’’তি আহ. তিৱিধং মনোকম্মং সন্ধায ‘‘ৱতসম্পন্নো’’তি আহ. তেন সমন্নাগতো হি আচাৰসম্পন্নো হোতি.

৬০২-৫. ইদানি তং ৱচনন্তৰেন দস্সেন্তো আহ – ‘‘অহঞ্চ কম্মুনা ব্ৰূমী’’তি. খযাতীতন্তি ঊনভাৱং অতীতং, পৰিপুণ্ণন্তি অত্থো. পেচ্চাতি উপগন্ত্ৱা. নমস্সন্তীতি নমো কৰোন্তি. চক্খুং লোকে সমুপ্পন্নন্তি অৱিজ্জন্ধকাৰে লোকে, তং অন্ধকাৰং ৱিধমিত্ৱা লোকস্স দিট্ঠধম্মিকাদিঅত্থসন্দস্সনেন চক্খু হুত্ৱা সমুপ্পন্নং.

৬০৬. এৱং অভিত্থৱিত্ৱা ৱাসেট্ঠেন যাচিতো ভগৱা দ্ৱেপি জনে সঙ্গণ্হন্তো আহ – ‘‘তেসং ৱো অহং ব্যক্খিস্স’’ন্তিআদি. তত্থ ব্যক্খিস্সন্তি ব্যাকৰিস্সামি. অনুপুব্বন্তি তিট্ঠতু তাৱ ব্ৰাহ্মণচিন্তা, কীটপটঙ্গতিণৰুক্খতো পভুতি ৱো অনুপুব্বং ব্যক্খিস্সন্তি এৱমেত্থ অধিপ্পাযো ৱেদিতব্বো, এৱং ৱিত্থাৰকথায ৱিনেতব্বা হি তে মাণৱকা. জাতিৱিভঙ্গন্তি জাতিৱিত্থাৰং. অঞ্ঞমঞ্ঞা হি জাতিযোতি তেসং তেসঞ্হি পাণানং জাতিযো অঞ্ঞা অঞ্ঞা নানপ্পকাৰাতি অত্থো.

৬০৭. ততো পাণানং জাতিৱিভঙ্গে কথেতব্বে ‘‘তিণৰুক্খেপি জানাথা’’তি অনুপাদিন্নকানং তাৱ কথেতুং আৰদ্ধো. তং কিমত্থমিতি চে? উপাদিন্নেসু সুখঞাপনত্থং. অনুপাদিন্নেসু হি জাতিভেদে গহিতে উপাদিন্নেসু সো পাকটতৰো হোতি. তত্থ তিণানি নাম অন্তোফেগ্গূনি বহিসাৰানি. তস্মা তালনাড়িকেৰাদযোপি তিণসঙ্গহং গচ্ছন্তি. ৰুক্খা নাম বহিফেগ্গূ অন্তোসাৰা. তিণানি চ ৰুক্খা চ তিণৰুক্খা. তে উপযোগবহুৱচনেন দস্সেন্তো আহ – ‘‘তিণৰুক্খেপি জানাথা’’তি. ন চাপি পটিজানৰেতি ‘‘মযং তিণা, মযং ৰুক্খা’’তি এৱম্পি ন পটিজানন্তি. লিঙ্গং জাতিমযন্তি অপটিজানন্তানম্পি চ তেসং জাতিমযমেৱ সণ্ঠানং অত্তনো মূলভূততিণাদিসদিসমেৱ হোতি. কিং কাৰণং? অঞ্ঞমঞ্ঞা হি জাতিযো, যস্মা অঞ্ঞা তিণজাতি, অঞ্ঞা ৰুক্খজাতি; তিণেসুপি অঞ্ঞা তালজাতি, অঞ্ঞা নাড়িকেৰজাতীতি এৱং ৱিত্থাৰেতব্বং.

তেন কিং দীপেতি? যং জাতিৱসেন নানা হোতি, তং অত্তনো পটিঞ্ঞং পৰেসং ৱা উপদেসং ৱিনাপি অঞ্ঞজাতিতো ৱিসেসেন গয্হতি. যদি চ জাতিযা ব্ৰাহ্মণো ভৱেয্য, সোপি অত্তনো পটিঞ্ঞং পৰেসং ৱা উপদেসং ৱিনা খত্তিযতো ৱেস্সসুদ্দতো ৱা ৱিসেসেন গয্হেয্য, ন চ গয্হতি, তস্মা ন জাতিযা ব্ৰাহ্মণোতি. পৰতো পন ‘‘যথা এতাসু জাতীসূ’’তি ইমায গাথায এতমত্থং ৱচীভেদেনেৱ আৱিকৰিস্সতি.

৬০৮. এৱং অনুপাদিন্নেসু জাতিভেদং দস্সেত্ৱা উপাদিন্নেসু তং দস্সেন্তো ‘‘ততো কীটে’’তি এৱমাদিমাহ. তত্থ কীটাতি কিমযো. পটঙ্গাতি পটঙ্গাযেৱ. যাৱ কুন্থকিপিল্লিকেতি কুন্থকিপিল্লিকং পৰিযন্তং কত্ৱাতি অত্থো.

৬০৯. খুদ্দকেতি কাড়ককণ্ডকাদযো. মহল্লকেতি সসবিড়াৰাদযো. সব্বে হি তে অনেকৱণ্ণা.

৬১০. পাদূদৰেতি উদৰপাদে, উদৰংযেৱ যেসং পাদাতি ৱুত্তং হোতি. দীঘপিট্ঠিকেতি সপ্পানঞ্হি সীসতো যাৱ নঙ্গুট্ঠা পিট্ঠি এৱ হোতি, তেন তে ‘‘দীঘপিট্ঠিকা’’তি ৱুচ্চন্তি. তেপি অনেকপ্পকাৰা আসীৱিসাদিভেদেন.

৬১১. ওদকেতি উদকম্হি জাতে. মচ্ছাপি অনেকপ্পকাৰা ৰোহিতমচ্ছাদিভেদেন.

৬১২. পক্খীতি সকুণে. তে হি পক্খানং অত্থিতায ‘‘পক্খী’’তি ৱুচ্চন্তি. পত্তেহি যন্তীতি পত্তযানা. ৱেহাসে গচ্ছন্তীতি ৱিহঙ্গমা. তেপি অনেকপ্পকাৰা কাকাদিভেদেন.

৬১৩. এৱং থলজলাকাসগোচৰানং পাণানং জাতিভেদং দস্সেত্ৱা ইদানি যেনাধিপ্পাযেন তং দস্সেসি, তং আৱিকৰোন্তো ‘‘যথা এতাসূ’’তি গাথমাহ. তস্সত্থো সঙ্খেপতো পুব্বে ৱুত্তাধিপ্পাযৱণ্ণনাৱসেনেৱ ৱেদিতব্বো.

৬১৪-৬. ৱিত্থাৰতো পনেত্থ যং ৱত্তব্বং, তং সযমেৱ দস্সেন্তো ‘‘ন কেসেহী’’তিআদিমাহ. তত্ৰাযং যোজনা – যং ৱুত্তং ‘‘নত্থি মনুস্সেসু লিঙ্গং জাতিমযং পুথূ’’তি, তং এৱং নত্থীতি ৱেদিতব্বং. সেয্যথিদং, ন কেসেহীতি. ন হি ‘‘ব্ৰাহ্মণানং ঈদিসা কেসা হোন্তি, খত্তিযানং ঈদিসা’’তি নিযমো অত্থি যথা হত্থিঅস্সমিগাদীনন্তি ইমিনা নযেন সব্বং যোজেতব্বং. লিঙ্গং জাতিমযং নেৱ, যথা অঞ্ঞাসু জাতিসূতি ইদং পন ৱুত্তস্সেৱত্থস্স নিগমনন্তি ৱেদিতব্বং. তস্স যোজনা – তদেৱ যস্মা ইমেহি কেসাদীহি নত্থি মনুস্সেসু লিঙ্গং জাতিমযং পুথু, তস্মা ৱেদিতব্বমেতং ‘‘ব্ৰাহ্মণাদিভেদেসু মনুস্সেসু লিঙ্গং জাতিমযং নেৱ যথা অঞ্ঞাসু জাতীসূ’’তি.

৬১৭. ইদানি এৱং জাতিভেদে অসন্তেপি ব্ৰাহ্মণো খত্তিযোতি ইদং নানত্তং যথা জাতং, তং দস্সেতুং ‘‘পচ্চত্ত’’ন্তি গাথমাহ. তস্সত্থো – এতং তিৰচ্ছানানং ৱিয যোনিসিদ্ধমেৱ কেসাদিসণ্ঠানানত্তং মনুস্সেসু ব্ৰাহ্মণাদীনং অত্তনো অত্তনো সৰীৰেসু ন ৱিজ্জতি. অৱিজ্জমানেপি পন এতস্মিং যদেতং ব্ৰাহ্মণো খত্তিযোতি নানত্তৱিধানপৰিযাযং ৱোকাৰং, তং ৱোকাৰঞ্চ মনুস্সেসু সমঞ্ঞায পৱুচ্চতি, ৱোহাৰমত্তেন ৱুচ্চতীতি.

৬১৯-৬২৫. এত্তাৱতা ভগৱা ভাৰদ্ৱাজস্স ৱাদং নিগ্গহেত্ৱা ইদানি যদি জাতিযা ব্ৰাহ্মণো ভৱেয্য, আজীৱসীলাচাৰৱিপন্নোপি ব্ৰাহ্মণো ভৱেয্য. যস্মা পন পোৰাণা ব্ৰাহ্মণা তস্স ব্ৰাহ্মণভাৱং ন ইচ্ছন্তি লোকে চ অঞ্ঞেপি পণ্ডিতমনুস্সা, তস্মা ৱাসেট্ঠস্স ৱাদপগ্গহণত্থং তং দস্সেন্তো ‘‘যো হি কোচি মনুস্সেসূ’’তিআদিকা অট্ঠ গাথাযো আহ. তত্থ গোৰক্খন্তি খেত্তৰক্খং, কসিকম্মন্তি ৱুত্তং হোতি. পথৱী হি ‘‘গো’’তি ৱুচ্চতি, তপ্পভেদো চ খেত্তং. পুথুসিপ্পেনাতি তন্তৱাযকম্মাদিনানাসিপ্পেন. ৱোহাৰন্তি ৱণিজ্জং. পৰপেস্সেনাতি পৰেসং ৱেয্যাৱচ্চেন. ইস্সত্থন্তি আৱুধজীৱিকং, উসুঞ্চ সত্তিঞ্চাতি ৱুত্তং হোতি. পোৰোহিচ্চেনাতি পুৰোহিতকম্মেন.

৬২৬. এৱং ব্ৰাহ্মণসমযেন চ লোকৱোহাৰেন চ আজীৱসীলাচাৰৱিপন্নস্স অব্ৰাহ্মণভাৱং সাধেত্ৱা এৱং সন্তে ন জাতিযা ব্ৰাহ্মণো, গুণেহি পন ব্ৰাহ্মণো হোতি. তস্মা যত্থ যত্থ কুলে জাতো যো গুণৱা, সো ব্ৰাহ্মণো, অযমেত্থ ঞাযোতি এৱমেতং ঞাযং অত্থতো আপাদেত্ৱা পুন তদেৱ ঞাযং ৱচীভেদেন পকাসেন্তো আহ ‘‘ন চাহং ব্ৰাহ্মণং ব্ৰূমী’’তি.

তস্সত্থো – অহং পন য্ৱাযং চতূসু যোনীসু যত্থ কত্থচি জাতো, তত্ৰাপি ৱা ৱিসেসেন যো ব্ৰাহ্মণসমঞ্ঞিতায মাতৰি সম্ভূতো, তং যোনিজং মত্তিসম্ভৱং যা চাযং ‘‘উভতো সুজাতো’’তিআদিনা (দী. নি. ১.৩০৩; ম. নি. ২.৪২৪) নযেন ব্ৰাহ্মণেহি ব্ৰাহ্মণস্স পৰিসুদ্ধউপ্পত্তিমগ্গসঙ্খাতা যোনি কথীযতি, ‘‘সংসুদ্ধগহণিকো’’তি ইমিনা চ মাতুসম্পত্তি, ততোপি জাতসম্ভূতত্তা ‘‘যোনিজো মত্তিসম্ভৱো’’তি চ ৱুচ্চতি, তম্পি যোনিজং মত্তিসম্ভৱং ইমিনা চ যোনিজমত্তিসম্ভৱমত্তেন ব্ৰাহ্মণং ন ব্ৰূমি. কস্মা? যস্মা ‘‘ভো ভো’’তি ৱচনমত্তেন অঞ্ঞেহি সকিঞ্চনেহি ৱিসিট্ঠত্তা ভোৱাদী নাম সো হোতি, সচে হোতি সকিঞ্চনো. যো পনাযং যত্থ কত্থচি কুলে জাতোপি ৰাগাদিকিঞ্চনাভাৱেন অকিঞ্চনো, সব্বগহণপটিনিস্সগ্গেন চ অনাদানো, অকিঞ্চনং অনাদানং তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং. কস্মা? যস্মা বাহিতপাপোতি.

৬২৭. কিঞ্চ ভিয্যো – ‘‘সব্বসংযোজনং ছেত্ৱা’’তিআদিকা সত্তৱীসতি গাথা. তত্থ সব্বসংযোজনন্তি দসৱিধং সংযোজনং. ন পৰিতস্সতীতি তণ্হায ন তস্সতি. তমহন্তি তং অহং ৰাগাদীনং সঙ্গানং অতিক্কন্তত্তা সঙ্গাতিগং, চতুন্নম্পি যোগানং অভাৱেন ৱিসংযুত্তং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬২৮. নদ্ধিন্তি নয্হনভাৱেন পৱত্তং কোধং. ৱৰত্তন্তি বন্ধনভাৱেন পৱত্তং তণ্হং. সন্দানং সহনুক্কমন্তি অনুসযানুক্কমসহিতং দ্ৱাসট্ঠিদিট্ঠিসন্দানং, ইদং সব্বম্পি ছিন্দিত্ৱা ঠিতং অৱিজ্জাপলিঘস্স উক্খিত্তত্তা উক্খিত্তপলিঘং চতুন্নং সচ্চান্নং বুদ্ধত্তা বুদ্ধং অহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬২৯. অদুট্ঠোতি এৱং দসহি অক্কোসৱত্থূহি অক্কোসঞ্চ পাণিআদীহি পোথনঞ্চ অন্দুবন্ধনাদীহি বন্ধনঞ্চ যো অকুদ্ধমানসো হুত্ৱা অধিৱাসেসি, খন্তিবলেন সমন্নাগতত্তা খন্তীবলং, পুনপ্পুনং উপ্পত্তিযা অনীকভূতেন তেনেৱ খন্তীবলানীকেন সমন্নাগতত্তা বলানীকং তং এৱৰূপং অহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬৩০. ৱতন্তন্তি ধুতৱতেন সমন্নাগতং, চতুপাৰিসুদ্ধিসীলেন সীলৱন্তং, তণ্হাউস্সদাভাৱেন অনুস্সদং, ছড়িন্দ্ৰিযদমনেন দন্তং, কোটিযং ঠিতেন অত্তভাৱেন অন্তিমসাৰীৰং তমহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬৩১. যো ন লিম্পতীতি এৱমেৱ যো অব্ভন্তৰে দুৱিধেপি কামে ন লিম্পতি, তস্মিং কামে ন সণ্ঠাতি, তমহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬৩২. দুক্খস্সাতি খন্ধদুক্খস্স. পন্নভাৰন্তি ওহিতক্খন্ধভাৰং চতূহি যোগেহি সব্বকিলেসেহি ৱা ৱিসংযুত্তং তমহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬৩৩. গম্ভীৰপঞ্ঞন্তি গম্ভীৰেসু খন্ধাদীসু পৱত্তায পঞ্ঞায সমন্নাগতং, ধম্মোজপঞ্ঞায মেধাৱিং, ‘‘অযং দুগ্গতিযা, অযং সুগতিযা, অযং নিব্বানস্স মগ্গো, অযং অমগ্গো’’তি এৱং মগ্গে অমগ্গে চ ছেকতায মগ্গামগ্গস্স কোৱিদং, অৰহত্তসঙ্খাতং উত্তমত্থমনুপ্পত্তং তমহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬৩৪. অসংসট্ঠন্তি দস্সনসৱনসমুল্লাপপৰিভোগকাযসংসগ্গানং অভাৱেন অসংসট্ঠং. উভযন্তি গিহীহি চ অনগাৰেহি চাতি উভযেহিপি অসংসট্ঠং. অনোকসাৰিন্তি অনালযচাৰিং, তং এৱৰূপং অহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬৩৫. নিধাযাতি নিক্খিপিত্ৱা ওৰোপেত্ৱা. তসেসু থাৱৰেসু চাতি তণ্হাতাসেন তসেসু তণ্হাভাৱেন থিৰতায থাৱৰেসু. যো ন হন্তীতি যো এৱং সব্বসত্তেসু ৱিগতপটিঘতায নিক্খিত্তদণ্ডো নেৱ কঞ্চি সযং হনতি, ন অঞ্ঞেন ঘাতেতি, তমহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬৩৬. অৱিৰুদ্ধন্তি আঘাতৱসেন ৱিৰুদ্ধেসুপি লোকিযমহাজনেসু আঘাতাভাৱেন অৱিৰুদ্ধং, হত্থগতে দণ্ডে ৱা সত্থে ৱা অৱিজ্জমানেপি পৰেসং পহাৰদানতো অৱিৰতত্তা অত্তদণ্ডেসু জনেসু নিব্বুতং নিক্খিত্তদণ্ডং, পঞ্চন্নং খন্ধানং ‘‘অহং মম’’ন্তি গহিতত্তা সাদানেসু, তস্স গহণস্স অভাৱেন অনাদানং তং এৱৰূপং অহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬৩৭. আৰগ্গাতি যস্সেতে ৰাগাদযো অযঞ্চ পৰগুণমক্খণলক্খণো মক্খো আৰগ্গা সাসপো ৱিয পপতিতো, যথা সাসপো আৰগ্গে ন সন্তিট্ঠতি, এৱং চিত্তে ন তিট্ঠতি, তমহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬৩৮. অকক্কসন্তি অফৰুসং. ৱিঞ্ঞাপনিন্তি অত্থৱিঞ্ঞাপনিং. সচ্চন্তি ভূতং. নাভিসজেতি যায গিৰায অঞ্ঞং কুজ্ঝাপনৱসেন ন লগ্গাপেয্য. খীণাসৱো নাম এৱৰূপমেৱ গিৰং ভাসেয্য. তস্মা তমহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬৩৯. সাটকাভৰণাদীসু দীঘং ৱা ৰস্সং ৱা, মণিমুত্তাদীসু অণুং ৱা থূলং ৱা মহগ্ঘঅপ্পগ্ঘৱসেন সুভং ৱা অসুভং ৱা যো পুগ্গলো ইমস্মিং লোকে পৰপৰিগ্গহিতং নাদিযতি, তমহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬৪০. নিৰাসাসন্তি নিত্তণ্হং. ৱিসংযুত্তন্তি সব্বকিলেসেহি ৱিযুত্তং তমহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬৪১. আলযাতি তণ্হা. অঞ্ঞায অকথংকথীতি অট্ঠ ৱত্থূনি যথাভূতং জানিত্ৱা অট্ঠৱত্থুকায ৱিচিকিচ্ছায নিব্বিচিকিচ্ছো. অমতোগধমনুপ্পত্তন্তি অমতং নিব্বানং ওগহেত্ৱা অনুপ্পত্তং তমহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬৪২. উভোতি দ্ৱেপি পুঞ্ঞানি পাপানি চ ছড্ডেত্ৱাতি অত্থো. সঙ্গন্তি ৰাগাদিভেদং সঙ্গং. উপচ্চগাতি অতিক্কন্তো. তমহং ৱট্টমূলসোকেন অসোকং, অব্ভন্তৰে ৰাগৰজাদীনং অভাৱেন ৱিৰজং, নিৰুপক্কিলেসতায সুদ্ধং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬৪৩. ৱিমলন্তি অব্ভাদিমলৱিৰহিতং. সুদ্ধন্তি নিৰুপক্কিলেসং. ৱিপ্পসন্নন্তি পসন্নচিত্তং. অনাৱিলন্তি কিলেসাৱিলত্তৱিৰহিতং. নন্দীভৱপৰিক্খীণন্তি তীসু ভৱেসু পৰিক্খীণতণ্হং তমহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬৪৪. যো ভিক্খু ইমংৰাগপলিপথঞ্চেৱ কিলেসদুগ্গঞ্চ সংসাৰৱট্টঞ্চ চতুন্নং সচ্চানং অপ্পটিৱিজ্ঝনকমোহঞ্চ অতীতো, চত্তাৰো ওঘে তিণ্ণো হুত্ৱা পাৰং অনুপ্পত্তো, দুৱিধেন ঝানেন ঝাযী, তণ্হায অভাৱেন অনেজো, কথংকথায অভাৱেন অকথংকথী, উপাদানানং অভাৱেন অনুপাদিযিত্ৱা কিলেসনিব্বানেন নিব্বুতো, তমহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬৪৫. যো পুগ্গলো, ইধ লোকে, উভোপি কামে হিত্ৱা অনাগাৰো হুত্ৱা পৰিব্বজতি, তং পৰিক্খীণকামঞ্চেৱ পৰিক্খীণভৱঞ্চ অহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬৪৬. যো ইধ লোকে ছদ্ৱাৰিকং তণ্হং জহিত্ৱা ঘৰাৱাসেন অনত্থিকো অনাগাৰো হুত্ৱা পৰিব্বজতি, তণ্হায চেৱ ভৱস্স চ পৰিক্খীণত্তা তণ্হাভৱপৰিক্খীণং তমহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬৪৭. মানুসকং যোগন্তি মানুসকং আযুঞ্চেৱ পঞ্চৱিধকামগুণে চ. দিব্বযোগেপি এসেৱ নযো. উপচ্চগাতি যো মানুসকং যোগং হিত্ৱা দিব্বং অতিক্কন্তো, তং সব্বেহি চতূহি যোগেহি ৱিসংযুত্তং অহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬৪৮. ৰতিন্তি পঞ্চকামগুণৰতিং. অৰতিন্তি অৰঞ্ঞৱাসে উক্কণ্ঠিতত্তং. সীতিভূতন্তি নিব্বুতং, নিৰুপধিন্তি নিৰুপক্কিলেসং, ৱীৰন্তি তং এৱৰূপং সব্বং খন্ধলোকং অভিভৱিত্ৱা ঠিতং ৱীৰিযৱন্তং অহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬৪৯. যো ৱেদীতি যো সত্তানং সব্বাকাৰেন চুতিঞ্চ পটিসন্ধিঞ্চ পাকটং কত্ৱা জানাতি, তমহং অলগ্গতায অসত্তং, পটিপত্তিযা সুট্ঠু গতত্তা সুগতং, চতুন্নং সচ্চানং বুদ্ধতায বুদ্ধং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬৫০. যস্সাতি যস্সেতে দেৱাদযো গতিং ন জানন্তি, তমহং আসৱানং খীণতায খীণাসৱং, কিলেসেহি আৰকত্তা অৰহন্তং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬৫১. পুৰেতি অতীতক্খন্ধেসু. পচ্ছাতি অনাগতেসু. মজ্ঝেতি পচ্চুপ্পন্নেসু. কিঞ্চনন্তি যস্সেতেসু ঠানেসু তণ্হাগাহসঙ্খাতং কিঞ্চনং নত্থি. তমহং ৰাগকিঞ্চনাদীহি অকিঞ্চনং. কস্সচি গহণস্স অভাৱেন অনাদানং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬৫২. অচ্ছম্ভিতত্তেন উসভসদিসতায উসভং, উত্তমট্ঠেন পৱৰং, ৱীৰিযসম্পত্তিযা ৱীৰং, মহন্তানং সীলক্খন্ধাদীনং এসিতত্তা মহেসিং, তিণ্ণং মাৰানং ৱিজিতত্তা ৱিজিতাৱিনং, নিন্হাতকিলেসতায ন্হাতকং, চতুসচ্চবুদ্ধতায বুদ্ধং তং এৱৰূপং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬৫৩. যো পুব্বেনিৱাসং পাকটং কত্ৱা জানাতি, ছব্বীসতিদেৱলোকভেদং সগ্গং, চতুব্বিধং অপাযঞ্চ দিব্বচক্খুনা পস্সতি, অথো জাতিক্খযসঙ্খাতং অৰহত্তং পত্তো, তমহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

৬৫৪. এৱং ভগৱা গুণতো ব্ৰাহ্মণং ৱত্ৱা ‘‘যে ‘জাতিতো ব্ৰাহ্মণো’তি অভিনিৱেসং কৰোন্তি, তে ইদং ৱোহাৰমত্তং অজানন্তা, সা চ নেসং দিট্ঠি দুদ্দিট্ঠী’’তি দস্সেন্তো ‘‘সমঞ্ঞা হেসা’’তি গাথাদ্ৱযমাহ. তস্সত্থো – ‘‘যদিদং ব্ৰাহ্মণো খত্তিযো ভাৰদ্ৱাজো ৱাসেট্ঠো’’তি নামগোত্তং পকপ্পিতং, সমঞ্ঞা হেসা লোকস্মিং, পঞ্ঞত্তিৱোহাৰমত্তন্তি ৱেদিতব্বং. কস্মা? যস্মা সম্মুচ্চা সমুদাগতং সমনুঞ্ঞায আগতং. তঞ্হি তত্থ তত্থ জাতকালেযেৱস্স ঞাতিসালোহিতেহি পকপ্পিতং কতং. নো চেতং এৱং পকপ্পেয্যুং, ন কোচি কঞ্চি দিস্ৱা ‘‘অযং ব্ৰাহ্মণো’’তি ৱা ‘‘ভাৰদ্ৱাজো’’তি ৱা জানেয্য.

৬৫৫. এৱং পকপ্পিতঞ্চেতং দীঘৰত্তমনুসযিতং দিট্ঠিগতমজানতং, ‘‘পকপ্পিতং নামগোত্তং, নামগোত্তমত্তমেতং সংৱোহাৰত্থং পকপ্পিত’’ন্তি অজানন্তানং সত্তানং হদযে দীঘৰত্তং দিট্ঠিগতমনুসযিতং, তস্স অনুসযিতত্তা তং নামগোত্তং অজানন্তা তে পব্ৰুৱন্তি ‘‘জাতিযা হোতি ব্ৰাহ্মণো’’তি, অজানন্তাযেৱ এৱং ৱদন্তীতি ৱুত্তং হোতি.

৬৫৬-৭. এৱং ‘‘যে ‘জাতিতো ব্ৰাহ্মণো’তি অভিনিৱেসং কৰোন্তি, তে ইদং ৱোহাৰমত্তমজানন্তা, সা চ নেসং দিট্ঠি দুদ্দিট্ঠী’’তি দস্সেত্ৱা ইদানি নিপ্পৰিযাযমেৱ জাতিৱাদং পটিক্খিপন্তো কম্মৱাদঞ্চ নিৰোপেন্তো ‘‘ন জচ্চা’’তিআদিমাহ. তত্থ ‘‘কম্মুনা ব্ৰাহ্মণো হোতি, কম্মুনা হোতি অব্ৰাহ্মণো’’তি ইমিস্সা উপড্ঢগাথায অত্থৱিত্থাৰণত্থং ‘‘কস্সকো কম্মুনা’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ কম্মুনাতি পচ্চুপ্পন্নেন কসিকম্মাদিনিব্বত্তকচেতনাকম্মুনা.

৬৫৯. পটিচ্চসমুপ্পাদদস্সাতি ‘‘ইমিনা পচ্চযেন এৱং হোতী’’তি এৱং পটিচ্চসমুপ্পাদদস্সাৱিনো. কম্মৱিপাককোৱিদাতি সম্মানাৱমানাৰহে কুলে কম্মৱসেন উপ্পত্তি হোতি, অঞ্ঞাপি হীনপণীততা হীনপণীতে কম্মে ৱিপচ্চমানে হোতীতি এৱং কম্মৱিপাককুসলা.

৬৬০. ‘‘কম্মুনাৱত্ততী’’তি গাথায পন ‘‘লোকো’’তি ৱা ‘‘পজা’’তি ৱা ‘‘সত্তা’’তি ৱা একোযেৱ অত্থো, ৱচনমত্তমেৱ নানং. পুৰিমপদেন চেত্থ ‘‘অত্থি ব্ৰহ্মা মহাব্ৰহ্মা…পে… সেট্ঠো সজিতা ৱসী পিতা ভূতভব্যান’’ন্তি (দী. নি. ১.৪২) ইমিস্সা দিট্ঠিযা নিসেধো ৱেদিতব্বো. কম্মুনা হি ৱত্ততি তাসু তাসু গতীসু উপ্পজ্জতি লোকো, তস্স কো সজিতাতি? দুতিযেন ‘‘এৱং কম্মুনা উপ্পন্নোপি চ পৱত্তিযম্পি অতীতপচ্চুপ্পন্নভেদেন কম্মুনা এৱ পৱত্ততি, সুখদুক্খানি পচ্চনুভোন্তো হীনপণীতাদিভাৱং আপজ্জন্তো পৱত্ততী’’তি দস্সেতি. ততিযেন তমেৱত্থং নিগমেতি ‘‘এৱং সব্বথাপি কম্মনিবন্ধনা সত্তা কম্মেনেৱ বদ্ধা হুত্ৱা পৱত্তন্তি, ন অঞ্ঞথা’’তি. চতুত্থেন তমত্থং উপমায ৱিভাৱেতি ৰথস্সাণীৱ যাযতোতি. যথা ৰথস্স যাযতো আণি নিবন্ধনং হোতি, ন তায অনিবদ্ধো যাতি, এৱং লোকস্স উপ্পজ্জতো চ পৱত্ততো চ কম্মং নিবন্ধনং, ন তেন অনিবদ্ধো উপ্পজ্জতি নপ্পৱত্ততি.

৬৬১. ইদানি যস্মা এৱং কম্মনিবন্ধনো লোকো, তস্মা সেট্ঠেন কম্মুনা সেট্ঠভাৱং দস্সেন্তো ‘‘তপেনা’’তি গাথাদ্ৱযমাহ. তত্থ তপেনাতি ইন্দ্ৰিযসংৱৰেন. ব্ৰহ্মচৰিযেনাতি সিক্খানিস্সিতেন ৱুত্তাৱসেসসেট্ঠচৰিযেন. সংযমেনাতি সীলেন. দমেনাতি পঞ্ঞায. এতেন সেট্ঠট্ঠেন ব্ৰহ্মভূতেন কম্মুনা ব্ৰাহ্মণো হোতি. কস্মা? যস্মা এতং ব্ৰাহ্মণমুত্তমং, যস্মা এতং কম্মং উত্তমো ব্ৰাহ্মণভাৱোতি ৱুত্তং হোতি. ‘‘ব্ৰহ্মান’’ন্তিপি পাঠো, তস্সত্থো – ব্ৰহ্মং আনেতীতি ব্ৰহ্মানং, ব্ৰহ্মভাৱং আনেতি আৱহতি দেতীতি ৱুত্তং হোতি.

৬৬২. দুতিযগাথায সন্তোতি সন্তকিলেসো. ব্ৰহ্মা সক্কোতি ব্ৰহ্মা চ সক্কো চ. যো এৱৰূপো, সো ন কেৱলং ব্ৰাহ্মণো, অপিচ খো ব্ৰহ্মা চ সক্কো চ সো ৱিজানতং পণ্ডিতানং, এৱং ৱাসেট্ঠ জানাহীতি ৱুত্তং হোতি. সেসং ৱুত্তনযমেৱাতি.

পৰমত্থজোতিকায খুদ্দক-অট্ঠকথায

সুত্তনিপাত-অট্ঠকথায ৱাসেট্ঠসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.