৮. সল্লসুত্তৱণ্ণনা

৫৮০. অনিমিত্তন্তি সল্লসুত্তং. কা উপ্পত্তি? ভগৱতো কিৰ উপট্ঠাকো একো উপাসকো, তস্স পুত্তো কালমকাসি. সো পুত্তসোকাভিভূতো সত্তাহং নিৰাহাৰো অহোসি. তং অনুকম্পন্তো ভগৱা তস্স ঘৰং গন্ত্ৱা সোকৱিনোদনত্থং ইমং সুত্তমভাসি.

তত্থ অনিমত্তন্তি কিৰিযাকাৰনিমিত্তৱিৰহিতং. যথা হি ‘‘যদাহং অক্খিং ৱা নিখণিস্সামি, ভমুকং ৱা উক্খিপিস্সামি, তেন নিমিত্তেন তং ভণ্ডং অৱহৰা’’তিআদীসু কিৰিযাকাৰনিমিত্তমত্থি, ন এৱং জীৱিতে. ন হি সক্কা লদ্ধুং ‘‘যাৱাহং ইদং ৱা ইদং ৱা কৰোমি, তাৱ ত্ৱং জীৱ, মা মীযা’’তি. অনঞ্ঞাতন্তি অতো এৱ ন সক্কা একংসেন অঞ্ঞাতুং ‘‘এত্তকং ৱা এত্তকং ৱা কালং ইমিনা জীৱিতব্ব’’ন্তি গতিযা আযুপৰিযন্তৱসেন ৱা. যথা হি চাতুমহাৰাজিকাদীনং পৰিমিতং আযু, ন তথা মচ্চানং, এৱম্পি একংসেন অনঞ্ঞাতং.

কসিৰন্তি অনেকপচ্চযপটিবদ্ধৱুত্তিভাৱতো কিচ্ছং ন সুখযাপনীযং. তথা হি তং অস্সাসপটিবদ্ধঞ্চ, পস্সাসপটিবদ্ধঞ্চ, মহাভূতপটিবদ্ধঞ্চ, কবড়ীকাৰাহাৰপটিবদ্ধঞ্চ, উস্মাপটিবদ্ধঞ্চ, ৱিঞ্ঞাণপটিবদ্ধঞ্চ. অনস্সসন্তোপি হি ন জীৱতি অপস্সসন্তোপি. চতূসু চ ধাতূসু কট্ঠমুখাদিআসীৱিসদট্ঠো ৱিয কাযো পথৱীধাতুপ্পকোপেন তাৱ থদ্ধো হোতি কলিঙ্গৰসদিসো. যথাহ –

‘‘পত্থদ্ধো ভৱতী কাযো, দট্ঠো কট্ঠমুখেন ৱা;

পথৱীধাতুপ্পকোপেন, হোতি কট্ঠমুখেৱ সো’’তি. (ধ. স. অট্ঠ. ৫৮৪);

আপোধাতুপ্পকোপেন পূতিভাৱং আপজ্জিত্ৱা পগ্ঘৰিতপুব্বমংসলোহিতো অট্ঠিচম্মাৱসেসো হোতি. যথাহ –

‘‘পূতিকো ভৱতী কাযো, দট্ঠো পূতিমুখেন ৱা;

আপোধাতুপ্পকোপেন, হোতি পূতিমুখেৱ সো’’তি. (ধ. স. অট্ঠ. ৫৮৪);

তেজোধাতুপ্পকোপেন অঙ্গাৰকাসুযং পক্খিত্তো ৱিয সমন্তা পৰিডয্হতি. যথাহ –

‘‘সন্তত্তো ভৱতী কাযো, দট্ঠো অগ্গিমুখেন ৱা;

তেজোধাতুপ্পকোপেন, হোতি অগ্গিমুখেৱ সো’’তি. (ধ. স. অট্ঠ. ৫৮৪);

ৱাযোধাতুপ্পকোপেন সঞ্ছিজ্জমানসন্ধিবন্ধনো পাসাণেহি কোট্টেত্ৱা সঞ্চুণ্ণিযমানট্ঠিকো ৱিয চ হোতি. যথাহ –

‘‘সঞ্ছিন্নো ভৱতী কাযো, দট্ঠো সত্থমুখেন ৱা;

ৱাযোধাতুপ্পকোপেন, হোতি সত্থমুখেৱ সো’’তি. (ধ. স. অট্ঠ. ৫৮৪);

ধাতুপ্পকোপব্যাপন্নকাযোপি চ ন জীৱতি. যদা পন তা ধাতুযো অঞ্ঞমঞ্ঞং পতিট্ঠানাদিকিচ্চং সাধেন্তাপি সমং ৱহন্তি, তদা জীৱিতং পৱত্ততি. এৱং মহাভূতপটিবদ্ধঞ্চ জীৱিতং. দুব্ভিক্খাদীসু পন আহাৰুপচ্ছেদেন সত্তানং জীৱিতক্খযো পাকটো এৱ. এৱং কবড়ীকাৰাহাৰপটিবদ্ধঞ্চ জীৱিতং. তথা অসিতপীতাদিপৰিপাকে কম্মজতেজে খীণে সত্তা জীৱিতক্খযং পাপুণন্তাপি পাকটা এৱ. এৱং উস্মাপটিবদ্ধঞ্চ জীৱিতং. ৱিঞ্ঞাণে পন নিৰুদ্ধে নিৰুদ্ধতো পভুতি সত্তানং ন হোতি জীৱিতন্তি এৱম্পি লোকে পাকটমেৱ. এৱং ৱিঞ্ঞাণপটিবদ্ধঞ্চ জীৱিতং. এৱং অনেকপচ্চযপটিবদ্ধৱুত্তিভাৱতো কসিৰং ৱেদিতব্বং.

পৰিত্তঞ্চাতি অপ্পকং, দেৱানং জীৱিতং উপনিধায তিণগ্গে উস্সাৱবিন্দুসদিসং, চিত্তক্খণতো উদ্ধং অভাৱেন ৱা পৰিত্তং. অতিদীঘাযুকোপি হি সত্তো অতীতেন চিত্তেন জীৱিত্থ ন জীৱতি ন জীৱিস্সতি, অনাগতেন জীৱিস্সতি ন জীৱতি ন জীৱিত্থ, পচ্চুপ্পন্নেন জীৱতি ন জীৱিত্থ ন জীৱিস্সতি. ৱুত্তঞ্চেতং –

‘‘জীৱিতং অত্তভাৱো চ, সুখদুক্খা চ কেৱলা;

একচিত্তসমাযুত্তা, লহুসো ৱত্ততে খণো.

‘‘চুল্লাসীতিসহস্সানি, কপ্পা তিট্ঠন্তি যে মৰূ;

নত্ৱেৱ তেপি জীৱন্তি, দ্ৱীহি চিত্তেহি সংযুতা’’তি. (মহানি. ১০);

তঞ্চ দুক্খেন সংযুতন্তি তঞ্চ জীৱিতং এৱং অনিমিত্তমনঞ্ঞাতং কসিৰং পৰিত্তঞ্চ সমানম্পি সীতুণ্হডংসমকসাদিসম্ফস্সখুপ্পিপাসাসঙ্খাৰদুক্খৱিপৰিণামদুক্খদুক্খদুক্খেহি সংযুতং. কিং ৱুত্তং হোতি? যস্মা ঈদিসং মচ্চানং জীৱিতং, তস্মা ত্ৱং যাৱ তং পৰিক্খযং ন গচ্ছতি, তাৱ ধম্মচৰিযমেৱ ব্ৰূহয, মা পুত্তমনুসোচাতি.

৫৮১. অথাপি মঞ্ঞেয্যাসি ‘‘সব্বূপকৰণেহি পুত্তং অনুৰক্খন্তস্সাপি মে সো মতো, তেন সোচামী’’তি, এৱম্পি মা সোচি. ন হি সো উপক্কমো অত্থি, যেন জাতা ন মিয্যৰে, ন হি সক্কা কেনচি উপক্কমেন জাতা সত্তা মা মৰন্তূতি ৰক্খিতুন্তি ৱুত্তং হোতি. ততো যস্মা সো ‘‘জৰং পত্ৱা নাম, ভন্তে, মৰণং অনুৰূপং, অতিদহৰো মে পুত্তো মতো’’তি চিন্তেসি, তস্মা আহ ‘‘জৰম্পি পত্ৱা মৰণং, এৱংধম্মা হি পাণিনো’’তি, জৰং পত্ৱাপি অপ্পত্ৱাপি মৰণং, নত্থি এত্থ নিযমোতি ৱুত্তং হোতি.

৫৮২. ইদানি তমত্থং নিদস্সনেন সাধেন্তো ‘‘ফলানমিৱ পক্কান’’ন্তিআদিমাহ. তস্সত্থো – যথা ফলানং পক্কানং যস্মা সূৰিযুগ্গমনতো পভুতি সূৰিযাতপেন সন্তপ্পমানে ৰুক্খে পথৱিৰসো চ আপোৰসো চ পত্ততো সাখং সাখতো খন্ধং খন্ধতো মূলন্তি এৱং অনুক্কমেন মূলতো পথৱিমেৱ পৱিসতি, ওগমনতো পভুতি পন পথৱিতো মূলং মূলতো খন্ধন্তি এৱং অনুক্কমেন সাখাপত্তপল্লৱাদীনি পুন আৰোহতি, এৱং আৰোহন্তো চ পৰিপাকগতে ফলে ৱণ্টমূলং ন পৱিসতি. অথ সূৰিযাতপেন তপ্পমানে ৱণ্টমূলে পৰিড়াহো উপ্পজ্জতি. তেন তানি ফলানি পাতো পাতো নিচ্চকালং পতন্তি, নেসং পাতো পতনতো ভযং হোতি, পতনা ভযং হোতীতি অত্থো. এৱং জাতানং মচ্চানং নিচ্চং মৰণতো ভযং. পক্কফলসদিসা হি সত্তাতি.

৫৮৩-৬. কিঞ্চ ভিয্যো ‘‘যথাপি কুম্ভকাৰস্স…পে… জীৱিত’’ন্তি. তস্মা ‘‘দহৰা চ…পে… পৰাযণা’’তি এৱং গণ্হ, এৱঞ্চ গহেত্ৱা ‘‘তেসং মচ্চু…পে… ঞাতী ৱা পন ঞাতকে’’তি এৱম্পি গণ্হ. যস্মা চ ন পিতা তাযতে পুত্তং, ঞাতী ৱা পন ঞাতকে, তস্মা পেক্খতংযেৱ…পে… নীযতি.

তত্থ অযং যোজনা – পস্সমানানংযেৱ ঞাতীনং ‘‘অম্ম, তাতা’’তিআদিনা নযেন পুথু অনেকপ্পকাৰকং লালপতংযেৱ মচ্চানং একমেকো মচ্চো যথা গো ৱজ্ঝো এৱং নীযতি, এৱং পস্স, উপাসক, যাৱ অতাণো লোকোতি.

৫৮৭. তত্থ যে বুদ্ধপচ্চেকবুদ্ধাদযো ধিতিসম্পন্না, তে ‘‘এৱমব্ভাহতো লোকো মচ্চুনা চ জৰায চ, সো ন সক্কা কেনচি পৰিত্তাণং কাতু’’ন্তি যস্মা জানন্তি, তস্মা ধীৰা ন সোচন্তি ৱিদিত্ৱা লোকপৰিযাযং. ইমং লোকসভাৱং ঞত্ৱা ন সোচন্তীতি ৱুত্তং হোতি.

৫৮৮. ত্ৱং পন যস্স মগ্গং…পে… পৰিদেৱসি. কিং ৱুত্তং হোতি? যস্স মাতুকুচ্ছিং আগতস্স আগতমগ্গং ৱা ইতো চৱিত্ৱা অঞ্ঞত্থ গতস্স গতমগ্গং ৱা ন জানাসি, তস্স ইমে উভো অন্তে অসম্পস্সং নিৰত্থং পৰিদেৱসি. ধীৰা পন তে পস্সন্তা ৱিদিত্ৱা লোকপৰিযাযং ন সোচন্তীতি.

৫৮৯. ইদানি ‘‘নিৰত্থং পৰিদেৱসী’’তি এত্থ ৱুত্তপৰিদেৱনায নিৰত্থকভাৱং সাধেন্তো ‘‘পৰিদেৱযমানো চে’’তিআদিমাহ. তত্থ উদব্বহেতি উব্বহেয্য ধাৰেয্য, অত্তনি সঞ্জনেয্যাতি অত্থো. সম্মূড়্হো হিংসমত্তানন্তি সম্মূড়্হো হুত্ৱা অত্তানং বাধেন্তো. কযিৰা চে নং ৱিচক্খণোতি যদি তাদিসো কঞ্চি অত্থং উদব্বহে, ৱিচক্খণোপি নং পৰিদেৱং কৰেয্য.

৫৯০. ন হি ৰুণ্ণেনাতি এত্থাযং যোজনা – ন পন কোচি ৰুণ্ণেন ৱা সোকেন ৱা চেতসো সন্তিং পপ্পোতি, অপিচ খো পন ৰোদতো সোচতো চ ভিয্যো অস্স উপ্পজ্জতে দুক্খং, সৰীৰঞ্চ দুব্বণ্ণিযাদীহি উপহঞ্ঞতীতি.

৫৯১. ন তেন পেতাতি তেন পৰিদেৱনেন কালকতা ন পালেন্তি ন যাপেন্তি, ন তং তেসং উপকাৰায হোতি. তস্মা নিৰত্থা পৰিদেৱনাতি.

৫৯২. ন কেৱলঞ্চ নিৰত্থা, অনত্থম্পি আৱহতি. কস্মা? যস্মা সোকমপ্পজহং …পে… ৱসমন্ৱগূ. তত্থ অনুত্থুনন্তোতি অনুসোচন্তো. ৱসমন্ৱগূতি ৱসং গতো.

৫৯৩. এৱম্পি নিৰত্থকত্তং অনত্থাৱহত্তঞ্চ সোকস্স দস্সেত্ৱা ইদানি সোকৱিনযত্থং ওৱদন্তো ‘‘অঞ্ঞেপি পস্সা’’তিআদিমাহ. তত্থ গমিনেতি গমিকে, পৰলোকগমনসজ্জে ঠিতেতি ৱুত্তং হোতি. ফন্দন্তেৱিধ পাণিনোতি মৰণভযেন ফন্দমানেযেৱ ইধ সত্তে.

৫৯৪. যেন যেনাতি যেনাকাৰেন মঞ্ঞন্তি ‘‘দীঘাযুকো ভৱিস্সতি, অৰোগো ভৱিস্সতী’’তি. ততো তং অঞ্ঞথাযেৱ হোতি, সো এৱং মঞ্ঞিতো মৰতিপি, ৰোগীপি হোতি. এতাদিসো অযং ৱিনাভাৱো মঞ্ঞিতপ্পচ্চনীকেন হোতি, পস্স, উপাসক, লোকসভাৱন্তি এৱমেত্থ অধিপ্পাযযোজনা ৱেদিতব্বা.

৫৯৬. অৰহতো সুত্ৱাতি ইমং এৱৰূপং অৰহতো ধম্মদেসনং সুত্ৱা. নেসো লব্ভা মযা ইতীতি সো পেতো ‘‘ইদানি মযা পুন জীৱতূ’’তি ন লব্ভা ইতি পৰিজানন্তো, ৱিনেয্য পৰিদেৱিতন্তি ৱুত্তং হোতি.

৫৯৭. কিঞ্চ ভিয্যো – ‘‘যথা সৰণমাদিত্তং…পে… ধংসযে’’তি. তত্থ ধীৰো ধিতিসম্পদায, সপঞ্ঞো সাভাৱিকপঞ্ঞায, পণ্ডিতো বাহুসচ্চপঞ্ঞায, কুসলো চিন্তকজাতিকতায ৱেদিতব্বো. চিন্তামযসুতমযভাৱনামযপঞ্ঞাহি ৱা যোজেতব্বং.

৫৯৮-৯. ন কেৱলঞ্চ সোকমেৱ, পৰিদেৱং…পে… সল্লমত্তনো. তত্থ পজপ্পন্তি তণ্হং. দোমনস্সন্তি চেতসিকদুক্খং. অব্বহেতি উদ্ধৰে. সল্লন্তি এতমেৱ তিপ্পকাৰং দুন্নীহৰণট্ঠেন অন্তোৱিজ্ঝনট্ঠেন চ সল্লং. পুব্বে ৱুত্তং সত্তৱিধং ৰাগাদিসল্লং ৱা. এতস্মিঞ্হি অব্বূড়্হে সল্লে অব্বূড়্হসল্লো…পে… নিব্বুতোতি অৰহত্তনিকূটেন দেসনং নিট্ঠাপেসি. তত্থ অসিতোতি তণ্হাদিট্ঠীহি অনিস্সিতো. পপ্পুয্যাতি পাপুণিত্ৱা. সেসং ইধ ইতো পুব্বে ৱুত্তত্তা উত্তানত্থমেৱ, তস্মা ন ৱণ্ণিতং.

পৰমত্থজোতিকায খুদ্দক-অট্ঠকথায

সুত্তনিপাত-অট্ঠকথায সল্লসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.