১২. দ্ৱযতানুপস্সনাসুত্তৱণ্ণনা

এৱং মে সুতন্তি দ্ৱযতানুপস্সনাসুত্তং. কা উপ্পত্তি? ইমস্স সুত্তস্স অত্তজ্ঝাসযতো উপ্পত্তি. অত্তজ্ঝাসযেন হি ভগৱা ইমং সুত্তং দেসেসি. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৱিত্থাৰো পনস্স অত্থৱণ্ণনাযমেৱ আৱি ভৱিস্সতি. তত্থ এৱং মে সুতন্তিআদীনি ৱুত্তনযানেৱ. পুব্বাৰামেতি সাৱত্থিনগৰস্স পুৰত্থিমদিসাযং আৰামে. মিগাৰমাতু পাসাদেতি এত্থ ৱিসাখা উপাসিকা অত্তনো সসুৰেন মিগাৰেন সেট্ঠিনা মাতুট্ঠানে ঠপিতত্তা ‘‘মিগাৰমাতা’’তি ৱুচ্চতি. তায মিগাৰমাতুযা নৱকোটিঅগ্ঘনকং মহালতাপিড়ন্ধনং ৱিস্সজ্জেত্ৱা কাৰাপিতো পাসাদো হেট্ঠা চ উপৰি চ পঞ্চ পঞ্চ গব্ভসতানি কত্ৱা সহস্সকূটাগাৰগব্ভো, সো ‘‘মিগাৰমাতুপাসাদো’’তি ৱুচ্চতি. তস্মিং মিগাৰমাতু পাসাদে.

তেন খো পন সমযেন ভগৱাতি যং সমযং ভগৱা সাৱত্থিং নিস্সায পুব্বাৰামে মিগাৰমাতু পাসাদে ৱিহৰতি, তেন সমযেন. তদহুপোসথেতি তস্মিং অহু উপোসথে, উপোসথদিৱসেতি ৱুত্তং হোতি. পন্নৰসেতি ইদং উপোসথগ্গহণেন সম্পত্তাৱসেসুপোসথপটিক্খেপৱচনং. পুণ্ণায পুণ্ণমায ৰত্তিযাতি পন্নৰসদিৱসত্তা দিৱসগণনায অব্ভাদিউপক্কিলেসৱিৰহত্তা ৰত্তিগুণসম্পত্তিযা চ পুণ্ণত্তা পুণ্ণায, পৰিপুণ্ণচন্দত্তা পুণ্ণমায চ ৰত্তিযা. ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতোতি ভিক্খুসঙ্ঘেন পৰিৱুতো. অব্ভোকাসে নিসিন্নো হোতীতি মিগাৰমাতু ৰতনপাসাদপৰিৱেণে অব্ভোকাসে উপৰি অপ্পটিচ্ছন্নে ওকাসে পঞ্ঞত্তৱৰবুদ্ধাসনে নিসিন্নো হোতি. তুণ্হীভূতং তুণ্হীভূতন্তি অতীৱ তুণ্হীভূতং, যতো যতো ৱা অনুৱিলোকেতি, ততো ততো তুণ্হীভূতং, তুণ্হীভূতং ৱাচায, পুন তুণ্হীভূতং কাযেন. ভিক্খুসঙ্ঘং অনুৱিলোকেত্ৱাতি তং পৰিৱাৰেত্ৱা নিসিন্নং অনেকসহস্সভিক্খুপৰিমাণং তুণ্হীভূতং তুণ্হীভূতং ভিক্খুসঙ্ঘং ‘‘এত্তকা এত্থ সোতাপন্না, এত্তকা সকদাগামিনো, এত্তকা অনাগামিনো এত্তকা আৰদ্ধৱিপস্সকা কল্যাণপুথুজ্জনা, ইমস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স কীদিসী ধম্মদেসনা সপ্পাযা’’তি সপ্পাযধম্মদেসনাপৰিচ্ছেদনত্থং ইতো চিতো চ ৱিলোকেত্ৱা.

যে তে, ভিক্খৱে, কুসলা ধম্মাতি যে তে আৰোগ্যট্ঠেন অনৱজ্জট্ঠেন ইট্ঠফলট্ঠেন কোসল্লসম্ভূতট্ঠেন চ কুসলা সত্ততিংসবোধিপক্খিযধম্মা, তজ্জোতকা ৱা পৰিযত্তিধম্মা. অৰিযা নিয্যানিকা সম্বোধগামিনোতি উপগন্তব্বট্ঠেন অৰিযা, লোকতো নিয্যানট্ঠেন নিয্যানিকা, সম্বোধসঙ্খাতং অৰহত্তং গমনট্ঠেন সম্বোধগামিনো. তেসং ৱো ভিক্খৱে…পে… সৱনায, তেসং ভিক্খৱে কুসলানং…পে… সম্বোধগামীনং কা উপনিসা, কিং কাৰণং, কিং পযোজনং তুম্হাকং সৱনায, কিমত্থং তুম্হে তে ধম্মে সুণাথাতি ৱুত্তং হোতি. যাৱদেৱ দ্ৱযতানং ধম্মানং যথাভূতং ঞাণাযাতি এত্থ যাৱদেৱাতি পৰিচ্ছেদাৱধাৰণৱচনং. দ্ৱে অৱযৱা এতেসন্তি দ্ৱযা, দ্ৱযা এৱ দ্ৱযতা, তেসং দ্ৱযতানং. ‘‘দ্ৱযান’’ন্তিপি পাঠো. যথাভূতং ঞাণাযাতি অৱিপৰীতঞাণায. কিং ৱুত্তং হোতি? যদেতং লোকিযলোকুত্তৰাদিভেদেন দ্ৱিধা ৱৱত্থিতানং ধম্মানং ৱিপস্সনাসঙ্খাতং যথাভূতঞাণং, এতদত্থায ন ইতো ভিয্যোতি, সৱনেন হি এত্তকং হোতি, তদুত্তৰি ৱিসেসাধিগমো ভাৱনাযাতি. কিঞ্চ দ্ৱযতং ৱদেথাতি এত্থ পন সচে, ৱো ভিক্খৱে, সিযা, কিঞ্চ তুম্হে, ভন্তে, দ্ৱযতং ৱদেথাতি অযমধিপ্পাযো. পদত্থো পন ‘‘কিঞ্চ দ্ৱযতাভাৱং ৱদেথা’’তি.

(১) ততো ভগৱা দ্ৱযতং দস্সেন্তো ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি এৱমাদিমাহ. তত্থ দ্ৱযতানং চতুসচ্চধম্মানং ‘‘ইদং দুক্খং, অযং দুক্খসমুদযো’’তি এৱং লোকিযস্স একস্স অৱযৱস্স সহেতুকস্স ৱা দুক্খস্স দস্সনেন অযং একানুপস্সনা, ইতৰা লোকুত্তৰস্স দুতিযস্স অৱযৱস্স সউপাযস্স ৱা নিৰোধস্স দস্সনেন দুতিযানুপস্সনা. পঠমা চেত্থ ততিযচতুত্থৱিসুদ্ধীহি হোতি, দুতিযা পঞ্চমৱিসুদ্ধিযা. এৱং সম্মা দ্ৱযতানুপস্সিনোতি ইমিনা ৱুত্তনযেন সম্মা দ্ৱযধম্মে অনুপস্সন্তস্স সতিযা অৱিপ্পৱাসেন অপ্পমত্তস্স, কাযিকচেতসিকৱীৰিযাতাপেন আতাপিনো কাযে চ জীৱিতে চ নিৰপেক্খত্তা, পহিতত্তস্স. পাটিকঙ্খন্তি ইচ্ছিতব্বং. দিট্ঠেৱ ধম্মে অঞ্ঞাতি অস্মিংযেৱ অত্তভাৱে অৰহত্তং. সতি ৱা উপাদিসেসে অনাগামিতাতি ‘‘উপাদিসেস’’ন্তি পুনব্ভৱৱসেন উপাদাতব্বক্খন্ধসেসং ৱুচ্চতি, তস্মিং ৱা সতি অনাগামিভাৱো পটিকঙ্খোতি দস্সেতি. তত্থ কিঞ্চাপি হেট্ঠিমফলানিপি এৱং দ্ৱযতানুপস্সিনোৱ হোন্তি, উপৰিমফলেসু পন উস্সাহং জনেন্তো এৱমাহ.

ইদমৱোচাতিআদি সঙ্গীতিকাৰানং ৱচনং. তত্থ ইদন্তি ‘‘যে তে, ভিক্খৱে’’তিআদিৱুত্তনিদস্সনং. এতন্তি ইদানি ‘‘যে দুক্খ’’ন্তি এৱমাদিৱত্তব্বগাথাবন্ধনিদস্সনং. ইমা চ গাথা চতুসচ্চদীপকত্তা ৱুত্তত্থদীপিকা এৱ, এৱং সন্তেপি গাথাৰুচিকানং পচ্ছা আগতানং পুব্বে ৱুত্তং অসমত্থতায অনুগ্গহেত্ৱা ‘‘ইদানি যদি ৱদেয্য সুন্দৰ’’ন্তি আকঙ্খন্তানং ৱিক্খিত্তচিত্তানঞ্চ অত্থায ৱুত্তা. ৱিসেসত্থদীপিকা ৱাতি অৱিপস্সকে ৱিপস্সকে চ দস্সেত্ৱা তেসং ৱট্টৱিৱট্টদস্সনতো, তস্মা ৱিসেসত্থদস্সনত্থমেৱ ৱুত্তা. এস নযো ইতো পৰম্পি গাথাৱচনেসু.

৭৩০. তত্থ যত্থ চাতি নিব্বানং দস্সেতি. নিব্বানে হি দুক্খং সব্বসো উপৰুজ্ঝতি, সব্বপ্পকাৰং উপৰুজ্ঝতি, সহেতুকং উপৰুজ্ঝতি, অসেসঞ্চ উপৰুজ্ঝতি. তঞ্চ মগ্গন্তি তঞ্চ অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং.

৭৩১-৩. চেতোৱিমুত্তিহীনা তে, অথো পঞ্ঞাৱিমুত্তিযাতি এত্থ অৰহত্তফলসমাধি ৰাগৱিৰাগা চেতোৱিমুত্তি, অৰহত্তফলপঞ্ঞা অৱিজ্জাৱিৰাগা পঞ্ঞাৱিমুত্তীতি ৱেদিতব্বা. তণ্হাচৰিতেন ৱা অপ্পনাঝানবলেন কিলেসে ৱিক্খম্ভেত্ৱা অধিগতং অৰহত্তফলং ৰাগৱিৰাগা চেতোৱিমুত্তি, দিট্ঠিচৰিতেন উপচাৰজ্ঝানমত্তং নিব্বত্তেত্ৱা ৱিপস্সিত্ৱা অধিগতং অৰহত্তফলং অৱিজ্জাৱিৰাগা পঞ্ঞাৱিমুত্তি. অনাগামিফলং ৱা কামৰাগং সন্ধায ৰাগৱিৰাগা চেতোৱিমুত্তি, অৰহত্তফলং সব্বপ্পকাৰতো অৱিজ্জাৱিৰাগা পঞ্ঞাৱিমুত্তীতি. অন্তকিৰিযাযাতি ৱট্টদুক্খস্স অন্তকৰণত্থায. জাতিজৰূপগাতি জাতিজৰং উপগতা, জাতিজৰায ৱা উপগতা, ন পৰিমুচ্চন্তি জাতিজৰাযাতি এৱং ৱেদিতব্বা. সেসমেত্থ আদিতো পভুতি পাকটমেৱ. গাথাপৰিযোসানে চ সট্ঠিমত্তা ভিক্খূ তং দেসনং উগ্গহেত্ৱা ৱিপস্সিত্ৱা তস্মিংযেৱ আসনে অৰহত্তং পাপুণিংসু. যথা চেত্থ, এৱং সব্বৱাৰেসু.

(২) অতো এৱ ভগৱা ‘‘সিযা অঞ্ঞেনপি পৰিযাযেনা’’তিআদিনা নযেন নানপ্পকাৰতো দ্ৱযতানুপস্সনং আহ. তত্থ দুতিযৱাৰে উপধিপচ্চযাতি সাসৱকম্মপচ্চযা. সাসৱকম্মঞ্হি ইধ ‘‘উপধী’’তি অধিপ্পেতং. অসেসৱিৰাগনিৰোধাতি অসেসং ৱিৰাগেন নিৰোধা, অসেসৱিৰাগসঙ্খাতা ৱা নিৰোধা.

৭৩৪. উপধিনিদানাতি কম্মপচ্চযা. দুক্খস্স জাতিপ্পভৱানুপস্সীতি ৱট্টদুক্খস্স জাতিকাৰণং ‘‘উপধী’’তি অনুপস্সন্তো. সেসমেত্থ পাকটমেৱ. এৱং অযম্পি ৱাৰো চত্তাৰি সচ্চানি দীপেত্ৱা অৰহত্তনিকূটেনেৱ ৱুত্তো. যথা চাযং, এৱং সব্বৱাৰা.

(৩) তত্থ ততিযৱাৰে অৱিজ্জাপচ্চযাতি ভৱগামিকম্মসম্ভাৰঅৱিজ্জাপচ্চযা. দুক্খং পন সব্বত্থ ৱট্টদুক্খমেৱ.

৭৩৫. জাতিমৰণসংসাৰন্তি খন্ধনিব্বত্তিং জাতিং খন্ধভেদং মৰণং খন্ধপটিপাটিং সংসাৰঞ্চ. ৱজন্তীতি গচ্ছন্তি উপেন্তি. ইত্থভাৱঞ্ঞথাভাৱন্তি ইমং মনুস্সভাৱং ইতো অৱসেসঅঞ্ঞনিকাযভাৱঞ্চ. গতীতি পচ্চযভাৱো.

৭৩৬. অৱিজ্জা হাযন্তি অৱিজ্জা হি অযং. ৱিজ্জাগতা চ যে সত্তাতি যে চ অৰহত্তমগ্গৱিজ্জায কিলেসে ৱিজ্ঝিত্ৱা গতা খীণাসৱসত্তা. সেসমুত্তানত্থমেৱ.

(৪) চতুত্থৱাৰে সঙ্খাৰপচ্চযাতি পুঞ্ঞাপুঞ্ঞানেঞ্জাভিসঙ্খাৰপচ্চযা.

৭৩৮-৯. এতমাদীনৱং ঞত্ৱাতি যদিদং দুক্খং সঙ্খাৰপচ্চযা, এতং আদীনৱন্তি ঞত্ৱা. সব্বসঙ্খাৰসমথাতি সব্বেসং ৱুত্তপ্পকাৰানং সঙ্খাৰানং মগ্গঞাণেন সমথা, উপহততায ফলসমত্থতাযাতি ৱুত্তং হোতি. সঞ্ঞানন্তি কামসঞ্ঞাদীনং মগ্গেনেৱ উপৰোধনা. এতং ঞত্ৱা যথাতথন্তি এতং দুক্খক্খযং অৱিপৰীতং ঞত্ৱা. সম্মদ্দসাতি সম্মাদস্সনা. সম্মদঞ্ঞাযাতি সঙ্খতং অনিচ্চাদিতো, অসঙ্খতঞ্চ নিচ্চাদিতো ঞত্ৱা. মাৰসংযোগন্তি তেভূমকৱট্টং. সেসমুত্তানত্থমেৱ.

(৫) পঞ্চমৱাৰে ৱিঞ্ঞাণপচ্চযাতি কম্মসহজাতঅভিসঙ্খাৰৱিঞ্ঞাণপচ্চযা.

৭৪১. নিচ্ছাতোতি নিত্তণ্হো. পৰিনিব্বুতোতি কিলেসপৰিনিব্বানেন পৰিনিব্বুতো হোতি. সেসং পাকটমেৱ.

(৬) ছট্ঠৱাৰে ফস্সপচ্চযাতি অভিসঙ্খাৰৱিঞ্ঞাণসম্পযুত্তফস্সপচ্চযাতি অত্থো. এৱং এত্থ পদপটিপাটিযা ৱত্তব্বানি নামৰূপসড়াযতনানি অৱত্ৱা ফস্সো ৱুত্তো. তানি হি ৰূপমিস্সকত্তা কম্মসম্পযুত্তানেৱ ন হোন্তি, ইদঞ্চ ৱট্টদুক্খং কম্মতো ৱা সম্ভৱেয্য কম্মসম্পযুত্তধম্মতো ৱাতি.

৭৪২-৩. ভৱসোতানুসাৰিনন্তি তণ্হানুসাৰিনং. পৰিঞ্ঞাযাতি তীহি পৰিঞ্ঞাহি পৰিজানিত্ৱা. অঞ্ঞাযাতি অৰহত্তমগ্গপঞ্ঞায ঞত্ৱা. উপসমে ৰতাতি ফলসমাপত্তিৱসেন নিব্বানে ৰতা. ফস্সাভিসমযাতি ফস্সনিৰোধা. সেসং পাকটমেৱ.

(৭) সত্তমৱাৰে ৱেদনাপচ্চযাতি কম্মসম্পযুত্তৱেদনাপচ্চযা.

৭৪৪-৫. অদুক্খমসুখং সহাতি অদুক্খমসুখেন সহ. এতং দুক্খন্তি ঞত্ৱানাতি এতং সব্বং ৱেদযিতং ‘‘দুক্খকাৰণ’’ন্তি ঞত্ৱা, ৱিপৰিণামট্ঠিতিঅঞ্ঞাণদুক্খতাহি ৱা দুক্খং ঞত্ৱা. মোসধম্মন্তি নস্সনধম্মং. পলোকিনন্তি জৰামৰণেহি পলুজ্জনধম্মং. ফুস্স ফুস্সাতি উদযব্বযঞাণেন ফুসিত্ৱা ফুসিত্ৱা. ৱযং পস্সন্তি অন্তে ভঙ্গমেৱ পস্সন্তো. এৱং তত্থ ৱিজানতীতি এৱং তা ৱেদনা ৱিজানাতি, তত্থ ৱা দুক্খভাৱং ৱিজানাতি. ৱেদনানং খযাতি ততো পৰং মগ্গঞাণেন কম্মসম্পযুত্তানং ৱেদনানং খযা. সেসমুত্তানমেৱ.

(৮) অট্ঠমৱাৰে তণ্হাপচ্চযাতি কম্মসম্ভাৰতণ্হাপচ্চযা.

৭৪৭. এতমাদীনৱং ঞত্ৱা, তণ্হং দুক্খস্স সম্ভৱন্তি এতং দুক্খস্স সম্ভৱং তণ্হায আদীনৱং ঞত্ৱা. সেসমুত্তানমেৱ.

(৯) নৱমৱাৰে উপাদানপচ্চযাতি কম্মসম্ভাৰউপাদানপচ্চযা.

৭৪৮-৯. ভৱোতি ৱিপাকভৱো খন্ধপাতুভাৱো. ভূতো দুক্খন্তি ভূতো সম্ভূতো ৱট্টদুক্খং নিগচ্ছতি. জাতস্স মৰণন্তি যত্ৰাপি ‘‘ভূতো সুখং নিগচ্ছতী’’তি বালা মঞ্ঞন্তি, তত্ৰাপি দুক্খমেৱ দস্সেন্তো আহ – ‘‘জাতস্স মৰণং হোতী’’তি. দুতিযগাথায যোজনা – অনিচ্চাদীহি সম্মদঞ্ঞায পণ্ডিতা উপাদানক্খযা জাতিক্খযং নিব্বানং অভিঞ্ঞায ন গচ্ছন্তি পুনব্ভৱন্তি.

(১০) দসমৱাৰে আৰম্ভপচ্চযাতি কম্মসম্পযুত্তৱীৰিযপচ্চযা.

৭৫১. অনাৰম্ভে ৱিমুত্তিনোতি অনাৰম্ভে নিব্বানে ৱিমুত্তস্স. সেসমুত্তানমেৱ.

(১১) একাদসমৱাৰে আহাৰপচ্চযাতি কম্মসম্পযুত্তাহাৰপচ্চযা. অপৰো নযো – চতুব্বিধা সত্তা ৰূপূপগা, ৱেদনূপগা, সঞ্ঞূপগা, সঙ্খাৰূপগাতি. তত্থ একাদসৱিধায কামধাতুযা সত্তা ৰূপূপগা কবড়ীকাৰাহাৰসেৱনতো. ৰূপধাতুযা সত্তা অঞ্ঞত্ৰ অসঞ্ঞেহি ৱেদনূপগা ফস্সাহাৰসেৱনতো. হেট্ঠা তিৱিধায অৰূপধাতুযা সত্তা সঞ্ঞূপগা সঞ্ঞাভিনিব্বত্তমনোসঞ্চেতনাহাৰসেৱনতো. ভৱগ্গে সত্তা সঙ্খাৰূপগা সঙ্খাৰাভিনিব্বত্তৱিঞ্ঞাণাহাৰসেৱনতোতি. এৱম্পি যং কিঞ্চি দুক্খং সম্ভোতি, সব্বং আহাৰপচ্চযাতি ৱেদিতব্বং.

৭৫৫. আৰোগ্যন্তি নিব্বানং. সঙ্খায সেৱীতি চত্তাৰো পচ্চযে পচ্চৱেক্খিত্ৱা সেৱমানো, ‘‘পঞ্চক্খন্ধা দ্ৱাদসাযতনানি অট্ঠাৰসধাতুযো’’তি এৱং ৱা লোকং সঙ্খায ‘‘অনিচ্চং দুক্খং অনত্তা’’তি ঞাণেন সেৱমানো. ধম্মট্ঠোতি চতুসচ্চধম্মে ঠিতো. সঙ্খ্যং নোপেতীতি ‘‘দেৱো’’তি ৱা ‘‘মনুস্সো’’তি ৱা আদিকং সঙ্খ্যং ন গচ্ছতি. সেসমুত্তানমেৱ.

(১২) দ্ৱাদসমৱাৰে ইঞ্জিতপচ্চযাতি তণ্হামানদিট্ঠিকম্মকিলেসইঞ্জিতেসু যতো কুতোচি কম্মসম্ভাৰিঞ্জিতপচ্চযা.

৭৫৭. এজং ৱোস্সজ্জাতি তণ্হং চজিত্ৱা. সঙ্খাৰে উপৰুন্ধিযাতি কম্মং কম্মসম্পযুত্তে চ সঙ্খাৰে নিৰোধেত্ৱা. সেসমুত্তানমেৱ.

(১৩) তেৰসমৱাৰে নিস্সিতস্স চলিতন্তি তণ্হায তণ্হাদিট্ঠিমানেহি ৱা খন্ধে নিস্সিতস্স সীহসুত্তে (সং. নি. ৩.৭৮) দেৱানং ৱিয ভযচলনং হোতি. সেসমুত্তানমেৱ.

(১৪) চুদ্দসমৱাৰে ৰূপেহীতি ৰূপভৱেহি ৰূপসমাপত্তীহি ৱা. অৰূপাতি অৰূপভৱা অৰূপসমাপত্তিযো ৱা. নিৰোধোতি নিব্বানং.

৭৬১. মচ্চুহাযিনোতি মৰণমচ্চু কিলেসমচ্চু দেৱপুত্তমচ্চুহাযিনো, তিৱিধম্পি তং মচ্চুং হিত্ৱা গামিনোতি ৱুত্তং হোতি. সেসমুত্তানমেৱ.

(১৫) পন্নৰসমৱাৰে যন্তি নামৰূপং সন্ধাযাহ. তঞ্হি লোকেন ধুৱসুভসুখত্তৱসেন ‘‘ইদং সচ্চ’’ন্তি উপনিজ্ঝাযিতং দিট্ঠমালোকিতং. তদমৰিযানন্তি ইদং অৰিযানং, অনুনাসিকইকাৰলোপং কত্ৱা ৱুত্তং. এতং মুসাতি এতং ধুৱাদিৱসেন গহিতম্পি মুসা, ন তাদিসং হোতীতি. পুন যন্তি নিব্বানং সন্ধাযাহ. তঞ্হি লোকেন ৰূপৱেদনাদীনমভাৱতো ‘‘ইদং মুসা নত্থি কিঞ্চী’’তি উপনিজ্ঝাযিতং. তদমৰিযানং এতং সচ্চন্তি তং ইদং অৰিযানং এতং নিক্কিলেসসঙ্খাতা সুভভাৱা, পৱত্তিদুক্খপটিপক্খসঙ্খাতা সুখভাৱা, অচ্চন্তসন্তিসঙ্খাতা নিচ্চভাৱা চ অনপগমনেন পৰমত্থতো ‘‘সচ্চ’’ন্তি যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায সুদিট্ঠং.

৭৬২-৩. অনত্তনি অত্তমানিন্তি অনত্তনি নামৰূপে অত্তমানিং. ইদং সচ্চন্তি মঞ্ঞতীতি ইদং নামৰূপং ধুৱাদিৱসেন ‘‘সচ্চ’’ন্তি মঞ্ঞতি. যেন যেন হীতি যেন যেন ৰূপে ৱা ৱেদনায ৱা ‘‘মম ৰূপং, মম ৱেদনা’’তিআদিনা নযেন মঞ্ঞন্তি. ততো তন্তি ততো মঞ্ঞিতাকাৰা তং নামৰূপং হোতি অঞ্ঞথা. কিং কাৰণং? তঞ্হি তস্স মুসা হোতি, যস্মা তং যথামঞ্ঞিতাকাৰা মুসা হোতি, তস্মা অঞ্ঞথা হোতীতি অত্থো. কস্মা পন মুসা হোতীতি? মোসধম্মঞ্হি ইত্তৰং, যস্মা যং ইত্তৰং পৰিত্তপচ্চুপট্ঠানং, তং মোসধম্মং নস্সনধম্মং হোতি, তথাৰূপঞ্চ নামৰূপন্তি. সচ্চাভিসমযাতি সচ্চাৱবোধা. সেসমুত্তানমেৱ.

(১৬) সোড়সমৱাৰে যন্তি ছব্বিধমিট্ঠাৰম্মণং সন্ধাযাহ. তঞ্হি লোকেন সলভমচ্ছমক্কটাদীহি পদীপবড়িসলেপাদযো ৱিয ‘‘ইদং সুখ’’ন্তি উপনিজ্ঝাযিতং. তদমৰিযানং এতং দুক্খন্তি তং ইদং অৰিযানং ‘‘কামা হি চিত্ৰা মধুৰা মনোৰমা, ৱিৰূপৰূপেন মথেন্তি চিত্ত’’ন্তিআদিনা (সু. নি. ৫০; চূড়নি. খগ্গৱিসাণসুত্তনিদ্দেস ১৩৬) নযেন ‘‘এতং দুক্খ’’ন্তি যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায সুদিট্ঠং. পুন যন্তি নিব্বানমেৱ সন্ধাযাহ. তঞ্হি লোকেন কামগুণাভাৱা ‘‘দুক্খ’’ন্তি উপনিজ্ঝাযিতং. তদমৰিযানন্তি তং ইদং অৰিযানং পৰমত্থসুখতো ‘‘এতং সুখ’’ন্তি যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায সুদিট্ঠং.

৭৬৫-৬. কেৱলাতি অনৱসেসা. ইট্ঠাতি ইচ্ছিতা পত্থিতা. কন্তাতি পিযা. মনাপাতি মনৱুড্ঢিকৰা. যাৱতত্থীতি ৱুচ্চতীতি যাৱতা এতে ছ আৰম্মণা অত্থীতি ৱুচ্চন্তি. ৱচনব্যত্তযো ৱেদিতব্বো. এতে ৱোতি এত্থ ৱোতি নিপাতমত্তং.

৭৬৭-৮. সুখন্তি দিট্ঠমৰিযেহি, সক্কাযস্সুপৰোধনন্তি ‘‘সুখ’’মিতি অৰিযেহি পঞ্চক্খন্ধনিৰোধো দিট্ঠো, নিব্বানন্তি ৱুত্তং হোতি. পচ্চনীকমিদং হোতীতি পটিলোমমিদং দস্সনং হোতি. পস্সতন্তি পস্সন্তানং, পণ্ডিতানন্তি ৱুত্তং হোতি. যং পৰেতি এত্থ যন্তি ৱত্থুকামে সন্ধাযাহ. পুন যং পৰেতি এত্থ নিব্বানং.

৭৬৯-৭১. পস্সাতি সোতাৰং আলপতি. ধম্মন্তি নিব্বানধম্মং. সম্পমূড়্হেত্থৱিদ্দসূতি সম্পমূড়্হা এত্থ অৱিদ্দসূ বালা. কিংকাৰণং সম্পমূড়্হা? নিৱুতানং তমো হোতি , অন্ধকাৰো অপস্সতং, বালানং অৱিজ্জায নিৱুতানং ওত্থটানং অন্ধভাৱকৰণো তমো হোতি, যেন নিব্বানধম্মং দট্ঠুং ন সক্কোন্তি. সতঞ্চ ৱিৱটং হোতি, আলোকো পস্সতামিৱাতি সতঞ্চ সপ্পুৰিসানং পঞ্ঞাদস্সনেন পস্সতং আলোকোৱ ৱিৱটং হোতি নিব্বানং. সন্তিকে ন ৱিজানন্তি, মগা ধম্মস্সকোৱিদাতি যং অত্তনো সৰীৰে তচপঞ্চকমত্তং পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা অনন্তৰমেৱ অধিগন্তব্বতো, অত্তনো খন্ধানং ৱা নিৰোধমত্ততো সন্তিকে নিব্বানং, তং এৱং সন্তিকে সন্তম্পি ন ৱিজানন্তি মগভূতা জনা মগ্গামগ্গধম্মস্স সচ্চধম্মস্স ৱা অকোৱিদা, সব্বথা ভৱৰাগ…পে… সুসম্বুধো. তত্থ মাৰধেয্যানুপন্নেহীতি তেভূমকৱট্টং অনুপন্নেহি.

৭৭২. পচ্ছিমগাথায সম্বন্ধো ‘‘এৱং অসুসম্বুধং কো নু অঞ্ঞত্ৰ মৰিযেহী’’তি. তস্সত্থো – ঠপেত্ৱা অৰিযে কো নু অঞ্ঞো নিব্বানপদং জানিতুং অৰহতি, যং পদং চতুত্থেন অৰিযমগ্গেন সম্মদঞ্ঞায অনন্তৰমেৱ অনাসৱা হুত্ৱা কিলেসপৰিনিব্বানেন পৰিনিব্বন্তি, সম্মদঞ্ঞায ৱা অনাসৱা হুত্ৱা অন্তে অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পৰিনিব্বন্তীতি অৰহত্তনিকূটেন দেসনং নিট্ঠাপেসি.

অত্তমনাতি তুট্ঠমনা. অভিনন্দুন্তি অভিনন্দিংসু. ইমস্মিঞ্চ পন ৱেয্যাকৰণস্মিন্তি ইমস্মিং সোড়সমে ৱেয্যাকৰণে. ভঞ্ঞমানেতি ভণিযমানে. সেসং পাকটমেৱ.

এৱং সব্বেসুপি সোড়সসু ৱেয্যাকৰণেসু সট্ঠিমত্তে সট্ঠিমত্তে কত্ৱা সট্ঠিঅধিকানং নৱন্নং ভিক্খুসতানং অনুপাদায আসৱেহি চিত্তানি ৱিমুচ্চিংসু, সোড়সক্খত্তুং চত্তাৰি চত্তাৰি কত্ৱা চতুসট্ঠি সচ্চানেত্থ ৱেনেয্যৱসেন নানপ্পকাৰতো দেসিতানীতি.

পৰমত্থজোতিকায খুদ্দক-অট্ঠকথায

সুত্তনিপাত-অট্ঠকথায দ্ৱযতানুপস্সনাসুত্তৱণ্ণনা

নিট্ঠিত্তা.

নিট্ঠিতো চ ততিযো ৱগ্গো অত্থৱণ্ণনানযতো, নামেন

মহাৱগ্গোতি.