৮. সতিপট্ঠানকথা

সতিপট্ঠানকথাৱণ্ণনা

৩৪. ইদানি সমসীসকথানন্তৰং অত্তনা ৱুত্তস্স ইদ্ধিপাটিহাৰিযস্স সাধকে সত্ত অনুপস্সনাৱিসেসে দস্সেন্তেন কথিতায সুত্তন্তপুব্বঙ্গমায সতিপট্ঠানকথায অপুব্বত্থানুৱণ্ণনা. তত্থ সুত্তন্তে তাৱ চত্তাৰোতি গণনপৰিচ্ছেদো, তেন ন ততো হেট্ঠা, ন উদ্ধন্তি সতিপট্ঠানপৰিচ্ছেদং দীপেতি. ইমেতি নিদ্দিসিতব্বনিদস্সনং. ভিক্খৱেতি ধম্মপটিগ্গাহকপুগ্গলালপনং. সতিপট্ঠানাতি তযো সতিপট্ঠানা সতিগোচৰোপি, তিধা পটিপন্নেসু সাৱকেসু সত্থুনো পটিঘানুনযৱীতিৱত্ততাপি, সতিপি. ‘‘চতুন্নং, ভিক্খৱে, সতিপট্ঠানানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ দেসেস্সামী’’তিআদীসু (সং. নি. ৫.৪০৮) হি সতিগোচৰো ‘‘সতিপট্ঠান’’ন্তি ৱুত্তো. তস্সত্থো – পতিট্ঠাতি তস্মিন্তি পট্ঠানং. কা পতিট্ঠাতি? সতি. সতিযা পট্ঠানং সতিপট্ঠানন্তি.

‘‘তযো সতিপট্ঠানা যদৰিযো সেৱতি, যদৰিযো সেৱমানো সত্থা গণমনুসাসিতুমৰহতী’’তি (ম. নি. ৩.৩০৪, ৩১১) এত্থ তিধা পটিপন্নেসু সাৱকেসু সত্থুনো পটিঘানুনযৱীতিৱত্ততা ‘‘সতিপট্ঠান’’ন্তি ৱুত্তা. তস্সত্থো – পট্ঠপেতব্বতো পট্ঠানং, পৱত্তযিতব্বতোতি অত্থো. কেন পট্ঠপেতব্বতোতি? সতিযা. সতিযা পট্ঠানং সতিপট্ঠানন্তি. ‘‘চত্তাৰো সতিপট্ঠানা ভাৱিতা বহুলীকতা সত্ত বোজ্ঝঙ্গে পৰিপূৰেন্তী’’তিআদীসু (ম. নি. ৩.১৪৭) পন সতিযেৱ ‘‘সতিপট্ঠান’’ন্তি ৱুত্তা. তস্সত্থো – পতিট্ঠাতীতি পট্ঠানং, উপট্ঠাতি ওক্কন্দিত্ৱা পক্খন্দিত্ৱা ৱত্ততীতি অত্থো. সতিযেৱ পট্ঠানং সতিপট্ঠানং. অথ ৱা সৰণট্ঠেন সতি, উপট্ঠানট্ঠেন উপট্ঠানং. ইতি সতি চ সা উপট্ঠানঞ্চাতিপি সতিপট্ঠানং. ইদমিধ অধিপ্পেতং. যদি এৱং কস্মা সতিপট্ঠানাতি বহুৱচনং কতন্তি? সতিবহুত্তা. আৰম্মণভেদেন হি বহুকা তা সতিযোতি.

কতমে চত্তাৰোতি কথেতুকম্যতাপুচ্ছা. ইধাতি ইমস্মিং সাসনে. ভিক্খূতি সংসাৰে ভযং ইক্খতীতি ভিক্খু. সেসপদানং অত্থৱণ্ণনা পনেত্থ সুতমযঞাণকথায মগ্গসচ্চনিদ্দেসৱণ্ণনাযং ৱুত্তাযেৱাতি.

কস্মা পন ভগৱতা চত্তাৰোৱ সতিপট্ঠানা ৱুত্তা অনূনা অনধিকাতি? ৱেনেয্যহিতত্তা. তণ্হাচৰিতদিট্ঠিচৰিতসমথযানিকৱিপস্সনাযানিকেসু হি মন্দতিক্খৱসেন দ্ৱেধা দ্ৱেধা পৱত্তেসু মন্দস্স তণ্হাচৰিতস্স ওড়াৰিকং কাযানুপস্সনাসতিপট্ঠানং ৱিসুদ্ধিমগ্গো, তিক্খস্স সুখুমং ৱেদনানুপস্সনাসতিপট্ঠানং. দিট্ঠিচৰিতস্সাপি মন্দস্স নাতিপ্পভেদগতং চিত্তানুপস্সনাসতিপট্ঠানং ৱিসুদ্ধিমগ্গো, তিক্খস্স অতিপ্পভেদগতং ধম্মানুপস্সনাসতিপট্ঠানং. সমথযানিকস্স চ মন্দস্স অকিচ্ছেন অধিগন্তব্বনিমিত্তং পঠমং সতিপট্ঠানং ৱিসুদ্ধিমগ্গো, তিক্খস্স ওড়াৰিকাৰম্মণে অসণ্ঠহনতো দুতিযং. ৱিপস্সনাযানিকস্সপি মন্দস্স নাতিপ্পভেদগতাৰম্মণং ততিযং, তিক্খস্স অতিপ্পভেদগতাৰম্মণং চতুত্থং. ইতি চত্তাৰোৱ ৱুত্তা অনূনা অনধিকাতি.

সুভসুখনিচ্চঅত্তৱিপল্লাসপ্পহানত্থং ৱা. কাযো হি অসুভো, তত্থ চ সুভৱিপল্লাসৱিপল্লত্থা সত্তা. তেসং তত্থ অসুভভাৱদস্সনেন তস্স ৱিপল্লাসস্স পহানত্থং পঠমং সতিপট্ঠানং ৱুত্তং. সুখং নিচ্চং অত্তাতি গহিতেসুপি চ ৱেদনাদীসু ৱেদনা দুক্খা, চিত্তং অনিচ্চং, ধম্মা অনত্তা, তেসু চ সুখনিচ্চঅত্তৱিপল্লাসৱিপল্লত্থা সত্তা. তেসং তত্থ দুক্খাদিভাৱদস্সনেন তেসং ৱিপল্লাসানং পহানত্থং সেসানি তীণি ৱুত্তানীতি এৱং সুভসুখনিচ্চঅত্তৱিপল্লাসপ্পহানত্থং ৱা চত্তাৰোৱ ৱুত্তা. ন কেৱলঞ্চ ৱিপল্লাসপ্পহানত্থমেৱ, চতুৰোঘযোগাসৱগন্থউপাদানঅগতিপ্পহানত্থম্পি চতুব্বিধাহাৰপৰিঞ্ঞত্থম্পি চত্তাৰোৱ ৱুত্তাতি ৱেদিতব্বং.

৩৫. (ক) সুত্তন্তনিদ্দেসে পথৱীকাযন্তি ইমস্মিং ৰূপকাযে পথৱীধাতু. সকলসৰীৰে পন পথৱীধাতূনং বহুকত্তা সব্বপথৱীধাতুসঙ্গহত্থং সমূহত্থেন কাযগ্গহণং কতং. আপোকাযাদীসুপি এসেৱ নযো. কেসকাযাদীনম্পি বহুকত্তা কেসকাযাদিগহণং কতং. ৱক্কাদীনি পন পৰিচ্ছিন্নত্তা কাযগ্গহণং নাৰহন্তীতি তেসং গহণং ন কতন্তি ৱেদিতব্বং.

(খ) সুখং ৱেদনন্তিআদীসু সুখং ৱেদনন্তি কাযিকং ৱা চেতসিকং ৱা সুখং ৱেদনং. তথা দুক্খং ৱেদনং. অদুক্খমসুখং ৱেদনন্তি পন চেতসিকমেৱ উপেক্খাৱেদনং. সামিসং সুখং ৱেদনন্তি ছ গেহসিতসোমনস্সৱেদনা. নিৰামিসং সুখং ৱেদনন্তি ছ নেক্খম্মসিতসোমনস্সৱেদনা. সামিসং দুক্খং ৱেদনন্তি ছ গেহসিতদোমনস্সৱেদনা. নিৰামিসং দুক্খং ৱেদনন্তি ছ নেক্খম্মসিতদোমনস্সৱেদনা. সামিসং অদুক্খমসুখং ৱেদনন্তি ছ গেহসিতউপেক্খাৱেদনা. নিৰামিসং অদুক্খমসুখং ৱেদনন্তি ছ নেক্খম্মসিতউপেক্খাৱেদনা.

(গ) সৰাগং চিত্তন্তিআদীনি ঞাণকথাযং ৱুত্তত্থানি.

(ঘ) তদৱসেসে ধম্মেতি তেহি কাযৱেদনাচিত্তেহি অৱসেসে তেভূমকধম্মে. সব্বত্থ তেন ঞাণেনাতি তেন সত্তৱিধেন অনুপস্সনাঞাণেন. যানি পনেত্থ অন্তৰন্তৰা অৱুত্তত্থানি, তানি হেট্ঠা তত্থ তত্থ ৱুত্তত্থানেৱাতি.

সতিপট্ঠানকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.