৬৯. আসযানুসযঞাণনিদ্দেসৱণ্ণনা

১১৩. আসযানুসযঞাণনিদ্দেসে ইধ তথাগতোতিআদি পঞ্চধা ঠপিতো নিদ্দেসো. তত্থ আসযানুসযা ৱুত্তত্থা এৱ. চৰিতন্তি পুব্বে কতং কুসলাকুসলং কম্মং. অধিমুত্তিন্তি সম্পতি কুসলে অকুসলে ৱা চিত্তৱোসগ্গো. ভব্বাভব্বেতি ভব্বে চ অভব্বে চ. অৰিযায জাতিযা সম্ভৱন্তি জাযন্তীতি ভব্বা. ৱত্তমানসমীপে ৱত্তমানৱচনং. ভৱিস্সন্তি জাযিস্সন্তীতি ৱা ভব্বা, ভাজনভূতাতি অত্থো. যে অৰিযমগ্গপটিৱেধস্স অনুচ্ছৱিকা উপনিস্সযসম্পন্না, তে ভব্বা. ৱুত্তপটিপক্খা অভব্বা.

কতমো সত্তানং আসযোতিআদি নিদ্দেসস্স পটিনিদ্দেসো. তত্থ সস্সতোতি নিচ্চো. লোকোতি অত্তা. ইধ সৰীৰংযেৱ নস্সতি, অত্তা পন ইধ পৰত্থ চ সোযেৱাতি মঞ্ঞন্তি. সো হি সযংযেৱ আলোকেতীতি কত্ৱা ‘‘লোকো’’তি মঞ্ঞন্তি. অসস্সতোতি অনিচ্চো. অত্তা সৰীৰেনেৱ সহ নস্সতীতি মঞ্ঞন্তি. অন্তৱাতি পৰিত্তে কসিণে ঝানং উপ্পাদেত্ৱা তংপৰিত্তকসিণাৰম্মণং চিত্তং সপৰিযন্তো অত্তাতি মঞ্ঞন্তি. অনন্তৱাতি ন অন্তৱা অপ্পমাণে কসিণে ঝানং উপ্পাদেত্ৱা তংঅপ্পমাণকসিণাৰম্মণং চিত্তং অপৰিযন্তো অত্তাতি মঞ্ঞন্তি. তং জীৱং তং সৰীৰন্তি জীৱো চ সৰীৰঞ্চ তংযেৱ. জীৱোতি অত্তা, লিঙ্গৱিপল্লাসেন নপুংসকৱচনং কতং. সৰীৰন্তি ৰাসট্ঠেন খন্ধপঞ্চকং. অঞ্ঞং জীৱং অঞ্ঞং সৰীৰন্তি অঞ্ঞো জীৱো অঞ্ঞং খন্ধপঞ্চকং. হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি খন্ধা ইধেৱ ৱিনস্সন্তি, সত্তো মৰণতো পৰং হোতি ৱিজ্জতি ন নস্সতি. ‘‘তথাগতো’’তি চেত্থ সত্তাধিৱচনন্তি ৱদন্তি. কেচি পন ‘‘তথাগতোতি অৰহা’’তি ৱদন্তি. ইমে ‘‘ন হোতী’’তি পক্খে দোসং দিস্ৱা এৱং গণ্হন্তি. ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি খন্ধাপি ইধেৱ নস্সন্তি, তথাগতো চ মৰণতো পৰং ন হোতি উচ্ছিজ্জতি ৱিনস্সতি. ইমে ‘‘হোতী’’তি পক্খে দোসং দিস্ৱা এৱং গণ্হন্তি. হোতি চ ন চ হোতীতি ইমে একেকপক্খপৰিগ্গহে দোসং দিস্ৱা উভযপক্খং গণ্হন্তি. নেৱ হোতি ন ন হোতীতি ইমে উভযপক্খপৰিগ্গহে উভযদোসাপত্তিং দিস্ৱা ‘‘হোতীতি চ ন হোতি, নেৱ হোতীতি চ ন হোতী’’তি অমৰাৱিক্খেপপক্খং গণ্হন্তি.

অযং পনেত্থ অট্ঠকথানযো – ‘‘সস্সতো লোকোতি ৱা’’তিআদীহি দসহাকাৰেহি দিট্ঠিপভেদোৱ ৱুত্তো. তত্থ সস্সতো লোকোতি চ খন্ধপঞ্চকং লোকোতি গহেত্ৱা ‘‘অযং লোকো নিচ্চো ধুৱো সব্বকালিকো’’তি গণ্হন্তস্স সস্সতন্তি গহণাকাৰপ্পৱত্তা দিট্ঠি. অসস্সতোতি তমেৱ লোকং ‘‘উচ্ছিজ্জতি ৱিনস্সতী’’তি গণ্হন্তস্স উচ্ছেদগ্গহণাকাৰপ্পৱত্তা দিট্ঠি. অন্তৱাতি পৰিত্তকসিণলাভিনো সুপ্পমত্তে ৱা সৰাৱমত্তে ৱা কসিণে সমাপন্নস্স অন্তোসমাপত্তিযং পৱত্তিতৰূপাৰূপধম্মে ‘‘লোকো’’তি চ কসিণপৰিচ্ছেদন্তেন ‘‘অন্তৱা’’তি চ গণ্হন্তস্স ‘‘অন্তৱা লোকো’’তি গহণাকাৰপ্পৱত্তা দিট্ঠি. সা সস্সতদিট্ঠিপি হোতি উচ্ছেদদিট্ঠিপি. ৱিপুলকসিণলাভিনো পন তস্মিং কসিণে সমাপন্নস্স অন্তোসমাপত্তিযং পৱত্তিতৰূপাৰূপধম্মে ‘‘লোকো’’তি চ কসিণপৰিচ্ছেদন্তেন ‘‘ন অন্তৱা’’তি চ গণ্হন্তস্স ‘‘অনন্তৱা লোকো’’তি গহণাকাৰপ্পৱত্তা দিট্ঠি. সা সস্সতদিট্ঠিপি হোতি উচ্ছেদদিট্ঠিপি. তং জীৱং তং সৰীৰন্তি ভেদনধম্মস্স সৰীৰস্সেৱ ‘‘জীৱ’’ন্তি গহিতত্তা ‘‘সৰীৰে উচ্ছিজ্জমানে জীৱম্পি উচ্ছিজ্জতী’’তি উচ্ছেদগ্গহণাকাৰপ্পৱত্তা দিট্ঠি. দুতিযপদে সৰীৰতো অঞ্ঞস্স জীৱস্স গহিতত্তা ‘‘সৰীৰে উচ্ছিজ্জমানেপি জীৱং ন উচ্ছিজ্জতী’’তি সস্সতগ্গহণাকাৰপ্পৱত্তা দিট্ঠি. হোতি তথাগতোতিআদীসু ‘‘সত্তো তথাগতো নাম, সো পৰং মৰণা হোতী’’তি গণ্হতো পঠমা সস্সতদিট্ঠি. ‘‘ন হোতী’’তি গণ্হতো দুতিযা উচ্ছেদদিট্ঠি. ‘‘হোতি চ ন চ হোতী’’তি গণ্হতো ততিযা একচ্চসস্সতদিট্ঠি. ‘‘নেৱ হোতি ন ন হোতী’’তি গণ্হতো চতুত্থা অমৰাৱিক্খেপদিট্ঠীতি.

ইতীতি ৱুত্তপ্পকাৰদিট্ঠিনিস্সযনিদস্সনং. ভৱদিট্ঠিসন্নিস্সিতা ৱা সত্তা হোন্তি ৱিভৱদিট্ঠিসন্নিস্সিতা ৱাতি ভৱো ৱুচ্চতি সস্সতো, সস্সতৱসেন উপ্পজ্জমানদিট্ঠি ভৱদিট্ঠি, ভৱোতি দিট্ঠীতি ৱুত্তং হোতি. ৱিভৱো ৱুচ্চতি উচ্ছেদো, উচ্ছেদৱসেন উপ্পজ্জমানদিট্ঠি ৱিভৱদিট্ঠি, ৱিভৱোতি দিট্ঠীতি ৱুত্তং হোতি. ৱুত্তপ্পকাৰা দসৱিধা দিট্ঠি ভৱদিট্ঠি চ ৱিভৱদিট্ঠি চাতি দ্ৱিধাৱ হোতি. তাসু দ্ৱীসু একেকং সন্নিস্সিতা অপস্সিতা অল্লীনা সত্তা হোন্তি.

এতে ৱা পন উভো অন্তে অনুপগম্মাতি এত্থ ‘‘অগ্গিতো ৱা উদকতো ৱা মিথুভেদা ৱা’’তিআদীসু (দী. নি. ২.১৫২) ৱিয ৱা-সদ্দো সমুচ্চযত্থো. এতে ৱুত্তপ্পকাৰে সস্সতুচ্ছেদৱসেন দ্ৱে পক্খে চ ন উপগন্ত্ৱা অনল্লীযিত্ৱা পহাযাতি অত্থো. ‘‘অনুলোমিকা ৱা খন্তী’’তি ৱিকপ্পত্থোৱ. ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসূতি ইমেসং জৰামৰণাদীনং পচ্চযা ইদপ্পচ্চযা, ইদপ্পচ্চযা এৱ ইদপ্পচ্চযতা, ইদপ্পচ্চযানং ৱা সমূহো ইদপ্পচ্চযতা. লক্খণং পনেত্থ সদ্দসত্থতো পৰিযেসিতব্বং. তে তে পচ্চযে পটিচ্চ সহ সম্মা চ উপ্পন্না পটিচ্চসমুপ্পন্না. তস্সা ইদপ্পচ্চযতায চ তেসু পটিচ্চসমুপ্পন্নেসু চ ধম্মেসু. অনুলোমিকাতি লোকুত্তৰধম্মানং অনুলোমতো অনুলোমিকা. খন্তীতি ঞাণং. ঞাণঞ্হি খমনতো খন্তি. পটিলদ্ধা হোতীতি সত্তেহি অধিগতা হোতি. ইদপ্পচ্চযতায খন্তিযা উচ্ছেদত্তানুপগমো হোতি পচ্চযুপ্পন্নধম্মানং পচ্চযসামগ্গিযং আযত্তৱুত্তিত্তা পচ্চযানুপৰমদস্সনেন ফলানুপৰমদস্সনতো. পটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু খন্তিযা সস্সতত্তানুপগমো হোতি পচ্চযসামগ্গিযং নৱনৱানং পচ্চযুপ্পন্নধম্মানং উপ্পাদদস্সনতো. এৱমেতে উভো অন্তে অনুপগম্ম পটিচ্চসমুপ্পাদপটিচ্চসমুপ্পন্নধম্মদস্সনেন ন উচ্ছেদো ন সস্সতোতি পৱত্তং সম্মাদস্সনং ‘‘অনুলোমিকা খন্তী’’তি ৱেদিতব্বং. এৱঞ্হি তদুভযদিট্ঠিপটিপক্খভূতা সম্মাদিট্ঠি ৱুত্তা হোতি. যথাভূতং ৱা ঞাণন্তি যথাভূতং যথাসভাৱং নেয্যং. তত্থ পৱত্তঞাণম্পি ৱিসযৱোহাৰেন ‘‘যথাভূতঞাণ’’ন্তি ৱুত্তং. তং পন সঙ্খাৰুপেক্খাপৰিযন্তং ৱিপস্সনাঞাণং ইধাধিপ্পেতং. হেট্ঠা পন ‘‘যথাভূতঞাণদস্সন’’ন্তি ভযতূপট্ঠানঞাণং ৱুত্তং. যথাভূতং ৱা ঞাণং সত্তেহি পটিলদ্ধং হোতীতি সম্বন্ধো.

ইদানি ‘‘সস্সতো লোকো’’তিআদীহি মিচ্ছাদিট্ঠিপৰিভাৱিতং ‘‘এতে ৱা পনা’’তিআদীহি সম্মাদিট্ঠিপৰিভাৱিতং সত্তসন্তানং দস্সেত্ৱা ‘‘কামং সেৱন্তঞ্ঞেৱা’’তিআদীহি সেসাকুসলেহি সেসকুসলেহি চ পৰিভাৱিতং সত্তসন্তানং দস্সেতি. তত্থ কামং সেৱন্তংযেৱ পুগ্গলং তথাগতো জানাতীতি যোজনা কাতব্বা. সেৱন্তন্তি চ অভিণ্হসমুদাচাৰৱসেন সেৱমানং. পুব্বে আসেৱিতৱসেন কিলেসকামো গৰু অস্সাতি কামগৰুকো. তথেৱ কামো আসযে সন্তানে অস্সাতি কামাসযো. সন্তানৱসেনেৱ কামে অধিমুত্তো লগ্গোতি কামাধিমুত্তো. সেসেসুপি এসেৱ নযো. নেক্খম্মাদীনি ৱুত্তত্থানেৱ. কামাদীহি চ তীহি সেসাকুসলা, নেক্খম্মাদীহি তীহি সেসকুসলা গহিতাৱ হোন্তীতি ৱেদিতব্বা. ‘‘অযং সত্তানং আসযো’’তি তিধা ৱুত্তং সন্তানমেৱ দস্সেতি.

অযং পনেত্থ অট্ঠকথানযো – ‘‘ইতি ভৱদিট্ঠিসন্নিস্সিতা ৱা’’তি এৱং সস্সতদিট্ঠিং ৱা সন্নিস্সিতা. সস্সতদিট্ঠি হি এত্থ ভৱদিট্ঠীতি ৱুত্তা, উচ্ছেদদিট্ঠি চ ৱিভৱদিট্ঠীতি. সব্বদিট্ঠীনঞ্হি সস্সতুচ্ছেদদিট্ঠীহি সঙ্গহিতত্তা সব্বেপিমে দিট্ঠিগতিকা সত্তা ইমাৱ দ্ৱে দিট্ঠিযো সন্নিস্সিতা হোন্তি. ৱুত্তম্পি চেতং ‘‘দ্ৱযনিস্সিতো খ্ৱাযং, কচ্চান, লোকো যেভুয্যেন অত্থিতঞ্চেৱ নত্থিতঞ্চা’’তি (সং. নি. ২.১৫). এত্থ হি অত্থিতাতি সস্সতং. নত্থিতাতি উচ্ছেদো. অযং তাৱ ৱট্টনিস্সিতানং পুথুজ্জনানং সত্তানং আসযো. ইদানি ৱিৱট্টনিস্সিতানং সুদ্ধসত্তানং আসযং দস্সেতুং ‘‘এতে ৱা পন উভো অন্তে অনুপগম্মা’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ ‘‘এতে ৱা পনা’’তি এতেযেৱ. ‘‘উভো অন্তে’’তি সস্সতুচ্ছেদসঙ্খাতে দ্ৱে অন্তে. ‘‘অনুপগম্মা’’তি ন অল্লীযিত্ৱা. ‘‘ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসূ’’তি ইদপ্পচ্চযতায চেৱ পটিচ্চসমুপ্পন্নধম্মেসু চ. ‘‘অনুলোমিকা খন্তী’’তি ৱিপস্সনাঞাণং. ‘‘যথাভূতং ঞাণ’’ন্তি মগ্গঞাণং. ইদং ৱুত্তং হোতি – যা পটিচ্চসমুপ্পাদে চেৱ পটিচ্চসমুপ্পন্নধম্মেসু চ এতে উভো সস্সতুচ্ছেদঅন্তে অনুপগন্ত্ৱা ৱিপস্সনা পটিলদ্ধা, যঞ্চ ততো উত্তৰি মগ্গঞাণং, অযং সত্তানং আসযো. অযং ৱট্টনিস্সিতানঞ্চ ৱিৱট্টনিস্সিতানঞ্চ সব্বেসম্পি সত্তানং আসযো ইদং ৱসনট্ঠানন্তি. অযং আচৰিযানং সমানট্ঠকথা.

ৱিতণ্ডৱাদী পনাহ ‘‘মগ্গো নাম ৱাসং ৱিদ্ধংসেন্তো গচ্ছতি, ত্ৱং মগ্গো ৱাসোতি ৱদেসী’’তি? সো ৱত্তব্বো ‘‘ত্ৱং অৰিযৱাসভাণকো হোসি ন হোসী’’তি? সচে ‘‘ন হোমী’’তি ৱদতি, ‘‘ত্ৱং অভাণকতায ন জানাসী’’তি ৱত্তব্বো. সচে ‘‘ভাণকোস্মী’’তি ৱদতি, ‘‘সুত্তং আহৰা’’তি ৱত্তব্বো. সচে আহৰতি, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে আহৰতি, সযং আহৰিতব্বং ‘‘দসযিমে, ভিক্খৱে, অৰিযাৱাসা, যদৰিযা আৱসিংসু ৱা আৱসন্তি ৱা আৱসিস্সন্তি ৱা’’তি (অ. নি. ১০.১৯). এতঞ্হি সুত্তং মগ্গস্স ৱাসভাৱং দীপেতি. তস্মা সুকথিতমেৱেতন্তি. ইমং পন ভগৱা সত্তানং আসযং জানন্তো ইমেসঞ্চ দিট্ঠিগতানং ইমেসঞ্চ ৱিপস্সনাঞাণমগ্গঞাণানং অপ্পৱত্তিক্খণেপি জানাতি এৱ. তস্মাযেৱ চ ‘‘কামং সেৱন্তংযেৱ জানাতী’’তিআদি ৱুত্তন্তি.

অনুসযনিদ্দেসে অনুসযাতি কেনট্ঠেন অনুসযা? অনুসযনট্ঠেন. কো এস অনুসযনট্ঠো নামাতি? অপ্পহীনট্ঠো. এতে হি অপ্পহীনট্ঠেন তস্স তস্স সন্তানে অনুসেন্তি নাম. তস্মা ‘‘অনুসযা’’তি ৱুচ্চন্তি. অনুসেন্তীতি অনুৰূপং কাৰণং লভিত্ৱা উপ্পজ্জন্তীতি অত্থো. অথাপি সিযা – অনুসযনট্ঠো নাম অপ্পহীনাকাৰো, সো চ উপ্পজ্জতীতি ৱত্তুং ন যুজ্জতি, তস্মা ন অনুসযা উপ্পজ্জন্তীতি. তত্ৰিদং পটিৱচনং – ন অপ্পহীনাকাৰো, অনুসযোতি পন অপ্পহীনট্ঠেন থামগতকিলেসো ৱুচ্চতি. সো চিত্তসম্পযুত্তো সাৰম্মণো সপ্পচ্চযট্ঠেন সহেতুকো একন্তাকুসলো অতীতোপি হোতি অনাগতোপি পচ্চুপ্পন্নোপি, তস্মা উপ্পজ্জতীতি ৱত্তুং যুজ্জতীতি. তত্ৰিদং পমাণং – ইধেৱ তাৱ অভিসমযকথায (পটি. ম. ৩.২১) ‘‘পচ্চুপ্পন্নে কিলেসে পজহতী’’তি পুচ্ছং কত্ৱা অনুসযানং পচ্চুপ্পন্নভাৱস্স অত্থিতায ‘‘থামগতো অনুসযং পজহতী’’তি ৱুত্তং. ধম্মসঙ্গণিযং মোহস্স পদভাজনে ‘‘অৱিজ্জানুসযো অৱিজ্জাপৰিযুট্ঠানং অৱিজ্জালঙ্গী মোহো অকুসলমূলং, অযং তস্মিং সমযে মোহো হোতী’’তি (ধ. স. ৩৯০) অকুসলচিত্তেন সদ্ধিং মোহস্স উপ্পন্নভাৱো ৱুত্তো. কথাৱত্থুস্মিং ‘‘অনুসযা অব্যাকতা অনুসযা অহেতুকা অনুসযা চিত্তৱিপ্পযুত্তা’’তি সব্বে ৱাদা পটিসেধিতা. অনুসযযমকে সত্তন্নং মহাৱাৰানং অঞ্ঞতৰস্মিং উপ্পজ্জনৱাৰে ‘‘যস্স কামৰাগানুসযো উপ্পজ্জতি, তস্স পটিঘানুসযো উপ্পজ্জতী’’তিআদি (যম. ২.অনুসযযমক.৩০০) ৱুত্তং. তস্মা ‘‘অনুসেন্তীতি অনুৰূপং কাৰণং লভিত্ৱা উপ্পজ্জন্তী’’তি যং ৱুত্তং, তং ইমিনা তন্তিপ্পমাণেন যুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. যম্পি ‘‘চিত্তসম্পযুত্তো সাৰম্মণো’’তিআদি ৱুত্তং, তম্পি সুৱুত্তমেৱ. অনুসযো হি নামেস পৰিনিপ্ফন্নো চিত্তসম্পযুত্তো অকুসলধম্মোতি নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং.

কামৰাগানুসযোতিআদীসু কামৰাগো চ সো অপ্পহীনট্ঠেন অনুসযো চাতি কামৰাগানুসযো. সেসপদেসুপি এসেৱ নযো. কামৰাগানুসযো চেত্থ লোভসহগতচিত্তেসু সহজাতৱসেন আৰম্মণৱসেন চ মনাপেসু অৱসেসকামাৱচৰধম্মেসু আৰম্মণৱসেনেৱ উপ্পজ্জমানো লোভো. পটিঘানুসযো চ দোমনস্সসহগতচিত্তেসু সহজাতৱসেন আৰম্মণৱসেন চ অমনাপেসু অৱসেসকামাৱচৰধম্মেসু আৰম্মণৱসেনেৱ উপ্পজ্জমানো দোসো. মানানুসযো দিট্ঠিগতৱিপ্পযুত্তলোভসহগতচিত্তেসু সহজাতৱসেন আৰম্মণৱসেন চ দুক্খৱেদনাৱজ্জেসু অৱসেসকামাৱচৰধম্মেসু ৰূপাৰূপাৱচৰধম্মেসু চ আৰম্মণৱসেনেৱ উপ্পজ্জমানো মানো. দিট্ঠানুসযো চতূসু দিট্ঠিগতসম্পযুত্তেসু. ৱিচিকিচ্ছানুসযো ৱিচিকিচ্ছাসহগতে. অৱিজ্জানুসযো দ্ৱাদসসু অকুসলচিত্তেসু সহজাতৱসেন আৰম্মণৱসেন চ. তযোপি অৱসেসতেভূমকধম্মেসু আৰম্মণৱসেনেৱ উপ্পজ্জমানা দিট্ঠিৱিচিকিচ্ছামোহা. ভৱৰাগানুসযো চতূসু দিট্ঠিগতৱিপ্পযুত্তেসু উপ্পজ্জমানোপি সহজাতৱসেন ন ৱুত্তো, আৰম্মণৱসেনেৱ পন ৰূপাৰূপাৱচৰধম্মেসু উপ্পজ্জমানো লোভো ৱুত্তো.

১১৪. ইদানি যথাৱুত্তানং অনুসযানং অনুসযনট্ঠানং দস্সেন্তো যং লোকেতিআদিমাহ. তত্থ যং লোকে পিযৰূপন্তি যং ইমস্মিং লোকে পিযজাতিকং পিযসভাৱং. সাতৰূপন্তি সাতজাতিকং অস্সাদপদট্ঠানং ইট্ঠাৰম্মণং. এত্থ সত্তানং কামৰাগানুসযো অনুসেতীতি এতস্মিং ইট্ঠাৰম্মণে সত্তানং অপ্পহীনট্ঠেন কামৰাগানুসযো অনুসেতি. ‘‘পিযৰূপং সাতৰূপ’’ন্তি চ ইধ কামাৱচৰধম্মোযেৱ অধিপ্পেতো. যথা নাম উদকে নিমুগ্গস্স হেট্ঠা চ উপৰি চ সমন্তা চ উদকমেৱ হোতি, এৱমেৱ ইট্ঠাৰম্মণে ৰাগুপ্পত্তি নাম সত্তানং আচিণ্ণসমাচিণ্ণা. তথা অনিট্ঠাৰম্মণে পটিঘুপ্পত্তি. ইতি ইমেসু দ্ৱীসু ধম্মেসূতি এৱং ইমেসু দ্ৱীসু ইট্ঠানিট্ঠাৰম্মণধম্মেসু. অৱিজ্জানুপতিতাতি কামৰাগপটিঘসম্পযুত্তা হুত্ৱা আৰম্মণকৰণৱসেন অৱিজ্জা অনুপতিতা অনুগতা. ৱিচ্ছেদং কত্ৱাপি পাঠো. তদেকট্ঠোতি তায অৱিজ্জায সহজেকট্ঠৱসেন একতো ঠিতো. মানো চ দিট্ঠি চ ৱিচিকিচ্ছা চাতি নৱৱিধমানো, দ্ৱাসট্ঠিৱিধা দিট্ঠি, অট্ঠৱত্থুকা ৱিচিকিচ্ছা, তদেকট্ঠো মানো চ তদেকট্ঠা দিট্ঠি চ তদেকট্ঠা ৱিচিকিচ্ছা চাতি যোজনা. দট্ঠব্বাতি পস্সিতব্বা অৱগন্তব্বা. তযো একতো কত্ৱা বহুৱচনং কতং. ভৱৰাগানুসযো পনেত্থ কামৰাগানুসযেনেৱ সঙ্গহিতোতি ৱেদিতব্বো.

চৰিতনিদ্দেসে তেৰস চেতনা পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰো. দ্ৱাদস অপুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰো. চতস্সো আনেঞ্জাভিসঙ্খাৰো. তত্থ কামাৱচৰো পৰিত্তভূমকো. ইতৰো মহাভূমকো. তীসুপি ৱা এতেসু যো কোচি অপ্পৱিপাকো পৰিত্তভূমকো, মহাৱিপাকো মহাভূমকোতি ৱেদিতব্বো.

১১৫. অধিমুত্তিনিদ্দেসে সন্তীতি সংৱিজ্জন্তি. হীনাধিমুত্তিকাতি লামকজ্ঝাসযা. পণীতাধিমুত্তিকাতি কল্যাণজ্ঝাসযা. সেৱন্তীতি নিস্সযন্তি অল্লীযন্তি. ভজন্তীতি উপসঙ্কমন্তি. পযিৰুপাসন্তীতি পুনপ্পুনং উপসঙ্কমন্তি. সচে হি আচৰিযুপজ্ঝাযা ন সীলৱন্তো হোন্তি, অন্তেৱাসিকসদ্ধিৱিহাৰিকা সীলৱন্তো, তে অত্তনো আচৰিযুপজ্ঝাযেপি ন উপসঙ্কমন্তি, অত্তনো সদিসে সাৰুপ্পে ভিক্খূযেৱ উপসঙ্কমন্তি. সচেপি আচৰিযুপজ্ঝাযা সাৰুপ্পা ভিক্খূ, ইতৰে অসাৰুপ্পা, তেপি ন আচৰিযুপজ্ঝাযে উপসঙ্কমন্তি, অত্তনো সদিসে হীনাধিমুত্তিকেযেৱ উপসঙ্কমন্তি. এৱং উপসঙ্কমনং পন ন কেৱলং এতৰহিযেৱ, অতীতানাগতেপীতি দস্সেতুং অতীতম্পি অদ্ধানন্তিআদিমাহ. তত্থ অতীতম্পি অদ্ধানন্তি অতীতস্মিং কালে, অচ্চন্তসংযোগত্থে ৱা উপযোগৱচনং. সেসং উত্তানত্থমেৱ. ইদং পন দুস্সীলানং দুস্সীলসেৱনমেৱ, সীলৱন্তানং সীলৱন্তসেৱনমেৱ, দুপ্পঞ্ঞানং দুপ্পঞ্ঞসেৱনমেৱ, পঞ্ঞৱন্তানং পঞ্ঞৱন্তসেৱনমেৱ কো নিযমেতীতি? অজ্ঝাসযধাতু নিযমেতীতি.

ভব্বাভব্বনিদ্দেসে ছড্ডেতব্বে পঠমং নিদ্দিসিত্ৱা গহেতব্বে পচ্ছা নিদ্দিসিতুং উদ্দেসস্স উপ্পটিপাটিযা পঠমং অভব্বা নিদ্দিট্ঠা. উদ্দেসে পন দ্ৱন্দসমাসে অচ্চিতস্স চ মন্দক্খৰস্স চ পদস্স পুব্বনিপাতলক্খণৱসেন ভব্বসদ্দো পুব্বং পযুত্তো. কম্মাৱৰণেনাতি পঞ্চৱিধেন আনন্তৰিযকম্মেন. সমন্নাগতাতি সমঙ্গীভূতা. কিলেসাৱৰণেনাতি নিযতমিচ্ছাদিট্ঠিযা. ইমানি দ্ৱে সগ্গমগ্গানং আৱৰণতো আৱৰণানি. ভিক্খুনীদূসকাদীনি কম্মানিপি কম্মাৱৰণেনেৱ সঙ্গহিতানি. ৱিপাকাৱৰণেনাতি অহেতুকপটিসন্ধিযা. যস্মা পন দুহেতুকানম্পি অৰিযমগ্গপটিৱেধো নত্থি, তস্মা দুহেতুকা পটিসন্ধিপি ৱিপাকাৱৰণমেৱাতি ৱেদিতব্বা, অস্সদ্ধাতি বুদ্ধাদীসু সদ্ধাৰহিতা. অচ্ছন্দিকাতি কত্তুকম্যতাকুসলচ্ছন্দৰহিতা. উত্তৰকুৰুকা মনুস্সা অচ্ছন্দিকট্ঠানং পৱিট্ঠা. দুপ্পঞ্ঞাতি ভৱঙ্গপঞ্ঞায পৰিহীনা. ভৱঙ্গপঞ্ঞায পন পৰিপুণ্ণাযপি যস্স ভৱঙ্গং লোকুত্তৰস্স পাদকং ন হোতি, সোপি দুপ্পঞ্ঞোযেৱ নাম. অভব্বা নিযামং ওক্কমিতুং কুসলেসু ধম্মেসু সম্মত্তন্তি কুসলেসু ধম্মেসু সম্মত্তনিযামসঙ্খাতং অৰিযমগ্গং ওক্কমিতুং অভব্বা. অৰিযমগ্গো হি সম্মা সভাৱোতি সম্মত্তং, সোযেৱ অনন্তৰফলদানে, সযমেৱ ৱা অচলভাৱতো নিযামো, তং ওক্কমিতুং পৱিসিতুং অভব্বা. ন কম্মাৱৰণেনাতিআদীনি ৱুত্তৱিপৰিযাযেনেৱ ৱেদিতব্বানীতি.

আসযানুসযঞাণনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.