৩. অভিসমযকথা
অভিসমযকথাৱণ্ণনা
১৯. ইদানি ইদ্ধিকথানন্তৰং পৰমিদ্ধিভূতং অভিসমযং দস্সেন্তেন কথিতায অভিসমযকথায অপুব্বত্থানুৱণ্ণনা. তত্থ অভিসমযোতি সচ্চানং অভিমুখেন সমাগমো, পটিৱেধোতি অত্থো. কেন অভিসমেতীতি কিং ৱুত্তং হোতি? ‘‘এৱং মহত্থিযো খো, ভিক্খৱে, ধম্মাভিসমযো’’তিআদীসু (সং. নি. ২.৭৪) সুত্তপদেসু যো সো অভিসমযোতি ৱুত্তো, তস্মিং অভিসমযে ৱত্তমানে অভিসমেতা পুগ্গলো কেন ধম্মেন সচ্চানি অভিসমেতি, অভিমুখো হুত্ৱা সমাগচ্ছতি, পটিৱিজ্ঝতীতি ৱুত্তং হোতীতি. অযং তাৱ চোদকস্স পুচ্ছা. চিত্তেন অভিসমেতীতি চিত্তং ৱিনা অভিসমযাভাৱতো তথা ৱিস্সজ্জনং. হঞ্চীতিআদি পুন চোদনা. হঞ্চি যদীতি অত্থো. ‘‘চিত্তেনা’’তি ৱুত্তত্তা তেন হি অঞ্ঞাণী অভিসমেতীতি আহ. ন অঞ্ঞাণী অভিসমেতীতি চিত্তমত্তেনেৱ অভিসমযাভাৱতো পটিক্খেপো. ঞাণেন অভিসমেতীতি পটিঞ্ঞা. পুন হঞ্চীতিআদি ‘‘ঞাণেনা’’তি ৱুত্তত্তা অঞ্ঞাণী অচিত্তকোতি চোদনা. ন অচিত্তকো অভিসমেতীতি অচিত্তকস্স অভিসমযাভাৱতো পটিক্খেপো. চিত্তেন চাতিআদি পটিঞ্ঞা. পুন হঞ্চীতিআদি সব্বচিত্তঞাণসাধাৰণৱসেন চোদনা. সেসচোদনাৱিস্সজ্জনেসুপি এসেৱ নযো.
পৰতো পন কম্মস্সকতচিত্তেন চ ঞাণেন চাতি কম্মস্সকা সত্তাতি এৱং কম্মস্সকতায পৱত্তচিত্তেন চ ঞাণেন চ. সচ্চানুলোমিকচিত্তেন চ ঞাণেন চাতি সচ্চপটিৱেধস্স অনুকূলত্তা সচ্চানুলোমিকসঙ্খাতেন ৱিপস্সনাসম্পযুত্তচিত্তেন চ ৱিপস্সনাঞাণেন চ. কথন্তি যথা অভিসমযো হোতি, তথা কথেতুকম্যতা পুচ্ছা. উপ্পাদাধিপতেয্যন্তি যস্মা চিত্তস্স উপ্পাদে অসতি চেতসিকানং উপ্পাদো নত্থি. আৰম্মণগ্গহণঞ্হি চিত্তং তেন সহ উপ্পজ্জমানা চেতসিকা কথং আৰম্মণে অগ্গহিতে উপ্পজ্জিস্সন্তি. অভিধম্মেপি চিত্তুপ্পাদেনেৱ চেতসিকা ৱিভত্তা, তস্মা মগ্গঞাণস্স উপ্পাদে অধিপতিভূতং চিত্তন্তি অত্থো. ঞাণস্সাতি মগ্গঞাণস্স. হেতু পচ্চযো চাতি জনকো চ উপত্থম্ভকো চ. তংসম্পযুত্তন্তি তেন ঞাণেন সম্পযুত্তং. নিৰোধগোচৰন্তি নিব্বানাৰম্মণং. দস্সনাধিপতেয্যন্তি সেসানং দস্সনকিচ্চাভাৱা নিব্বানদস্সনে অধিপতিভূতং. চিত্তস্সাতি মগ্গসম্পযুত্তচিত্তস্স. তংসম্পযুত্তন্তি তেন চিত্তেন সম্পযুত্তং.
২০. যস্মা এতম্পি পৰিযাযং, ন কেৱলং চিত্তঞাণেহিযেৱ অভিসমযো, অথ খো সব্বেপি মগ্গসম্পযুত্তচিত্তচেতসিকা ধম্মা সচ্চাভিসমযকিচ্চসাধনৱসেন অভিসমযো নাম হোন্তি, তস্মা তম্পি পৰিযাযং দস্সেতুকামো কিং নু এত্তকোযেৱ অভিসমযোতি পুচ্ছিত্ৱা ন হীতি তং ৱচনং পটিক্খিপিত্ৱা লোকুত্তৰমগ্গক্খণেতিআদিমাহ. দস্সনাভিসমযোতি দস্সনভূতো অভিসমযো. এস নযো সেসেসুপি. সচ্চাতি সচ্চঞাণানি. মগ্গঞাণমেৱ নিব্বানানুপস্সনট্ঠেন ৱিপস্সনা. ৱিমোক্খোতি মগ্গৱিমোক্খো. ৱিজ্জাতি মগ্গঞাণমেৱ. ৱিমুত্তীতি সমুচ্ছেদৱিমুত্তি. নিব্বানং অভিসমীযতীতি অভিসমযো, সেসা অভিসমেন্তি এতেহীতি অভিসমযা.
২১. পুন মগ্গফলৱসেন অভিসমযং ভিন্দিত্ৱা দস্সেতুং কিং নূতিআদিমাহ. ফলক্খণে পনেত্থ যস্মা সমুচ্ছেদনট্ঠেন খযে ঞাণং ন লব্ভতি, তস্মা পটিপ্পস্সদ্ধট্ঠেন অনুপ্পাদে ঞাণন্তি ৱুত্তং. সেসং পন যথানুৰূপং ৱেদিতব্বন্তি. ইদানি যস্মা কিলেসপ্পহানে সতি অভিসমযো হোতি, অভিসমযে চ সতি কিলেসপ্পহানং হোতি, তস্মা চোদনাপুব্বঙ্গমং কিলেসপ্পহানং দস্সেতুকামো য্ৱাযন্তিআদিমাহ. তত্থ য্ৱাযন্তি যো অযং মগ্গট্ঠো অৰিযপুগ্গলো. এৱমাদিকানি পনেত্থ চত্তাৰি ৱচনানি চোদকস্স পুচ্ছা. পুন অতীতে কিলেসে পজহতীতি ইদং চোদনায ওকাসদানত্থং ৱিস্সজ্জনং. খীণন্তি ভঙ্গৱসেন খীণং. নিৰুদ্ধন্তি সন্তানৱসেন পুনপ্পুনং অনুপ্পত্তিযা নিৰুদ্ধং. ৱিগতন্তি ৱত্তমানক্খণতো অপগতং. ৱিগমেতীতি অপগমযতি. অত্থঙ্গতন্তি অভাৱং গতং. অত্থঙ্গমেতীতি অভাৱং গমযতি. তত্থ দোসং দস্সেত্ৱা ন অতীতে কিলেসে পজহতীতি পটিক্খিত্তং. অনাগতচোদনায অজাতন্তি জাতিং অপ্পত্তং. অনিব্বত্তন্তি সভাৱং অপ্পত্তং. অনুপ্পন্নন্তি উপ্পাদতো পভুতি উদ্ধং ন পটিপন্নং. অপাতুভূতন্তি পচ্চুপ্পন্নভাৱেন চিত্তস্স অপাতুভূতং. অতীতানাগতে পজহতো পহাতব্বানং নত্থিতায অফলো ৱাযামো আপজ্জতীতি তদুভযম্পি পটিক্খিত্তং. ৰত্তো ৰাগং পজহতীতি ৱত্তমানেন ৰাগেন ৰত্তো তমেৱ ৰাগং পজহতি. ৱত্তমানকিলেসেসুপি এসেৱ নযো. থামগতোতি থিৰসভাৱং গতো. কণ্হসুক্কাতি অকুসলা চ কুসলা চ ধম্মা যুগনদ্ধা সমমেৱ ৱত্তন্তীতি আপজ্জতীতি অত্থো. সংকিলেসিকাতি এৱং সংকিলেসানং সম্পযুত্তভাৱে সতি সংকিলেসে নিযুত্তা মগ্গভাৱনা হোতীতি আপজ্জতীতি অত্থো. এৱং পচ্চুপ্পন্নে পজহতো ৱাযামেন সদ্ধিং পহাতব্বানং অত্থিতায সংকিলেসিকা চ মগ্গভাৱনা হোতি, ৱাযামো চ অফলো হোতি. ন হি পচ্চুপ্পন্নানং কিলেসানং চিত্তৱিপ্পযুত্ততা নাম অত্থীতি.
ন হীতি চতুধা ৱুত্তস্স ৱচনস্স পটিক্খেপো. অত্থীতি পটিজাননং. যথা কথং ৱিযাতি অত্থিভাৱস্স উদাহৰণদস্সনত্থং পুচ্ছা. যথা অত্থি, তং কেন পকাৰেন ৱিয অত্থি, কিং ৱিয অত্থীতি অত্থো. সেয্যথাপীতি যথা নাম. তৰুণৰুক্খোতি ফলদাযকভাৱদীপনত্থং তৰুণগ্গহণং. অজাতফলোতি ফলদাযকত্তেপি সতি ফলগ্গহণতো পুৰেকালগ্গহণং. তমেনন্তি তং ৰুক্খং. এনন্তি নিপাতমত্তং, তং এতন্তি ৱা অত্থো. মূলং ছিন্দেয্যাতি মূলতো ছিন্দেয্য. অজাতফলাতি অজাতানি ফলানি. এৱমেৱন্তি এৱং এৱং. উপ্পাদো পৱত্তং নিমিত্তং আযূহনাতি চতূহিপি পচ্চুপ্পন্নখন্ধসন্তানমেৱ ৱুত্তং. যস্মিঞ্হি খন্ধসন্তানে যং যং মগ্গঞাণং উপ্পজ্জতি, তেন তেন মগ্গঞাণেন পহাতব্বানং কিলেসানং তং খন্ধসন্তানং অবীজং হোতি, তস্স অবীজভূতত্তা তপ্পচ্চযা তে তে কিলেসা অনুপ্পন্না এৱ ন উপ্পজ্জন্তি. আদীনৱং দিস্ৱাতি অনিচ্চাদিতো আদীনৱং দিস্ৱা. অনুপ্পাদোতিআদীহি চতূহি নিব্বানমেৱ ৱুত্তং. চিত্তং পক্খন্দতীতি মগ্গসম্পযুত্তং চিত্তং পক্খন্দতি. হেতুনিৰোধা দুক্খনিৰোধোতি কিলেসানং বীজভূতস্স সন্তানস্স অনুপ্পাদনিৰোধা অনাগতক্খন্ধভূতস্স দুক্খস্স হেতুভূতানং কিলেসানং অনুপ্পাদনিৰোধো হোতি. এৱং দুক্খস্স হেতুভূতকিলেসানং অনুপ্পাদনিৰোধা দুক্খস্স অনুপ্পাদনিৰোধো হোতি. এৱং কিলেসপ্পহানযুত্তিসব্ভাৱতো এৱ অত্থি মগ্গভাৱনাতিআদিমাহ. অট্ঠকথাযং (ৱিসুদ্ধি. ২.৮৩২) পন ‘‘এতেন কিং দীপিতং হোতি? ভূমিলদ্ধানং কিলেসানং পহানং দীপিতং হোতি. ভূমিলদ্ধা পন কিং অতীতা অনাগতা, উদাহু পচ্চুপ্পন্নাতি? ভূমিলদ্ধুপ্পন্নাযেৱ নামা’’তি ৱত্ৱা কথিতকিলেসপ্পহানস্স ৱিত্থাৰকথা সুতমযঞাণকথায মগ্গসচ্চনিদ্দেসৱণ্ণনাযং ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বা, ইধ পন মগ্গঞাণেন পহাতব্বা কিলেসাযেৱ অধিপ্পেতাতি.
অভিসমযকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.