৭. কম্মকথাৱণ্ণনা

কম্মকথাৱণ্ণনা

২৩৪. ইদানি তস্সা হেতুসম্পত্তিযা পচ্চযভূতং কম্মং দস্সেন্তেন কথিতায কম্মকথায অপুব্বত্থানুৱণ্ণনা. তত্থ অহোসি কম্মং অহোসি কম্মৱিপাকোতিআদীসু অতীতভৱেসু কতস্স কম্মস্স অতীতভৱেসুযেৱ ৱিপক্কৱিপাকং গহেত্ৱা ‘‘অহোসি কম্মং অহোসি কম্মৱিপাকো’’তি ৱুত্তং. তস্সেৱ অতীতস্স কম্মস্স দিট্ঠধম্মৱেদনীযস্স উপপজ্জৱেদনীযস্স চ পচ্চযৱেকল্লেন অতীতভৱেসুযেৱ অৱিপক্কৱিপাকঞ্চ অতীতেযেৱ পৰিনিব্বুতস্স চ দিট্ঠধম্মৱেদনীযউপপজ্জৱেদনীযঅপৰপৰিযাযৱেদনীযস্স কম্মস্স অৱিপক্কৱিপাকঞ্চ গহেত্ৱা অহোসি কম্মং নাহোসি কম্মৱিপাকোতি ৱুত্তং. অতীতস্সেৱ কম্মস্স অৱিপক্কৱিপাকস্স পচ্চুপ্পন্নভৱে পচ্চযসম্পত্তিযা ৱিপচ্চমানং ৱিপাকং গহেত্ৱা অহোসি কম্মং অত্থি কম্মৱিপাকোতি ৱুত্তং. অতীতস্সেৱ কম্মস্স অতিক্কন্তৱিপাককালস্স চ পচ্চুপ্পন্নভৱে পৰিনিব্বাযন্তস্স চ অৱিপচ্চমানং ৱিপাকং গহেত্ৱা অহোসি কম্মং নত্থি কম্মৱিপাকোতি ৱুত্তং. অতীতস্সেৱ কম্মস্স ৱিপাকাৰহস্স অৱিপক্কৱিপাকস্স অনাগতে ভৱে পচ্চযসম্পত্তিযা ৱিপচ্চিতব্বং ৱিপাকং গহেত্ৱা অহোসি কম্মং ভৱিস্সতি কম্মৱিপাকোতি ৱুত্তং. অতীতস্সেৱ কম্মস্স অতিক্কন্তৱিপাককালস্স চ অনাগতভৱে পৰিনিব্বাযিতব্বস্স চ অৱিপচ্চিতব্বং ৱিপাকং গহেত্ৱা অহোসি কম্মং ন ভৱিস্সতি কম্মৱিপাকোতি ৱুত্তং. এৱং অতীতকম্মং অতীতপচ্চুপ্পন্নানাগতৱিপাকাৱিপাকৱসেন ছধা দস্সিতং.

পচ্চুপ্পন্নভৱে কতস্স দিট্ঠধম্মৱেদনীযস্স কম্মস্স ইধেৱ ৱিপচ্চমানং ৱিপাকং গহেত্ৱা অত্থি কম্মং অত্থি কম্মৱিপাকোতি ৱুত্তং. তস্সেৱ পচ্চুপ্পন্নস্স কম্মস্স পচ্চযৱেকল্লেন ইধ অৱিপচ্চমানঞ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে পৰিনিব্বাযন্তস্স ইধ অৱিপচ্চমানঞ্চ ৱিপাকং গহেত্ৱা অত্থি কম্মং নত্থি কম্মৱিপাকোতি ৱুত্তং. পচ্চুপ্পন্নস্সেৱ কম্মস্স উপপজ্জৱেদনীযস্স চ অপৰপৰিযাযৱেদনীযস্স চ অনাগতভৱে ৱিপচ্চিতব্বং ৱিপাকং গহেত্ৱা অত্থি কম্মং ভৱিস্সতি কম্মৱিপাকোতি ৱুত্তং. পচ্চুপ্পন্নস্সেৱ কম্মস্স উপপজ্জৱেদনীযস্স পচ্চযৱেকল্লেন অনাগতভৱে অৱিপচ্চিতব্বঞ্চ অনাগতভৱে পৰিনিব্বাযিতব্বস্স অপৰপৰিযাযৱেদনীযস্স অৱিপচ্চিতব্বঞ্চ ৱিপাকং গহেত্ৱা অত্থি কম্মং ন ভৱিস্সতি কম্মৱিপাকোতি ৱুত্তং. এৱং পচ্চুপ্পন্নকম্মং পচ্চুপ্পন্নানাগতৱিপাকাৱিপাকৱসেন চতুধা দস্সিতং.

অনাগতভৱে কাতব্বস্স কম্মস্স অনাগতভৱে ৱিপচ্চিতব্বং ৱিপাকং গহেত্ৱা ভৱিস্সতি কম্মং ভৱিস্সতি কম্মৱিপাকোতি ৱুত্তং. তস্সেৱ অনাগতস্স কম্মস্স পচ্চযৱেকল্লেন অৱিপচ্চিতব্বঞ্চ অনাগতভৱে পৰিনিব্বাযিতব্বস্স অৱিপচ্চিতব্বঞ্চ ৱিপাকং গহেত্ৱা ভৱিস্সতি কম্মং ন ভৱিস্সতি কম্মৱিপাকোতি ৱুত্তং. এৱং অনাগতকম্মং অনাগতৱিপাকাৱিপাকৱসেন দ্ৱিধা দস্সিতং. তং সব্বং একতো কত্ৱা দ্ৱাদসৱিধেন কম্মং দস্সিতং হোতি.

ইমস্মিং ঠানে ঠত্ৱা তীণি কম্মচতুক্কানি আহৰিত্ৱা ৱুচ্চন্তি – তেসু হি ৱুত্তেসু অযমত্থো পাকটতৰো ভৱিস্সতীতি. চতুব্বিধঞ্হি কম্মং দিট্ঠধম্মৱেদনীযং উপপজ্জৱেদনীযং অপৰপৰিযাযৱেদনীযং অহোসিকম্মন্তি. তেসু একজৱনৱীথিযং সত্তসু চিত্তেসু কুসলা ৱা অকুসলা ৱা পঠমজৱনচেতনা দিট্ঠধম্মৱেদনীযকম্মং নাম. তং ইমস্মিংযেৱ অত্তভাৱে ৱিপাকং দেতি. তথা অসক্কোন্তং পন ‘‘অহোসি কম্মং নাহোসি কম্মৱিপাকো, ন ভৱিস্সতি কম্মৱিপাকো, নত্থি কম্মৱিপাকো’’তি ইমস্স তিকস্স ৱসেন অহোসিকম্মং নাম হোতি. অত্থসাধিকা পন সত্তমজৱনচেতনা উপপজ্জৱেদনীযকম্মং নাম. তং অনন্তৰে অত্তভাৱে ৱিপাকং দেতি. তথা অসক্কোন্তং ৱুত্তনযেনেৱ অহোসিকম্মং নাম হোতি. উভিন্নং অন্তৰে পন পঞ্চজৱনচেতনা অপৰপৰিযাযৱেদনীযকম্মং নাম. তং অনাগতে যদা ওকাসং লভতি, তদা ৱিপাকং দেতি. সতি সংসাৰপ্পৱত্তিযা অহোসিকম্মং নাম ন হোতি.

অপৰম্পি চতুব্বিধং কম্মং যগ্গৰুকং যব্বহুলং যদাসন্নং কটত্তা ৱা পন কম্মন্তি. তত্থ কুসলং ৱা হোতু অকুসলং ৱা, গৰুকাগৰুকেসু যং গৰুকং মাতুঘাতাদিকম্মং ৱা মহগ্গতকম্মং ৱা, তদেৱ পঠমং ৱিপচ্চতি. তথা বহুলাবহুলেসুপি যং বহুলং হোতি সুসীল্যং ৱা দুস্সীল্যং ৱা, তদেৱ পঠমং ৱিপচ্চতি. যদাসন্নং নাম মৰণকালে অনুস্সৰিতকম্মং ৱা কতকম্মং ৱা. যঞ্হি আসন্নমৰণে অনুস্সৰিতুং সক্কোতি কাতুং ৱা, তেনেৱ উপপজ্জতি. এতেহি পন তীহি মুত্তং পুনপ্পুনং লদ্ধাসেৱনং কটত্তা ৱা পন কম্মং নাম হোতি. তেসং অভাৱে তং পটিসন্ধিং আকড্ঢতি.

অপৰং ৱা চতুব্বিধং কম্মং জনকং উপত্থম্ভকং উপপীড়কং উপঘাতকন্তি. তত্থ জনকং নাম কুসলম্পি হোতি অকুসলম্পি. তং পটিসন্ধিযং পৱত্তেপি ৰূপাৰূপৱিপাকং জনেতি. উপত্থম্ভকং পন জনেতুং ন সক্কোতি, অঞ্ঞেন কম্মেন দিন্নায পটিসন্ধিযা জনিতে ৱিপাকে উপ্পজ্জনকসুখদুক্খং উপত্থম্ভেতি, অদ্ধানং পৱত্তেতি. উপপীড়কং অঞ্ঞেন কম্মেন দিন্নায পটিসন্ধিযা জনিতে ৱিপাকে উপ্পজ্জনকসুখদুক্খং পীড়েতি বাধতি, অদ্ধানং পৱত্তিতুং ন দেতি. উপঘাতকং পন কুসলম্পি অকুসলম্পি সমানং অঞ্ঞং দুব্বলকম্মং ঘাতেত্ৱা তস্স ৱিপাকং পটিবাহিত্ৱা অত্তনো ৱিপাকস্স ওকাসং কৰোতি. এৱং পন কম্মেন কতে ওকাসে তং ৱিপাকং উপ্পন্নং নাম ৱুচ্চতি.

ইতি ইমেসং দ্ৱাদসন্নং কম্মানং কম্মন্তৰঞ্চ ৱিপাকন্তৰঞ্চ বুদ্ধানং কম্মৱিপাকঞাণস্সেৱ যাথাৱসৰসতো পাকটং হোতি অসাধাৰণং সাৱকেহি. ৱিপস্সকেন পন কম্মন্তৰং ৱিপাকন্তৰঞ্চ একদেসতো জানিতব্বং. তস্মা অযং মুখমত্তদস্সনেন কম্মৱিসেসো পকাসিতোতি.

২৩৫. এৱং সুদ্ধিককম্মৱসেন পঠমৱাৰং ৱত্ৱা তদেৱ কম্মং দ্ৱিধা ৱিভজিত্ৱা কুসলাকুসলাদিযুগলৱসেন দসহি পৰিযাযেহি অপৰে দস ৱাৰা ৱুত্তা. তত্থ আৰোগ্যট্ঠেন কুসলং, অনাৰোগ্যট্ঠেন অকুসলং, ইদং দুকং জাতিৱসেন ৱুত্তং. অকুসলমেৱ ৰাগাদিদোসসংযোগেন সাৱজ্জং, কুসলং তদভাৱেন অনৱজ্জং. অকুসলং অপৰিসুদ্ধত্তা, কণ্হাভিজাতিহেতুত্তা ৱা কণ্হং, কুসলং পৰিসুদ্ধত্তা, সুক্কাভিজাতিহেতুত্তা ৱা সুক্কং. কুসলং সুখৱুদ্ধিমত্তা সুখুদ্ৰযং, অকুসলং দুক্খৱুদ্ধিমত্তা দুক্খুদ্ৰযং. কুসলং সুখফলৱত্তা সুখৱিপাকং, অকুসলং দুক্খফলৱত্তা দুক্খৱিপাকন্তি এৱমেতেসং নানাকাৰো ৱেদিতব্বোতি.

কম্মকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.