৫৩. পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণনিদ্দেসৱণ্ণনা
১০৫. পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণনিদ্দেসে এৱং পজানাতীতিআদি চতূসু ইদ্ধিপাদেসু পৰিভাৱিতচিত্তস্স পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণং উপ্পাদেতুকামস্স তদুপ্পাদনৱিধানদস্সনত্থং ৱুত্তং. কমতো হি পটিচ্চসমুপ্পাদং পস্সিত্ৱা ৱিঞ্ঞাণনামৰূপসড়াযতনফস্সৱেদনাসঙ্খাতং পচ্চুপ্পন্নং ফলসঙ্খেপং পস্সতি, তস্স পচ্চযং পুৰিমভৱে কম্মকিলেসসঙ্খাতং হেতুসঙ্খেপং পস্সতি, তস্স পচ্চযং পুৰিমভৱেযেৱ ফলসঙ্খেপং পস্সতি, তস্স পচ্চযং ততিযভৱে হেতুসঙ্খেপং পস্সতি. এৱং পটিচ্চসমুপ্পাদদস্সনেন জাতিপৰম্পৰং পস্সতি. এৱং বহূপকাৰো পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণস্স পটিচ্চসমুপ্পাদমনসিকাৰো. তত্থ ‘‘ইমস্মিং সতি ইদং হোতি, ইমস্সুপ্পাদা ইদং উপ্পজ্জতী’’তি ইদং পটিচ্চসমুপ্পাদনিদ্দেসস্স উদ্দেসৱচনং. এৱং তেসং অঞ্ঞতৰৱচনেনেৱ অত্থে সিদ্ধে দ্ৱিধা ৱচনং কস্মাতি চে? অত্থনানত্তসব্ভাৱতো. কথং? ইমস্মিং সতীতি ইমস্মিং পচ্চযে ৱিজ্জমানে. ইদং সব্বপচ্চযানং সাধাৰণৱচনং. ইদং হোতীতি ইদং পচ্চযুপ্পন্নং ভৱতি. ইদং সব্বপচ্চযুপ্পন্নানং সাধাৰণৱচনং. ইমিনা সকলেন ৱচনেন অহেতুকৱাদো পটিসিদ্ধো হোতি. যে হি ধম্মা পচ্চযসম্ভৱা হোন্তি, ন পচ্চযাভাৱা, তে অহেতুকা নাম ন হোন্তীতি. ইমস্সুপ্পাদাতি ইমস্স পচ্চযস্স উপ্পাদহেতু. ইদং সব্বপচ্চযানং উপ্পাদৱন্ততাদীপনৱচনং. ইদং উপ্পজ্জতীতি ইদং পচ্চযুপ্পন্নং উপ্পজ্জতি. ইদং সব্বপচ্চযুপ্পন্নানং ততো উপ্পজ্জমানতাদীপনৱচনং. ইমিনা সকলেন ৱচনেন সস্সতাহেতুকৱাদো পটিসিদ্ধো হোতি. যে হি উপ্পাদৱন্তো ধম্মা, তে অনিচ্চা. তস্মা সতিপি সহেতুকত্তে অনিচ্চহেতুকা এতে ধম্মা ন লোকে নিচ্চসম্মতপকতিপুৰিসাদিহেতুকাতি ৱুত্তং হোতি.
যদিদন্তি নিদ্দিসিতব্বত্থসন্দস্সনং. অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰাতি এত্থ যং পটিচ্চ ফলমেতি, সো পচ্চযো. পটিচ্চাতি ন ৱিনা, অপচ্চক্খিত্ৱাতি অত্থো. এতীতি উপ্পজ্জতি চেৱ পৱত্ততি চাতি অত্থো. অপিচ উপকাৰকট্ঠো পচ্চযট্ঠো, অৱিজ্জা চ সা পচ্চযো চাতি অৱিজ্জাপচ্চযো. তস্মা অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰা সম্ভৱন্তীতি যোজনা. এৱং সম্ভৱন্তি-সদ্দস্স সেসপদেহিপি যোজনা কাতব্বা. সোকাদীসু চ সোচনং সোকো. পৰিদেৱনং পৰিদেৱো. দুক্খতীতি দুক্খং. উপ্পাদট্ঠিতিৱসেন ৱা দ্ৱেধা খনতীতিপি দুক্খং. দুম্মনস্স ভাৱো দোমনস্সং. ভুসো আযাসো উপাযাসো. সম্ভৱন্তীতি নিব্বত্তন্তি. এৱন্তি নিদ্দিট্ঠনযনিদস্সনং. তেন অৱিজ্জাদীহেৱ কাৰণেহি, ন ইস্সৰনিম্মানাদীহীতি দস্সেতি. এতস্সাতি যথাৱুত্তস্স. কেৱলস্সাতি অসম্মিস্সস্স, সকলস্স ৱা. দুক্খক্খন্ধস্সাতি দুক্খসমূহস্স, ন সত্তস্স ন সুখসুভাদীনং. সমুদযোতি নিব্বত্তি. হোতীতি সম্ভৱতি.
তত্থ কতমা অৱিজ্জা? দুক্খে অঞ্ঞাণং, দুক্খসমুদযে অঞ্ঞাণং, দুক্খনিৰোধে অঞ্ঞাণং, দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায অঞ্ঞাণং, পুব্বন্তে অঞ্ঞাণং, অপৰন্তে অঞ্ঞাণং, পুব্বন্তাপৰন্তে অঞ্ঞাণং, ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু অঞ্ঞাণং. কতমে সঙ্খাৰা? পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰো, অপুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰো, আনেঞ্জাভিসঙ্খাৰো, কাযসঙ্খাৰো, ৱচীসঙ্খাৰো, চিত্তসঙ্খাৰো. অট্ঠ কামাৱচৰকুসলচেতনা পঞ্চ ৰূপাৱচৰকুসলচেতনা পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰো, দ্ৱাদস অকুসলচেতনা অপুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰো, চতস্সো অৰূপাৱচৰকুসলচেতনা আনেঞ্জাভিসঙ্খাৰো. কাযসঞ্চেতনা কাযসঙ্খাৰো, ৱচীসঞ্চেতনা ৱচীসঙ্খাৰো, মনোসঞ্চেতনা চিত্তসঙ্খাৰো.
তত্থ সিযা – কথং পনেতং জানিতব্বং ‘‘ইমে সঙ্খাৰা অৱিজ্জাপচ্চযা হোন্তী’’তি? অৱিজ্জাভাৱে ভাৱতো. যস্স হি দুক্খাদীসু অৱিজ্জাসঙ্খাতং অঞ্ঞাণং অপ্পহীনং হোতি. সো দুক্খে তাৱ পুব্বন্তাদীসু চ অঞ্ঞাণেন সংসাৰদুক্খং সুখসঞ্ঞায গহেত্ৱা তস্সেৱ হেতুভূতে তিৱিধেপি সঙ্খাৰে আৰভতি. সমুদযে অঞ্ঞাণেন দুক্খহেতুভূতেপি তণ্হাপৰিক্খাৰে সঙ্খাৰে সুখহেতুতো মঞ্ঞমানো আৰভতি. নিৰোধে পন মগ্গে চ অঞ্ঞাণেন দুক্খস্স অনিৰোধভূতেপি গতিৱিসেসে দুক্খনিৰোধসঞ্ঞী হুত্ৱা নিৰোধস্স চ অমগ্গভূতেসুপি যঞ্ঞামৰতপাদীসু নিৰোধমগ্গসঞ্ঞী হুত্ৱা দুক্খনিৰোধং পত্থযমানো যঞ্ঞামৰতপাদিমুখেন তিৱিধেপি সঙ্খাৰে আৰভতি.
অপিচ সো তায চতূসু সচ্চেসু অপ্পহীনাৱিজ্জতায ৱিসেসতো জাতিজৰাৰোগমৰণাদিঅনেকাদীনৱৱোকিণ্ণম্পি পুঞ্ঞফলসঙ্খাতং দুক্খং দুক্খতো অজানন্তো তস্স অধিগমায কাযৱচীচিত্তসঙ্খাৰভেদং পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰং আৰভতি দেৱচ্ছৰকামকো ৱিয মৰুপপাতং. সুখসম্মতস্সাপি চ তস্স পুঞ্ঞফলস্স অন্তে মহাপৰিড়াহজনিকং ৱিপৰিণামদুক্খতং অপ্পস্সাদতঞ্চ অপস্সন্তোপি তপ্পচ্চযং ৱুত্তপ্পকাৰমেৱ পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰং আৰভতি সলভো ৱিয দীপসিখাভিনিপাতং, মধুবিন্দুগিদ্ধো ৱিয চ মধুলিত্তসত্থধাৰালেহনং. কামূপসেৱনাদীসু চ সৱিপাকেসু আদীনৱং অপস্সন্তো সুখসঞ্ঞায চেৱ কিলেসাভিভূততায চ দ্ৱাৰত্তযপ্পৱত্তম্পি অপুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰং আৰভতি বালো ৱিয গূথকীড়নং, মৰিতুকামো ৱিয চ ৱিসখাদনং. আৰুপ্পৱিপাকেসু চাপি সঙ্খাৰৱিপৰিণামদুক্খতং অনৱবুজ্ঝমানো সস্সতাদিৱিপল্লাসেন চিত্তসঙ্খাৰভূতং আনেঞ্জাভিসঙ্খাৰং আৰভতি দিসামূড়্হো ৱিয পিসাচনগৰাভিমুখমগ্গগমনং. এৱং যস্মা অৱিজ্জাভাৱতোৱ সঙ্খাৰভাৱো, ন অভাৱতো, তস্মা জানিতব্বমেতং ‘‘ইমে সঙ্খাৰা অৱিজ্জাপচ্চযা হোন্তী’’তি.
এত্থাহ – গণ্হাম তাৱ এতং ‘‘অৱিজ্জা সঙ্খাৰানং পচ্চযো’’তি. কিং পনাযমেকাৱ অৱিজ্জা সঙ্খাৰানং পচ্চযো, উদাহু অঞ্ঞেপি পচ্চযা সন্তীতি? কিং পনেত্থ যদি তাৱ একাৱ, এককাৰণৱাদো আপজ্জতি. অথ অঞ্ঞেপি সন্তি, ‘‘অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰা’’তি এককাৰণনিদ্দেসো নুপপজ্জতীতি? ন নুপপজ্জতি. কস্মা? যস্মা –
‘‘একং ন একতো ইধ, নানেকমনেকতোপি নো একং;
ফলমত্থি অত্থি পন এক-হেতুফলদীপনে অত্থো’’.
ভগৱা হি কত্থচি পধানত্তা কত্থচি পাকটত্তা কত্থচি অসাধাৰণত্তা দেসনাৱিলাসস্স চ ৱেনেয্যানঞ্চ অনুৰূপতো একমেৱ হেতুঞ্চ ফলঞ্চ দীপেতি. তস্মা অযমিধ অৱিজ্জা ৱিজ্জমানেসুপি অঞ্ঞেসু ৱত্থাৰম্মণসহজাতধম্মাদীসু সঙ্খাৰকাৰণেসু ‘‘অস্সাদানুপস্সিনো তণ্হা পৱড্ঢতী’’তি (সং. নি. ২.৫২) চ, ‘‘অৱিজ্জাসমুদযা আসৱসমুদযো’’তি (ম. নি. ১.১০৪) চ ৱচনতো অঞ্ঞেসম্পি তণ্হাদীনং সঙ্খাৰহেতূনং হেতূতি পধানত্তা, ‘‘অৱিদ্ৱা, ভিক্খৱে, অৱিজ্জাগতো পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰম্পি অভিসঙ্খৰোতী’’তি পাকটত্তা, অসাধাৰণত্তা চ সঙ্খাৰানং হেতুভাৱেন দীপিতাতি ৱেদিতব্বা. এতেনেৱ চ একেকহেতুফলদীপনপৰিহাৰৱচনেন সব্বত্থ একেকহেতুফলদীপনে পযোজনং ৱেদিতব্বন্তি.
এত্থাহ – এৱং সন্তেপি একন্তানিট্ঠফলায সাৱজ্জায অৱিজ্জায কথং পুঞ্ঞানেঞ্জাভিসঙ্খাৰপচ্চযত্তং যুজ্জতি? ন হি নিম্ববীজতো উচ্ছু উপ্পজ্জতীতি. কথং ন যুজ্জিস্সতি? লোকস্মিঞ্হি –
‘‘ৱিৰুদ্ধো চাৱিৰুদ্ধো চ, সদিসাসদিসো তথা;
ধম্মানং পচ্চযো সিদ্ধো, ৱিপাকা এৱ তে চ ন’’.
ইতি অযং অৱিজ্জা ৱিপাকৱসেন একন্তানিট্ঠফলা, সভাৱৱসেন চ সাৱজ্জাপি সমানা সব্বেসম্পি এতেসং পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰাদীনং যথানুৰূপং ঠানকিচ্চসভাৱৱিৰুদ্ধাৱিৰুদ্ধপচ্চযৱসেন সদিসাসদিসপচ্চযৱসেন চ পচ্চযো হোতীতি ৱেদিতব্বা.
অপিচ –
‘‘চুতূপপাতে সংসাৰে, সঙ্খাৰানঞ্চ লক্খণে;
যো পটিচ্চসমুপ্পন্ন-ধম্মেসু চ ৱিমুয্হতি.
‘‘অভিসঙ্খৰোতি সো এতে, সঙ্খাৰে তিৱিধে যতো;
অৱিজ্জা পচ্চযো তেসং, তিৱিধানং অযং ততো.
‘‘যথাপি নাম জচ্চন্ধো, নৰো অপৰিণাযকো;
একদা যাতি মগ্গেন, উম্মগ্গেনাপি একদা.
‘‘সংসাৰে সংসৰং বালো, তথা অপৰিণাযকো;
কৰোতি একদা পুঞ্ঞং, অপুঞ্ঞমপি একদা.
‘‘যদা চ ঞত্ৱা সো ধম্মং, সচ্চানি অভিসমেস্সতি;
তদা অৱিজ্জূপসমা, উপসন্তো চৰিস্সতী’’তি.
সঙ্খাৰপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণন্তি ছ ৱিঞ্ঞাণকাযা চক্খুৱিঞ্ঞাণং সোতৱিঞ্ঞাণং ঘানৱিঞ্ঞাণং জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং কাযৱিঞ্ঞাণং মনোৱিঞ্ঞাণং. তত্থ চক্খুৱিঞ্ঞাণং কুসলৱিপাকং অকুসলৱিপাকন্তি দুৱিধং. তথা সোতঘানজিৱ্হাকাযৱিঞ্ঞাণানি. মনোৱিঞ্ঞাণং দ্ৱে ৱিপাকমনোধাতুযো, তিস্সো অহেতুকমনোৱিঞ্ঞাণধাতুযো, অট্ঠ সহেতুকৱিপাকচিত্তানি, পঞ্চ ৰূপাৱচৰানি, চত্তাৰি অৰূপাৱচৰানীতি বাৱীসতিৱিধং. ইতি সব্বানি বাত্তিংস লোকিযৱিপাকৱিঞ্ঞাণানি.
তত্থ সিযা – কথং পনেতং জানিতব্বং ‘‘ইদং ৱুত্তপ্পকাৰং ৱিঞ্ঞাণং সঙ্খাৰপচ্চযা হোতী’’তি? উপচিতকম্মাভাৱে ৱিপাকাভাৱতো. ৱিপাকঞ্হেতং, ৱিপাকঞ্চ ন উপচিতকম্মাভাৱে উপ্পজ্জতি. যদি উপ্পজ্জেয্য, সব্বেসং সব্বৱিপাকানি উপ্পজ্জেয্যুং, ন চ উপ্পজ্জন্তীতি জানিতব্বমেতং ‘‘সঙ্খাৰপচ্চযা ইদং ৱিঞ্ঞাণং হোতী’’তি. সব্বমেৱ হি ইদং পৱত্তিপটিসন্ধিৱসেন দ্ৱেধা পৱত্ততি. তত্থ দ্ৱে পঞ্চৱিঞ্ঞাণানি দ্ৱে মনোধাতুযো সোমনস্সসহগতাহেতুকমনোৱিঞ্ঞাণধাতূতি ইমানি তেৰস পঞ্চৱোকাৰভৱে পৱত্তিযংযেৱ পৱত্তন্তি, সেসানি একূনৱীসতি তীসু ভৱেসু যথানুৰূপং পৱত্তিযম্পি পটিসন্ধিযম্পি পৱত্তন্তি.
‘‘লদ্ধপ্পচ্চযমিতি ধম্মমত্তমেতং ভৱন্তৰমুপেতি;
নাস্স ততো সঙ্কন্তি, ন ততো হেতুং ৱিনা হোতি’’.
ইতি হেতং লদ্ধপ্পচ্চযং ৰূপাৰূপধম্মমত্তং উপ্পজ্জমানং ভৱন্তৰমুপেতীতি ৱুচ্চতি, ন সত্তো, ন জীৱো. তস্স চ নাপি অতীতভৱতো ইধ সঙ্কন্তি অত্থি, নাপি ততো হেতুং ৱিনা ইধ পাতুভাৱো. এত্থ চ পুৰিমং চৱনতো চুতি, পচ্ছিমং ভৱন্তৰাদিপটিসন্ধানতো পটিসন্ধীতি ৱুচ্চতি.
এত্থাহ – ননু এৱং অসঙ্কন্তিপাতুভাৱে সতি যে ইমস্মিং মনুস্সত্তভাৱে খন্ধা, তেসং নিৰুদ্ধত্তা, ফলপ্পচ্চযস্স চ কম্মস্স তত্থ অগমনতো, অঞ্ঞস্স অঞ্ঞতো চ তং ফলং সিযা. উপভুঞ্জকে চ অসতি কস্স তং ফলং সিযা. তস্মা ন সুন্দৰমিদং ৱিধানন্তি. তত্ৰিদং ৱুচ্চতি –
‘‘সন্তানে যং ফলং এতং, নাঞ্ঞস্স ন চ অঞ্ঞতো;
বীজানং অভিসঙ্খাৰো, এতস্সত্থস্স সাধকো.
‘‘ফলস্সুপ্পত্তিযা এৱ, সিদ্ধা ভুঞ্জকসম্মুতি;
ফলুপ্পাদেন ৰুক্খস্স, যথা ফলতি সম্মুতী’’তি.
যোপি ৱদেয্য ‘‘এৱং সন্তেপি এতে সঙ্খাৰা ৱিজ্জমানা ৱা ফলস্স পচ্চযা সিযুং অৱিজ্জমানা ৱা. যদি চ ৱিজ্জমানা, পৱত্তিক্খণেযেৱ নেসং ৱিপাকেন ভৱিতব্বং. অথাপি অৱিজ্জমানা, পৱত্তিতো পুব্বে পচ্ছা চ নিচ্চং ফলাৱহা সিযু’’ন্তি. সো এৱং ৱত্তব্বো –
‘‘কতত্তা পচ্চযা এতে, ন চ নিচ্চং ফলাৱহা;
পাটিভোগাদিকং তত্থ, ৱেদিতব্বং নিদস্সন’’ন্তি.
ৱিঞ্ঞাণপচ্চযা নামৰূপন্তি ইধ ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰক্খন্ধা নামং, চত্তাৰি চ মহাভূতানি চতুন্নঞ্চ মহাভূতানং উপাদাযৰূপং ৰূপং. অভাৱকগব্ভসেয্যকানং অণ্ডজানঞ্চ পটিসন্ধিক্খণে ৱত্থুদসকং কাযদসকন্তি ৱীসতি ৰূপানি, তযো চ অৰূপিনো খন্ধাতি এতে তেৱীসতি ধম্মা ৱিঞ্ঞাণপচ্চযা নামৰূপন্তি ৱেদিতব্বা. সভাৱকানং ভাৱদসকং পক্খিপিত্ৱা তেত্তিংস, ওপপাতিকসত্তেসু ব্ৰহ্মকাযিকাদীনং পটিসন্ধিক্খণে চক্খুসোতৱত্থুদসকানি জীৱিতিন্দ্ৰিযনৱকঞ্চাতি একূনচত্তালীস ৰূপানি, তযো চ অৰূপিনো খন্ধাতি এতে দ্ৱাচত্তালীস ধম্মা ৱিঞ্ঞাণপচ্চযা নামৰূপং. কামভৱে পন সেসওপপাতিকানং সংসেদজানং ৱা সভাৱকপৰিপুণ্ণাযতনানং পটিসন্ধিক্খণে চক্খুসোতঘানজিৱ্হাকাযৱত্থুভাৱদসকানীতি সত্ততি ৰূপানি, তযো চ অৰূপিনো খন্ধাতি এতে তেসত্ততি ধম্মা ৱিঞ্ঞাণপচ্চযা নামৰূপং. এস উক্কংসো. অৱকংসেন পন তংতংদসকৱিকলানং তস্স তস্স ৱসেন হাপেত্ৱা হাপেত্ৱা পটিসন্ধিযং ৱিঞ্ঞাণপচ্চযা নামৰূপসঙ্খা ৱেদিতব্বা. অৰূপীনং পন তযোৱ অৰূপিনো খন্ধা, অসঞ্ঞানং ৰূপতো জীৱিতিন্দ্ৰিযনৱকমেৱাতি. এস তাৱ পটিসন্ধিযং নযো.
তত্থ সিযা – কথং পনেতং জানিতব্বং ‘‘পটিসন্ধিনামৰূপং ৱিঞ্ঞাণপচ্চযা হোতী’’তি? সুত্ততো যুত্তিতো চ. সুত্তে হি ‘‘চিত্তানুপৰিৱত্তিনো ধম্মা’’তিআদিনা (ধ. স. দুকমাতিকা ৬২) নযেন বহুধা ৱেদনাদীনং ৱিঞ্ঞাণপচ্চযতা সিদ্ধা. যুত্তিতো পন –
চিত্তজেন হি ৰূপেন, ইধ দিট্ঠেন সিজ্ঝতি;
অদিট্ঠস্সাপি ৰূপস্স, ৱিঞ্ঞাণং পচ্চযো ইতি.
নামৰূপপচ্চযা সড়াযতনন্তি নামং ৱুত্তমেৱ. ইধ পন ৰূপং নিযমতো চত্তাৰি ভূতানি ছ ৱত্থূনি জীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি একাদসৱিধং. সড়াযতনং – চক্খাযতনং, সোতাযতনং, ঘানাযতনং, জিৱ্হাযতনং, কাযাযতনং, মনাযতনং.
তত্থ সিযা – কথং পনেতং জানিতব্বং ‘‘নামৰূপং সড়াযতনস্স পচ্চযো’’তি? নামৰূপভাৱে ভাৱতো. তস্স তস্স হি নামস্স ৰূপস্স চ ভাৱে তং তং আযতনং হোতি, ন অঞ্ঞথাতি.
সড়াযতনপচ্চযা ফস্সোতি –
‘‘ছড়েৱ ফস্সা সঙ্খেপা, চক্খুসম্ফস্সআদযো;
ৱিঞ্ঞাণমিৱ বাত্তিংস, ৱিত্থাৰেন ভৱন্তি তে’’.
ফস্সপচ্চযা ৱেদনাতি –
‘‘দ্ৱাৰতো ৱেদনা ৱুত্তা, চক্খুসম্ফস্সজাদিকা;
ছড়েৱ তা পভেদেন, ইধ বাত্তিংস ৱেদনা’’.
ৱেদনাপচ্চযা তণ্হাতি –
‘‘ৰূপতণ্হাদিভেদেন, ছ তণ্হা ইধ দীপিতা;
একেকা তিৱিধা তত্থ, পৱত্তাকাৰতো মতা.
‘‘দুক্খী সুখং পত্থযতি, সুখী ভিয্যোপি ইচ্ছতি;
উপেক্খা পন সন্তত্তা, সুখমিচ্চেৱ ভাসিতা.
‘‘তণ্হায পচ্চযা তস্মা, হোন্তি তিস্সোপি ৱেদনা;
ৱেদনাপচ্চযা তণ্হা, ইতি ৱুত্তা মহেসিনা’’.
তণ্হাপচ্চযা উপাদানন্তি চত্তাৰি উপাদানানি – কামুপাদানং, দিট্ঠুপাদানং, সীলব্বতুপাদানং, অত্তৱাদুপাদানং. উপাদানপচ্চযা ভৱোতি ইধ কম্মভৱো অধিপ্পেতো. উপপত্তিভৱো পন পদুদ্ধাৰৱসেন ৱুত্তো. ভৱপচ্চযা জাতীতি কম্মভৱপচ্চযা পটিসন্ধিখন্ধানং পাতুভাৱো.
তত্থ সিযা – কথং পনেতং জানিতব্বং ‘‘ভৱো জাতিযা পচ্চযো’’তি চে? বাহিৰপচ্চযসমত্তেপি হীনপণীতাদিৱিসেসদস্সনতো. বাহিৰানঞ্হি জনকজননিসুক্কসোণিতাহাৰাদীনং পচ্চযানং সমত্তেপি সত্তানং যমকানম্পি সতং হীনপ্পণীততাদিৱিসেসো দিস্সতি. সো চ ন অহেতুকো সব্বদা চ সব্বেসঞ্চ অভাৱতো, ন কম্মভৱতো অঞ্ঞহেতুকো তদভিনিব্বত্তকসত্তানং অজ্ঝত্তসন্তানে অঞ্ঞস্স কাৰণস্স অভাৱতোতি কম্মভৱহেতুকোযেৱ. কম্মঞ্হি সত্তানং হীনপ্পণীততাদিৱিসেসস্স হেতু. তেনাহ ভগৱা – ‘‘কম্মং সত্তে ৱিভজতি, যদিদং হীনপ্পণীততাযা’’তি (ম. নি. ৩.২৮৯).
জাতিপচ্চযা জৰামৰণন্তিআদীসু যস্মা অসতি জাতিযা জৰামৰণং নাম সোকাদযো ৱা ধম্মা ন হোন্তি, জাতিযা পন সতি জৰামৰণঞ্চেৱ জৰামৰণসঙ্খাতদুক্খধম্মফুট্ঠস্স চ বালস্স জৰামৰণাভিসম্বন্ধা ৱা তেন তেন দুক্খধম্মেন ফুট্ঠস্স অনভিসম্বন্ধা ৱা সোকাদযো চ ধম্মা হোন্তি, তস্মা অযং জাতি জৰামৰণস্স চেৱ সোকাদীনঞ্চ পচ্চযো হোতীতি ৱেদিতব্বা.
সো তথাভাৱিতেন চিত্তেনাতিআদীসু পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণাযাতি এতস্স ঞাণস্স অধিগমায, পত্তিযাতি ৱুত্তং হোতি. অনেকৱিহিতন্তি অনেকৱিধং নানপ্পকাৰং, অনেকেহি ৱা পকাৰেহি পৱত্তিতং, সংৱণ্ণিতন্তি অত্থো. পুব্বেনিৱাসন্তি সমনন্তৰাতীতং ভৱং আদিং কত্ৱা তত্থ তত্থ নিৱুত্থসন্তানং. অনুস্সৰতীতি খন্ধপটিপাটিৱসেন চুতিপটিসন্ধিৱসেন ৱা অনুগন্ত্ৱা অনুগন্ত্ৱা সৰতি. ইমঞ্হি পুব্বেনিৱাসং ছ জনা অনুস্সৰন্তি তিত্থিযা পকতিসাৱকা মহাসাৱকা অগ্গসাৱকা পচ্চেকবুদ্ধা বুদ্ধাতি. তত্থ তিত্থিযা চত্তালীসংযেৱ কপ্পে অনুস্সৰন্তি, ন ততো পৰং. কস্মা? দুব্বলপঞ্ঞত্তা. তেসঞ্হি নামৰূপপৰিচ্ছেদৱিৰহিতত্তা দুব্বলা পঞ্ঞা হোতি. পকতিসাৱকা কপ্পসতম্পি কপ্পসহস্সম্পি অনুস্সৰন্তিযেৱ বলৱপঞ্ঞত্তা. অসীতি মহাসাৱকা সতসহস্সকপ্পে অনুস্সৰন্তি. দ্ৱে অগ্গসাৱকা একমসঙ্খেয্যং কপ্পসতসহস্সঞ্চ. পচ্চেকবুদ্ধা দ্ৱে অসঙ্খেয্যানি সতসহস্সঞ্চ. এত্তকো হি তেসং অভিনীহাৰো. বুদ্ধানং পন পৰিচ্ছেদো নাম নত্থি. তিত্থিযা চ খন্ধপটিপাটিমেৱ সৰন্তি, পটিপাটিং মুঞ্চিত্ৱা চুতিপটিসন্ধিৱসেন সৰিতুং ন সক্কোন্তি. যথা অন্ধা যট্ঠিং অমুঞ্চিত্ৱাৱ গচ্ছন্তি, এৱং তে খন্ধপটিপাটিং অমুঞ্চিত্ৱাৱ সৰন্তি. পকতিসাৱকা খন্ধপটিপাটিযাপি অনুস্সৰন্তি, চুতিপটিসন্ধিৱসেনাপি সঙ্কমন্তি, তথা অসীতি মহাসাৱকা. দ্ৱিন্নং পন অগ্গসাৱকানং খন্ধপটিপাটিকিচ্চং নত্থি. একস্স অত্তভাৱস্স চুতিং দিস্ৱা পটিসন্ধিং পস্সন্তি, পুন অপৰস্স চুতিং দিস্ৱা পটিসন্ধিন্তি এৱং চুতিপটিসন্ধিৱসেনেৱ সঙ্কমন্তা গচ্ছন্তি, তথা পচ্চেকবুদ্ধা. বুদ্ধানং পন নেৱ খন্ধপটিপাটিকিচ্চং, ন চুতিপটিসন্ধিৱসেন সঙ্কমনকিচ্চং অত্থি. তেসঞ্হি অনেকাসু কপ্পকোটীসু হেট্ঠা ৱা উপৰি ৱা যং যং ঠানং ইচ্ছন্তি, তং তং পাকটমেৱ হোতি. তস্মা অনেকাপি কপ্পকোটিযো সঙ্খিপিত্ৱা যং যং ইচ্ছন্তি, তত্থ তত্থেৱ ওক্কমন্তা সীহোক্কন্তৱসেন গচ্ছন্তি. এৱং গচ্ছন্তানঞ্চ নেসং ঞাণং অন্তৰন্তৰাসু জাতীসু অসজ্জমানং ইচ্ছিতিচ্ছিতট্ঠানমেৱ গণ্হাতি.
ইমেসু পন ছসু পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰন্তেসু তিত্থিযানং পুব্বেনিৱাসদস্সনং খজ্জোপনকপ্পভাসদিসং হুত্ৱা উপট্ঠাতি, পকতিসাৱকানং দীপপ্পভাসদিসং, মহাসাৱকানং উক্কাপভাসদিসং, অগ্গসাৱকানং ওসধিতাৰকাপভাসদিসং, পচ্চেকবুদ্ধানং চন্দপ্পভাসদিসং. বুদ্ধানং ৰস্মিসহস্সপটিমণ্ডিতসৰদসূৰিযমণ্ডলসদিসং হুত্ৱা উপট্ঠাতি. তিত্থিযানং পুব্বেনিৱাসানুস্সৰণং অন্ধানং যট্ঠিকোটিগমনং ৱিয হোতি. পকতিসাৱকানং দণ্ডকসেতুগমনং ৱিয, মহাসাৱকানং জঙ্ঘসেতুগমনং ৱিয, অগ্গসাৱকানং সকটসেতুগমনং ৱিয, পচ্চেকবুদ্ধানং জঙ্ঘমগ্গগমনং ৱিয, বুদ্ধানং মহাসকটমগ্গগমনং ৱিয হোতি. ইমস্মিং পন অধিকাৰে সাৱকানং পুব্বেনিৱাসানুস্সৰণং অধিপ্পেতং.
তস্মা এৱং অনুস্সৰিতুকামেন আদিকম্মিকেন ভিক্খুনা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তেন ৰহোগতেন পটিসল্লীনেন পটিপাটিযা চত্তাৰি ঝানানি সমাপজ্জিত্ৱা অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানতো ৱুট্ঠায ৱুত্তনযেন পটিচ্চসমুপ্পাদং পচ্চৱেক্খিত্ৱা সব্বপচ্ছিমা নিসজ্জা আৱজ্জিতব্বা. ততো আসনপঞ্ঞাপনং সেনাসনপ্পৱেসনং পত্তচীৱৰপটিসামনং ভোজনকালো গামতো আগমনকালো গামে পিণ্ডায চৰিতকালো গামং পিণ্ডায পৱিট্ঠকালো ৱিহাৰতো নিক্খমনকালো চেতিযবোধিৱন্দনকালো পত্তধোৱনকালো পত্তপটিগ্গহণকালো পত্তপটিগ্গহণতো যাৱ মুখধোৱনা কতকিচ্চং পচ্চূসকালে কতকিচ্চং, মজ্ঝিমযামে পঠমযামে কতকিচ্চন্তি এৱং পটিলোমক্কমেন সকলং ৰত্তিন্দিৱং কতকিচ্চং আৱজ্জিতব্বং. এত্তকং পন পকতিচিত্তস্সপি পাকটং হোতি, পৰিকম্মসমাধিচিত্তস্স পন অতিপাকটমেৱ. সচে পনেত্থ কিঞ্চি ন পাকটং হোতি, পুন পাদকজ্ঝানং সমাপজ্জিত্ৱা ৱুট্ঠায আৱজ্জিতব্বং. এত্তকেন দীপে জলিতে ৱিয পাকটং হোতি. এৱং পটিলোমক্কমেনেৱ দুতিযদিৱসেপি ততিযচতুত্থপঞ্চমদিৱসেসুপি দসাহেপি অদ্ধমাসেপি মাসেপি সংৱচ্ছৰেপি কতকিচ্চং আৱজ্জিতব্বং. এতেনেৱ উপাযেন দস ৱস্সানি ৱীসতি ৱস্সানীতি যাৱ ইমস্মিং ভৱে অত্তনো পটিসন্ধি, তাৱ আৱজ্জন্তেন পুৰিমভৱে চুতিক্খণে পৱত্তং নামৰূপং আৱজ্জিতব্বং. পহোতি হি পণ্ডিতো ভিক্খু পঠমৱাৰেনেৱ পটিসন্ধিং উগ্ঘাটেত্ৱা চুতিক্খণে নামৰূপং আৰম্মণং কাতুং. যস্মা পন পুৰিমভৱে নামৰূপং অসেসং নিৰুদ্ধং, ইধ অঞ্ঞং উপ্পন্নং, তস্মা তং ঠানং আহুন্দৰিকং অন্ধতমমিৱ হোতি সুদুদ্দসং দুপ্পঞ্ঞেন. তেনাপি ‘‘ন সক্কোমহং পটিসন্ধিং উগ্ঘাটেত্ৱা চুতিক্খণে নামৰূপাৰম্মণং কাতু’’ন্তি ধুৰনিক্খেপো ন কাতব্বো. তদেৱ পন পাদকজ্ঝানং পুনপ্পুনং সমাপজ্জিত্ৱা ৱুট্ঠায ৱুট্ঠায তং ঠানং আৱজ্জিতব্বং.
এৱং কৰোন্তো হি সেয্যথাপি নাম বলৱা পুৰিসো কূটাগাৰকণ্ণিকত্থায মহাৰুক্খং ছিন্দন্তো সাখাপলাসচ্ছেদনমত্তেনেৱ ফৰসুধাৰায ৱিপন্নায মহাৰুক্খং ছিন্দিতুং অসক্কোন্তোপি ধুৰনিক্খেপং অকত্ৱাৱ কম্মাৰসালং গন্ত্ৱা তিখিণং ফৰসুং কাৰাপেত্ৱা পুন আগন্ত্ৱা ছিন্দেয্য, পুন ৱিপন্নায চ পুনপি তথেৱ কাৰেত্ৱা ছিন্দেয্য, সো এৱং ছিন্দন্তো ছিন্নস্স ছিন্নস্স পুন ছেত্তব্বাভাৱতো অছিন্নস্স চ ছেদনতো নচিৰস্সেৱ মহাৰুক্খং পাতেয্য, এৱমেৱ পাদকজ্ঝানা ৱুট্ঠায পুব্বে আৱজ্জিতং অনাৱজ্জিত্ৱা পটিসন্ধিমেৱ আৱজ্জন্তো তং নচিৰস্সেৱ পটিসন্ধিং উগ্ঘাটেত্ৱা চুতিক্খণে নামৰূপং আৰম্মণং কৰেয্যাতি. তত্থ পচ্ছিমনিসজ্জতো পভুতি যাৱ পটিসন্ধিতো আৰম্মণং কত্ৱা পৱত্তং ঞাণং পুব্বেনিৱাসঞাণং নাম ন হোতি, তং পন পৰিকম্মসমাধিঞাণং নাম হোতি. ‘‘অতীতংসঞাণ’’ন্তি পেতং একে ৱদন্তি. তং অতীতংসঞাণস্স ৰূপাৱচৰত্তা ৰূপাৱচৰং সন্ধায ৱচনং ন যুজ্জতি. যদা পনস্স ভিক্খুনো পটিসন্ধিং অতিক্কম্ম চুতিক্খণে পৱত্তং নামৰূপং আৰম্মণং কত্ৱা মনোদ্ৱাৰাৱজ্জনং উপ্পজ্জিত্ৱা পুব্বে ৱুত্তনযেন অপ্পনাচিত্তং উপ্পজ্জতি, তদাস্স তেন চিত্তেন সম্পযুত্তং ঞাণং পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণং নাম. তেন ঞাণেন সম্পযুত্তায সতিযা পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি.
তত্থ সেয্যথিদন্তি আৰদ্ধপ্পকাৰদস্সনত্থে নিপাতো. তেনেৱ য্ৱাযং পুব্বেনিৱাসো আৰদ্ধো, তস্স পকাৰপ্পভেদং দস্সেন্তো একম্পি জাতিন্তিআদিমাহ. তত্থ একম্পি জাতিন্তি একম্পি পটিসন্ধিমূলং চুতিপৰিযোসানং একভৱপৰিযাপন্নং খন্ধসন্তানং. এস নযো দ্ৱেপি জাতিযোতিআদীসু. অনেকেপি সংৱট্টকপ্পেতিআদীসু পন পৰিহাযমানো কপ্পো সংৱট্টকপ্পো তদা সব্বেসং ব্ৰহ্মলোকে সন্নিপতনতো. ৱড্ঢমানো কপ্পো ৱিৱট্টকপ্পো তদা ব্ৰহ্মলোকতো সত্তানং ৱিৱট্টনতো. তত্থ সংৱট্টেন সংৱট্টট্ঠাযী গহিতো হোতি তংমূলকত্তা. ৱিৱট্টেন চ ৱিৱট্টট্ঠাযী. এৱঞ্হি সতি ‘‘চত্তাৰিমানি, ভিক্খৱে, কপ্পস্স অসঙ্খ্যেয্যানি. কতমানি চত্তাৰি? যদা, ভিক্খৱে, কপ্পো সংৱট্টতি, তং ন সুকৰং সঙ্খাতুং. যদা, ভিক্খৱে, কপ্পো সংৱট্টো তিট্ঠতি…পে… যদা, ভিক্খৱে, কপ্পো ৱিৱট্টতি…পে… যদা, ভিক্খৱে, কপ্পো ৱিৱট্টো তিট্ঠতি, তং ন সুকৰং সঙ্খাতু’’ন্তি (অ. নি. ৪.১৫৬) ৱুত্তানি চত্তাৰি অসঙ্খেয্যানি পৰিগ্গহিতানি হোন্তি.
তত্থ তযো সংৱট্টা – তেজোসংৱট্টো, আপোসংৱট্টো, ৱাযোসংৱট্টোতি. তিস্সো সংৱট্টসীমা – আভস্সৰা, সুভকিণ্হা, ৱেহপ্ফলাতি. যদা কপ্পো তেজেন সংৱট্টতি, আভস্সৰতো হেট্ঠা অগ্গিনা ডয্হতি. যদা আপেন সংৱট্টতি, সুভকিণ্হতো হেট্ঠা উদকেন ৱিলীযতি. যদা ৱাযুনা সংৱট্টতি, ৱেহপ্ফলতো হেট্ঠা ৱাতেন ৱিদ্ধংসীযতি. ৱিত্থাৰতো পন সদাপি একং বুদ্ধক্খেত্তং ৱিনস্সতি. বুদ্ধক্খেত্তং নাম তিৱিধং হোতি – জাতিক্খেত্তং, আণাক্খেত্তং, ৱিসযক্খেত্তঞ্চ. তত্থ জাতিক্খেত্তং দসসহস্সচক্কৱাড়পৰিযন্তং হোতি, যং তথাগতস্স পটিসন্ধিগহণাদীসু কম্পতি. আণাক্খেত্তং কোটিসতসহস্সচক্কৱাড়পৰিযন্তং, যত্থ ৰতনপৰিত্তং, খন্ধপৰিত্তং, ধজগ্গপৰিত্তং, আটানাটিযপৰিত্তং, মোৰপৰিত্তন্তি ইমেসং পৰিত্তানং আনুভাৱো ৱত্ততি. ৱিসযক্খেত্তং অনন্তমপৰিমাণং, যং ‘‘যাৱতা ৱা পন আকঙ্খেয্যা’’তি (অ. নি. ৩.৮১) ৱুত্তং. তত্থ যং যং তথাগতো আকঙ্খতি, তং তং জানাতি. এৱমেতেসু তীসু বুদ্ধক্খেত্তেসু একং আণাক্খেত্তং ৱিনস্সতি, তস্মিং পন ৱিনস্সন্তে জাতিক্খেত্তং ৱিনট্ঠমেৱ হোতি, ৱিনস্সন্তঞ্চ একতোৱ ৱিনস্সতি, সণ্ঠহন্তঞ্চ একতোৱ সণ্ঠহতি.
তস্সেৱং ৱিনাসো চ সণ্ঠহনঞ্চ ৱেদিতব্বং – যস্মিং সমযে কপ্পো অগ্গিনা নস্সতি, আদিতোৱ কপ্পৱিনাসকমহামেঘো ৱুট্ঠহিত্ৱা কোটিসতসহস্সচক্কৱাড়ে একং মহাৱস্সং ৱস্সতি. মনুস্সা তুট্ঠা সব্ববীজানি নীহৰিত্ৱা ৱপন্তি. সস্সেসু পন গোখাযিতকমত্তেসু জাতেসু গদ্ৰভৰৱং ৰৱন্তো একবিন্দুমত্তম্পি ন ৱস্সতি, তদা পচ্ছিন্নং পচ্ছিন্নমেৱ ৱস্সং হোতি. ৱস্সূপজীৱিনো সত্তা কমেন ব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্তন্তি, পুপ্ফফলূপজীৱিনিযো চ দেৱতা. এৱং দীঘে অদ্ধানে ৱীতিৱত্তে তত্থ তত্থ উদকং পৰিক্খযং গচ্ছতি. অথানুক্কমেন মচ্ছকচ্ছপাপি কালং কত্ৱা ব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্তন্তি, নেৰযিকসত্তাপি. তত্থ ‘‘নেৰযিকা সত্তমসূৰিযপাতুভাৱে ৱিনস্সন্তী’’তি একে. ঝানং ৱিনা নত্থি ব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্তি, এতেসঞ্চ কেচি দুব্ভিক্খপীড়িতা, কেচি অভব্বা ঝানাধিগমায, তে কথং তত্থ নিব্বত্তন্তীতি? দেৱলোকে পটিলদ্ধজ্ঝানৱসেন. তদা হি ‘‘ৱস্সসতসহস্সস্স অচ্চযেন কপ্পৱুট্ঠানং ভৱিস্সতী’’তি লোকব্যূহা নাম কামাৱচৰদেৱা মুত্তসিৰা ৱিকিণ্ণকেসা ৰুদমুখা অস্সূনি হত্থেহি পুঞ্ছমানা ৰত্তৱত্থনিৱত্থা অতিৱিয ৱিৰূপৱেসধাৰিনো হুত্ৱা মনুস্সপথে ৱিচৰন্তা এৱং আৰোচেন্তি – ‘‘মাৰিসা, মাৰিসা, ইতো ৱস্সসতসহস্সস্স অচ্চযেন কপ্পৱুট্ঠানং ভৱিস্সতি, অযং লোকো ৱিনস্সিস্সতি, মহাসমুদ্দোপি উস্সুস্সিস্সতি, অযঞ্চ মহাপথৱী সিনেৰু চ পব্বতৰাজা উদ্দয্হিস্সন্তি ৱিনস্সিস্সন্তি, যাৱ ব্ৰহ্মলোকা লোকৱিনাসো ভৱিস্সতি. মেত্তং, মাৰিসা, ভাৱেথ. কৰুণং… মুদিতং… উপেক্খং, মাৰিসা, ভাৱেথ. মাতৰং উপট্ঠহথ, পিতৰং উপট্ঠহথ, কুলে জেট্ঠাপচাযিনো হোথা’’তি. তেসং ৱচনং সুত্ৱা যেভুয্যেন মনুস্সা চ ভুম্মা দেৱা চ সংৱেগজাতা অঞ্ঞমঞ্ঞং মুদুচিত্তা হুত্ৱা মেত্তাদীনি পুঞ্ঞানি কৰিত্ৱা দেৱলোকে নিব্বত্তন্তি. তত্থ দিব্বসুধাভোজনং ভুঞ্জিত্ৱা ৱাযোকসিণে পৰিকম্মং কত্ৱা ঝানং পটিলভন্তি. তদঞ্ঞে পন অপৰপৰিযৱেদনীযেন কম্মেন দেৱলোকে নিব্বত্তন্তি. অপৰপৰিযৱেদনীযকম্মৰহিতো হি সংসাৰে সংসৰন্তো নাম সত্তো নত্থি. তেপি তত্থ তথেৱ ঝানং পটিলভন্তি. এৱং দেৱলোকে পটিলদ্ধজ্ঝানৱসেন সব্বেপি ব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্তন্তীতি.
ৱস্সূপচ্ছেদতো পন উদ্ধং দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন দুতিযো সূৰিযো পাতুভৱতি, তস্মিং পাতুভূতে নেৱ ৰত্তিপৰিচ্ছেদো, ন দিৱাপৰিচ্ছেদো পঞ্ঞাযতি. একো সূৰিযো উদেতি, একো অত্থং গচ্ছতি, অৱিচ্ছিন্নসূৰিযসন্তাপোৱ লোকো হোতি. যথা চ পকতিসূৰিযে সূৰিযদেৱপুত্তো হোতি, এৱং কপ্পৱিনাসকসূৰিযে নত্থি. তত্থ পকতিসূৰিযে ৱত্তমানে আকাসে ৱলাহকাপি ধূমসিখাপি চৰন্তি. কপ্পৱিনাসকসূৰিযে ৱত্তমানে ৱিগতধূমৱলাহকং আদাসমণ্ডলং ৱিয নিম্মলং নভং হোতি. ঠপেত্ৱা পঞ্চ মহানদিযো সেসকুন্নদীআদীসু উদকং সুস্সতি.
ততোপি দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন ততিযো সূৰিযো পাতুভৱতি, যস্স পাতুভাৱা মহানদিযোপি সুস্সন্তি.
ততোপি দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন চতুত্থো সূৰিযো পাতুভৱতি, যস্স পাতুভাৱা হিমৱতি মহানদীনং পভৱা – ‘‘সীহপপাতনো, হংসপাতনো, কণ্ণমুণ্ডকো, ৰথকাৰদহো, অনোতত্তদহো, ছদ্দন্তদহো, কুণালদহো’’তি ইমে সত্ত মহাসৰা সুস্সন্তি.
ততোপি দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন পঞ্চমো সূৰিযো পাতুভৱতি, যস্স পাতুভাৱা অনুপুব্বেন মহাসমুদ্দে অঙ্গুলিপব্বতেমনমত্তম্পি উদকং ন সণ্ঠাতি.
ততোপি দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন ছট্ঠো সূৰিযো পাতুভৱতি, যস্স পাতুভাৱা সকলচক্কৱাড়ং একধূমং হোতি পৰিযাদিন্নসিনেহং ধূমেন. যথা চিদং, এৱং কোটিসতসহস্সচক্কৱাড়ানিপি.
ততোপি দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন সত্তমো সূৰিযো পাতুভৱতি, যস্স পাতুভাৱা সকলচক্কৱাড়ং একজালং হোতি সদ্ধিং কোটিসতসহস্সচক্কৱাড়েহি. যোজনসতিকাদিভেদানি সিনেৰুকূটানিপি পলুজ্জিত্ৱা আকাসেযেৱ অন্তৰধাযন্তি. সা অগ্গিজালা উট্ঠহিত্ৱা চাতুমহাৰাজিকে গণ্হাতি. তত্থ কনকৱিমানৰতনৱিমানমণিৱিমানানি ঝাপেত্ৱা তাৱতিংসভৱনং গণ্হাতি. এতেনেৱ উপাযেন যাৱ পঠমজ্ঝানভূমিং গণ্হাতি. তত্থ তযোপি. ব্ৰহ্মলোকে ঝাপেত্ৱা আভস্সৰে আহচ্চ তিট্ঠতি. সা যাৱ অণুমত্তম্পি সঙ্খাৰগতং অত্থি, তাৱ ন নিব্বাযতি. সব্বসঙ্খাৰপৰিক্খযা পন সপ্পিতেলঝাপনগ্গিসিখা ৱিয ছাৰিকম্পি অনৱসেসেত্ৱা নিব্বাযতি. হেট্ঠাআকাসেন সহ উপৰিআকাসো একো হোতি মহন্ধকাৰো.
অথ দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন মহামেঘো উট্ঠহিত্ৱা পঠমং সুখুমং সুখুমং ৱস্সতি. অনুপুব্বেন কুমুদনাড়যট্ঠিমুসলতালক্খন্ধাদিপ্পমাণাহি ধাৰাহি ৱস্সন্তো কোটিসতসহস্সচক্কৱাড়েসু সব্বং দড্ঢট্ঠানং পূৰেত্ৱা অন্তৰধাযতি. তং উদকং হেট্ঠা চ তিৰিযঞ্চ ৱাতো সমুট্ঠহিত্ৱা ঘনং কৰোতি পৰিৱটুমং পদুমিনিপত্তে উদকবিন্দুসদিসং. কথং তাৱ মহন্তং উদকৰাসিং ঘনং কৰোতীতি চে? ৱিৱৰসম্পদানতো. তং হিস্স তহিং তহিং ৱিৱৰং দেতি. তং এৱং ৱাতেন সম্পিণ্ডিযমানং ঘনং কৰিযমানং পৰিক্খযমানং অনুপুব্বেন হেট্ঠা ওতৰতি. ওতিণ্ণে ওতিণ্ণে উদকে ব্ৰহ্মলোকট্ঠানে ব্ৰহ্মলোকা, উপৰি চতুকামাৱচৰদেৱলোকট্ঠানে চ দেৱলোকা পাতুভৱন্তি. পুৰিমপথৱিট্ঠানং ওতিণ্ণে পন বলৱৱাতা উপ্পজ্জন্তি. তে তং পিহিতদ্ৱাৰে ধমকৰণে ঠিতউদকমিৱ নিৰুস্সাসং কত্ৱা ৰুম্ভন্তি. মধুৰোদকং পৰিক্খযং গচ্ছমানং উপৰি ৰসপথৱিং সমুট্ঠাপেতি. সা ৱণ্ণসম্পন্না চেৱ হোতি গন্ধৰসসম্পন্না চ নিৰুদকপাযাসস্স উপৰি পটলং ৱিয. তদা চ আভস্সৰব্ৰহ্মলোকে পঠমতৰাভিনিব্বত্তা সত্তা আযুক্খযা ৱা পুঞ্ঞক্খযা ৱা ততো চৱিত্ৱা ইধূপপজ্জন্তি. তে হোন্তি সযংপভা অন্তলিক্খচৰা. তে অগ্গঞ্ঞসুত্তে (দী. নি. ৩.১২০) ৱুত্তনযেন তং ৰসপথৱিং সাযিত্ৱা তণ্হাভিভূতা আলুপ্পকাৰকং পৰিভুঞ্জিতুং উপক্কমন্তি.
অথ তেসং সযংপভা অন্তৰধাযতি, অন্ধকাৰো হোতি. তে অন্ধকাৰং দিস্ৱা ভাযন্তি. ততো নেসং ভযং নাসেত্ৱা সূৰভাৱং জনযন্তং পৰিপুণ্ণপঞ্ঞাসযোজনং সূৰিযমণ্ডলং পাতুভৱতি. তে তং দিস্ৱা ‘‘আলোকং পটিলভিম্হা’’তি হট্ঠতুট্ঠা হুত্ৱা ‘‘অম্হাকং ভীতানং ভযং নাসেত্ৱা সূৰভাৱং জনযন্তো উট্ঠিতো, তস্মা সূৰিযো হোতূ’’তি সূৰিযোত্ৱেৱস্স নামং কৰোন্তি. অথ সূৰিযে দিৱসং আলোকং কত্ৱা অত্থঙ্গতে ‘‘যম্পি আলোকং লভিম্হ, সোপি নো নট্ঠো’’তি পুন ভীতা হোন্তি, তেসং এৱং হোতি ‘‘সাধু ৱতস্স সচে অঞ্ঞং আলোকং লভেয্যামা’’তি. তেসং চিত্তং ঞত্ৱা ৱিয একূনপঞ্ঞাসযোজনং চন্দমণ্ডলং পাতুভৱতি. তে তং দিস্ৱা ভিয্যোসোমত্তায হট্ঠতুট্ঠা হুত্ৱা ‘‘অম্হাকং ছন্দং ঞত্ৱা ৱিয উট্ঠিতো, তস্মা চন্দো হোতূ’’তি চন্দোত্ৱেৱস্স নামং কৰোন্তি.
এৱং চন্দিমসূৰিযেসু পাতুভূতেসু নক্খত্তানি তাৰকৰূপানি পাতুভৱন্তি. ততো পভুতি ৰত্তিন্দিৱা পঞ্ঞাযন্তি অনুক্কমেন চ মাসদ্ধমাসউতুসংৱচ্ছৰা. চন্দিমসূৰিযানং পন পাতুভূতদিৱসেযেৱ সিনেৰুচক্কৱাড়হিমৱন্তপব্বতা পাতুভৱন্তি. তে চ খো অপুব্বং অচৰিমং ফগ্গুণপুণ্ণমদিৱসেযেৱ পাতুভৱন্তি. কথং? যথা নাম কঙ্গুভত্তে পচ্চমানে একপ্পহাৰেনেৱ পুব্বুড়কা উট্ঠহন্তি, একে পদেসা থূপথূপা হোন্তি, একে নিন্ননিন্না একে সমসমা, এৱমেৱং থূপথূপট্ঠানে পব্বতা হোন্তি নিন্ননিন্নট্ঠানে সমুদ্দা সমসমট্ঠানে দীপাতি.
অথ তেসং সত্তানং ৰসপথৱিং পৰিভুঞ্জন্তানং কমেন একচ্চে ৱণ্ণৱন্তো, একচ্চে দুব্বণ্ণা হোন্তি. তত্থ ৱণ্ণৱন্তো দুব্বণ্ণে অতিমঞ্ঞন্তি. তেসং অতিমানপচ্চযা সা ৰসপথৱী অন্তৰধাযতি, ভূমিপপ্পটকো পাতুভৱতি. অথ তেসং তেনেৱ নযেন সোপি অন্তৰধাযতি, পদালতা পাতুভৱতি. তেনেৱ নযেন সাপি অন্তৰধাযতি, অকট্ঠপাকো সালি পাতুভৱতি অকণো অথুসো সুদ্ধো সুগন্ধা তণ্ডুলপ্ফলো. ততো নেসং ভাজনানি উপ্পজ্জন্তি. তে সালিং ভাজনে ঠপেত্ৱা পাসাণপিট্ঠিযং ঠপেন্তি. সযমেৱ জালাসিখা উট্ঠহিত্ৱা তং পচতি. সো হোতি ওদনো সুমনজাতিপুপ্ফসদিসো. ন তস্স সূপেন ৱা ব্যঞ্জনেন ৱা কৰণীযং অত্থি, যং যং ৰসং ভুঞ্জিতুকামা হোন্তি, তং তং ৰসোৱ হোতি. তেসং তং ওড়াৰিকং আহাৰং আহৰযতং ততো পভুতি মুত্তকৰীসং সঞ্জাযতি. অথ নেসং তস্স নিক্খমনত্থায ৱণমুখানি পভিজ্জন্তি. পুৰিসস্স পুৰিসভাৱো, ইত্থিযা ইত্থিভাৱো পাতুভৱতি. তত্ৰ সুদং ইত্থী পুৰিসং, পুৰিসো চ ইত্থিং অতিৱেলং উপনিজ্ঝাযতি. তেসং অতিৱেলং উপনিজ্ঝাযনপচ্চযা কামপৰিড়াহো উপ্পজ্জতি. ততো মেথুনং ধম্মং পটিসেৱন্তি. তে অসদ্ধম্মপটিসেৱনপচ্চযা ৱিঞ্ঞূহি গৰহিযমানা ৱিহেঠিযমানা তস্স অসদ্ধম্মস্স পটিচ্ছাদনহেতু অগাৰানি কৰোন্তি. তে অগাৰং অজ্ঝাৱসমানা অনুক্কমেন অঞ্ঞতৰস্স অলসজাতিকস্স সত্তস্স দিট্ঠানুগতিং আপজ্জন্তা সন্নিধিং কৰোন্তি. ততো পভুতি কণোপি থুসোপি তণ্ডুলং পৰিযোনন্ধতি, লাযিতট্ঠানম্পি ন পটিৱিৰূহতি. তে সন্নিপতিত্ৱা অনুত্থুনন্তি ‘‘পাপকা ৱত ভো ধম্মা সত্তেসু পাতুভূতা, মযঞ্হি পুব্বে মনোমযা অহুম্হা’’তি অগ্গঞ্ঞসুত্তে (দী. নি. ৩.১২৮) ৱুত্তনযেন ৱিত্থাৰেতব্বং. ততো মৰিযাদং ঠপেন্তি.
অথ অঞ্ঞতৰো সত্তো অঞ্ঞস্স ভাগং অদিন্নং আদিযতি. তং দ্ৱিক্খত্তুং পৰিভাসিত্ৱা ততিযৱাৰে পাণিলেড্ডুদণ্ডেহি পহৰন্তি. তে এৱং অদিন্নাদানগৰহমুসাৱাদদণ্ডাদানেসু উপ্পন্নেসু সন্নিপতিত্ৱা চিন্তযন্তি ‘‘যংনূন মযং একং সত্তং সম্মন্নেয্যাম, যো নো সম্মা খীযিতব্বং খীযেয্য, গৰহিতব্বং গৰহেয্য, পব্বাজেতব্বং পব্বাজেয্য. মযং পনস্স সালীনং ভাগং অনুপদস্সামা’’তি. এৱং কতসন্নিট্ঠানেসু পন সত্তেসু ইমস্মিং তাৱ কপ্পে অযমেৱ ভগৱা বোধিসত্তভূতো তেন সমযেন তেসু সত্তেসু অভিৰূপতৰো চ দস্সনীযতৰো চ মহেসক্খতৰো চ বুদ্ধিসম্পন্নো পটিবলো নিগ্গহপগ্গহং কাতুং. তে তং উপসঙ্কমিত্ৱা যাচিত্ৱা সম্মন্নিংসু. সো ‘‘তেন মহাজনেন সম্মতোতি মহাসম্মতো, খেত্তানং অধিপতীতি খত্তিযো, ধম্মেন সমেন পৰে ৰঞ্জেতীতি ৰাজা’’তি তীহি নামেহি পঞ্ঞাযিত্থ. যঞ্হি লোকে অচ্ছৰিযট্ঠানং, বোধিসত্তোৱ তত্থ আদিপুৰিসোতি. এৱং বোধিসত্তং আদিং কত্ৱা খত্তিযমণ্ডলে সণ্ঠিতে অনুপুব্বেন ব্ৰাহ্মণাদযোপি ৱণ্ণা সণ্ঠহিংসু. তত্থ কপ্পৱিনাসকমহামেঘতো যাৱ জালূপচ্ছেদো, ইদমেকমসঙ্খেয্যং সংৱট্টোতি ৱুচ্চতি. কপ্পৱিনাসকজালূপচ্ছেদতো যাৱ কোটিসতসহস্সচক্কৱাড়পৰিপূৰকো সম্পত্তিমহামেঘো, ইদং দুতিযমসঙ্খেয্যং সংৱট্টট্ঠাযীতি ৱুচ্চতি. সম্পত্তিমহামেঘতো যাৱ চন্দিমসূৰিযপাতুভাৱো, ইদং ততিযমসঙ্খেয্যং ৱিৱট্টোতি ৱুচ্চতি. চন্দিমসূৰিযপাতুভাৱতো যাৱ পুন কপ্পৱিনাসকমহামেঘো, ইদং চতুত্থমসঙ্খেয্যং ৱিৱট্টট্ঠাযীতি ৱুচ্চতি. ইমানি চত্তাৰি অসঙ্খেয্যানি একো মহাকপ্পো হোতি. এৱং তাৱ অগ্গিনা ৱিনাসো চ সণ্ঠহনঞ্চ ৱেদিতব্বং.
যস্মিং পন সমযে কপ্পো উদকেন নস্সতি, আদিতোৱ কপ্পৱিনাসকমহামেঘো উট্ঠহিত্ৱাতি পুব্বে ৱুত্তনযেনেৱ ৱিত্থাৰেতব্বং. অযং পন ৱিসেসো – যথা তত্থ দুতিযো সূৰিযো, এৱমিধ কপ্পৱিনাসকো খাৰূদকমহামেঘো উট্ঠাতি. সো আদিতো সুখুমং সুখুমং ৱস্সন্তো অনুক্কমেন মহাধাৰাহি কোটিসতসহস্সচক্কৱাড়ানং পূৰেন্তো ৱস্সতি. খাৰূদকেন ফুট্ঠফুট্ঠা পথৱীপব্বতাদযো ৱিলীযন্তি. উদকং সমন্ততো ৱাতেহি ধাৰীযতি. পথৱিতো যাৱ দুতিযজ্ঝানভূমিং উদকং গণ্হাতি, তত্থ তযোপি ব্ৰহ্মলোকে ৱিলীযাপেত্ৱা সুভকিণ্হে আহচ্চ তিট্ঠতি. তং যাৱ অণুমত্তম্পি সঙ্খাৰগতং অত্থি, তাৱ ন ৱূপসম্মতি.
উদকানুগতং পন সব্বসঙ্খাৰগতং অভিভৱিত্ৱা সহসা ৱূপসম্মতি, অন্তৰধানং গচ্ছতি. হেট্ঠাআকাসেন সহ উপৰিআকাসো একো হোতি মহন্ধকাৰোতি সব্বং ৱুত্তসদিসং. কেৱলং পনিধ আভস্সৰব্ৰহ্মলোকং আদিং কত্ৱা লোকো পাতুভৱতি. সুভকিণ্হতো চ চৱিত্ৱা আভস্সৰট্ঠানাদীসু সত্তা নিব্বত্তন্তি. তত্থ কপ্পৱিনাসকমহামেঘতো যাৱ কপ্পৱিনাসকখাৰূদকূপচ্ছেদো, ইদমেকং অসঙ্খেয্যং. উদকূপচ্ছেদতো যাৱ সম্পত্তিমহামেঘো, ইদং দুতিযমসঙ্খেয্যং. সম্পত্তিমহামেঘতো…পে… ইমানি চত্তাৰি অসঙ্খেয্যানি একো মহাকপ্পো হোতি. এৱং উদকেন ৱিনাসো চ সণ্ঠহনঞ্চ ৱেদিতব্বং.
যস্মিং পন সমযে কপ্পো ৱাতেন ৱিনস্সতি, আদিতোৱ কপ্পৱিনাসকমহামেঘো ৱুট্ঠহিত্ৱাতি পুব্বে ৱুত্তনযেনেৱ ৱিত্থাৰেতব্বং. অযং পন ৱিসেসো – যথা তত্থ দুতিযসূৰিযো, এৱমিধ কপ্পৱিনাসনত্থং ৱাতো সমুট্ঠাতি. সো পঠমং থূলৰজং উট্ঠাপেতি, ততো সণ্হৰজং সুখুমৱালিকং থূলৱালিকং সক্খৰপাসাণাদযোতি যাৱ কূটাগাৰমত্তে পাসাণে ৱিসমট্ঠানে ঠিতমহাৰুক্খে চ উট্ঠাপেতি. তে পথৱিতো নভমুগ্গতা ন পুন পতন্তি, তত্থেৱ চুণ্ণৱিচুণ্ণা হুত্ৱা অভাৱং গচ্ছন্তি. অথানুক্কমেন হেট্ঠামহাপথৱিযা ৱাতো সমুট্ঠহিত্ৱা পথৱিং পৰিৱত্তেত্ৱা উদ্ধং মূলং কত্ৱা আকাসে খিপতি. যোজনসতপ্পমাণা পথৱিপ্পদেসা দ্ৱিযোজনতিযোজনচতুযোজনপঞ্চযোজনসতপ্পমাণাপি ভিজ্জিত্ৱা ৱাতৱেগুক্খিত্তা আকাসেযেৱ চুণ্ণৱিচুণ্ণা হুত্ৱা অভাৱং গচ্ছন্তি. চক্কৱাড়পব্বতম্পি সিনেৰুপব্বতম্পি ৱাতো উক্খিপিত্ৱা আকাসে খিপতি. তে অঞ্ঞমঞ্ঞং অভিহন্ত্ৱা চুণ্ণৱিচুণ্ণা হুত্ৱা ৱিনস্সন্তি. এতেনেৱ উপাযেন ভূমট্ঠকৱিমানানি চ আকাসট্ঠকৱিমানানি চ ৱিনাসেন্তো ছ কামাৱচৰদেৱলোকে ৱিনাসেত্ৱা কোটিসতসহস্সচক্কৱাড়ানি ৱিনাসেতি. তত্থ চক্কৱাড়া চক্কৱাড়েহি, হিমৱন্তা হিমৱন্তেহি, সিনেৰূ সিনেৰূহি অঞ্ঞমঞ্ঞং সমাগন্ত্ৱা চুণ্ণৱিচুণ্ণা হুত্ৱা ৱিনস্সন্তি. পথৱিতো যাৱ ততিযজ্ঝানভূমিং ৱাতো গণ্হাতি, তত্থ তযো ব্ৰহ্মলোকে ৱিনাসেত্ৱা ৱেহপ্ফলে আহচ্চ তিট্ঠতি. এৱং সব্বসঙ্খাৰগতং ৱিনাসেত্ৱা সযম্পি ৱিনস্সতি. হেট্ঠাআকাসেন সহ উপৰিআকাসো একো হোতি মহন্ধকাৰোতি সব্বং ৱুত্তসদিসং. ইধ পন সুভকিণ্হব্ৰহ্মলোকং আদিং কত্ৱা লোকো পাতুভৱতি. ৱেহপ্ফলতো চ চৱিত্ৱা সুভকিণ্হট্ঠানাদীসু সত্তা নিব্বত্তন্তি. তত্থ কপ্পৱিনাসকমহামেঘতো যাৱ কপ্পৱিনাসকৱাতূপচ্ছেদো, ইদমেকং অসঙ্খেয্যং. ৱাতূপচ্ছেদতো যাৱ সম্পত্তিমহামেঘো, ইদং দুতিযমসঙ্খেয্যং…পে… ইমানি চত্তাৰি অসঙ্খেয্যানি একো মহাকপ্পো হোতি. এৱং ৱাতেন ৱিনাসো চ সণ্ঠহনঞ্চ ৱেদিতব্বং.
কিং কাৰণা এৱং লোকো ৱিনস্সতি? অকুসলমূলকাৰণা. অকুসলমূলেসু হি উস্সন্নেসু এৱং লোকো ৱিনস্সতি. সো চ খো ৰাগে উস্সন্নতৰে অগ্গিনা ৱিনস্সতি, দোসে উস্সন্নতৰে উদকেন ৱিনস্সতি. কেচি পন ‘‘দোসে উস্সন্নতৰে অগ্গিনা, ৰাগে উদকেনা’’তি ৱদন্তি. মোহে উস্সন্নতৰে ৱাতেন ৱিনস্সতি. এৱং ৱিনস্সন্তোপি চ নিৰন্তৰমেৱ সত্ত ৱাৰে অগ্গিনা নস্সতি, অট্ঠমে ৱাৰে উদকেন. পুন সত্ত ৱাৰে অগ্গিনা, অট্ঠমে ৱাৰে উদকেনাতি এৱং অট্ঠমে অট্ঠমে ৱাৰে ৱিনস্সন্তো সত্তক্খত্তুং উদকেন ৱিনস্সিত্ৱা পুন সত্ত ৱাৰে অগ্গিনা নস্সতি. এত্তাৱতা তেসট্ঠি কপ্পা অতীতা হোন্তি. এত্থন্তৰে উদকেন নস্সনৱাৰং সম্পত্তম্পি পটিবাহিত্ৱা লদ্ধোকাসো ৱাতো পৰিপুণ্ণচতুসট্ঠিকপ্পাযুকে সুভকিণ্হে ৱিদ্ধংসেন্তো লোকং ৱিনাসেতি.
পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰন্তোপি চ কপ্পানুস্সৰণকো ভিক্খু এতেসু কপ্পেসু অনেকেপি সংৱট্টকপ্পে অনেকেপি ৱিৱট্টকপ্পে অনেকেপি সংৱট্টৱিৱট্টকপ্পে অনুস্সৰতি. সংৱট্টকপ্পে ৱিৱট্টকপ্পেতি চ কপ্পস্স অড্ঢং গহেত্ৱা ৱুত্তং. সংৱট্টৱিৱট্টকপ্পেতি সকলকপ্পং গহেত্ৱা ৱুত্তং. কথং অনুস্সৰতীতি চে? অমুত্ৰাসিন্তিআদিনা নযেন. তত্থ অমুত্ৰাসিন্তি অমুম্হি সংৱট্টকপ্পে অহং অমুম্হি ভৱে ৱা যোনিযা ৱা গতিযা ৱা ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতিযা ৱা সত্তাৱাসে ৱা সত্তনিকাযে ৱা আসিং. এৱংনামোতি তিস্সো ৱা ফুস্সো ৱা. এৱংগোত্তোতি কচ্চানো ৱা কস্সপো ৱা. ইদমস্স অতীতভৱে অত্তনো নামগোত্তানুস্সৰণৱসেন ৱুত্তং. সচে পন তস্মিং কালে অত্তনো ৱণ্ণসম্পত্তিং ৱা লূখপণীতজীৱিকভাৱং ৱা সুখদুক্খবহুলতং ৱা অপ্পাযুকদীঘাযুকভাৱং ৱা অনুস্সৰিতুকামো হোতি, তম্পি অনুস্সৰতিযেৱ. তেনাহ ‘‘এৱংৱণ্ণো…পে… এৱমাযুপৰিযন্তো’’তি. তত্থ এৱংৱণ্ণোতি ওদাতো ৱা সামো ৱা. এৱমাহাৰোতি সালিমংসোদনাহাৰো ৱা পৱত্তফলভোজনো ৱা. এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদীতি অনেকপ্পকাৰেন কাযিকচেতসিকানং সামিসনিৰামিসাদিপ্পভেদানং ৱা সুখদুক্খানং পটিসংৱেদী. এৱমাযুপৰিযন্তোতি এৱং ৱস্সসতপৰিমাণাযুপৰিযন্তো ৱা চতুৰাসীতিকপ্পসতসহস্সাযুপৰিযন্তো ৱা.
সো ততো চুতো অমুত্ৰ উদপাদিন্তি সো অহং ততো ভৱতো যোনিতো গতিতো ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতিতো সত্তাৱাসতো সত্তনিকাযতো ৱা চুতো পুন অমুকস্মিং নাম ভৱে যোনিযা গতিযা ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতিযা সত্তাৱাসে সত্তনিকাযে ৱা উদপাদিং. তত্ৰাপাসিন্তি অথ তত্ৰাপি ভৱে যোনিযা গতিযা ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতিযা সত্তাৱাসে সত্তনিকাযে ৱা পুন অহোসিং. এৱংনামোতিআদি ৱুত্তনযমেৱ. অপিচ যস্মা অমুত্ৰাসিন্তি ইদং অনুপুব্বেন আৰোহন্তস্স যাৱতিচ্ছকং (ৱিসুদ্ধি. ২.৪১০) অনুস্সৰণং, সো ততো চুতোতি পটিনিৱত্তন্তস্স পচ্চৱেক্খণং, তস্মা ইধূপপন্নোতি ইমিস্সা ইধূপপত্তিযা অনন্তৰমেৱস্স উপপত্তিট্ঠানং সন্ধায অমুত্ৰ উদপাদিন্তি ইদং ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. তত্ৰাপাসিন্তি এৱমাদি পনস্স তত্ৰ ইমিস্সা উপপত্তিযা অনন্তৰে উপপত্তিট্ঠানে নামগোত্তাদীনং অনুস্সৰণদস্সনত্থং ৱুত্তং. সো ততো চুতো ইধূপপন্নোতি স্ৱাহং ততো অনন্তৰূপপত্তিট্ঠানতো চুতো ইধ অমুকস্মিং নাম খত্তিযকুলে ৱা ব্ৰাহ্মণকুলে ৱা নিব্বত্তোতি. ইতীতি এৱং. সাকাৰং সউদ্দেসন্তি নামগোত্তৱসেন সউদ্দেসং, ৱণ্ণাদিৱসেন সাকাৰং. নামগোত্তেন হি সত্তো তিস্সো ফুস্সো কস্সপোতি উদ্দিসীযতি, ৱণ্ণাদীহি সামো ওদাতোতি নানত্ততো পঞ্ঞাযতি. তস্মা নামগোত্তং উদ্দেসো, ইতৰে আকাৰাতি.
পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.