৩২. আনন্তৰিকসমাধিঞাণনিদ্দেসৱণ্ণনা
৮০. আনন্তৰিকসমাধিঞাণনিদ্দেসে নেক্খম্মৱসেনাতিআদীসু নেক্খম্মঅব্যাপাদআলোকসঞ্ঞাঅৱিক্খেপধম্মৱৱত্থানঞাণপামোজ্জানি সুক্খৱিপস্সকস্স উপচাৰজ্ঝানসম্পযুত্তা তস্স তস্স কিলেসস্স ৱিপক্খভূতা সত্ত ধম্মা একচিত্তসম্পযুত্তা এৱ. চিত্তস্স একগ্গতা অৱিক্খেপোতি একগ্গস্স ভাৱো একগ্গতা, নানাৰম্মণে ন ৱিক্খিপতি তেন চিত্তন্তি অৱিক্খেপো, চিত্তস্স একগ্গতাসঙ্খাতো অৱিক্খেপোতি অত্থো. সমাধীতি একাৰম্মণে সমং আধীযতি তেন চিত্তন্তি সমাধি নামাতি অত্থো. তস্স সমাধিস্স ৱসেনাতি উপচাৰসমাধিনাপি সমাহিতচিত্তস্স যথাভূতাৱবোধতো ৱুত্তপ্পকাৰস্স সমাধিস্স ৱসেন. উপ্পজ্জতি ঞাণন্তি মগ্গঞাণং যথাক্কমেন উপ্পজ্জতি. খীযন্তীতি সমুচ্ছেদৱসেন খীযন্তি. ইতীতি ৱুত্তপ্পকাৰস্স অত্থস্স নিগমনং. পঠমং সমথোতি পুব্বভাগে সমাধি হোতি. পচ্ছা ঞাণন্তি অপৰভাগে মগ্গক্খণে ঞাণং হোতি.
কামাসৱোতি পঞ্চকামগুণিকৰাগো. ভৱাসৱোতি ৰূপাৰূপভৱেসু ছন্দৰাগো ঝাননিকন্তি সস্সতদিট্ঠিসহজাতো ৰাগো ভৱৱসেন পত্থনা. দিট্ঠাসৱোতি দ্ৱাসট্ঠি দিট্ঠিযো. অৱিজ্জাসৱোতি দুক্খাদীসু অট্ঠসু ঠানেসু অঞ্ঞাণং. ভুম্মৱচনেন ওকাসপুচ্ছং কত্ৱা ‘‘সোতাপত্তিমগ্গেনা’’তিআদিনা আসৱক্খযকৰেন মগ্গেন আসৱক্খযং দস্সেত্ৱা ‘‘এত্থা’’তি ওকাসৱিস্সজ্জনং কতং, মগ্গক্খণেতি ৱুত্তং হোতি. অনৱসেসোতি নত্থি এতস্স অৱসেসোতি অনৱসেসো. অপাযগমনীযোতি নিৰযতিৰচ্ছানযোনিপেত্তিৱিসযাসুৰকাযা চত্তাৰো সুখসঙ্খাতা অযা অপেতত্তা অপাযা, যস্স সংৱিজ্জতি, তং পুগ্গলং অপাযে গমেতীতি অপাযগমনীযো. আসৱক্খযকথা দুভতোৱুট্ঠানকথাযং ৱুত্তা.
অৱিক্খেপৱসেনাতি পৱত্তমানস্স সমাধিস্স উপনিস্সযভূতসমাধিৱসেন. পথৱীকসিণৱসেনাতিআদীসু দস কসিণানি তদাৰম্মণিকঅপ্পনাসমাধিৱসেন ৱুত্তানি, বুদ্ধানুস্সতিআদযো মৰণস্সতি উপসমানুস্সতি চ উপচাৰজ্ঝানৱসেন ৱুত্তা, আনাপানস্সতি কাযগতাসতি চ অপ্পনাসমাধিৱসেন ৱুত্তা, দস অসুভা পঠমজ্ঝানৱসেন ৱুত্তা.
বুদ্ধং আৰব্ভ উপ্পন্না অনুস্সতি বুদ্ধানুস্সতি. ‘‘ইতিপি সো ভগৱা অৰহ’’ন্তিআদিবুদ্ধগুণাৰম্মণায (ম. নি. ১.৭৪; অ. নি. ৩.৭১; ৯.২৭) সতিযা এতং অধিৱচনং, তস্সা বুদ্ধানুস্সতিযা ৱসেন. তথা ধম্মং আৰব্ভ উপ্পন্না অনুস্সতি ধম্মানুস্সতি. ‘‘স্ৱাক্খাতো ভগৱতা ধম্মো’’তিআদিধম্মগুণাৰম্মণায সতিযা এতং অধিৱচনং. সঙ্ঘং আৰব্ভ উপ্পন্না অনুস্সতি সঙ্ঘানুস্সতি. ‘‘সুপ্পটিপন্নো ভগৱতো সাৱকসঙ্ঘো’’তিআদিসঙ্ঘগুণাৰম্মণায সতিযা এতং অধিৱচনং. সীলং আৰব্ভ উপ্পন্না অনুস্সতি সীলানুস্সতি. অত্তনো অখণ্ডতাদিসীলগুণাৰম্মণায সতিযা এতং অধিৱচনং. চাগং আৰব্ভ উপ্পন্না অনুস্সতি চাগানুস্সতি. অত্তনো মুত্তচাগতাদিচাগগুণাৰম্মণায সতিযা এতং অধিৱচনং. দেৱতা আৰব্ভ উপ্পন্না অনুস্সতি দেৱতানুস্সতি. দেৱতা সক্খিট্ঠানে ঠপেত্ৱা অত্তনো সদ্ধাদিগুণাৰম্মণায সতিযা এতং অধিৱচনং. আনাপানে আৰব্ভ উপ্পন্না সতি আনাপানস্সতি. আনাপাননিমিত্তাৰম্মণায সতিযা এতং অধিৱচনং. মৰণং আৰব্ভ উপ্পন্না সতি মৰণস্সতি. একভৱপৰিযাপন্নজীৱিতিন্দ্ৰিযুপচ্ছেদসঙ্খাতমৰণাৰম্মণায সতিযা এতং অধিৱচনং. কুচ্ছিতানং কেসাদীনং পটিকূলানং আযত্তা আকৰত্তা কাযোতিসঙ্খাতে সৰীৰে গতা পৱত্তা, তাদিসং ৱা কাযং গতা সতি কাযগতাসতি. ‘‘কাযগতসতী’’তি ৱত্তব্বে ৰস্সং অকত্ৱা ‘‘কাযগতাসতী’’তি ৱুত্তা. তথেৱ ইধাপি কাযগতাসতিৱসেনাতি ৱুত্তং. কেসাদিকেসু কাযকোট্ঠাসেসু পটিকূলনিমিত্তাৰম্মণায সতিযা এতং অধিৱচনং. উপসমং আৰব্ভ উপ্পন্না অনুস্সতি উপসমানুস্সতি. সব্বদুক্খূপসমাৰম্মণায সতিযা এতং অধিৱচনং. দস অসুভা হেট্ঠা ৱুত্তত্থা.
৮১. দীঘং অস্সাসৱসেনাতিআদীনি অপ্পনূপচাৰসমাধিভেদংযেৱ দস্সেতুং ৱুত্তানি. দীঘং অস্সাসৱসেনাতি দীঘন্তি ৱুত্তঅস্সাসৱসেন. ‘‘দীঘং ৱা অস্সসন্তো দীঘং অস্সসামীতি পজানাতী’’তি (দী. নি. ২.৩৭৪; ম. নি. ১.১০৭; ৩.১৪৮) হি ৱুত্তং. এস নযো সেসেসুপি. সব্বকাযপটিসংৱেদীতি সব্বস্স অস্সাসপস্সাসকাযস্স পটিসংৱেদী. পস্সম্ভযং কাযসঙ্খাৰন্তি ওড়াৰিকং অস্সাসপস্সাসঙ্খাতং কাযসঙ্খাৰং পস্সম্ভেন্তো ৱূপসমেন্তো. ‘‘দীঘং ৰস্সং সব্বকাযপটিসংৱেদী পস্সম্ভযং কাযসঙ্খাৰ’’ন্তি ইমিনাৱ চতুক্কেন অপ্পনাসমাধি ৱুত্তো. পীতিপটিসংৱেদীতি পীতিং পাকটং কৰোন্তো. চিত্তসঙ্খাৰপটিসংৱেদীতি সঞ্ঞাৱেদনাসঙ্খাতং চিত্তসঙ্খাৰং পাকটং কৰোন্তো. অভিপ্পমোদযং চিত্তন্তি চিত্তং মোদেন্তো. সমাদহং চিত্তন্তি আৰম্মণে চিত্তং সমং ঠপেন্তো. ৱিমোচযং চিত্তন্তি চিত্তং নীৱৰণাদীহি ৱিমোচেন্তো. পীতিপটিসংৱেদী সুখপটিসংৱেদী চিত্তসঙ্খাৰপটিসংৱেদী পস্সম্ভযং চিত্তসঙ্খাৰন্তি চতুক্কঞ্চ চিত্তপটিসংৱেদী অভিপ্পমোদযং চিত্তং সমাদহং চিত্তং ৱিমোচযং চিত্তন্তি চতুক্কঞ্চ অপ্পনাসমাধিৱসেন ৱিপস্সনাসম্পযুত্তসমাধিৱসেন চ ৱুত্তানি. অনিচ্চানুপস্সীতি অনিচ্চানুপস্সনাৱসেন. ৱিৰাগানুপস্সীতি নিব্বিদানুপসনাৱসেন. নিৰোধানুপস্সীতি ভঙ্গানুপস্সনাৱসেন. পটিনিস্সগ্গানুপস্সীতি ৱুট্ঠানগামিনীৱিপস্সনাৱসেন. সা হি তদঙ্গৱসেন সদ্ধিং খন্ধাভিসঙ্খাৰেহি কিলেসে পৰিচ্চজতি. সঙ্খতদোসদস্সনেন চ তব্বিপৰীতে নিব্বানে তন্নিন্নতায পক্খন্দতি. ইদং চতুক্কং ৱিপস্সনাসম্পযুত্তসমাধিৱসেনেৱ ৱুত্তং. অস্সাসৱসেন পস্সাসৱসেনাতি চেত্থ অস্সাসপস্সাসপৱত্তিমত্তং গহেত্ৱা ৱুত্তং, ন তদাৰম্মণকৰণৱসেন. ৱিত্থাৰো পনেত্থ আনাপানকথাযং আৱিভৱিস্সতি.
আনন্তৰিকসমাধিঞাণনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.