৩. সমাধিভাৱনামযঞাণনিদ্দেসৱণ্ণনা

৪৩. সমাধিভাৱনামযঞাণনিদ্দেসে আদিতো তাৱ এককতো পট্ঠায যাৱ দসকা সমাধিপ্পভেদং দস্সেন্তো একো সমাধীতিআদিমাহ. তত্থ চিত্তস্স একগ্গতাতি নানাৰম্মণৱিক্খেপাভাৱতো একং আৰম্মণং অগ্গং উত্তমং অস্সাতি একগ্গো, একগ্গস্স ভাৱো একগ্গতা. সা পন একগ্গতা চিত্তস্স, ন সত্তস্সাতি দস্সনত্থং ‘‘চিত্তস্সা’’তি ৱুত্তং. দুকে লোকিযোতি লোকো ৱুচ্চতি লুজ্জনপলুজ্জনট্ঠেন ৱট্টং, তস্মিং পৰিযাপন্নভাৱেন লোকে নিযুত্তোতি লোকিযো. লোকুত্তৰোতি উত্তিণ্ণোতি উত্তৰো, লোকে অপৰিযাপন্নভাৱেন লোকতো উত্তৰোতি লোকুত্তৰো. তিকে সৱিতক্কো চ সো সৱিচাৰো চাতি সৱিতক্কসৱিচাৰো. এৱং অৱিতক্কঅৱিচাৰো. ৱিতক্কৱিচাৰেসু ৱিচাৰোৱ মত্তা পমাণং এতস্সাতি ৱিচাৰমত্তো, ৱিচাৰতো উত্থৰি ৱিতক্কেন সদ্ধিং সম্পযোগং ন গচ্ছতীতি অত্থো. অৱিতক্কো চ সো ৱিচাৰমত্তো চাতি অৱিতক্কৱিচাৰমত্তো. তীসুপি ৱিচ্ছেদং কত্ৱাপি পঠন্তি. চতুক্কপঞ্চকা ৱুত্তত্থা. ছক্কে পুনপ্পুনং উপ্পজ্জনতো সতিযেৱ অনুস্সতি, পৱত্তিতব্বট্ঠানম্হিযেৱ ৱা পৱত্তত্তা সদ্ধাপব্বজিতস্স কুলপুত্তস্স অনুৰূপা সতীতিপি অনুস্সতি, বুদ্ধং আৰব্ভ উপ্পন্না অনুস্সতি বউদ্ধানুস্সতি. অৰহতাদিবুদ্ধগুণাৰম্মণায সতিযা এতং অধিৱচনং. তস্সা বুদ্ধানুস্সতিযা ৱসেন চিত্তস্স একগ্গতাযেৱ উদ্ধচ্চসঙ্খাতস্স ৱিক্খেপস্স পটিপক্খভাৱতো ন ৱিক্খেপোতি অৱিক্খেপো. ধম্মং আৰব্ভ উপ্পন্না অনুস্সতি ধম্মানুস্সতি. স্ৱাক্খাততাদিধম্মগুণাৰম্মণায সতিযা এতং অধিৱচনং. সঙ্ঘং আৰব্ভ উপ্পন্না অনুস্সতি সঙ্ঘানুস্সতি. সুপ্পটিপন্নতাদিসঙ্ঘগুণাৰম্মণায সতিযা এতং অধিৱচনং. সীলং আৰব্ভ উপ্পন্না অনুস্সতি সীলানুস্সতি. অত্তনো অখণ্ডতাদিসীলগুণাৰম্মণায সতিযা এতং অধিৱচনং. চাগং আৰব্ভ উপ্পন্না অনুস্সতি চাগানুস্সতি. অত্তনো মুত্তচাগতাদিচাগগুণাৰম্মণায সতিযা এতং অধিৱচনং. দেৱতা আৰব্ভ উপ্পন্না অনুস্সতি দেৱতানুস্সতি. দেৱতা সক্খিট্ঠানে ঠপেত্ৱা অত্তনো সদ্ধাদিগুণাৰম্মণায সতিযা এতং অধিৱচনং.

সত্তকে সমাধিকুসলতাতি একৱিধাদিভেদেন অনেকভেদে সমাধিম্হি ‘‘অযমেৱংৱিধো সমাধি, অযমেৱংৱিধো সমাধী’’তি ছেকভাৱো. সমাধিপৰিচ্ছেদকপঞ্ঞাযেতং অধিৱচনং. সমাধিউপ্পাদনৱিধানেপি ছেকভাৱো সমাধিকুসলতা.

সমাধিস্স সমাপত্তিকুসলতাতি উপ্পাদিতস্স সমাধিস্স সমাপজ্জনে ছেকভাৱো. এতেন সমাপজ্জনৱসিতা ৱুত্তা হোতি.

সমাধিস্স ঠিতিকুসলতাতি সমাপন্নস্স সমাধিস্স সন্ততিৱসেন যথাৰুচি ঠপনে ছেকভাৱো. এতেন অধিট্ঠানৱসিতা ৱুত্তা হোতি. অথ ৱা নিমিত্তগ্গহণেন চস্স পুন তে আকাৰে সম্পাদযতো অপ্পনামত্তমেৱ ইজ্ঝতি, ন চিৰট্ঠানং. চিৰট্ঠানং পন সমাধিপৰিপন্থানং ধম্মানং সুৱিসোধিতত্তা হোতি. যো হি ভিক্খু কামাদীনৱপচ্চৱেক্খণাদীহি কামচ্ছন্দং ন সুট্ঠু ৱিক্খম্ভেত্ৱা, কাযপস্সদ্ধিৱসেন কাযদুট্ঠুল্লং ন সুপ্পটিপ্পস্সদ্ধং কত্ৱা, আৰম্ভধাতুমনসিকাৰাদিৱসেন থিনমিদ্ধং ন সুট্ঠু পটিৱিনোদেত্ৱা, সমথনিমিত্তমনসিকাৰাদিৱসেন উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং ন সুট্ঠু সমূহতং কত্ৱা, অঞ্ঞেপি সমাধিপৰিপন্থে ধম্মে ন সুট্ঠু ৱিসোধেত্ৱা ঝানং সমাপজ্জতি, সো অৱিসোধিতং আসযং পৱিট্ঠভমৰো ৱিয, অসুদ্ধং উয্যানং পৱিট্ঠৰাজা ৱিয চ খিপ্পমেৱ নিক্খমতি. যো পন সমাধিপৰিপন্থে ধম্মে সুট্ঠু ৱিসোধেত্ৱা ঝানং সমাপজ্জতি, সো সুৱিসোধিতং আসযং পৱিট্ঠভমৰো ৱিয, সুপৰিসুদ্ধং উয্যানং পৱিট্ঠৰাজা ৱিয চ সকলম্পি দিৱসভাগং অন্তোসমাপত্তিযংযেৱ হোতি. তেনাহু পোৰাণা –

‘‘কামেসু ছন্দং পটিঘং ৱিনোদযে, উদ্ধচ্চথীনং ৱিচিকিচ্ছপঞ্চমং;

ৱিৱেকপামোজ্জকৰেন চেতসা, ৰাজাৱ সুদ্ধন্তগতো তহিং ৰমে’’তি .

তস্মা ‘‘চিৰট্ঠিতিকামেন পাৰিপন্থিকধম্মে সোধেত্ৱা ঝানং সমাপজ্জিতব্ব’’ন্তি ৱুত্তত্তা তং ৱিধিং সম্পাদেত্ৱা সমাধিস্স চিৰট্ঠিতিকৰণে ছেকভাৱোতি ৱুত্তং হোতি.

সমাধিস্স ৱুট্ঠানকুসলতাতি সন্ততিৱসেন যথাৰুচি পৱত্তস্স সমাধিস্স যথাপৰিচ্ছিন্নকালেযেৱ ৱুট্ঠানেন সমাধিস্স ৱুট্ঠানে ছেকভাৱো. ‘‘যস্স হি ধম্মং পুৰিসো ৱিজঞ্ঞা’’তিআদীসু (জা. ১.১০.১৫২) ৱিয নিস্সক্কত্থে ৱা সামিৱচনং কতন্তি ৱেদিতব্বন্তি. এতেন ৱুট্ঠানৱসিতা ৱুত্তা হোতি.

সমাধিস্স কল্লতাকুসলতাতি অগিলানভাৱো অৰোগভাৱো কল্লতা. গিলানো হি অকল্লকোতি ৱুচ্চতি. ৱিনযেপি ৱুত্তং ‘‘নাহং, ভন্তে, অকল্লকো’’তি (পাৰা. ১৫১). অনঙ্গণসুত্তৱত্থসুত্তেসু (ম. নি. ১.৫৭ আদযো, ৭০ আদযো) ৱুত্তানং ঝানপটিলাভপচ্চনীকানং পাপকানং ইচ্ছাৱচৰানং অভাৱেন চ অভিজ্ঝাদীনং চিত্তস্স উপক্কিলেসানং ৱিগমেন চ সমাধিস্স অগিলানভাৱকৰণে ছেকভাৱো সমাধিস্স কল্লতাকুসলতা, কিলেসগেলঞ্ঞৰহিতভাৱে কুসলতাতি ৱুত্তং হোতি. অথ ৱা কল্লতাতি কম্মঞ্ঞতা কম্মঞ্ঞতাপৰিযাযত্তা কল্লৱচনস্স. ‘‘যা চিত্তস্স অকল্লতা অকম্মঞ্ঞতা’’তি (ধ. স. ১১৬২) হি ৱুত্তং ‘‘কল্লচিত্তং মুদুচিত্তং ৱিনীৱৰণচিত্ত’’ন্তি (দী. নি. ১.২৯৮; ম. নি. ২.৩৯৫; মহাৱ. ২৬) চ. এত্থ কল্লসদ্দো কম্মঞ্ঞত্থো. তস্মা কসিণানুলোমতো কসিণপটিলোমতো কসিণানুলোমপটিলোমতো ঝানানুলোমতো ঝানপটিলোমতো ঝানানুলোমপটিলোমতো ঝানুক্কন্তিকতো কসিণুক্কন্তিকতো ঝানকসিণুক্কন্তিকতো অঙ্গসঙ্কন্তিতো আৰম্মণসঙ্কন্তিতো অঙ্গাৰম্মণসঙ্কন্তিতো অঙ্গৱৱত্থানতো আৰম্মণৱৱত্থানতোতি ইমেহি চুদ্দসহি আকাৰেহি, অঙ্গাৰম্মণৱৱত্থানতোতি ইমিনা সহ পঞ্চদসহি ৱা আকাৰেহি চিত্তপৰিদমনেন সমাধিস্স কম্মঞ্ঞভাৱকৰণে কুসলভাৱোতি ৱুত্তং হোতি.

সমাধিস্স গোচৰকুসলতাতি সমাধিস্স গোচৰেসু কসিণাদীসু আৰম্মণেসু তং তং ঝানং সমাপজ্জিতুকামতায যথাৰুচি আৱজ্জনকৰণৱসেন তেসু আৰম্মণেসু ছেকভাৱো. এতেন কসিণাৱজ্জনৱসেন আৱজ্জনৱসিতা ৱুত্তা হোতি. অথ ৱা তস্মিং তস্মিং দিসাভাগে কসিণফৰণৱসেন এৱং ফুট্ঠস্স কসিণস্স চিৰট্ঠানৱসেন চ সমাধিস্স গোচৰেসু ছেকভাৱো.

সমাধিস্স অভিনীহাৰকুসলতাতি একত্তনযেন হেট্ঠাহেট্ঠাসমাধিং উপৰূপৰিসমাধিভাৱূপনযনেন অভিনীহৰণে অভিনিন্নামনে ছেকভাৱো. উপচাৰজ্ঝানঞ্হি ৱসিপ্পত্তং পঠমজ্ঝানত্থায ৱিপস্সনত্থায ৱা অভিনীহৰতি, এৱং পঠমজ্ঝানাদীনি দুতিযজ্ঝানাদিঅত্থায ৱিপস্সনত্থায ৱা, চতুত্থজ্ঝানং অৰূপসমাপত্তত্থায অভিঞ্ঞত্থায ৱিপস্সনত্থায ৱা, আকাসানঞ্চাযতনাদযো ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনাদিঅত্থায ৱিপস্সনত্থায ৱা অভিনীহৰতীতি এৱং সমাধিস্স তত্থ তত্থ অভিনীহাৰকুসলতা. যস্মা পন কুসলতা নাম পঞ্ঞা, সা সমাধি ন হোতি, তস্মা সমাধিপৰিণাযকপঞ্ঞাৱসেন সত্তৱিধো সমাধি ৱুত্তোতি ৱেদিতব্বো.

কেচি পন আচৰিযা ‘‘সমাধিকুসলতাতি যেন মনসিকাৰেন চিত্তং ন ৱিক্খিপতি, তত্থ কুসলতা. সমাপত্তিকুসলতাতি যেন মনসিকাৰেন সমাপজ্জন্তস্স ঝানঙ্গানি পাতুভৱন্তি, তত্থ কুসলতা. ঠিতিকুসলতাতি যেন মনসিকাৰেন অপ্পিতো সমাধি ন ৱিক্খিপতি, তত্থ কুসলতা. ৱুট্ঠানকুসলতাতি নীৱৰণৱুট্ঠানং জানাতি পঠমজ্ঝানে, অঙ্গৱুট্ঠানং জানাতি তীসু ঝানেসু, আৰম্মণৱুট্ঠানং জানাতি অৰূপসমাপত্তীসু, ৱিক্খেপৱুট্ঠানং জানাতি ৱিসযাধিমত্তেসু, সচ্ছন্দৱুট্ঠানং জানাতি পৰিযন্তকালে চ অৱসানকৰণীযকালে চ. কল্লতাকুসলতাতি চিত্তফাসুতায সৰীৰফাসুতায আহাৰফাসুতায সেনাসনফাসুতায পুগ্গলফাসুতায চ সমাধিস্স কল্লতা হোতীতি জানাতি. গোচৰকুসলতাতি আৰম্মণস্স পৰিচ্ছেদং কাতুং জানাতি, দিসাফৰণং কাতুং জানাতি, ৱড্ঢেতুং জানাতি. অভিনীহাৰকুসলতাতি তত্থ তত্থ সম্মা মনসিকাৰেন চিত্তং অভিনীহৰতি অভিনিন্নামেতি, উপচাৰে ৱসিপ্পত্তে পঠমজ্ঝানে অভিনীহৰতি, এৱং উপৰূপৰিঝানেসু অভিঞ্ঞাসু অৰূপসমাপত্তীসু ৱিপস্সনাসু চ অভিনীহৰতি. এৱং তত্থ তত্থ অভিনীহাৰকুসলতা’’তি এৱমেতেসং পদানং অত্থং ৱণ্ণযন্তি.

অট্ঠকং ৱুত্তত্থমেৱ. নৱকে ৰূপাৱচৰোতি ‘‘কতমে ধম্মা ৰূপাৱচৰা? হেট্ঠতো ব্ৰহ্মপাৰিসজ্জং পৰিযন্তং কৰিত্ৱা উপৰিতো অকনিট্ঠে দেৱে অন্তোকৰিত্ৱা’’তিআদিনা (ধ. স. ১২৮৯) নযেন ৱুত্তেসু ৰূপাৱচৰধম্মেসু পৰিযাপন্নো. তত্ৰাযং ৱচনত্থো – ৰূপক্খন্ধসঙ্খাতং ৰূপং এত্থ অৱচৰতি, ন কামোতি ৰূপাৱচৰো. ৰূপক্খন্ধোপি হি ৰূপন্তি ৱুচ্চতি ‘‘ৰূপক্খন্ধো ৰূপ’’ন্তিআদীসু (যম. ১.খন্ধযমক.২) ৱিয. সো পন ব্ৰহ্মপাৰিসজ্জব্ৰহ্মপুৰোহিতমহাব্ৰহ্মানং পৰিত্তাভঅপ্পমাণাভআভস্সৰানং পৰিত্তসুভঅপ্পমাণসুভসুভকিণ্হানং অসঞ্ঞসত্তৱেহপ্ফলানং অৱিহাতপ্পসুদস্সসুদস্সীঅকনিট্ঠানঞ্চ ৱসেন সোড়সৱিধো পদেসো. সো ৰূপাৱচৰসঙ্খাতো পদেসো উত্তৰপদলোপং কত্ৱা ‘‘ৰূপ’’ন্তি ৱুচ্চতি, তস্মিং ৰূপে অৱচৰতীতি ৰূপাৱচৰো. ৰূপভৱো ৱা ৰূপং, তস্মিং অৱচৰতীতি ৰূপাৱচৰং. কিঞ্চাপি হি এসো সমাধি কামভৱেপি অৱচৰতি, যথা পন সঙ্গামে অৱচৰণতো সঙ্গামাৱচৰোতি লদ্ধনামো নাগো নগৰে চৰন্তোপি সঙ্গামাৱচৰোতি ৱুচ্চতি, থলচৰা জলচৰা চ পাণিনো অথলে অজলে চ ঠিতাপি থলচৰা জলচৰাতি ৱুচ্চন্তি, এৱমযং অঞ্ঞত্থ অৱচৰন্তোপি ৰূপাৱচৰোতি ৱুত্তো. অপিচ ৰূপভৱসঙ্খাতে ৰূপে পটিসন্ধিং অৱচাৰেতীতিপি ৰূপাৱচৰো. হীনোতি লামকো. হীনুত্তমানং মজ্ঝে ভৱো মজ্ঝো. মজ্ঝিমোতিপি পাঠো, সোযেৱত্থো. পধানভাৱং নীতো পণীতো, উত্তমোতি অত্থো. এতে পন আযূহনৱসেন ৱেদিতব্বা. যস্স হি আযূহনক্খণে ছন্দো ৱা হীনো হোতি ৱীৰিযং ৱা চিত্তং ৱা ৱীমংসা ৱা, সো হীনো নাম. যস্স তে ধম্মা মজ্ঝিমা, সো মজ্ঝিমো. যস্স পণীতা, সো পণীতো. উপ্পাদিতমত্তো ৱা হীনো, নাতিসুভাৱিতো মজ্ঝিমো, অতিসুভাৱিতো ৱসিপ্পত্তো পণীতো. অৰূপাৱচৰো ৰূপাৱচৰে ৱুত্তনযানুসাৰেন ৱেদিতব্বো.

সুঞ্ঞতো সমাধীতিআদীসু ‘‘সব্বে সঙ্খাৰা অনিচ্চা দুক্খা অনত্তা’’তি ৱিপস্সনাপটিপাটিযা ৱিপস্সন্তস্স অনত্তানুপস্সনায মগ্গৱুট্ঠানে জাতে যস্মা সা ৱিপস্সনা অত্তৱিৰহিতেসু সঙ্খাৰেসু সুঞ্ঞতো পৱত্তা, তস্মা সুঞ্ঞতা নাম হোতি. তায সিদ্ধো অৰিযমগ্গসমাধি সুঞ্ঞতো সমাধি নাম হোতি, সুঞ্ঞতৱসেন পৱত্তসমাধীতি অত্থো. ৱিপস্সনায পৱত্তাকাৰেন হি সো পৱত্ততি. অনিচ্চানুপস্সনায মগ্গৱুট্ঠানে জাতে যস্মা সা ৱিপস্সনা নিচ্চনিমিত্তপটিপক্খৱসেন পৱত্তা, তস্মা অনিমিত্তা নাম হোতি. তায সিদ্ধো অৰিযমগ্গসমাধি অনিমিত্তো সমাধি নাম হোতি, নিচ্চনিমিত্তৱিৰহিতো সমাধীতি অত্থো. ৱিপস্সনায পৱত্তাকাৰেন হি সো পৱত্ততি. দুক্খানুপস্সনায মগ্গৱুট্ঠানে জাতে যস্মা সা ৱিপস্সনা পণিধিপটিপক্খৱসেন পৱত্তা, তস্মা অপ্পণিহিতা নাম হোতি. তায সিদ্ধো অৰিযমগ্গসমাধি অপ্পণিহিতো সমাধি নাম হোতি, পণিধিৱিৰহিতো সমাধীতি অত্থো. ৱিপস্সনায পৱত্তাকাৰেন হি সো পৱত্ততি. তাদিসা এৱ তযো ফলসমাধযোপি এতেহিযেৱ তীহি সমাধীহি গহিতা হোন্তীতি ৱেদিতব্বা. লোকুত্তৰসমাধীনং পন পণীতত্তা হীনাদিভেদো ন উদ্ধটো.

দসকে উদ্ধুমাতকসঞ্ঞাৱসেনাতিআদীসু ভস্তা ৱিয ৱাযুনা উদ্ধং জীৱিতপৰিযাদানা যথানুক্কমং সমুগ্গতেন সূনভাৱেন উদ্ধুমাতত্তা উদ্ধুমাতং, উদ্ধুমাতমেৱ উদ্ধুমাতকং, পটিকূলত্তা ৱা কুচ্ছিতং উদ্ধুমাতন্তি উদ্ধুমাতকং. তথাৰূপস্স ছৱসৰীৰস্সেতং অধিৱচনং. ৱিনীলং ৱুচ্চতি ৱিপৰিভিন্নৱণ্ণং, ৱিনীলমেৱ ৱিনীলকং, পটিকূলত্তা ৱা কুচ্ছিতং ৱিনীলন্তি ৱিনীলকং. মংসুস্সদট্ঠানেসু ৰত্তৱণ্ণস্স, পুব্বসন্নিচযট্ঠানেসু সেতৱণ্ণস্স, যেভুয্যেন চ নীলৱণ্ণস্স নীলট্ঠানে নীলসাটকপাৰুতস্সেৱ ছৱসৰীৰস্সেতং অধিৱচনং. পৰিভিন্নট্ঠানেসু ৱিস্সন্দমানপুব্বং ৱিপুব্বং, ৱিপুব্বমেৱ ৱিপুব্বকং, পটিকূলত্তা ৱা কুচ্ছিতং ৱিপুব্বন্তি ৱিপুব্বকং. তথাৰূপস্স ছৱসৰীৰস্সেতং অধিৱচনং. ৱিচ্ছিদ্দং ৱুচ্চতি দ্ৱিধা ছিন্দনেন অপধাৰিতং, ৱিচ্ছিদ্দমেৱ ৱিচ্ছিদ্দকং, পটিকূলত্তা ৱা কুচ্ছিতং ৱিচ্ছিদ্দন্তি ৱিচ্ছিদ্দকং. ৱেমজ্ঝে ছিন্নস্স ছৱসৰীৰস্সেতং অধিৱচনং. ইতো চ এত্তো চ ৱিৱিধাকাৰেন সোণসিঙ্গালাদীহি খাযিতন্তি ৱিক্খাযিতং, ৱিখাযিতন্তি ৱত্তব্বে ৱিক্খাযিতন্তি ৱুত্তং. ৱিক্খাযিতমেৱ ৱিক্খাযিতকং, পটিকূলত্তা ৱা কুচ্ছিতং ৱিক্খাযিতন্তি ৱিক্খাযিতকং. তথাৰূপস্স ছৱসৰীৰস্সেতং অধিৱচনং. ৱিৱিধং খিত্তং ৱিক্খিত্তং, ৱিক্খিত্তমেৱ ৱিক্খিত্তকং, পটিকূলত্তা ৱা কুচ্ছিতং ৱিক্খিত্তন্তি ৱিক্খিত্তকং. অঞ্ঞেন হত্থং অঞ্ঞেন পাদং অঞ্ঞেন সীসন্তি এৱং ততো ততো খিত্তস্স ছৱসৰীৰস্সেতং অধিৱচনং. হতঞ্চ তং পুৰিমনযেনেৱ ৱিক্খিত্তকঞ্চাতি হতৱিক্খিত্তকং. কাকপদাকাৰেন অঙ্গপচ্চঙ্গেসু সত্থেন হনিত্ৱা ৱুত্তনযেন ৱিক্খিত্তস্স ছৱসৰীৰস্সেতং অধিৱচনং. লোহিতং কিৰতি ৱিক্খিপতি ইতো চিতো চ পগ্ঘৰতীতি লোহিতকং. পগ্ঘৰিতলোহিতমক্খিতস্স ছৱসৰীৰস্সেতং অধিৱচনং. পুড়ৱা ৱুচ্চন্তি কিমযো, পুড়ৱে কিৰতীতি পুড়ৱকং. কিমিপৰিপুণ্ণস্স ছৱসৰীৰস্সেতং অধিৱচনং. অট্ঠিযেৱ অট্ঠিকং, পটিকূলত্তা ৱা কুচ্ছিতং অট্ঠীতি অট্ঠিকং. অট্ঠিসঙ্খলিকাযপি একট্ঠিকস্সপি এতং অধিৱচনং. ইমানি চ পন উদ্ধুমাতকাদীনি নিস্সায উপ্পন্ননিমিত্তানম্পি নিমিত্তেসু পটিলদ্ধজ্ঝানানম্পি এতানেৱ নামানি. ইধ পন উদ্ধুমাতকনিমিত্তে পটিকূলাকাৰগাহিকা অপ্পনাৱসেন উপ্পন্না সঞ্ঞা উদ্ধুমাতকসঞ্ঞা, তস্সা উদ্ধুমাতকসঞ্ঞায ৱসেন উদ্ধুমাতকসঞ্ঞাৱসেন. সেসেসুপি এসেৱ নযো. পঞ্চপঞ্ঞাস সমাধীতি এককাদিৱসেন ৱুত্তা.

৪৪. এৱং এককাদিৱসেন সমাধিপ্পভেদং দস্সেত্ৱা ইদানি অঞ্ঞেনপি পৰিযাযেন সমাধিং দস্সেতুকামো অপিচাতি অঞ্ঞং পৰিযাযাৰম্ভং দস্সেত্ৱা পঞ্চৱীসতীতিআদিমাহ. তত্থ সমাধিস্স সমাধিট্ঠাতি সমাধিস্স সমাধিভাৱে সভাৱা, যেহি সভাৱেহি সো সমাধি হোতি, তে তস্মিং অত্থা নাম. পৰিগ্গহট্ঠেন সমাধীতি সদ্ধাদীহি ইন্দ্ৰিযেহি পৰিগ্গহিতত্তা তস্মা পৰিগ্গহিতসভাৱেন সমাধি. তানেৱ চ ইন্দ্ৰিযানি অঞ্ঞমঞ্ঞপৰিৱাৰানি হোন্তি, ভাৱনাপাৰিপূৰিযা পৰিপুণ্ণানি চ হোন্তি. তস্মা পৰিৱাৰট্ঠেন পৰিপূৰট্ঠেন সমাধি. তেসংযেৱ সমাধিৱসেন একাৰম্মণমপেক্খিত্ৱা একগ্গট্ঠেন, নানাৰম্মণৱিক্খেপাভাৱমপেক্খিত্ৱা অৱিক্খেপট্ঠেন, লোকুত্তৰস্সেৱ মহতা ৱীৰিযবলপগ্গহেন পত্তব্বত্তা লোকুত্তৰমগ্গস্সেৱ চ পৰিহানিৱসেন ৱিসাৰাভাৱতো হেট্ঠা গহিতপগ্গহট্ঠঅৱিসাৰট্ঠা ইধ ন গহিতাতি ৱেদিতব্বা. কিলেসকালুস্সিযস্সাভাৱেন অনাৱিলট্ঠেন সমাধি. অৱিকম্পত্তা অনিঞ্জনট্ঠেন সমাধি. ৱিক্খম্ভনৱসেন সমুচ্ছেদৱসেন ৱা কিলেসেহি ৱিমুত্তত্তা আৰম্মণে চ অধিমুত্তত্তা ৱিমুত্তট্ঠেন সমাধি.

একত্তুপট্ঠানৱসেন চিত্তস্স ঠিতত্তাতি সমাধিযোগেনেৱ একাৰম্মণে ভুসং পতিট্ঠানৱসেন চিত্তস্স আৰম্মণে নিচ্চলভাৱেন পতিট্ঠিতত্তা. অট্ঠসু যুগলেসু এসতি নেসতি, আদিযতি নাদিযতি, পটিপজ্জতি ন পটিপজ্জতীতি ইমানি তীণি যুগলানি অপ্পনাৱীথিতো পুব্বভাগে উপচাৰস্স মুদুমজ্ঝাধিমত্ততাৱসেন ৱুত্তানীতি ৱেদিতব্বানি, ঝাযতি ঝাপেতীতি ইদং অপ্পনাৱীথিযং উপচাৰৱসেন ৱেদিতব্বং. এসিতত্তা নেসিতত্তা, আদিন্নত্তা অনাদিন্নত্তা, পটিপন্নত্তা নপ্পটিপন্নত্তা, ঝাতত্তা ন ঝাপিতত্তাতি ইমানি চত্তাৰি যুগলানি অপ্পনাৱসেন ৱুত্তানীতি ৱেদিতব্বানি.

তত্থ সমং এসতীতি সমাধীতিআদীসু সমন্তি অপ্পনং. সা হি পচ্চনীকধম্মে সমেতি নাসেতীতি সমা, পচ্চনীকৱিসমাভাৱতো ৱা সমভূতাতি সমা. তং সমং এসতি অজ্ঝাসযৱসেন গৱেসতি. ইতিসদ্দো কাৰণত্থো, যস্মা সমং এসতি, তস্মা সমাধীতি অত্থো. ৱিসমং নেসতীতি তং তং ঝানপচ্চনীকসঙ্খাতং ৱিসমং ন এসতি. মুদুভূতো হি পুব্বভাগসমাধি আদিভূতত্তা সমং এসতি, ৱিসমং নেসতি নাম. মজ্ঝিমভূতো থিৰভূতত্তা সমং আদিযতি, ৱিসমং নাদিযতি নাম. অধিমত্তভূতো অপ্পনাৱীথিযা আসন্নভূতত্তা সমং পটিপজ্জতি, ৱিসমং নপ্পটিপজ্জতি নাম. সমং ঝাযতীতি ভাৱনপুংসকৱচনং, সমং হুত্ৱা ঝাযতি, সমেন ৱা আকাৰেন ঝাযতীতি অত্থো. অপ্পনাৱীথিযঞ্হি সমাধি পচ্চনীকধম্মৱিগমেন সন্তত্তা, সন্তায অপ্পনায অনুকূলভাৱেন চ ঠিতত্তা সমেনাকাৰেন পৱত্ততি. ঝাযতীতি চ পজ্জলতীতি অত্থো ‘‘এতে মণ্ডলমাড়ে দীপা ঝাযন্তি (দী. নি. ১.১৫৯) সব্বৰত্তিং, সব্বৰত্তিযো চ তেলপ্পদীপো ঝাযতি, তেলপ্পদীপো চেত্থ ঝাযেয্যা’’তিআদীসু (সং. নি. ৪.২৫৫-২৫৬) ৱিয. সমং জাযতীতিপি পাঠো, সমেনাকাৰেন উপ্পজ্জতীতি অত্থো. ঝাযতি ঝাপেতীতি যুগলত্তা পন পুৰিমপাঠোৱ সুন্দৰতৰো. ঝাপেতীতি চ দহতীতি অত্থো. সো হি সমাধিপচ্চনীকধম্মে দূৰতৰকৰণেন দহতি নাম. এসনানেসনাদীনং পন অপ্পনায সিদ্ধত্তা ‘‘এসিতত্তা নেসিতত্তা’’তিআদীহি অপ্পনাসমাধি ৱুত্তো. সমং ঝাতত্তাতি সমং জলিতত্তা. সমং জাতত্তাতিপি পাঠো. ইতি ইমেসং অট্ঠন্নং যুগলানং ৱসেন সোড়স, পুৰিমা চ নৱাতি ইমে পঞ্চৱীসতি সমাধিস্স সমাধিট্ঠা.

সমো চ হিতো চ সুখো চাতি সমাধীতি ইদং পন পঞ্চৱীসতিযা আকাৰেহি সাধিতস্স সমাধিস্স অত্থসাধনত্থং ৱুত্তং. তত্থ সমোতি সমসদ্দস্স, সংসদ্দস্স ৱা অত্থো. সো হি পচ্চনীকক্খোভৱিসমৱিৰহিতত্তা সমো. হিতোতি আধিসদ্দস্স অত্থো, আৰম্মণে আহিতো নিচ্চলভাৱকৰণেন পতিট্ঠাপিতোতি অধিপ্পাযো. উভযেন সমো চ আহিতো চাতি সমাধীতি ৱুত্তং হোতি. সুখোতি সন্তট্ঠেন সুখো. ‘‘যাযং, ভন্তে, অদুক্খমসুখা ৱেদনা, সন্তস্মিং এসা পণীতে সুখে ৱুত্তা ভগৱতা’’তি (ম. নি. ২.৮৮) চ ‘‘উপেক্খা পন সন্তত্তা, সুখমিচ্চেৱ ভাসিতা’’তি চ ৱুত্তত্তা তেন সন্তত্থেন সুখসদ্দেন উপেক্খাসহগতসমাধিপি গহিতো হোতি. অনিযামেন হি সব্বসমাধযো ইধ ৱুচ্চন্তি. তেন চ সুখসদ্দেন আহিতভাৱস্স কাৰণং ৱুত্তং হোতি. যস্মা সন্তো, তস্মা একাৰম্মণে আহিতোতি অধিপ্পাযো ৱেদিতব্বোতি.

সমাধিভাৱনামযঞাণনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.