১৯. ধম্মনানত্তঞাণনিদ্দেসৱণ্ণনা

৭৩. ধম্মনানত্তঞাণনিদ্দেসে কম্মপথেতি কম্মানি চ তানি পথা চ অপাযগমনাযাতি কম্মপথা, তে কম্মপথে. দস কুসলকম্মপথা নাম পাণাতিপাতা অদিন্নাদানা কামেসুমিচ্ছাচাৰা ৱেৰমণীতি তীণি কাযসুচৰিতানি, মুসাৱাদা পিসুণায ৱাচায ফৰুসায ৱাচায সম্ফপ্পলাপা ৱেৰমণীতি চত্তাৰি ৱচীসুচৰিতানি, অনভিজ্ঝা অব্যাপাদো সম্মাদিট্ঠীতি তীণি মনোসুচৰিতানি. দস অকুসলকম্মপথা নাম পাণাতিপাতো অদিন্নাদানং কামেসুমিচ্ছাচাৰোতি তীণি কাযদুচ্চৰিতানি, মুসাৱাদো পিসুণা ৱাচা ফৰুসা ৱাচা সম্ফপ্পলাপোতি চত্তাৰি ৱচীদুচ্চৰিতানি, অভিজ্ঝা ব্যাপাদো মিচ্ছাদিট্ঠীতি তীণি মনোদুচ্চৰিতানি. কুসলাকুসলাপি চ পটিসন্ধিজনকাযেৱ কম্মপথাতি ৱুত্তা, ৱুত্তাৱসেসা পটিসন্ধিজননে অনেকন্তি কত্তা কম্মপথাতি ন ৱুত্তা. ওড়াৰিককুসলাকুসলগহণেনেৱ সেসকুসলাকুসলাপি গহিতাতি ৱেদিতব্বা. ৰূপন্তি ভূতোপাদাযভেদতো অট্ঠৱীসতিৱিধং ৰূপং. ৱিপাকন্তি কামাৱচৰকুসলৱিপাকানং সোড়সন্নং, অকুসলৱিপাকানং সত্তন্নঞ্চ ৱসেন তেৱীসতিৱিধং ৱিপাকং. কিৰিযন্তি তিণ্ণমহেতুককিৰিযানং, অট্ঠন্নং সহেতুককিৰিযানঞ্চ ৱসেন একাদসৱিধং কামাৱচৰকিৰিযং. ৱিপাকাভাৱতো কিৰিযামত্তাতি কিৰিযা. এত্তাৱতা কামাৱচৰমেৱ ৰূপাব্যাকতৱিপাকাব্যাকতকিৰিযাব্যাকতৱসেন ৱুত্তং.

ইধট্ঠস্সাতি ইমস্মিং লোকে ঠিতস্স. যেভুয্যেন মনুস্সলোকে ঝানভাৱনাসব্ভাৱতো মনুস্সলোকৱসেন ৱুত্তং, ঝানানি পন কদাচি কৰহচি দেৱলোকেপি লব্ভন্তি, ৰূপীব্ৰহ্মলোকেপি তত্ৰূপপত্তিকহেট্ঠূপপত্তিকউপৰূপপত্তিকানং ৱসেন লব্ভন্তি. সুদ্ধাৱাসে পন অৰূপাৱচৰে চ হেট্ঠূপপত্তিকা নত্থি. ৰূপাৰূপাৱচৰেসু অভাৱিতজ্ঝানা হেট্ঠা নিব্বত্তমানা কামাৱচৰসুগতিযংযেৱ নিব্বত্তন্তি, ন দুগ্গতিযং. তত্ৰূপপন্নস্সাতি ৱিপাকৱসেন ব্ৰহ্মলোকে উপপন্নস্স পটিসন্ধিভৱঙ্গচুতিৱসেন ৱত্তমানানি চত্তাৰি ৱিপাকজ্ঝানানি. ৰূপাৰূপাৱচৰজ্ঝানসমাপত্তীসু কিৰিযাব্যাকতানি ন ৱুত্তানি. কিঞ্চাপি ন ৱুত্তানি, অথ খো কুসলেহি সমানপৱত্তিত্তা কুসলেসু ৱুত্তেসু ৱুত্তানেৱ হোন্তীতি ৱেদিতব্বানি. যথা পট্ঠানে ‘‘কুসলাকুসলে নিৰুদ্ধে ৱিপাকো তদাৰম্মণতা উপ্পজ্জতী’’তি (পট্ঠা. ১.১.৪০৬, ৪০৯) কুসলজৱনগ্গহণেনেৱ কিৰিযজৱনং সঙ্গহিতং, এৱমিধাপি দট্ঠব্বং. সামঞ্ঞফলানীতি চত্তাৰি সামঞ্ঞফলানি. এতেন লোকুত্তৰৱিপাকাব্যাকতং ৱুত্তং. নিব্বানন্তি নিব্বানাব্যাকতং.

পামোজ্জমূলকাতি পামোজ্জং মূলং আদি এতেসন্তি পামোজ্জমূলকা, পামোজ্জাদিকাতি অত্থো. পামোজ্জেন হি সমাগতানেৱ হোন্তি. অনিচ্চতো মনসিকৰোতো পামোজ্জং জাযতীতি এত্থ যোনিসোমনসিকৰোতোযেৱ পামোজ্জং জাযতি, ন অযোনিসোমনসিকৰোতো. অযোনিসোমনসিকৰোতো কুসলুপ্পত্তিযেৱ নত্থি, পগেৱ ৱিপস্সনা. কস্মা সৰূপেন ৱুত্তন্তি চে? পামোজ্জস্স বলৱভাৱদস্সনত্থং. পামোজ্জে হি অসতি পন্তেসু চ সেনাসনেসু অধিকুসলেসু চ ধম্মেসু অৰতি উক্কণ্ঠিতা উপ্পজ্জতি. এৱং সতি ভাৱনাযেৱ উক্কমতি. পামোজ্জে পন সতি অৰতিঅভাৱতো ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছতি. যোনিসোমনসিকাৰস্স পন মূলভাৱেন ভাৱনায বহূপকাৰত্তং দস্সেতুং উপৰি নৱকং ৱক্খতি.

‘‘যতো যতো সম্মসতি, খন্ধানং উদযব্বযং;

লভতী পীতিপামোজ্জং, অমতং তং ৱিজানত’’ন্তি. (ধ. প. ৩৭৪) –

ৱচনতো ৱিপস্সকস্স ৱিপস্সনাপচ্চযা পামোজ্জং উপ্পজ্জতি. ইধ পন কলাপসম্মসনপচ্চযা পামোজ্জং গহেতব্বং. পমুদিতস্স ভাৱো পামোজ্জং, দুব্বলা পীতি. আদিকম্মত্থে প-কাৰো দট্ঠব্বো. পমুদিতস্সাতি তেন পামোজ্জেন পমুদিতস্স তুট্ঠস্স. পমোদিতস্সাতিপি পাঠো. সোযেৱত্থো. পীতীতি বলৱপীতি. পীতিমনস্সাতি পীতিযুত্তমনস্স. যুত্তসদ্দস্স লোপো দট্ঠব্বো যথা অস্সৰথোতি. কাযোতি নামকাযো, ৰূপকাযেন সহ ৱা. পস্সম্ভতীতি ৱূপসন্তদৰথো হোতি. পস্সদ্ধকাযোতি উভযপস্সদ্ধিযোগেন নিব্বুতকাযো. সুখং ৱেদেতীতি চেতসিকং সুখং ৱিন্দতি, কাযিকসুখেন সহ ৱা. সুখিনোতি সুখসমঙ্গিস্স. চিত্তং সমাধিযতীতি চিত্তং সমং আধিযতি, একগ্গং হোতি. সমাহিতে চিত্তেতি ভাৱেনভাৱলক্খণত্থে ভুম্মৱচনং. চিত্তসমাহিতভাৱেন হি যথাভূতজাননং লক্খীযতি. যথাভূতং পজানাতীতি উদযব্বযঞাণাদিৱসেন সঙ্খাৰং যথাসভাৱং জানাতি. পস্সতীতি তংযেৱ চক্খুনা দিট্ঠং ৱিয ফুটং কত্ৱা পঞ্ঞাচক্খুনা পস্সতি. নিব্বিন্দতীতি নৱৱিধৱিপস্সনাঞাণযোগেন সঙ্খাৰেসু উক্কণ্ঠতি. নিব্বিন্দং ৱিৰজ্জতীতি তং ৱিপস্সনং সিখং পাপেন্তো মগ্গঞাণযোগেন সঙ্খাৰেহি ৱিৰত্তো হোতি. ৱিৰাগা ৱিমুচ্চতীতি ৱিৰাগসঙ্খাতমগ্গহেতু ফলৱিমুত্তিযা নিব্বানে অধিমোক্খেন ৱিমুচ্চতি. কেসুচি পন পোত্থকেসু ইমস্মিং ৱাৰে ‘‘সমাহিতেন চিত্তেন ইদং দুক্খন্তি যথাভূতং পজানাতী’’তিআদি সচ্চনযো লিখিতো, সোপি চ কেসুচি পোত্থকেসু ‘‘ইদং দুক্খন্তি যোনিসো মনসি কৰোতী’’তিআদিনা নযেন লিখিতো. ৱাৰদ্ৱযেপি ব্যঞ্জনতোযেৱ ৱিসেসো, ন অত্থতো. ‘‘নিব্বিন্দং ৱিৰজ্জতী’’তি হি মগ্গঞাণস্স ৱুত্তত্তা মগ্গঞাণে চ সিদ্ধে চতুসচ্চাভিসমযকিচ্চং সিদ্ধমেৱ হোতি. তস্মা চতুসচ্চনযেন ৱুত্তৱাৰোপি ইমিনা ৱাৰেন অত্থতো অৱিসিট্ঠোযেৱ.

৭৪. ইদানি অনিচ্চতোতিআদীহি আৰম্মণস্স অৱিসেসেত্ৱা ৱুত্তত্তা আৰম্মণং ৱিসেসেন্তো ৰূপং অনিচ্চতো মনসি কৰোতীতিআদিমাহ. যোনিসোমনসিকাৰমূলকাতি যোনিসোমনসিকাৰো মূলং পতিট্ঠা এতেসন্তি যোনিসোমনসিকাৰমূলকা. যোনিসোমনসিকাৰং মুঞ্চিত্ৱাযেৱ হি পামোজ্জাদযো নৱ ন হোন্তি. সমাহিতেন চিত্তেনাতি কাৰণভূতেন চিত্তেন. যথাভূতং পজানাতীতি পঞ্ঞায পজানাতি. ‘‘ইদং দুক্খন্তি যোনিসো মনসি কৰোতী’’তি ৱুচ্চমানে অনুস্সৱৱসেন পুব্বভাগসচ্চানুবোধোপি সঙ্গয্হতি. যোনিসোমনসিকাৰোতি চ উপাযেন মনসিকাৰো.

ধাতুনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ফস্সনানত্তন্তি চক্খাদিধাতুনানত্তং পটিচ্চ চক্খুসম্ফস্সাদিনানত্তং উপ্পজ্জতীতি অত্থো. ফস্সনানত্তং পটিচ্চাতি চক্খুসম্ফস্সাদিনানত্তং পটিচ্চ. ৱেদনানানত্তন্তি চক্খুসম্ফস্সজাদিৱেদনানানত্তং. সঞ্ঞানানত্তন্তি কামসঞ্ঞাদিনানত্তং. সঙ্কপ্পনানত্তন্তি কামসঙ্কপ্পাদিনানত্তং. ছন্দনানত্তন্তি সঙ্কপ্পনানত্ততায ৰূপে ছন্দো সদ্দে ছন্দোতি এৱং ছন্দনানত্তং উপ্পজ্জতি. পৰিড়াহনানত্তন্তি ছন্দনানত্ততায ৰূপপৰিড়াহো সদ্দপৰিড়াহোতি এৱং পৰিড়াহনানত্তং উপ্পজ্জতি. পৰিযেসনানানত্তন্তি পৰিড়াহনানত্ততায ৰূপপৰিযেসনাদিনানত্তং উপ্পজ্জতি. লাভনানত্তন্তি পৰিযেসনানানত্ততায ৰূপপটিলাভাদিনানত্তং উপ্পজ্জতীতি.

ধম্মনানত্তঞাণনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.