৩. ততিযৱগ্গৱণ্ণনা

১৪১. ততিযৱগ্গস্স পঠমে দিট্ঠীৱিসূকানীতি দ্ৱাসট্ঠিদিট্ঠিগতানি. তানি হি মগ্গসম্মাদিট্ঠিযা ৱিসূকট্ঠেন ৱিজ্ঝনট্ঠেন ৱিলোমট্ঠেন চ ৱিসূকানি. এৱং দিট্ঠিযা ৱিসূকানীতি দিট্ঠিৱিসূকানি, দিট্ঠিযো এৱ ৱা ৱিসূকানি দিট্ঠিৱিসূকানি. উপাতিৱত্তোতি দস্সনমগ্গেন অতিক্কন্তো. পত্তো নিযামন্তি অৱিনিপাতধম্মতায সম্বোধিপৰাযনতায চ নিযতভাৱং অধিগতো, সম্মত্তনিযামসঙ্খাতং ৱা পঠমমগ্গন্তি. এত্তাৱতা পঠমমগ্গকিচ্চনিপ্ফত্তি চ তস্স পটিলাভো চ ৱুত্তো. ইদানি পটিলদ্ধমগ্গোতি ইমিনা সেসমগ্গপটিলাভং দস্সেতি. উপ্পন্নঞাণোম্হীতি উপ্পন্নপচ্চেকবোধিঞাণো অম্হি. এতেন ফলং দস্সেতি. অনঞ্ঞনেয্যোতি অঞ্ঞেহি ‘‘ইদং সচ্চং ইদং সচ্চ’’ন্তি ননেতব্বো. এতেন সযম্ভুতং দীপেতি. পত্তে ৱা পচ্চেকবোধিঞাণে অঞ্ঞনেয্যতায অভাৱা সযংৱসিতং. সমথৱিপস্সনায ৱা দিট্ঠিৱিসূকানি উপাতিৱত্তো, আদিমগ্গেন পত্তো নিযামং, সেসেহি পটিলদ্ধমগ্গো, ফলঞাণেন উপ্পন্নঞাণো, তং সব্বং অত্তনাৱ অধিগতোতি অনঞ্ঞনেয্যো. সেসং ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং (সু. নি. অট্ঠ. ১.৫৪; অপ. অট্ঠ. ১.১.১১১).

ন পৰনেয্যোতি ন অঞ্ঞেহি নেতব্বো. ন পৰপ্পত্তিযোতি পচ্চক্খধম্মত্তা ন অঞ্ঞেহি সদ্দহাপেতব্বো. ন পৰপ্পচ্চযোতি ন অস্স পৰো পচ্চযো, ন পৰস্স সদ্ধায ৱত্ততীতি ন পৰপ্পচ্চযো. ন পৰপটিবদ্ধগূতি ন অঞ্ঞেসং পটিবদ্ধঞাণগমনো.

পঠমং.

১৪২. দুতিযে নিল্লোলুপোতি অলোলুপো. যো হি ৰসতণ্হাভিভূতো হোতি, সো ভুসং লুপ্পতি পুনপ্পুনঞ্চ লুপ্পতি, তেন ‘‘লোলুপো’’তি ৱুচ্চতি. তস্মা এস তং পটিক্খিপন্তো আহ ‘‘নিল্লোলুপো’’তি. নিক্কুহোতি এত্থ কিঞ্চাপি যস্স তিৱিধকুহনৱত্থু নত্থি, সো ‘‘নিক্কুহো’’তি ৱুচ্চতি, ইমিস্সা পন গাথায মনুঞ্ঞভোজনাদীসু ৱিম্হযমনাপজ্জনতো নিক্কুহোতি অযমধিপ্পাযো. নিপ্পিপাসোতি এত্থ পাতুমিচ্ছা পিপাসা, তস্সা অভাৱেন নিপ্পিপাসো, সাদুৰসলোভেন ভোত্তুকম্যতাৱিৰহিতোতি অত্থো. নিম্মক্খোতি এত্থ পৰগুণৱিনাসনলক্খণো মক্খো, তস্স অভাৱেন নিম্মক্খো. অত্তনো গহট্ঠকালে সূদস্স গুণমক্খনাভাৱং সন্ধায আহ. নিদ্ধন্তকসাৱমোহোতি এত্থ ৰাগাদযো তযো কাযদুচ্চৰিতাদীনি চ তীণীতি ছ ধম্মা যথাসম্ভৱং অপ্পসন্নট্ঠেন সকভাৱং ৱিজহাপেত্ৱা পৰভাৱং গণ্হাপনট্ঠেন কসটট্ঠেন চ ‘‘কসাৱা’’তি ৱেদিতব্বা. যথাহ –

‘‘তত্থ কতমে তযো কসাৱা? ৰাগকসাৱো দোসকসাৱো মোহকসাৱো, ইমে তযো কসাৱা. তত্থ কতমে অপৰেপি তযো কসাৱা? কাযকসাৱো ৱচীকসাৱো মনোকসাৱো’’তি (ৱিভ. ৯২৪).

তেসু মোহং ঠপেত্ৱা পঞ্চন্নং কসাৱানং তেসঞ্চ সব্বেসং মূলভূতস্স মোহস্স নিদ্ধন্তত্তা নিদ্ধন্তকসাৱমোহো, তিণ্ণং এৱ ৱা কাযৱচীমনোকসাৱানং মোহস্স চ নিদ্ধন্তত্তা নিদ্ধন্তকসাৱমোহো. ইতৰেসু নিল্লোলুপতাদীহি ৰাগকসাৱস্স, নিম্মক্খতায দোসকসাৱস্স নিদ্ধন্তভাৱো সিদ্ধো এৱ. নিৰাসসোতি নিত্তণ্হো. সব্বলোকেতি সকললোকে, তীসু ভৱেসু দ্ৱাদসসু ৱা আযতনেসু ভৱৱিভৱতণ্হাৱিৰহিতো হুত্ৱাতি অত্থো. সেসং ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. অথ ৱা তযোপি পাদে ৱত্ৱা একো চৰেতি একো চৰিতুং সক্কুণেয্যাতি এৱম্পি এত্থ সম্বন্ধো কাতব্বো (সু. নি. অট্ঠ. ১.৯৬).

দুতিযং.

১৪৩. ততিযে অযং সঙ্খেপত্থো – য্ৱাযং দসৱত্থুকায পাপদিট্ঠিযা সমন্নাগতত্তা পাপো. পৰেসম্পি অনত্থং দস্সেতীতি অনত্থদস্সী. কাযদুচ্চৰিতাদিম্হি চ ৱিসমে নিৱিট্ঠো. তং অত্থকামো কুলপুত্তো পাপং সহাযং পৰিৱজ্জযেথ, অনত্থদস্সিং ৱিসমে নিৱিট্ঠং. সযং ন সেৱেতি অত্তনো ৱসেন তং ন সেৱেয্য. যদি পন পৰৱসো হোতি, কিং সক্কা কাতুন্তি ৱুত্তং হোতি. পসুতন্তি পসটং, দিট্ঠিৱসেন তত্থ তত্থ লগ্গন্তি অত্থো. পমত্তন্তি কামগুণেসু ৱোস্সট্ঠচিত্তং, কুসলভাৱনাৰহিতং ৱা. তং এৱৰূপং ন সেৱে ন ভজে ন পযিৰুপাসে, অঞ্ঞদত্থু একো চৰে খগ্গৱিসাণকপ্পোতি.

নিদ্দেসে সযং ন সেৱেয্যাতি সামং ন উপসঙ্কমেয্য. সামং ন সেৱেয্যাতি চিত্তেনপি ন উপসঙ্কমেয্য. ন সেৱেয্যাতি ন ভজেয্য. ন নিসেৱেয্যাতি সমীপম্পি ন গচ্ছেয্য. ন সংসেৱেয্যাতি দূৰে ভৱেয্য. ন পৰিসংসেৱেয্যাতি পটিক্কমেয্য.

ততিযং.

১৪৪. চতুত্থে অযং সঙ্খেপত্থো – বহুস্সুতন্তি দুৱিধো বহুস্সুতো তীসু পিটকেসু অত্থতো নিখিলো পৰিযত্তিবহুস্সুতো চ মগ্গফলৱিজ্জাভিঞ্ঞানং পটিৱিদ্ধত্তা পটিৱেধবহুস্সুতো চ. আগতাগমো ধম্মধৰো. উড়াৰেহি পন কাযৱচীমনোকম্মেহি সমন্নাগতো উড়াৰো. যুত্তপটিভানো চ মুত্তপটিভানো চ যুত্তমুত্তপটিভানো চ পটিভানৱা. পৰিযত্তিপৰিপুচ্ছাধিগমৱসেন ৱা তিধা পটিভানৱা ৱেদিতব্বো. যস্স হি পৰিযত্তি পটিভাতি, সো পৰিযত্তিপটিভানৱা. যস্স অত্থঞ্চ ঞাযঞ্চ লক্খণঞ্চ ঠানাট্ঠানঞ্চ পৰিপুচ্ছন্তস্স পৰিপুচ্ছা পটিভাতি, সো পৰিপুচ্ছাপটিভানৱা. যেন মগ্গাদযো পটিৱিদ্ধা হোন্তি, সো অধিগমপটিভানৱা. তং এৱৰূপং বহুস্সুতং ধম্মধৰং ভজেথ, মিত্তং উড়াৰং পটিভানৱন্তং. ততো তস্সানুভাৱেন অত্তত্থপৰত্থউভযত্থভেদতো ৱা দিট্ঠধম্মিকসম্পৰাযিকপৰমত্থভেদতো ৱা অনেকপ্পকাৰানি অঞ্ঞায অত্থানি, ততো ‘‘অহোসিং নু খো অহং অতীতমদ্ধান’’ন্তিআদীসু (ম. নি. ১.১৮; সং. নি. ২.২০; মহানি. ১৭৪) কঙ্খাট্ঠানেসু ৱিনেয্য কঙ্খং ৱিচিকিচ্ছং ৱিনেত্ৱা ৱিনাসেত্ৱা এৱং কতসব্বকিচ্চো একো চৰে খগ্গৱিসাণকপ্পোতি (সু. নি. অট্ঠ. ১.৫৮).

চতুত্থং.

১৪৫. পঞ্চমে খিড্ডা চ ৰতি চ পুব্বে ৱুত্তাৱ. কামসুখন্তি ৱত্থুকামসুখং. ৱত্থুকামাপি হি সুখস্স ৱিসযাদিভাৱেন সুখন্তি ৱুচ্চন্তি. যথাহ – ‘‘অত্থি ৰূপং সুখং সুখানুপতিত’’ন্তি (সং. নি. ৩.৬০). এৱমেতং খিড্ডং ৰতিং কামসুখঞ্চ ইমস্মিং ওকাসলোকে অনলঙ্কৰিত্ৱা অলন্তি অকত্ৱা ‘‘এতং তপ্পক’’ন্তি ৱা ‘‘সাৰভূত’’ন্তি ৱা এৱং অগ্গহেত্ৱা. অনপেক্খমানোতি তেন অনলঙ্কৰণেন অনপেক্খনসীলো অপিহালুকো নিত্তণ্হো. ৱিভূসট্ঠানাৱিৰতো সচ্চৱাদী একো চৰেতি. তত্থ ৱিভূসা দুৱিধা অগাৰিকৱিভূসা চ অনগাৰিকৱিভূসা চ. তত্থ অগাৰিকৱিভূসা সাকটৱেঠনমালাগন্ধাদি, অনগাৰিকৱিভূসা চ পত্তমণ্ডনাদি. ৱিভূসা এৱ ৱিভূসট্ঠানং, তস্মা ৱিভূসট্ঠানা তিৱিধাযপি ৱিৰতিযা ৱিৰতো. অৱিতথৱচনতো সচ্চৱাদীতি এৱমত্থো দট্ঠব্বো (সু. নি. অট্ঠ. ১.৫৯).

পঞ্চমং.

১৪৬. ছট্ঠে ধনানীতি মুত্তামণিৱেড়ুৰিযসঙ্খসিলাপৱাড়ৰজতজাতৰূপাদীনি ৰতনানি. ধঞ্ঞানীতি সালিৱীহিযৱগোধুমকঙ্কুৱৰককুদ্ৰূসকপ্পভেদানি সত্ত সেসাপৰণ্ণানি চ. বন্ধৱানীতি ঞাতিবন্ধু, গোত্তবন্ধু, মিত্তবন্ধু, সিপ্পবন্ধুৱসেন চতুব্বিধবন্ধৱে. যথোধিকানীতি সকসকওধিৱসেন ঠিতানিযেৱ. সেসং ৱুত্তনযমেৱাতি (সু. নি. অট্ঠ. ১.৬০).

ছট্ঠং.

১৪৭. সত্তমে সঙ্গো এসোতি অত্তনো উপভোগং নিদ্দিসতি. সো হি সজ্জন্তি তত্থ পাণিনো কদ্দমে পৱিট্ঠো হত্থী ৱিযাতি সঙ্গো. পৰিত্তমেত্থ সোখ্যন্তি এত্থ পঞ্চকামগুণূপভোগকালে ৱিপৰীতসঞ্ঞায উপ্পাদেতব্বতো কামাৱচৰধম্মপৰিযাপন্নতো ৱা লামকট্ঠেন সোখ্যং পৰিত্তং, ৱিজ্জুপ্পভায ওভাসিতনচ্চদস্সনসুখং ৱিয ইত্তৰং, তাৱকালিকন্তি ৱুত্তং হোতি. অপ্পস্সাদো দুক্খমেত্থ ভিয্যোতি এত্থ চ য্ৱাযং ‘‘যং খো, ভিক্খৱে, ইমে পঞ্চ কামগুণে পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং, অযং কামানং অস্সাদো’’তি ৱুত্তো, সো যমিদং ‘‘কো চ, ভিক্খৱে, কামানং আদীনৱো, ইধ, ভিক্খৱে, কুলপুত্তো যেন সিপ্পট্ঠানেন জীৱিকং কপ্পেতি যদি মুদ্দায যদি গণনাযা’’তি (ম. নি. ১.১৬২) এৱমাদিনা নযেনেত্থ দুক্খং ৱুত্তং, তং উপনিধায অপ্পোদকবিন্দুমত্তো হোতি, অথ খো দুক্খমেৱ ভিয্যো বহু, চতূসু সমুদ্দেসু উদকসদিসো হোতি. তেন ৱুত্তং – ‘‘অপ্পস্সাদো দুক্খমেত্থ ভিয্যো’’তি. গড়ো এসোতি অস্সাদং দস্সেত্ৱা আকড্ঢনৱসেন বড়িসো ৱিয এসো, যদিদং পঞ্চ কামগুণা. ইতি ঞত্ৱা মতিমাতি এৱং ঞত্ৱা বুদ্ধিমা পণ্ডিতো পুৰিসো সব্বম্পেতং পহায একো চৰে খগ্গৱিসাণকপ্পোতি (সু. নি. অট্ঠ. ১.৬১).

সত্তমং.

১৪৮. অট্ঠমগাথায দুতিযপাদে জালন্তি সুত্তমযং ৱুচ্চতি. অম্বূতি উদকং, তত্থ চৰতীতি অম্বুচাৰী, মচ্ছস্সেতং অধিৱচনং. সলিলে অম্বুচাৰী সলিলম্বুচাৰী. তস্মিং নদীসলিলে জালং ভেত্ৱা গতঅম্বুচাৰীৱাতি ৱুত্তং হোতি. ততিযপাদে দড্ঢন্তি দড্ঢট্ঠানং ৱুচ্চতি. যথা অগ্গি দড্ঢট্ঠানং পুন ন নিৱত্ততি, ন তত্থ ভিয্যো আগচ্ছতি, এৱং মগ্গঞাণগ্গিনা দড্ঢং কামগুণট্ঠানং অনিৱত্তমানো, তত্থ ভিয্যো অনাগচ্ছন্তোতি ৱুত্তং হোতি. সেসং ৱুত্তনযমেৱাতি.

সংযোজনানীতি যস্স সংৱিজ্জন্তি, তং পুগ্গলং ৱট্টস্মিং সংযোজেন্তি বন্ধন্তীতি সংযোজনানি. ইমানি পন সংযোজনানি কিলেসপটিপাটিযাপি আহৰিতুং ৱট্টতি মগ্গপটিপাটিযাপি. কামৰাগপটিঘসংযোজনানি অনাগামিমগ্গেন পহীযন্তি, মানসংযোজনং অৰহত্তমগ্গেন, দিট্ঠিৱিচিকিচ্ছাসীলব্বতপৰামাসা সোতাপত্তিমগ্গেন, ভৱৰাগসংযোজনং অৰহত্তমগ্গেন, ইস্সামচ্ছৰিযানি সোতাপত্তিমগ্গেন, অৱিজ্জা অৰহত্তমগ্গেন. মগ্গপটিপাটিযা দিট্ঠিৱিচিকিচ্ছাসীলব্বতপৰামাসইস্সামচ্ছৰিযা সোতাপত্তিমগ্গেন পহীযন্তি, কামৰাগপটিঘা অনাগামিমগ্গেন, মানভৱৰাগঅৱিজ্জা অৰহত্তমগ্গেনাতি. ভিন্দিত্ৱাতি ভেদং পাপেত্ৱা. পভিন্দিত্ৱাতি ছিন্দং কত্ৱা. দালযিত্ৱাতি ফালেত্ৱা. পদালযিত্ৱাতি হীৰেত্ৱা. সম্পদালযিত্ৱাতি উপসগ্গেন পদং ৱড্ঢিতং.

অট্ঠমং.

১৪৯. নৱমে ওক্খিত্তচক্খূতি হেট্ঠাখিত্তচক্খু, সত্ত গীৱট্ঠীনি পটিপাটিযা ঠপেত্ৱা পৰিৱজ্জনপহাতব্বদস্সনত্থং যুগমত্তং পেক্খমানোতি ৱুত্তং হোতি. ন তু হনুকট্ঠিনা হদযট্ঠিং সঙ্ঘট্টেন্তো. এৱঞ্হি ওক্খিত্তচক্খুতা ন সমণসাৰূপ্পা হোতি. ন চ পাদলোলোতি একস্স দুতিযো দ্ৱিন্নং ততিযোতি এৱং গণমজ্ঝং, পৱিসিতুকামতায কণ্ডূযমানপাদো ৱিয অভৱন্তো, দীঘচাৰিকঅনৱট্ঠিতচাৰিকৱিৰতো ৱা. গুত্তিন্দ্ৰিযোতি ছসু ইন্দ্ৰিযেসু ইধ মনিন্দ্ৰিযস্স ৱিসুং ৱুত্তত্তা ৱুত্তাৱসেসৱসেন গোপিতিন্দ্ৰিযো. ৰক্খিতমানসানোতি মানসংযেৱ মানসানং, তং ৰক্খিতমস্সাতি ৰক্খিতমানসানো. যথা কিলেসেতি ন ৱিলুপ্পতি, এৱং ৰক্খিতচিত্তোতি ৱুত্তং হোতি. অনৱস্সুতোতি ইমায পটিপত্তিযা তেসু তেসু আৰম্মণেসু কিলেসঅন্ৱাস্সৱৱিৰহিতো. অপৰিডয্হমানোতি এৱং অন্ৱাস্সৱৱিৰহিতা এৱ কিলেসগ্গীহি অপৰিডয্হমানো, বহিদ্ধা ৱা অনৱস্সুতো, অজ্ঝত্তং অপৰিডয্হমানো. সেসং ৱুত্তনযমেৱাতি (সু. নি. অট্ঠ. ১.৬৩).

চক্খুনা ৰূপং দিস্ৱাতি কাৰণৱসেন ‘‘চক্খূ’’তি লদ্ধৱোহাৰেন ৰূপদস্সনসমত্থেন চক্খুৱিঞ্ঞাণেন ৰূপং দিস্ৱা. পোৰাণা পনাহু –

‘‘চক্খু ৰূপং ন পস্সতি অচিত্তকত্তা, চিত্তং ন পস্সতি অচক্খুকত্তা, দ্ৱাৰাৰম্মণসঙ্ঘট্টনে পন পসাদৱত্থুকেন চিত্তেন পস্সতি. ঈদিসী পনেসা ‘ধনুনা ৱিজ্ঝতী’তিআদীসু ৱিয সসম্ভাৰকথা নাম হোতি, তস্মা চক্খুৱিঞ্ঞাণেন ৰূপং দিস্ৱাতি অযমেৱেত্থ অত্থো’’তি (ৱিসুদ্ধি. ১.১৫; ধ. স. অট্ঠ. ১৩৫২).

নিমিত্তগ্গাহীতি ইত্থিপুৰিসনিমিত্তং ৱা সুভনিমিত্তাদিকং ৱা কিলেসৱত্থুভূতং নিমিত্তং ছন্দৰাগৱসেন গণ্হাতি, দিট্ঠমত্তৱসেন ন সণ্ঠাতি. অনুব্যঞ্জনগ্গাহীতি কিলেসানং অনুব্যঞ্জনতো পাকটভাৱকৰণতো ‘‘অনুব্যঞ্জন’’ন্তি লদ্ধৱোহাৰং হত্থপাদহসিতলপিতৱিলোকিতাদিভেদং আকাৰং গণ্হাতি.

যত্ৱাধিকৰণমেনন্তিআদিম্হি যংকাৰণা যস্স চক্খুন্দ্ৰিযাসংৱৰস্স হেতু. এতং পুগ্গলং সতিকৱাটেন চক্খুন্দ্ৰিযং অসংৱুতং অপিহিতচক্খুদ্ৱাৰং হুত্ৱা ৱিহৰন্তং এতে অভিজ্ঝাদযো ধম্মা অন্ৱাস্সৱেয্যুং. তস্স সংৱৰায ন পটিপজ্জতীতি তস্স চক্খুন্দ্ৰিযস্স সতিকৱাটেন পিদহনত্থায ন পটিপজ্জতি. এৱংভূতোযেৱ চ ‘‘ন ৰক্খতি চক্খুন্দ্ৰিযং. ন চক্খুন্দ্ৰিযে সংৱৰং আপজ্জতী’’তিপি ৱুচ্চতি.

তত্থ কিঞ্চাপি চক্খুন্দ্ৰিযে সংৱৰো ৱা অসংৱৰো ৱা নত্থি. ন হি চক্খুপসাদং নিস্সায সতি ৱা মুট্ঠস্সচ্চং ৱা উপ্পজ্জতি, অপি চ যদা ৰূপাৰম্মণং চক্খুস্স আপাথং আগচ্ছতি, তদা ভৱঙ্গে দ্ৱিক্খত্তুং উপ্পজ্জিত্ৱা নিৰুদ্ধে কিৰিযমনোধাতু আৱজ্জনকিচ্চং সাধযমানা উপ্পজ্জিত্ৱা নিৰুজ্ঝতি, ততো চক্খুৱিঞ্ঞাণং দস্সনকিচ্চং ততো ৱিপাকমনোধাতু সম্পটিচ্ছনকিচ্চং ততো ৱিপাকাহেতুকমনোৱিঞ্ঞাণধাতু সন্তীৰণকিচ্চং ততো কিৰিযাহেতুকমনোৱিঞ্ঞাণধাতু ৱোট্ঠপনকিচ্চং সাধযমানা উপ্পজ্জিত্ৱা নিৰুজ্ঝতি, তদনন্তৰং জৱনং জৱতি. তত্ৰাপি নেৱ ভৱঙ্গসমযে, ন আৱজ্জনাদীনং অঞ্ঞতৰসমযে সংৱৰো ৱা অসংৱৰো ৱা অত্থি, জৱনক্খণে পন সচে দুস্সীল্যং ৱা মুট্ঠস্সচ্চং ৱা অঞ্ঞাণং ৱা অক্খন্তি ৱা কোসজ্জং ৱা উপ্পজ্জতি, অসংৱৰো হোতি. এৱং হোন্তো পন সো চক্খুন্দ্ৰিযে অসংৱৰোতি ৱুচ্চতি. কস্মা? যস্মা তস্মিং সতি দ্ৱাৰম্পি অগুত্তং হোতি ভৱঙ্গম্পি আৱজ্জনাদীনি ৱীথিচিত্তানিপি. যথা কিং? যথা নগৰে চতূসু দ্ৱাৰেসু অসংৱুতেসু কিঞ্চাপি অন্তোঘৰদ্ৱাৰকোট্ঠকগব্ভাদযো সুসংৱুতা, তথাপি অন্তোনগৰে সব্বং ভণ্ডং অৰক্খিতং অগোপিতমেৱ হোতি. নগৰদ্ৱাৰেন হি পৱিসিত্ৱা চোৰা যদিচ্ছন্তি, তং হৰেয্যুং. এৱমেৱ জৱনে দুস্সীল্যাদীসু উপ্পন্নেসু তস্মিং অসংৱৰে সতি দ্ৱাৰম্পি অগুত্তং হোতি ভৱঙ্গম্পি আৱজ্জনাদীনি ৱীথিচিত্তানিপীতি.

চক্খুনা ৰূপং দিস্ৱা ন নিমিত্তগ্গাহী হোতীতিআদীসু ন নিমিত্তগ্গাহী হোতীতি ছন্দৰাগৱসেন ৱুত্তপ্পকাৰং নিমিত্তং ন গণ্হাতি. এৱং সেসপদানিপি ৱুত্তপটিক্খেপেন ৱেদিতব্বানি. যথা চ হেট্ঠা ‘‘জৱনে দুস্সীল্যাদীসু উপ্পন্নেসু তস্মিং অসংৱৰে সতি দ্ৱাৰম্পি অগুত্তং হোতি ভৱঙ্গম্পি আৱজ্জনাদীনি ৱীথিচিত্তানিপী’’তি ৱুত্তং, এৱমিধ তস্মিং সীলাদীসু উপ্পন্নেসু দ্ৱাৰম্পি গুত্তং হোতি ভৱঙ্গম্পি আৱজ্জনাদীনি ৱীথিচিত্তানিপি. যথা কিং? যথা নগৰদ্ৱাৰেসু সংৱুতেসু কিঞ্চাপি অন্তোঘৰাদযো অসংৱুতা হোন্তি. তথাপি অন্তোনগৰে সব্বং ভণ্ডং সুৰক্খিতং সুগোপিতমেৱ হোতি. নগৰদ্ৱাৰেসু পিহিতেসু চোৰানং পৱেসো নত্থি. এৱমেৱ জৱনে সীলাদীসু উপ্পন্নেসু দ্ৱাৰম্পি গুত্তং হোতি ভৱঙ্গম্পি আৱজ্জনাদীনি ৱীথিচিত্তানিপি. তস্মা জৱনক্খণে উপ্পজ্জমানোপি চক্খুন্দ্ৰিযে সংৱৰোতি ৱুত্তো (ধ. স. অট্ঠ. ১৩৫২; ৱিসুদ্ধি. ১.১৫).

অৱস্সুতপৰিযাযঞ্চাতি কিলেসেহি তিন্তকাৰণঞ্চ. অনৱস্সুতপৰিযাযঞ্চাতি কিলেসেহি অতিন্তকাৰণঞ্চ.

পিযৰূপে ৰূপেতি ইট্ঠজাতিকে ৰূপাৰম্মণে. অপ্পিযৰূপে ৰূপেতি অনিট্ঠসভাৱে ৰূপাৰম্মণে. ব্যাপজ্জতীতি দোসৱসেন পূতিভাৱমাপজ্জতি. ওতাৰন্তি ছিদ্দং অন্তৰং. আৰম্মণন্তি পচ্চযং.

অধিভংসূতি মদ্দংসু. ন অধিভোসীতি ন মদ্দি. বহলমত্তিকাতি পুনপ্পুনং দানৱসেন উদ্ধমাযিকা বহলমত্তিকা. অদ্দাৱলেপনাতি অসুক্খমত্তিকদানা. সেসমেত্থ উত্তানং.

নৱমং.

১৫০. দসমে কাসাযৱত্থো অভিনিক্খমিত্ৱাতি ইমস্স পাদস্স গেহা অভিনিক্খমিত্ৱা কাসাযৱত্থো হুত্ৱাতি এৱমত্থো ৱেদিতব্বো. সেসং ৱুত্তনযেনেৱ সক্কা জানিতুন্তি ন ৱিত্থাৰিতন্তি.

দসমং.

ততিযৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.