নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স

খুদ্দকনিকাযে

চূড়নিদ্দেস-অট্ঠকথা

পাৰাযনৱগ্গনিদ্দেসো

১. অজিতমাণৱসুত্তনিদ্দেসৱণ্ণনা

পাৰাযনৱগ্গস্স পঠমে অজিতসুত্তনিদ্দেসে –

১. ‘‘কেনস্সু নিৱুতো লোকো, (ইচ্চাযস্মা অজিতো,)

কেনস্সু নপ্পকাসতি;

কিস্সাভিলেপনং ব্ৰূসি, কিংসু তস্স মহব্ভয’’ন্তি. –

অজিতমাণৱস্স পুচ্ছিতে পঠমপঞ্হে চ উপৰূপৰিপঞ্হে চ নিদ্দেসেসু চ ৱুত্তঞ্চ উত্তানঞ্চ ৱজ্জেত্ৱা ৱিসেসমেৱ ৱক্খাম. তত্থ নিৱুতোতি পটিচ্ছাদিতো. কিস্সাভিলেপনং ব্ৰূসীতি কিং অস্স লোকস্স অভিলেপনং ৱদেসি?

আৱুতোতি আৱৰিতো. নিৱুতোতি পটিচ্ছাদিতো. ওৱুতোতি হেট্ঠা পটিচ্ছাদিতো. পিহিতোতি উপৰিভাগেন ছাদিতো. পটিচ্ছন্নোতি অৱিৱটো. পটিকুজ্জিতোতি অধোমুখং ছাদিতো.

নপ্পকাসতীতি নপ্পকাসো হোতি. নপ্পভাসতীতি ঞাণপ্পভাসং ন কৰোতি. ন তপতীতি ঞাণতপং ন কৰোতি. ন ৱিৰোচতীতি ঞাণৱিৰোচনং ন কৰোতি. ন ঞাযতীতি ন জানীযতি. ন পঞ্ঞাযতীতি নপ্পঞ্ঞাযতে.

কেন লিত্তোতি কেন লিম্পিতো. সংলিত্তো উপলিত্তোতি উপসগ্গেন পদং ৱড্ঢিতং. আচিক্খসি নিদ্দেসৱসেন. দেসেসি পটিনিদ্দেসৱসেন. পঞ্ঞপেসি তেন তেন পকাৰেন. অত্থং বোধেন্তো পট্ঠপেসি. তস্সত্থস্স কাৰণং দস্সেন্তো ৱিৱৰসি. ব্যঞ্জনভাৱং দস্সেন্তো ৱিভজসি. নিকুজ্জিতভাৱং গম্ভীৰভাৱঞ্চ হৰিত্ৱা সোতূনং ঞাণস্স পতিট্ঠং জনযন্তো উত্তানীকৰোসি. সব্বেহিপি ইমেহি আকাৰেহি সোতূনং অঞ্ঞাণন্ধকাৰং ৱিধমেন্তো পকাসেসীতি এৱং অত্থো দট্ঠব্বো.

২. ৱেৱিচ্ছা পমাদা নপ্পকাসতীতি মচ্ছৰিযহেতু চ পমাদহেতু চ নপ্পকাসতি. মচ্ছৰিযং হিস্স দানাদীহি গুণেহি পকাসিতুং ন দেতি, পমাদো সীলাদীহি. জপ্পাভিলেপনন্তি তণ্হা অস্স লোকস্স মক্কটলেপো ৱিয মক্কটস্স অভিলেপনং. দুক্খন্তি জাতিআদিকং দুক্খং.

যেসং ধম্মানন্তি যেসং ৰূপাদিধম্মানং. আদিতো সমুদাগমনং পঞ্ঞাযতীতি পঠমতো উপ্পাদো পঞ্ঞাযতি. অত্থঙ্গমতো নিৰোধো পঞ্ঞাযতীতি ভঙ্গতো নিৰুজ্ঝনং পঞ্ঞাযতি. কম্মসন্নিস্সিতো ৱিপাকোতি কুসলাকুসলৱিপাকো কম্মং অমুঞ্চিত্ৱা পৱত্তনতো কম্মসন্নিস্সিতো ৱিপাকোতি ৱুচ্চতি. ৱিপাকসন্নিস্সিতং কম্মন্তি কুসলাকুসলং কম্মং ৱিপাকস্স ওকাসং কত্ৱা ঠিতত্তা ৱিপাকসন্নিস্সিতং কম্মন্তি ৱুচ্চতি. নামসন্নিস্সিতং ৰূপন্তি পঞ্চৱোকাৰে ৰূপং নামং অমুঞ্চিত্ৱা পৱত্তনতো নামসন্নিস্সিতং ৰূপন্তি ৱুচ্চতি. ৰূপসন্নিস্সিতং নামন্তি পঞ্চৱোকাৰে নামং ৰূপং অমুঞ্চিত্ৱা পৱত্তনতো ৰূপসন্নিস্সিতং নামন্তি ৱুচ্চতি.

৩. সৱন্তি সব্বধি সোতাতি সব্বেসু ৰূপাদিআযতনেসু তণ্হাদিকা সোতা সন্দন্তি. কিং নিৱাৰণন্তি তেসং কিং আৱৰণং কা ৰক্খা. সংৱৰং ব্ৰূহীতি তং তেসং নিৱাৰণসঙ্খাতং সংৱৰং ব্ৰূহি. এতেন সাৱসেসপ্পহানং পুচ্ছতি. কেন সোতা পিধীযৰেতি কেন ধম্মেন এতে সোতা পিধীযন্তি পচ্ছিজ্জন্তি. এতেন অনৱসেসপ্পহানং পুচ্ছতি.

সৱন্তীতি উপ্পজ্জন্তি. আসৱন্তীতি অধোগামিনো হুত্ৱা সৱন্তি. সন্দন্তীতি নিৰন্তৰগামিনো হুত্ৱা সন্দমানা পৱত্তন্তি. পৱত্তন্তীতি পুনপ্পুনং ৱত্তন্তি.

৪. সতি তেসং নিৱাৰণন্তি ৱিপস্সনাযুত্তা কুসলাকুসলধম্মানং গতিযো সমন্ৱেসমানা সতি তেসং সোতানং নিৱাৰণং. সোতানং সংৱৰং ব্ৰূমীতি তমেৱাহং সতিং সোতানং সংৱৰং ব্ৰূমীতি অধিপ্পাযো. পঞ্ঞাযেতে পিধীযৰেতি ৰূপাদীসু পন অনিচ্চতাদিপটিৱেধসাধিকায মগ্গপঞ্ঞায এতে সোতা সব্বসো পিধীযন্তি.

পচ্ছিজ্জন্তীতি উচ্ছিজ্জন্তি. সমুদযঞ্চাতি পচ্চযঞ্চ. অত্থঙ্গমঞ্চাতি উপ্পন্নানং অভাৱগমনঞ্চ, অনুপ্পন্নানং অনুপ্পাদং ৱা. অস্সাদঞ্চাতি আনিসংসঞ্চ. আদীনৱঞ্চাতি দোসঞ্চ. নিস্সৰণঞ্চাতি নিক্খমনঞ্চ.

৫. পঞ্ঞা চেৱাতি পঞ্হাগাথায যা চাযং তযা ৱুত্তা পঞ্ঞা, যা চ সতি, যঞ্চ তদৱসেসং নামৰূপং, এতং সব্বম্পি কত্থ নিৰুজ্ঝতি. এতং মে পঞ্হং পুট্ঠো পব্ৰূহীতি এৱং সঙ্খেপত্থো ৱেদিতব্বো.

কত্থেতং উপৰুজ্ঝতীতি এতং নামৰূপং কত্থ ন ভৱতি. ৱূপসম্মতীতি নিব্বাতি. অত্থং গচ্ছতীতি অভাৱং গচ্ছতি. পটিপ্পস্সম্ভতীতি সন্নিসীদতি.

৬. ৱিস্সজ্জনগাথায পনস্স যস্মা পঞ্ঞাসতিযো নামেনেৱ সঙ্গহং গচ্ছন্তি, তস্মা তা ৱিসুং ন ৱুত্তা. অযমেত্থ সঙ্খেপত্থো – যং মং ত্ৱং, অজিত, এতং পঞ্হং অপুচ্ছি – ‘‘কত্থেতং উপৰুজ্ঝতী’’তি, তদেতং যত্থ নামঞ্চ ৰূপঞ্চ অসেসং উপৰুজ্ঝতি, তং তে ৱদামি. তস্স তস্স হি ৱিঞ্ঞাণস্স নিৰোধেন সহেৱ অপুব্বং অচৰিমং এত্থেতং উপৰুজ্ঝতি, এত্থেৱ ৱিঞ্ঞাণনিৰোধেন নিৰুজ্ঝতি এতং, ৱিঞ্ঞাণনিৰোধা তস্স তস্স নিৰোধো হোতি, তং নাতিৱত্ততীতি ৱুত্তং হোতি.

সোতাপত্তিমগ্গঞাণেন অভিসঙ্খাৰৱিঞ্ঞাণস্স নিৰোধেনাতি সোতাপত্তিমগ্গসম্পযুত্তপঞ্ঞায কুসলাকুসলচেতনাসম্পযুত্তচিত্তস্স অভব্বুপ্পত্তিকৱসেন নিৰুজ্ঝনেন. তত্থ দুৱিধো নিৰোধো অনুপাদিন্নকনিৰোধো উপাদিন্নকনিৰোধোতি. সোতাপত্তিমগ্গেন হি চত্তাৰি দিট্ঠিসম্পযুত্তানি ৱিচিকিচ্ছাসহগতন্তি পঞ্চ চিত্তানি নিৰুজ্ঝন্তি, তানি ৰূপং সমুট্ঠাপেন্তি. তং অনুপাদিন্নকৰূপক্খন্ধো, তানি চিত্তানি ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো, তংসম্পযুত্তা ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা তযো অৰূপক্খন্ধা. তত্থ সচে সোতাপন্নস্স সোতাপত্তিমগ্গো অভাৱিতো অভৱিস্সা, তানি পঞ্চ চিত্তানি ছসু আৰম্মণেসু পৰিযুট্ঠানং পাপুণেয্যুং. সোতাপত্তিমগ্গো পন নেসং পৰিযুট্ঠানুপ্পত্তিং ৱাৰযমানো সেতুসমুগ্ঘাতং অভব্বুপ্পত্তিকভাৱং কুৰুমানো অনুপাদিন্নকং নিৰোধেতি নাম. সকদাগামিমগ্গেন চত্তাৰি দিট্ঠিৱিপ্পযুত্তানি দ্ৱে দোমনস্সসহগতানীতি ওড়াৰিককামৰাগব্যাপাদৱসেন ছ চিত্তানি নিৰুজ্ঝন্তি. অনাগামিমগ্গেন অণুসহগতকামৰাগব্যাপাদৱসেন তানি এৱ ছ চিত্তানি নিৰুজ্ঝন্তি. অৰহত্তমগ্গেন চত্তাৰি দিট্ঠিৱিপ্পযুত্তানি উদ্ধচ্চসহগতঞ্চাতি পঞ্চ অকুসলচিত্তানি নিৰুজ্ঝন্তি. তত্থ সচে তেসং অৰিযানং তে মগ্গা অভাৱিতা অস্সু, তানি চিত্তানি ছসু আৰম্মণেসু পৰিযুট্ঠানং পাপুণেয্যুং. তে পন তেসং মগ্গা পৰিযুট্ঠানুপ্পত্তিং ৱাৰযমানা সেতুসমুগ্ঘাতং অভব্বুপ্পত্তিকভাৱং কুৰুমানা অনুপাদিন্নকং নিৰোধেন্তি নাম. এৱং অনুপাদিন্নকনিৰোধো ৱেদিতব্বো.

সচে পন সোতাপন্নস্স সোতাপত্তিমগ্গো অভাৱিতো অভৱিস্সা, ঠপেত্ৱা সত্ত ভৱে অনমতগ্গে সংসাৰৱট্টে উপাদিন্নকক্খন্ধপ্পৱত্তং পৱত্তেয্য. কস্মা? তস্স পৱত্তিযা হেতূনং অত্থিতায. তীণি সংযোজনানি দিট্ঠানুসযো ৱিচিকিচ্ছানুসযোতি ইমে পন পঞ্চ কিলেসে সো মগ্গো উপ্পজ্জমানোৱ সমুগ্ঘাতেতি. ইদানি কুতো সোতাপন্নস্স সত্ত ভৱে ঠপেত্ৱা অনমতগ্গে সংসাৰৱট্টে উপাদিন্নকপ্পৱত্তং পৱত্তিস্সতি. এৱং সোতাপত্তিমগ্গো উপাদিন্নকপ্পৱত্তং অপ্পৱত্তং কুৰুমানো উপাদিন্নকং নিৰোধেতি নাম.

সচে সকদাগামিস্স সকদাগামিমগ্গো অভাৱিতো অভৱিস্সা, ঠপেত্ৱা দ্ৱে ভৱে পঞ্চসু ভৱেসু উপাদিন্নকপ্পৱত্তং পৱত্তেয্য. কস্মা? তস্স পৱত্তিযা হেতূনং অত্থিতায. ওড়াৰিকানি কামৰাগপটিঘসংযোজনানি ওড়াৰিকো কামৰাগানুসযো পটিঘানুসযোতি ইমে পন চত্তাৰো কিলেসে সো মগ্গো উপ্পজ্জমানোৱ সমুগ্ঘাতেতি. ইদানি কুতো সকদাগামিস্স দ্ৱে ভৱে ঠপেত্ৱা পঞ্চসু ভৱেসু উপাদিন্নকপ্পৱত্তং পৱত্তিস্সতি. এৱং সকদাগামিমগ্গো উপাদিন্নকপ্পৱত্তং অপ্পৱত্তং কুৰুমানো উপাদিন্নকং নিৰোধেতি নাম.

সচে অনাগামিস্স অনাগামিমগ্গো অভাৱিতো অভৱিস্সা, ঠপেত্ৱা একং ভৱং দুতিযভৱে উপাদিন্নকপ্পৱত্তং পৱত্তেয্য. কস্মা? তস্স পৱত্তিযা হেতূনং অত্থিতায. অণুসহগতানি কামৰাগপটিঘসঞ্ঞোজনানি অণুসহগতো কামৰাগানুসযো পটিঘানুসযোতি ইমে পন চত্তাৰো কিলেসে সো মগ্গো উপ্পজ্জমানোৱ সমুগ্ঘাতেতি. ইদানি কুতো অনাগামিস্স একং ভৱং ঠপেত্ৱা দুতিযভৱে উপাদিন্নকপ্পৱত্তং পৱত্তিস্সতি. এৱং অনাগামিমগ্গো উপাদিন্নকপ্পৱত্তং অপ্পৱত্তং কুৰুমানো উপাদিন্নকং নিৰোধেতি নাম.

সচে অৰহতো অৰহত্তমগ্গো অভাৱিতো অভৱিস্সা, ৰূপাৰূপভৱেসু উপাদিন্নকপ্পৱত্তং পৱত্তেয্য. কস্মা? তস্স পৱত্তিযা হেতূনং অত্থিতায. ৰূপৰাগো অৰূপৰাগো মানো উদ্ধচ্চং অৱিজ্জা মানানুসযো ভৱৰাগানুসযো অৱিজ্জানুসযোতি ইমে পন অট্ঠ কিলেসে সো মগ্গো উপ্পজ্জমানোৱ সমুগ্ঘাতেতি. ইদানি কুতো খীণাসৱস্স পুনব্ভৱে উপাদিন্নকপ্পৱত্তং পৱত্তিস্সতি? এৱং অৰহত্তমগ্গো উপাদিন্নকপ্পৱত্তং অপ্পৱত্তং কুৰুমানো উপাদিন্নকং নিৰোধেতি নাম.

সোতাপত্তিমগ্গো চেত্থ অপাযভৱং নিৰোধেতি. সকদাগামিমগ্গো সুগতিকামভৱেকদেসং. অনাগামিমগ্গো কামভৱং. অৰহত্তমগ্গো ৰূপাৰূপভৱং, সব্বভৱেপি নিৰোধেতি এৱাতি ৱদন্তি. এৱং উপাদিন্নকনিৰোধো ৱেদিতব্বো.

তত্থ ‘‘অভিসঙ্খাৰৱিঞ্ঞাণস্স নিৰোধেনা’’তি এতেন অনুপাদিন্নকনিৰোধং দস্সেতি. ‘‘যে উপ্পজ্জেয্যুং নামঞ্চ ৰূপঞ্চ, এত্থেতে নিৰুজ্ঝন্তী’’তি ইমিনা পন উপাদিন্নকনিৰোধং দস্সেতি.

তত্থ সত্ত ভৱে ঠপেত্ৱাতি কামভৱতো কামভৱং সংসৰন্তস্স সত্ত ভৱে ৱজ্জেত্ৱা. অনমতগ্গে সংসাৰেতি –

‘‘খন্ধানঞ্চ পটিপাটি, ধাতুআযতনান চ;

অব্বোচ্ছিন্নং ৱত্তমানা, ‘সংসাৰো’তি পৱুচ্চতী’’তি. (ৱিসুদ্ধি. ২.৬১৯; ধ. স. অট্ঠ. নিদানকথা; অ. নি. অট্ঠ. ২.৪.১৯৯; পটি. ম. অট্ঠ. ২.১.১১৭; ইতিৱু. অট্ঠ. ১৪, ৫৮; উদা. অট্ঠ. ৩৯) –

এৱং ৱণ্ণিতে সংসাৰৱট্টে. যে উপ্পজ্জেয্যুং নামঞ্চ ৰূপঞ্চাতি নমনলক্খণং চতুক্খন্ধসঙ্খাতং নামঞ্চ ৰুপ্পনলক্খণং ভূতোপাদাযসঙ্খাতং ৰূপঞ্চ এতে ধম্মা উপ্পজ্জেয্যুং. এত্থেতে নিৰুজ্ঝন্তীতি এতস্মিং সোতাপত্তিমগ্গে এতে নামৰূপধম্মা অভব্বুপ্পত্তিকৱসেন নিৰোধং গচ্ছন্তি. সকদাগামিমগ্গঞাণেনাতি এত্থ পটিসন্ধিৱসেন সকিংযেৱ ইমং লোকং আগচ্ছতীতি সকদাগামী, তস্স মগ্গো সকদাগামিমগ্গো. তেন মগ্গেন সম্পযুত্তঞাণেন. দ্ৱে ভৱে ঠপেত্ৱাতি কামধাতুযাযেৱ পটিসন্ধিৱসেন দ্ৱে ভৱে ৱজ্জেত্ৱা. পঞ্চসু ভৱেসূতি তদৱসিট্ঠেসু পঞ্চসু ভৱেসু. এত্থেতে নিৰুজ্ঝন্তীতি এত্থ সকদাগামিমগ্গে এতে ধম্মা ৱুত্তনযেন নিৰুজ্ঝন্তি. একং ভৱং ঠপেত্ৱাতি উক্কট্ঠৱসেন ৰূপধাতুযা ৱা অৰূপধাতুযা ৱা একং ভৱং ৱজ্জেত্ৱা. ৰূপধাতুযা ৱা অৰূপধাতুযা ৱাতি দুতিযকভৱে ৰূপধাতুযা চেৱ অৰূপধাতুযা চ. নামঞ্চ ৰূপঞ্চাতি এত্থ ৰূপভৱে নামৰূপং, অৰূপভৱে নামমেৱ. এত্থেতে নিৰুজ্ঝন্তীতি এত্থ অনাগামিমগ্গে এতে নামৰূপধম্মা ৱুত্তনযেন নিৰুজ্ঝন্তি.

অৰহতোতি কিলেসেহি আৰকত্তা ‘‘অৰহা’’তি লদ্ধনামস্স খীণাসৱস্স. অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযাতি দুৱিধা হি নিব্বানধাতু সউপাদিসেসা চ অনুপাদিসেসা চ. তত্থ উপাদীযতি ‘‘অহং মমা’’তি ভুসং গণ্হীযতীতি উপাদি, খন্ধপঞ্চকস্সেতং অধিৱচনং. উপাদিযেৱ সেসো অৱসিট্ঠো উপাদিসেসো, সহ উপাদিসেসেন ৱত্ততীতি সউপাদিসেসা. নত্থেত্থ উপাদিসেসোতি অনুপাদিসেসা. তায অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা. পৰিনিব্বাযন্তস্সাতি নিৰিন্ধনস্স ৱিয জাতৱেদস্স নিব্বাযন্তস্স অপ্পৱত্তং পৱিসন্তস্স. চৰিমৱিঞ্ঞাণস্স নিৰোধেনাতি এত্থ অস্সাসপস্সাসানং নিৰোধৱসেন. তযো চৰিমা ভৱচৰিমো ঝানচৰিমো চুতিচৰিমোতি. ভৱেসু হি কামভৱে অস্সাসপস্সাসা পৱত্তন্তি, ৰূপাৰূপভৱেসু নপ্পৱত্তন্তি. তস্মা সো ভৱচৰিমো. ঝানেসু পুৰিমঝানত্তযেৱ পৱত্তন্তি, চতুত্থে নপ্পৱত্তন্তি. তস্মা সো ঝানচৰিমো. যে পন চুতিচিত্তস্স পুৰতো সোড়সমেন চিত্তেন সহুপ্পন্না, তে চুতিচিত্তেন সহ নিৰুজ্ঝন্তি. সো চুতিচৰিমো নাম. অযং ইধ চৰিমোতি অধিপ্পেতো. যে হি কেচি বুদ্ধা ৱা পচ্চেকবুদ্ধা ৱা অৰিযসাৱকা ৱা অন্তমসো কুন্থকিপিল্লিকং উপাদায সব্বে ভৱঙ্গচিত্তেনেৱ অব্যাকতেন দুক্খসচ্চেন কালং কৰোন্তি. তস্মা চৰিমৱিঞ্ঞাণস্স নিৰোধেনাতি চুতিচিত্তস্স নিৰোধেনাতি অত্থো.

পঞ্ঞা চ সতি চ নামঞ্চাতি এতেহি চতুন্নং অৰূপক্খন্ধানং গহণং পচ্চেতব্বং. ৰূপঞ্চাতি এতেন চতুন্নং মহাভূতানং চতুৱীসতিউপাদাৰূপানঞ্চ গহণং পচ্চেতব্বং. ইদানি তস্স নিৰুজ্ঝনূপাযং দস্সেন্তো ‘‘ৱিঞ্ঞাণস্স নিৰোধেন, এত্থেতং উপৰুজ্ঝতী’’তি আহ. তত্থ ৱিঞ্ঞাণন্তি চৰিমৱিঞ্ঞাণম্পি অভিসঙ্খাৰৱিঞ্ঞাণম্পি. অভিসঙ্খাৰৱিঞ্ঞাণস্স পহীননিৰোধেন এত্থেতং উপৰুজ্ঝতি নিৰুজ্ঝতি দীপসিখা ৱিয অপণ্ণত্তিকভাৱং যাতি, চৰিমৱিঞ্ঞাণস্স অনুপ্পাদপচ্চযত্তা অনুপ্পাদনিৰোধেন অনুপ্পাদৱসেনেৱ উপৰুজ্ঝতীতি (দী. নি. অট্ঠ. ১.৪৯৯).

৭. এত্তাৱতা চ ‘‘দুক্খমস্স মহব্ভয’’ন্তি ইমিনা পকাসিতং দুক্খসচ্চং, ‘‘যানি সোতানী’’তি ইমিনা সমুদযসচ্চং, ‘‘পঞ্ঞাযেতে পিধীযৰে’’তি ইমিনা মগ্গসচ্চং, ‘‘অসেসং উপৰুজ্ঝতী’’তি ইমিনা নিৰোধসচ্চন্তি এৱং চত্তাৰি সচ্চানি সুত্ৱাপি অৰিযভূমিং অনধিগতো পুন সেক্খাসেক্খপটিপদং পুচ্ছন্তো ‘‘যে চ সঙ্খাতধম্মাসে’’তি গাথমাহ. তত্থ সঙ্খাতধম্মাতি অনিচ্চাদিৱসেন পৰিৱীমংসিতধম্মা, অৰহন্তানমেতং অধিৱচনং. সেক্খাতি সীলাদীনি সিক্খমানা অৱসেসা অৰিযপুগ্গলা. পুথূতি বহূ সত্তজনা. তেসং মে নিপকো ইৰিযং পুট্ঠো পব্ৰূহীতি তেসং মে সেক্খাসেক্খানং নিপকো পণ্ডিতো ত্ৱং পুট্ঠো পটিপত্তিং ব্ৰূহীতি.

তেসং খন্ধা সঙ্খাতাতি তেসং পঞ্চক্খন্ধা অপ্পটিসন্ধিকং কত্ৱা দেসিতা, সঙ্খেপং কত্ৱা ঠপিতা ৱা. ধাতুআদীসুপি এসেৱ নযো. ইৰিযন্তি পযোগং. চৰিযন্তি কিৰিযং. ৱুত্তিন্তি পৱত্তিং. আচৰন্তি চৰণং. গোচৰন্তি পচ্চযং. ৱিহাৰন্তি ইৰিযাপথপৱত্তনং. পটিপদন্তি ৱিপস্সনং.

৮. অথস্স ভগৱা যস্মা সেক্খেন কামচ্ছন্দনীৱৰণং আদিং কত্ৱা সব্বকিলেসা পহাতব্বা এৱ, তস্মা ‘‘কামেসূতি উপড্ঢগাথায সেক্খপটিপদং দস্সেতি. তস্সত্থো – ৱত্থুকামেসু কিলেসকামেন নাভিগিজ্ঝেয্য, কাযদুচ্চৰিতাদযো চ মনসো আৱিলভাৱকৰে ধম্মে পজহন্তো মনসানাৱিলো সিযাতি. যস্মা পন অসেক্খো অনিচ্চাদিৱসেন সব্বসঙ্খাৰাদীনং পৰিতুলিতত্তা কুসলো সব্বধম্মেসু কাযানুপস্সনাসতিআদীহি চ সতো সক্কাযদিট্ঠিআদীনং ভিন্নত্তা ভিক্খুভাৱং পত্তো হুত্ৱা সব্বইৰিযাপথেসু পৰিব্বজতি, তস্মা ‘‘কুসলো’’তি উপড্ঢগাথায অসেক্খপটিপদং দস্সেতি.

নাভিগিজ্ঝেয্যাতি গেধং নাপজ্জেয্য. ন পলিগিজ্ঝেয্যাতি লোভং নাপজ্জেয্য. ন পলিবুন্ধেয্যাতি লোভৱসেন ন অল্লীযেয্য.

আৱিলকৰে কিলেসে জহেয্যাতি চিত্তালুড়কৰে উপতাপসঙ্খাতে কিলেসে জহেয্য.

সব্বে ধম্মা অনত্তাতি নিব্বানং অন্তোকৰিত্ৱা ৱুত্তং. যং কিঞ্চি সমুদযধম্মন্তি যং কিঞ্চি সপ্পচ্চযসভাৱং.

সহ গাথাপৰিযোসানাতি গাথাৱসানেনেৱ সদ্ধিং. যেতে ব্ৰাহ্মণেন সদ্ধিং একচ্ছন্দাতি যে এতে অজিতমাণৱেন কল্যাণছন্দেন একজ্ঝাসযা. একপ্পযোগাতি কাযৱচীমনোপযোগেহি একপ্পযোগা. একাধিপ্পাযাতি একো অধিপ্পাযো ৰুচি এতেসন্তি একাধিপ্পাযা, একৰুচিকাতি অত্থো. একৱাসনৱাসিতাতি অতীতবুদ্ধসাসনে তেন সদ্ধিং ভাৱিতভাৱনা. অনেকপাণসহস্সানন্তি অনেকেসং দেৱমনুস্সসঙ্খাতানং পাণসহস্সানং. ৱিৰজং ৱীতমলন্তি ৰাগাদিৰজৱিৰহিতং ৰাগাদিমলৱিৰহিতঞ্চ.

ধম্মচক্খুন্তি ইধ সোতাপত্তিমগ্গো অধিপ্পেতো. অঞ্ঞত্থ হেট্ঠামগ্গত্তযং. তস্স উপ্পত্তিকাৰণদস্সনত্থং ‘‘যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং, সব্বং তং নিৰোধধম্ম’’ন্তি আহ. তঞ্হি নিৰোধং আৰম্মণং কত্ৱা কিচ্চৱসেন এৱং সব্বসঙ্খতং পটিৱিজ্ঝন্তং উপ্পজ্জতি. তস্স ব্ৰাহ্মণস্স অনুপাদায আসৱেহি চিত্তং ৱিমুচ্চীতি তস্স চ অজিতব্ৰাহ্মণস্স অন্তেৱাসিকসহস্সানঞ্চ তণ্হাদীহি অগ্গহেত্ৱা কামাসৱাদীহি মগ্গক্খণে চিত্তং ৱিমুচ্চমানং ফলক্খণে ৱিমুচ্চি. সহ অৰহত্তপ্পত্তাতি অৰহত্তপ্পত্তিযা চ সহেৱ আযস্মতো অজিতস্স চ অন্তেৱাসিকসহস্সস্স চ অজিনজটাৱাকচীৰতিদণ্ডকমণ্ডলুআদযো অন্তৰধাযিংসু. সব্বেৱ ইদ্ধিমযপত্তচীৱৰধৰা দ্ৱঙ্গুলকেসা এহিভিক্খূ হুত্ৱা ভগৱন্তং নমস্সমানা পঞ্জলিকা নিসীদিংসু. পাড়িযং পন অজিতত্থেৰোৱ পঞ্ঞাযতি. তত্থ অন্ৱত্থপটিপত্তিযাতি সযং পচ্চাসীসিতলদ্ধপটিপত্তিযা, নিব্বানলদ্ধভাৱেনাতি অত্থো. সেসং সব্বত্থ পাকটমেৱ. এৱং ভগৱা অৰহত্তনিকূটেন দেসনং নিট্ঠাপেসীতি.

সদ্ধম্মপ্পজ্জোতিকায চূড়নিদ্দেস-অট্ঠকথায

অজিতমাণৱসুত্তনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. তিস্সমেত্তেয্যমাণৱসুত্তনিদ্দেসৱণ্ণনা

৯. দুতিযে তিস্সমেত্তেয্যসুত্তনিদ্দেসে – কোধ সন্তুসিতোতি নিট্ঠিতে পন অজিতসুত্তে ‘‘কথং লোকং অৱেক্খন্তং, মচ্চুৰাজা ন পস্সতী’’তি (সু. নি. ১১২৪; চূড়নি. মোঘৰাজমাণৱপুচ্ছা ১৪৩) এৱং মোঘৰাজা পুচ্ছিতুং আৰভি. ‘‘ন তাৱস্স ইন্দ্ৰিযানি পৰিপাকং গতানী’’তি ঞত্ৱা ভগৱা ‘‘তিট্ঠ ত্ৱং, মোঘৰাজ, অঞ্ঞো পুচ্ছতূ’’তি পটিক্খিপি. ততো তিস্সমেত্তেয্যো অত্তনো সংসযং পুচ্ছন্তো ‘‘কোধাতি গাথমাহ. তত্থ কোধ সন্তুসিতোতি কো ইধ সত্তো তুট্ঠো. ইঞ্জিতাতি তণ্হাদিট্ঠিৱিপ্ফন্দিতানি. উভন্তমভিঞ্ঞাযাতি উভো অন্তে অভিজানিত্ৱা. মন্তা ন লিপ্পতীতি পঞ্ঞায ন লিপ্পতি.

পৰিপুণ্ণসঙ্কপ্পোতি নেক্খম্মাদিৱিতক্কেহি পৰিপুণ্ণসঙ্কপ্পত্তা পৰিপুণ্ণমনোৰথো.

তণ্হিঞ্জিতন্তি তণ্হায চলিতং. দিট্ঠিঞ্জিতাদীসুপি এসেৱ নযো. কামিঞ্জিতন্তি কিলেসকামেহি ইঞ্জিতং ফন্দিতং. ‘‘কম্মিঞ্জিত’’ন্তিপি পাঠো, তং ন সুন্দৰং.

মহন্তো পুৰিসোতি মহাপুৰিসো. উত্তমো পুৰিসোতি অগ্গপুৰিসো. পধানো পুৰিসোতি সেট্ঠপুৰিসো. অলামকো পুৰিসোতি ৱিসিট্ঠপুৰিসো. জেট্ঠকো পুৰিসোতি পামোক্খপুৰিসো. ন হেট্ঠিমকো পুৰিসোতি উত্তমপুৰিসো. পুৰিসানং কোটিপ্পত্তো পুৰিসোতি পধানপুৰিসো. সব্বেসং ইচ্ছিতো পুৰিসোতি পৱৰপুৰিসো.

সিব্বিনিমচ্চগাতি তণ্হং অতিঅগা, অতিক্কমিত্ৱা ঠিতো. উপচ্চগাতি ভুসং অতিঅগা.

১০. তস্সেতমত্থং ভগৱা ব্যাকৰোন্তো ‘‘কামেসূ’’তি গাথাদ্ৱযমাহ. তত্থ কামেসু ব্ৰহ্মচৰিযৱাতি কামনিমিত্তং ব্ৰহ্মচৰিযৱা, কামেসু আদীনৱং দিস্ৱা মগ্গব্ৰহ্মচৰিযেন সমন্নাগতোতি ৱুত্তং হোতি. এত্তাৱতা সন্তুসিততং দস্সেতি. ‘‘ৱীততণ্হো’’তিআদীহি অনিঞ্জিততং. তত্থ সঙ্খায নিব্বুতোতি অনিচ্চাদিৱসেন ধম্মে ৱীমংসিত্ৱা ৰাগাদিনিব্বানেন নিব্বুতো.

অসদ্ধম্মসমাপত্তিযাতি নীচধম্মসমাযোগতো. আৰতীতি আৰকা ৰমনং. ৱিৰতীতি তায ৱিনা ৰমনং. পটিৱিৰতীতি পটিনিৱত্তিত্ৱা তায ৱিনা ৰমনং. ৱেৰমণীতি ৱেৰৱিনাসনং. অকিৰিযাতি কিৰিযাপচ্ছিন্দনং. অকৰণন্তি কৰণপৰিচ্ছিন্দনং. অনজ্ঝাপত্তীতি অনাপজ্জনতা. ৱেলাঅনতিক্কমোতি সীমাঅনতিক্কমো. সেসং তত্থ তত্থ ৱুত্তনযত্তা পাকটমেৱ.

এৱং ভগৱা ইদম্পি সুত্তং অৰহত্তনিকূটেনেৱ দেসেসি. দেসনাপৰিযোসানে অযম্পি ব্ৰাহ্মণো অৰহত্তে পতিট্ঠাসি সদ্ধিং অন্তেৱাসিকসহস্সেন, অঞ্ঞেসঞ্চ অনেকসহস্সানং ধম্মচক্খুং উদপাদি. সেসং পুব্বসদিসমেৱ.

সদ্ধম্মপ্পজ্জোতিকায চূড়নিদ্দেস-অট্ঠকথায

তিস্সমেত্তেয্যমাণৱসুত্তনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. পুণ্ণকমাণৱসুত্তনিদ্দেসৱণ্ণনা

১২. ততিযে পুণ্ণকসুত্তনিদ্দেসে – অনেজন্তি ইদম্পি পুৰিমনযেনেৱ মোঘৰাজানং পটিক্খিপিত্ৱা ৱুত্তং. তত্থ মূলদস্সাৱিন্তি অকুসলমূলাদিদস্সাৱিং. ইসযোতি ইসিনামকা জটিলা. যঞ্ঞন্তি দেয্যধম্মং. অকপ্পযিংসূতি পৰিযেসিংসু.

হেতুদস্সাৱীতিআদীনি সব্বানি কাৰণৱেৱচনানেৱ. কাৰণঞ্হি যস্মা অত্তনো ফলত্থায হিনোতি পৱত্ততি, তস্মা হেতূতি ৱুচ্চতি. যস্মা তং ফলং নিদেতি ‘হন্দ, গণ্হথ ন’ন্তি অপ্পেতি ৱিয, তস্মা নিদানন্তি ৱুচ্চতি. সম্ভৱদস্সাৱীতিআদীনি পঞ্চ পদানি হেট্ঠা দস্সিতনযানি এৱ. যস্মা তং পটিচ্চ এতি পৱত্ততি, তঞ্চ ফলং ততো সমুদেতি উপ্পজ্জতি, তস্মা পচ্চযোতি চ সমুদযোতি চ ৱুচ্চতি.

যা ৱা পনঞ্ঞাপি কাচি সুগতিযোতি চতুঅপাযৱিনিমুত্তকা উত্তৰমাতাদযো অপ্পেসক্খা কপণমনুস্সা চ দুল্লভঘাসচ্ছাদনা দুক্খপীড়িতা ৱেদিতব্বা. যা ৱা পনঞ্ঞাপি কাচি দুগ্গতিযোতি যমৰাজনাগসুপণ্ণপেতমহিদ্ধিকাদযো পচ্চেতব্বা. অত্তভাৱাভিনিব্বত্তিযাতি তীসু ঠানেসু পটিসন্ধিৱসেন অত্তভাৱপটিলাভত্থায. জানাতীতি সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন জানাতি. পস্সতীতি সমন্তচক্খুনা পস্সতি.

অকুসলাতি অকোসল্লসম্ভূতা. অকুসলং ভজন্তীতি অকুসলভাগিযা. অকুসলপক্খে ভৱাতি অকুসলপক্খিকা. সব্বে তে অৱিজ্জা মূলং কাৰণং এতেসন্তি অৱিজ্জামূলকা. অৱিজ্জায সমোসৰন্তি সম্মা ওসৰন্তি গচ্ছন্তীতি অৱিজ্জাসমোসৰণা. অৱিজ্জাসমুগ্ঘাতাতি অৰহত্তমগ্গেন অৱিজ্জায হতায. সব্বে তে সমুগ্ঘাতং গচ্ছন্তীতি ৱুত্তপ্পকাৰা অকুসলধম্মা, তে সব্বে হতভাৱং পাপুণন্তি.

অপ্পমাদমূলকাতি সতিঅৱিপ্পৱাসো অপ্পমাদো মূলং কাৰণং এতেসন্তি অপ্পমাদমূলকা. অপ্পমাদেসু সম্মা ওসৰন্তি গচ্ছন্তীতি অপ্পমাদসমোসৰণা. অপ্পমাদো তেসং ধম্মানং অগ্গমক্খাযতীতি সযং কামাৱচৰোপি সমানো চতুভূমকধম্মানং পতিট্ঠাভাৱেন অগ্গো নাম জাতো.

অলমত্তোতি সমত্থচিত্তো. মযা পুচ্ছিতন্তি মযা পুট্ঠং. ৱহস্সেতং ভাৰন্তি এতং আভতভাৰং ৱহস্সু. যে কেচি ইসিপব্বজ্জং পব্বজিতা. ‘‘ইসিপব্বজ্জা পব্বজিতা’’তিপি পাঠো.

আজীৱকসাৱকানং আজীৱকা দেৱতাতি যে আজীৱকৱচনং সুণন্তি সুস্সুসন্তি, তে আজীৱকসাৱকা, তেসং আজীৱকসাৱকানং. আজীৱকা চ তেসং দেয্যধম্মং পটিগ্গণ্হন্তি, তে এৱ আজীৱকা দেৱতা. এৱং সব্বত্থ. যে যেসং দক্খিণেয্যাতি যে আজীৱকাদযো দিসাপৰিযোসানা যেসং খত্তিযাদীনং দেয্যধম্মানুচ্ছৱিকা. তে তেসং দেৱতাতি তে আজীৱকাদযো তেসং খত্তিযাদীনং দেৱতা.

যেপি যঞ্ঞং এসন্তীতি দেয্যধম্মং ইচ্ছন্তি. গৱেসন্তীতি ওলোকেন্তি. পৰিযেসন্তীতি উপ্পাদেন্তি. যঞ্ঞা ৱা এতে পুথূতি যঞ্ঞা এৱ ৱা এতে পুথুকা. যঞ্ঞযাজকা ৱা এতে পুথূতি দেয্যধম্মস্স যাজনকা এৱ ৱা এতে পুথুকা. দক্খিণেয্যা ৱা এতে পুথূতি দেয্যধম্মানুচ্ছৱিকা এৱ ৱা এতে পুথুকা. তে ৱিত্থাৰতো দস্সেতুং ‘‘কথং যঞ্ঞা ৱা এতে পুথূ’’তিআদিনা নযেন ৱিত্থাৰেন দস্সেতি.

১৩. আসীসমানাতি ৰূপাদীনি পত্থযমানা. ইত্থত্তন্তি ইত্থভাৱঞ্চ পত্থযমানা, মনুস্সাদিভাৱং ইচ্ছন্তাতি ৱুত্তং হোতি. জৰং সিতাতি জৰং নিস্সিতা. জৰামুখেন চেত্থ সব্বং ৱট্টদুক্খং ৱুত্তং. তেন ৱট্টদুক্খনিস্সিতা ততো অপৰিমুচ্চমানাযেৱ কপ্পযিংসূতি দীপেতি.

ৰূপপটিলাভং আসীসমানাতি ৱণ্ণাযতনসম্পত্তিলাভং পত্থযমানা. সদ্দাদীসুপি এসেৱ নযো. খত্তিযমহাসালকুলে অত্তভাৱপটিলাভন্তি সাৰপ্পত্তে খত্তিযানং মহাসালকুলে অত্তভাৱলাভং পটিসন্ধিং পত্থযমানা. ব্ৰাহ্মণমহাসালকুলাদীসুপি এসেৱ নযো. ব্ৰহ্মকাযিকেসু দেৱেসূতি এত্থ পুব্বভৱং সন্ধায ৱুত্তং. এত্থাতি খত্তিযকুলাদীসু.

জৰানিস্সিতাতি জৰং অস্সিতা. ব্যাধিনিস্সিতাতিআদীসুপি এসেৱ নযো. এতেহি সব্বং ৱট্টদুক্খং পৰিযাদিযিত্ৱা দস্সিতং হোতি.

১৪. কচ্চিসু তে ভগৱা যঞ্ঞপথে অপ্পমত্তা, অতাৰু জাতিঞ্চ জৰঞ্চ মাৰিসাতি এত্থ যঞ্ঞো এৱ যঞ্ঞপথো. ইদং ৱুত্তং হোতি – কচ্চি তে যঞ্ঞে অপ্পমত্তা হুত্ৱা যঞ্ঞং কপ্পযন্তা ৱট্টদুক্খমুত্তৰিংসূতি.

যেপি যঞ্ঞং দেন্তি যজন্তীতি দেয্যধম্মদানৱসেন যজন্তি. পৰিচ্চজন্তীতি ৱিস্সজ্জেন্তি.

১৫. আসীসন্তীতি ৰূপপটিলাভাদযো পত্থেন্তি. থোমযন্তীতি ‘‘সুচিং দিন্ন’’ন্তিআদিনা নযেন যঞ্ঞাদীনি পসংসন্তি. অভিজপ্পন্তীতি ৰূপাদিপটিলাভায ৱাচং গীৰন্তি. জুহন্তীতি দেন্তি. কামাভিজপ্পন্তি পটিচ্চ লাভন্তি ৰূপাদিলাভং পটিচ্চ পুনপ্পুনং কামে এৱ অভিজপ্পন্তি, ‘‘অহো ৱত অম্হাকম্পি সিয্যু’’ন্তি ৱদন্তি, তণ্হঞ্চ তত্থ ৱড্ঢেন্তীতি ৱুত্তং হোতি. যাজযোগাতি যাগাধিমুত্তা. ভৱৰাগৰত্তাতি এৱমিমেহি আসীসনাদীহি ভৱৰাগেনেৱ ৰত্তা, ভৱৰাগৰত্তা ৱা হুত্ৱা এতানি আসীসনাদীনি কৰোন্তা নাতৰিংসু জাতিআদিৱট্টদুক্খং ন উত্তৰিংসু.

যঞ্ঞং ৱা থোমেন্তীতি দানং ৱা ৱণ্ণেন্তি. ফলং ৱাতি ৰূপাদিপটিলাভং. দক্খিণেয্যে ৱাতি জাতিসম্পন্নাদীসু. সুচিং দিন্নন্তি সুচিং কত্ৱা দিন্নং. মনাপন্তি মনৱড্ঢনকং. পণীতন্তি ওজৱন্তং. কালেনাতি তত্থ তত্থ সম্পত্তকালে. কপ্পিযন্তি অকপ্পিযং ৱজ্জেত্ৱা দিন্নং. অনৱজ্জন্তি নিদ্দোসং. অভিণ্হন্তি পুনপ্পুনং. দদং চিত্তং পসাদিতন্তি দদতো মুঞ্চনচিত্তং পসাদিতন্তি. থোমেন্তি কিত্তেন্তীতি গুণং পাকটং কৰোন্তি. ৱণ্ণেন্তীতি ৱণ্ণং ভণন্তি. পসংসন্তীতি পসাদং পাপেন্তি.

ইতো নিদানন্তি ইতো মনুস্সলোকতো দিন্নকাৰণা. অজ্ঝাযকাতি মন্তে পৰিৱত্তেন্তা. মন্তধৰাতি মন্তে ধাৰেন্তা. তিণ্ণং ৱেদানন্তি ইৰুৱেদযজুৱেদসামৱেদানং. ওট্ঠপহটকৰণৱসেন পাৰং গতাতি পাৰগূ. সহ নিঘণ্ডুনা চ কেটুভেন চ সনিঘণ্ডুকেটুভানং. নিঘণ্ডূতি নিঘণ্ডুৰুক্খাদীনং ৱেৱচনপ্পকাসকং সত্থং. কেটুভন্তি কিৰিযাকপ্পৱিকপ্পো কৱীনং উপকাৰাৱহং সত্থং. সহ অক্খৰপ্পভেদেন সাক্খৰপ্পভেদানং. অক্খৰপ্পভেদোতি সিক্খা চ নিৰুত্তি চ. ইতিহাসপঞ্চমানন্তি আথব্বণৱেদং চতুত্থং কত্ৱা ‘‘ইতিহ আস, ইতিহ আসা’’তি ঈদিসৱচনপটিসংযুত্তপুৰাণকথাসঙ্খাতো ইতিহাসো পঞ্চমো এতেসন্তি ইতিহাসপঞ্চমা, তেসং ইতিহাসপঞ্চমানং ৱেদানং.

পদং তদৱসেসঞ্চ ব্যাকৰণং অধিযন্তি, ৱেদেন্তি ৱাতি পদকা ৱেয্যাকৰণা. লোকাযতং ৱুচ্চতি ৱিতণ্ডৱাদসত্থং. মহাপুৰিসলক্খণন্তি মহাপুৰিসানং বুদ্ধাদীনং লক্খণদীপকং দ্ৱাদসসহস্সগন্থপ্পমাণং সত্থং. যত্থ সোড়সসহস্সগাথাপদপৰিমাণা বুদ্ধমন্তা নাম অহেসুং. যেসং ৱসেন ‘‘ইমিনা লক্খণেন সমন্নাগতা বুদ্ধা নাম হোন্তি, ইমিনা পচ্চেকবুদ্ধা, অগ্গসাৱকা, অসীতিমহাসাৱকা (থেৰগা. অট্ঠ. ২.১২৮৮), বুদ্ধমাতা, বুদ্ধপিতা, অগ্গুপট্ঠাকো, অগ্গুপট্ঠাযিকা, ৰাজা চক্কৱত্তী’’তি অযং ৱিসেসো ঞাযতি. অনৱযাতি ইমেসু লোকাযতমহাপুৰিসলক্খণেসু অনূনা পৰিপূৰকাৰিনো, অৱযা ন হোন্তীতি ৱুত্তং হোতি. অৱযা নাম যে তানি অত্থতো চ গন্থতো চ সন্ধাৰেতুং ন সক্কোন্তি. ৱীতৰাগাতি পহীনৰাগা. এতেন অৰহত্তফলট্ঠা ৱুত্তা. ৰাগৱিনযায ৱা পটিপন্নাতি এতেন অৰহত্তমগ্গট্ঠা. ৱীতদোসাতি অনাগামিফলট্ঠা. দোসৱিনযায ৱা পটিপন্নাতি এতেন অনাগামিমগ্গট্ঠা. ৱীতমোহাতি অৰহত্তফলট্ঠা. মোহৱিনযায ৱা পটিপন্নাতি অৰহত্তমগ্গট্ঠা. সীলসমাধিপঞ্ঞাৱিমুত্তিসম্পন্নাতি এতেহি চতূহি লোকিযলোকুত্তৰমিস্সকেহি সীলাদীহি সম্পন্না. ৱিমুত্তিঞাণদস্সনসম্পন্নাতি এতেন পচ্চৱেক্খণঞাণসম্পন্না ৱুত্তাতি ঞাতব্বং, তঞ্চ খো লোকিযমেৱ. অভিজপ্পন্তীতি পত্থেন্তি. জপ্পন্তীতি পচ্চাসীসন্তি. পজপ্পন্তীতি অতীৱ পচ্চাসীসন্তি. যাজযোগেসু যুত্তাতি অনুযোগে দেয্যধম্মে দিয্যমানে অভিযোগৱসেন যুত্তা.

১৬. অথ কো চৰহীতি অথ ইদানি কো অঞ্ঞো অতাৰি.

১৭. সঙ্খাযাতি ঞাণেন ৱীমংসিত্ৱা. পৰোপৰানীতি পৰানি চ ওপৰানি চ, পৰত্তভাৱসকত্তভাৱাদীনি পৰানি চ ওপৰানি চাতি ৱুত্তং হোতি. ৱিধূমোতি কাযদুচ্চৰিতাদিধূমৱিৰহিতো. অনীঘোতি ৰাগাদিঈঘৱিৰহিতো. অতাৰি সোতি সো এৱৰূপো অৰহা জাতিজৰং অতাৰি.

সকৰূপাতি অত্তনো ৰূপা. পৰৰূপাতি পৰেসং ৰূপা. কাযদুচ্চৰিতং ৱিধূমিতন্তি তিৱিধকাযদুচ্চৰিতং ৱিধূমং কতং. ৱিধমিতন্তি নাসিতং.

মানো হি তে, ব্ৰাহ্মণ, খাৰিভাৰোতি যথা খাৰিভাৰো খন্ধেন ৱয্হমানো উপৰিট্ঠিতোপি অক্কন্তক্কন্তট্ঠানং পথৱিযা সদ্ধিং ফস্সেতি ৱিয, এৱং জাতিগোত্তকুলাদীনি মানৱত্থূনি নিস্সায উস্সাপিতো মানো, তত্থ তত্থ ইস্সং উপ্পাদেন্তো চতূসু অপাযেসু সংসীদাপেতি. তেনাহ – ‘‘মানো হি তে, ব্ৰাহ্মণ, খাৰিভাৰো’’তি. কোধো ধূমোতি তৱ ঞাণগ্গিস্স উপক্কিলেসট্ঠেন কোধো ধূমো. তেন হি তে উপক্কিলিট্ঠো ঞাণগ্গি ন ৱিৰোচতি. ভস্মনি মোসৱজ্জন্তি নিৰোজট্ঠেন মুসাৱাদো ছাৰিকা নাম. যথা হি ছাৰিকায পটিচ্ছন্নো অগ্গি ন জোততি, এৱং তে মুসাৱাদেন পটিচ্ছন্নং ঞাণন্তি দস্সেতি. জিৱ্হা সুজাতি যথা তুয্হং সুৱণ্ণৰজতলোহকট্ঠমত্তিকাসু অঞ্ঞতৰমযা যাগযজনত্থায সুজা হোতি, এৱং ময্হং ধম্মযাগযজনত্থায পহুতজিৱ্হা সুজাতি ৱদতি. যথা তুয্হং নদীতীৰে যজনট্ঠানং, এৱং ধম্মযাগযজনট্ঠানট্ঠেন হদযং জোতিট্ঠানং. অত্তাতি চিত্তং.

জাতীতি জাযনকৱসেন জাতি. ইদমেত্থ সভাৱপচ্চত্তং. সঞ্জাযনৱসেন সঞ্জাতি, উপসগ্গেন পদং ৱড্ঢিতং. ওক্কমনৱসেন ওক্কন্তি. জাযনট্ঠেন ৱা জাতি. সা অপৰিপুণ্ণাযতনৱসেন যুত্তা. সঞ্জাযনট্ঠেন সঞ্জাতি. সা পৰিপুণ্ণাযতনৱসেন যুত্তা. ওক্কমনট্ঠেন ওক্কন্তি. সা অণ্ডজজলাবুজৱসেন যুত্তা. তে হি অণ্ডকোসঞ্চ ৱত্থিকোসঞ্চ ওক্কমন্তি পৱিসন্তি ওক্কমন্তা পৱিসন্তা ৱিয পটিসন্ধিং গণ্হন্তি. অভিনিব্বত্তনট্ঠেন অভিনিব্বত্তি. সা সংসেদজওপপাতিকৱসেন যুত্তা. তে হি পাকটা এৱ হুত্ৱা নিব্বত্তন্তি. অযং তাৱ সম্মুতিকথা.

ইদানি পৰমত্থকথা হোতি. খন্ধা এৱ হি পৰমত্থতো পাতুভৱন্তি, ন সত্তা. তত্থ চ খন্ধানন্তি একৱোকাৰভৱে একস্স, চতুৱোকাৰভৱে চতুন্নং, পঞ্চৱোকাৰভৱে পঞ্চন্নম্পি গহণং ৱেদিতব্বং. পাতুভাৱোতি উপ্পত্তি. আযতনানন্তি এত্থ তত্ৰ তত্ৰ উপপজ্জমানাযতনানং সঙ্গহো ৱেদিতব্বো. পটিলাভোতি সন্ততিযা পাতুভাৱোযেৱ. পাতুভৱন্তানেৱ হি তানি পটিলদ্ধানি নাম হোন্তি. সা পনেসা তত্থ তত্থ ভৱে পঠমাভিনিব্বত্তিলক্খণা জাতি, নিয্যাতনৰসা, অতীতভৱতো ইধ উম্মুজ্জনপচ্চুপট্ঠানা, ফলৱসেন দুক্খৱিচিত্ততাপচ্চুপট্ঠানা ৱা.

জৰাতি সভাৱপচ্চত্তং. জীৰণতাতি আকাৰভাৱনিদ্দেসো. খণ্ডিচ্চন্তিআদযো তযো কালাতিক্কমে কিচ্চনিদ্দেসা, পচ্ছিমা দ্ৱে পকতিনিদ্দেসা. অযঞ্হি জৰাতি ইমিনা পদেন সভাৱতো দীপিতা. তেনস্সা ইদং সভাৱপচ্চত্তং. জীৰণতাতি ইমিনা আকাৰতো, তেনস্সাযং আকাৰনিদ্দেসো. খণ্ডিচ্চন্তি ইমিনা কালাতিক্কমে দন্তনখানং খণ্ডিতভাৱকৰণকিচ্চতো. পালিচ্চন্তি ইমিনা কেসলোমানং পলিতভাৱকৰণকিচ্চতো. ৱলিত্তচতাতি ইমিনা মংসং মিলাপেত্ৱা তচে ৱলিভাৱকৰণকিচ্চতো. তেনস্সা ইমে খণ্ডিচ্চন্তিআদযো তযো কালাতিক্কমে কিচ্চনিদ্দেসা. তেহি ইমেসং ৱিকাৰানং দস্সনৱসেন পাকটীভূতা পাকটজৰা দস্সিতা. যথেৱ হি উদকস্স ৱা ৱাতস্স ৱা অগ্গিনো ৱা তিণৰুক্খাদীনং সংভগ্গপলিভগ্গতায ৱা ঝামতায ৱা গতমগ্গো পাকটো হোতি, ন চ সো গতমগ্গো তানেৱ উদকাদীনি, এৱমেৱ জৰায দন্তাদীনং খণ্ডিচ্চাদিৱসেন গতমগ্গো পাকটো, চক্খুং উম্মীলেত্ৱাপি গয্হতি, ন চ খণ্ডিচ্চাদীনেৱ জৰা. ন হি জৰা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা হোতি.

আযুনো সংহানি ইন্দ্ৰিযানং পৰিপাকোতি ইমেহি পন পদেহি কালাতিক্কমেযেৱ অভিব্যত্তায আযুক্খযচক্খাদিইন্দ্ৰিযপৰিপাকসঙ্খাতায পকতিযা দীপিতা, তেনস্সিমে পচ্ছিমা দ্ৱে পকতিনিদ্দেসাতি ৱেদিতব্বা. তত্থ যস্মা জৰং পত্তস্স আযু হাযতি, তস্মা জৰা ‘‘আযুনো সংহানী’’তি ফলূপচাৰেন ৱুত্তা. যস্মা চ দহৰকালে সুপ্পসন্নানি সুখুমম্পি অত্তনো ৱিসযং সুখেনেৱ গণ্হনসমত্থানি চক্খাদীনি ইন্দ্ৰিযানি জৰং পত্তস্স পৰিপক্কানি আলুড়িতানি অৱিসদানি, ওড়াৰিকম্পি অত্তনো ৱিসযং গহেতুং অসমত্থানি হোন্তি. তস্মা ‘‘ইন্দ্ৰিযানং পৰিপাকো’’তি ফলূপচাৰেনেৱ ৱুত্তা.

সা পনেসা এৱং নিদ্দিট্ঠা সব্বাপি জৰা পাকটা পটিচ্ছন্নাতি দুৱিধা হোতি. তত্থ দন্তাদীসু খণ্ডাদিভাৱদস্সনতো ৰূপধম্মেসু জৰা পাকটজৰা নাম. অৰূপধম্মেসু পন জৰা তাদিসস্স ৱিকাৰস্স অদস্সনতো পটিচ্ছন্নজৰা নাম. তত্থ য্ৱাযং খণ্ডাদিভাৱো দিস্সতি, সো তাদিসানং দন্তাদীনং সুৱিঞ্ঞেয্যত্তা ৱণ্ণোযেৱ. তঞ্চ চক্খুনা দিস্ৱা মনোদ্ৱাৰেন চিন্তেত্ৱা ‘‘ইমে দন্তা জৰায পহটা’’তি জৰং জানাতি. উদকট্ঠানে বদ্ধানি গোসিঙ্গাদীনি ওলোকেত্ৱা হেট্ঠা উদকস্স অত্থিভাৱজাননং ৱিয.

পুন অৱীচি সৱীচীতি এৱম্পি অযং জৰা দুৱিধা হোতি. তত্থ মণিকনকৰজতপৱাড়চন্দসূৰিযাদীনং মন্দদসকাদীসু পাণীনং ৱিয চ পুপ্ফফলপল্লৱাদীসু অপাণীনং ৱিয চ অন্তৰন্তৰা ৱণ্ণৱিসেসাদীনং দুব্বিঞ্ঞেয্যত্তা জৰা অৱীচিজৰা নাম, নিৰন্তৰজৰাতি অত্থো. ততো অঞ্ঞেসু পন যথাৱুত্তেসু অন্তৰন্তৰা ৱণ্ণৱিসেসাদীনং সুৱিঞ্ঞেয্যত্তা জৰা সৱীচিজৰা নাম.

তত্থ সৱীচিজৰা উপাদিন্নকঅনুপাদিন্নকৱসেন এৱং দীপেতব্বা – দহৰকুমাৰকানঞ্হি পঠমমেৱ খীৰদন্তা নাম উট্ঠহন্তি, ন তে থিৰা. তেসু পন পতিতেসু পুন দন্তা উট্ঠহন্তি, তে পঠমমেৱ সেতা হোন্তি, জৰাৱাতেন পন পহটকালে কাড়কা হোন্তি. কেসা পন পঠমমেৱ তম্বাপি হোন্তি কাড়কাপি সেতকাপি. ছৱি পন সলোহিতকা হোতি. ৱড্ঢন্তানং ৱড্ঢন্তানং ওদাতানং ওদাতভাৱো, কাড়কানং কাড়কভাৱো পঞ্ঞাযতি. জৰাৱাতেন পহটকালে চ ৱলিং গণ্হাতি. সব্বম্পি সস্সং ৱপিতকালে সেতং হোতি, পচ্ছা নীলং. জৰাৱাতেন পন পহটকালে পণ্ডৰং হোতি. অম্বঙ্কুৰেনাপি দীপেতুং ৱট্টতি এৱ. সা পনেসা খন্ধপৰিপাকলক্খণা জৰা, মৰণূপনযনৰসা, যোব্বনৱিনাসপচ্চুপট্ঠানা. সেসং সব্বত্থ পাকটমেৱ. এৱং ভগৱা ইদম্পি সুত্তং অৰহত্তনিকূটেনেৱ দেসেসি, দেসনাপৰিযোসানে অযম্পি ব্ৰাহ্মণো অৰহত্তে পতিট্ঠাসি সদ্ধিং অন্তেৱাসিকসহস্সেন. অঞ্ঞেসঞ্চ অনেকসহস্সানং ধম্মচক্খুং উদপাদি. সেসং ৱুত্তসদিসমেৱ.

সদ্ধম্মপ্পজ্জোতিকায চূড়নিদ্দেস-অট্ঠকথায

পুণ্ণকমাণৱসুত্তনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. মেত্তগূমাণৱসুত্তনিদ্দেসৱণ্ণনা

১৮. চতুত্থে মেত্তগূসুত্তে – মঞ্ঞামি তং ৱেদগূ ভাৱিতত্তন্তি ‘‘অযং ৱেদগূ’’তি চ ‘‘ভাৱিতত্তো’’তি চ এৱং তং মঞ্ঞামি.

অপৰিত্তোতি ন অপ্পো. মহন্তোতি ন খুদ্দকো. গম্ভীৰোতি ন উত্তানো. অপ্পমেয্যোতি মিনিতুং ন সক্কুণেয্যো. দুপ্পৰিযোগাড়্হোতি অৱগাহিতুং ওতৰিতুং দুক্খো. বহুৰতনো সাগৰূপমোতি বহূনং ধম্মৰতনানং আকৰত্তা অনেকৱিধৰতনসম্পন্নো মহাসমুদ্দো ৱিয বহুৰতনো সাগৰসদিসো.

ন মঙ্কু হোতীতি ন ৱিকুণিতমুখো হোতি. অপ্পতিট্ঠিতচিত্তোতি দোসৱসেন ন ঘনীভূতচিত্তো. অলীনমনসোতি ন সঙ্কুচিতচিত্তো. অব্যাপন্নচেতসোতি ন পূতিচিত্তো.

দিট্ঠে দিট্ঠমত্তোতি চক্খুৱিসযে ৰূপাৰম্মণে দিট্ঠমত্তোযেৱ তং আৰম্মণং ভৱিস্সতি, কত্তা ৱা কাৰেতা ৱা নত্থি. যং চক্খুনা দিট্ঠং ৱণ্ণাযতনমেৱ. সুতাদীসুপি এসেৱ নযো. অপি চ দিট্ঠেতি দস্সনযোগেন ৱণ্ণাযতনং, সৱনযোগেন সদ্দাযতনং, মুতযোগেন ঘানজিৱ্হাকাযাযতনানি দস্সেতি. ঘানস্স গন্ধাযতনং, জিৱ্হায ৰসাযতনং, কাযস্স পথৱী তেজো ৱাযূতি ফোট্ঠব্বাযতনং, ৱিঞ্ঞাতযোগেন ধম্মাযতনং দস্সেতি. দিট্ঠে অনূপযোতি চক্খুৱিঞ্ঞাণেন দিট্ঠে ৰাগূপযৱিৰহিতো. অনপাযোতি কোধৱিৰহিতো অপ্পটিঘো. অনিস্সিতোতি তণ্হায অনল্লীনো. অপ্পটিবদ্ধোতি মানেন ন বদ্ধো. ৱিপ্পমুত্তোতি সব্বাৰম্মণতো মুত্তো. ৱিসঞ্ঞুত্তোতি কিলেসেহি ৱিযুত্তো হুত্ৱা ঠিতো.

সংৱিজ্জতি ভগৱতো চক্খূতি বুদ্ধস্স ভগৱতো পকতিমংসচক্খু উপলব্ভতি. পস্সতীতি দক্খতি ওলোকেতি. চক্খুনা ৰূপন্তি চক্খুৱিঞ্ঞাণেন ৰূপাৰম্মণং. ছন্দৰাগোতি তণ্হাছন্দো.

দন্তং নযন্তি সমিতিন্তি উয্যানকীড়ামণ্ডলাদীসু হি মহাজনমজ্ঝং গচ্ছন্তা দন্তমেৱ গোণং ৱা দন্তং অস্সাজানীযং ৱা যানে যোজেত্ৱা নযন্তি. ৰাজাতি তথাৰূপানেৱ ঠানানি গচ্ছন্তো ৰাজাপি দন্তমেৱ অভিৰুহতি. মনুস্সেসূতি মনুস্সেসুপি চতূহি অৰিযমগ্গেহি দন্তো নিব্বিসেৱনোৱ সেট্ঠো. যোতিৱাক্যন্তি এৱৰূপং অতিক্কম্মৱচনং পুনপ্পুনং ৱুচ্চমানম্পি তিতিক্খতি নপ্পতিপ্ফৰতি ন ৱিহঞ্ঞতি, এৱৰূপো দন্তো সেট্ঠোতি অত্থো.

অস্সতৰাতি ৱড়ৱায গদ্ৰভেন জাতা. আজানীযাতি যং অস্সদম্মসাৰথি কাৰণং কাৰেতি, তস্স খিপ্পং জাননসমত্থা. সিন্ধৱাতি সিন্ধৱৰট্ঠে জাতা অস্সা. মহানাগাতি কুঞ্জৰসঙ্খাতা মহাহত্থিনো. অত্তদন্তোতি এতে অস্সতৰা ৱা সিন্ধৱা ৱা কুঞ্জৰা ৱা দন্তাৱ, ন অদন্তা. যো পন চতুমগ্গসঙ্খাতেন অত্তনো দন্ততায অত্তদন্তো নিব্বিসেৱনো, অযং ততোপি ৱৰং, সব্বেহিপি এতেহি উত্তৰিতৰোতি অত্থো.

ন হি এতেহি যানেহীতি যানি এতানি হত্থিযানাদীনি উত্তমযানানি, এতেহি যানেহি কোচি পুগ্গলো সুপিনন্তেনপি অগতপুব্বত্তা ‘‘অগত’’ন্তি সঙ্খাতং নিব্বানদিসং তথা ন গচ্ছেয্য. যথা পুব্বভাগে ইন্দ্ৰিযদমেন দন্তেন, অপৰভাগে অৰিযমগ্গভাৱনায সুদন্তেন দন্তো নিব্বিসেৱনো সপ্পঞ্ঞো পুগ্গলো তং অগতপুব্বং দিসং গচ্ছতি, দন্তভূমিং পাপুণাতি, তস্মা অত্তদমনমেৱ ৱৰতৰন্তি অত্থো (ধ. প. অট্ঠ. ২.৩২২; মহানি. অট্ঠ. ৯০).

ৱিধাসু ন ৱিকম্পন্তীতি নৱৱিধমানকোট্ঠাসেসু ন চলন্তি ন ৱেধেন্তি. ৱিপ্পমুত্তা পুনব্ভৱাতি কম্মকিলেসতো সমুচ্ছেদৱিমুত্তিযা সুট্ঠু মুত্তা. দন্তভূমিং অনুপ্পত্তাতি অৰহত্তফলং পাপুণিত্ৱা ঠিতা. তে লোকে ৱিজিতাৱিনোতি তে ৱুত্তপ্পকাৰা খীণাসৱা সত্তলোকে ৱিজিতৱিজযা নাম (সং. নি. অট্ঠ. ২.৩.৭৬; মহানি. অট্ঠ. ৯০).

যস্সিন্দ্ৰিযানি ভাৱিতানীতি যস্স খীণাসৱস্স সদ্ধাদিপঞ্চিন্দ্ৰিযানি অৰহত্তফলং পাপেত্ৱা ৱড্ঢিতানি. অজ্ঝত্তঞ্চ বহিদ্ধা চাতি চক্খাদিঅজ্ঝত্তাযতনানি চ ৰূপাদিবহিদ্ধাযতনানি চ নিব্বিসেৱনানি কতানি. সব্বলোকেতি সকলতেধাতুকে লোকে চ. নিব্বিজ্ঝ ইমং পৰঞ্চ লোকন্তি ইমঞ্চ অত্তভাৱং পৰলোকে চ অত্তভাৱং অতিক্কমিত্ৱা ঠিতো খীণাসৱো. কালং কঙ্খতি ভাৱিতো স দন্তোতি সো খীণাসৱো চক্খাদিতো দন্তো ৱড্ঢিতচিত্তো মৰণকালং পত্থেতি (সু. নি. অট্ঠ. ২.৫২২; মহানি. অট্ঠ. ৯০).

যেসং ধম্মানং আদিতো সমুদাগমনং পঞ্ঞাযতীতি যেসং খন্ধাদিধম্মানং উপ্পত্তি পঞ্ঞাযতি. অত্থঙ্গমতো নিৰোধোতি অত্থঙ্গমনৱসেন তেসংযেৱ অভাৱো পঞ্ঞাযতি. কম্মসন্নিস্সিতো ৱিপাকোতি কুসলাকুসলকম্মনিস্সিতো ৱিপাকো কম্মং অমুঞ্চিত্ৱা পৱত্তনতো ৱিপাকোপি কম্মসন্নিস্সিতোৱ নাম. নামসন্নিস্সিতং ৰূপন্তি সব্বৰূপং নামং গহেত্ৱা পৱত্তনতো নামসন্নিস্সিতং নাম জাতং. জাতিযা অনুগতন্তি সব্বং কম্মাদিকং জাতিযা অনুপৱিট্ঠং. জৰায অনুসটন্তি জৰায পত্থটং. ব্যাধিনা অভিভূতন্তি ব্যাধিদুক্খেন অভিমদ্দিতং. মৰণেন অব্ভাহতন্তি মচ্চুনা অভিহটং পহটং. অতাণন্তি পুত্তাদীহিপি তাযনস্স অভাৱতো অতাযনং অনাৰক্খং অলব্ভণেয্যং খেমং ৱা. অলেণন্তি অল্লীযিতুং নিস্সযিতুং অনৰহং, অল্লীনানম্পি ন লেণকিচ্চকৰণং. অসৰণন্তি নিস্সিতানং ন ভযহাৰকং, ন ভযৱিনাসকং. অসৰণীভূতন্তি পুৰে উপ্পত্তিযা অত্তনো অভাৱেনেৱ অসৰণং, উপ্পত্তিসমকালমেৱ অসৰণভূতন্তি অত্থো.

১৯. অপুচ্ছসীতি এত্থ অ-ইতি পদপূৰণমত্তে নিপাতো, পুচ্ছসিত্ৱেৱ অত্থো. পৱক্খামি যথা পজানন্তি যথা পজানন্তো আচিক্খতি, এৱং আচিক্খিস্সামি. উপধিনিদানা পভৱন্তি দুক্খাতি তণ্হাদিউপধিনিদানা জাতিআদিদুক্খৱিসেসা পভৱন্তি.

তণ্হূপধীতি তণ্হা এৱ তণ্হূপধি. সস্সতুচ্ছেদদিট্ঠি এৱ দিট্ঠূপধি. ৰাগাদিকিলেসা এৱ কিলেসূপধি. পুঞ্ঞাদিকম্মানি এৱ কম্মূপধি. তিৱিধদুচ্চৰিতানিযেৱ দুচ্চৰিতূপধি. কবড়ীকাৰাদযো আহাৰা এৱ আহাৰূপধি. দোসপটিঘো এৱ পটিঘূপধি. কম্মসমুট্ঠানা কম্মেনেৱ গহিতা পথৱাদযো চতস্সো ধাতুযোৱ চতস্সো উপাদিন্নধাতুযো উপধী. চক্খাদিছঅজ্ঝত্তিকানি আযতনানি এৱ ছ অজ্ঝত্তিকানি আযতনানি উপধী. চক্খুৱিঞ্ঞাণাদিছৱিঞ্ঞাণকাযাৱ ছ ৱিঞ্ঞাণকাযা উপধী. সব্বম্পি দুক্খং দুক্খমনট্ঠেনাতি সব্বতেভূমকং দুক্খং দুস্সহনট্ঠেন উপধি.

২০. এৱং উপধিনিদানতো পভৱন্তেসু দুক্খেসু – যো ৱে অৱিদ্ৱাতি গাথা. তত্থ পজানন্তি সঙ্খাৰে অনিচ্চাদিৱসেন জানন্তো. দুক্খস্স জাতিপ্পভৱানুপস্সীতি ৱট্টদুক্খস্স জাতিকাৰণং ‘‘উপধী’’তি অনুপস্সন্তো. ইমিস্সা গাথায নিদ্দেসে ৱত্তব্বং নত্থি.

২১. সোকপৰিদ্দৱঞ্চাতি সোকঞ্চ পৰিদেৱঞ্চ. তথা হি তে ৱিদিতো এস ধম্মোতি যথা যথা সত্তা জানন্তি, তথা তথা ঞাপনৱসেন ৱিদিতো এস তযা ধম্মোতি.

তত্থ তৰন্তীতি পঠমমগ্গেন দিট্ঠোঘং তৰন্তি. উত্তৰন্তীতি দুতিযমগ্গেন কামোঘং তনুকৰণৱসেন উগ্গন্ত্ৱা তৰন্তি. পতৰন্তীতি তমেৱ নিৰৱসেসপ্পহানৱসেন ততিযমগ্গেন ৱিসেসেন তৰন্তি. সমতিক্কমন্তীতি ভৱোঘঅৱিজ্জোঘপ্পহানৱসেন চতুত্থমগ্গেন সম্মা অতিক্কমন্তি. ৱীতিৱত্তন্তীতি ফলং পাপুণিত্ৱা তিট্ঠন্তি.

২২. কিত্তযিস্সামি তে ধম্মন্তি নিব্বানধম্মং নিব্বানগামিনিপটিপদাধম্মঞ্চ তে দেসযিস্সামি. দিট্ঠে ধম্মেতি দিট্ঠেৱ দুক্খাদিধম্মে, ইমস্মিংযেৱ ৱা অত্তভাৱে. অনীতিহন্তি অত্তপচ্চক্খং. যং ৱিদিত্ৱাতি যং ধম্মং ‘‘সব্বে সঙ্খাৰা অনিচ্চা’’তিআদিনা (ধ. প. ২৭৭; থেৰগা. ৬৭৬; কথা. ৭৫৩) নযেন সম্মসন্তো ৱিদিত্ৱা.

তত্থ আদিকল্যাণন্তি হিত্ৱাপি অনুত্তৰং ৱিৱেকসুখং ধম্মং তৱ কিত্তযিস্সামি, তঞ্চ খো অপ্পং ৱা বহুং ৱা কিত্তযন্তো আদিকল্যাণাদিপ্পকাৰমেৱ কিত্তযিস্সামি. আদিম্হি কল্যাণং ভদ্দকং অনৱজ্জমেৱ কত্ৱা কিত্তযিস্সামি. মজ্ঝেপি. পৰিযোসানেপি ভদ্দকং অনৱজ্জমেৱ কত্ৱা কিত্তযিস্সামীতি ৱুত্তং হোতি. যস্মিঞ্হি ভগৱা একগাথম্পি দেসেসি, সা সমন্তভদ্দকত্তা ধম্মস্স পঠমপাদেন আদিকল্যাণা, দুতিযততিযপাদেহি মজ্ঝেকল্যাণা, পচ্ছিমপাদেন পৰিযোসানকল্যাণা. একানুসন্ধিকং সুত্তং নিদানেন আদিকল্যাণং, নিগমনেন পৰিযোসানকল্যাণং, সেসেন মজ্ঝেকল্যাণং. নানানুসন্ধিকং সুত্তং পঠমানুসন্ধিনা আদিকল্যাণং, পচ্ছিমেন পৰিযোসানকল্যাণং, সেসেহি মজ্ঝেকল্যাণং.

অপি চ সনিদানউপ্পত্তিত্তা আদিকল্যাণং, ৱেনেয্যানং অনুৰূপতো অত্থস্স অৱিপৰীততায চ হেতুদাহৰণযুত্ততো চ মজ্ঝেকল্যাণং, সোতূনং সদ্ধাপটিলাভজননেন নিগমনেন চ পৰিযোসানকল্যাণং.

সকলো হি সাসনধম্মো অত্তনো অত্থভূতেন সীলেন আদিকল্যাণো, সমথৱিপস্সনামগ্গফলেহি মজ্ঝেকল্যাণো, নিব্বানেন পৰিযোসানকল্যাণো. সীলসমাধীহি ৱা আদিকল্যাণো, ৱিপস্সনামগ্গেহি মজ্ঝেকল্যাণো, ফলনিব্বানেহি পৰিযোসানকল্যাণো. বুদ্ধসুবোধিতায ৱা আদিকল্যাণো, ধম্মসুধম্মতায মজ্ঝেকল্যাণো, সঙ্ঘসুপ্পটিপত্তিযা পৰিযোসানকল্যাণো. তং সুত্ৱা তথত্তায পটিপন্নেন অধিগন্তব্বায অভিসম্বোধিযা ৱা আদিকল্যাণো, পচ্চেকবোধিযা মজ্ঝেকল্যাণো, সাৱকবোধিযা পৰিযোসানকল্যাণো.

সুয্যমানো চেস নীৱৰণৱিক্খম্ভনতো ভৱনেনপি কল্যাণমেৱ আৱহতীতি আদিকল্যাণো, পটিপজ্জিযমানো সমথৱিপস্সনাসুখাৱহনতো পটিপত্তিযাপি কল্যাণমেৱ আৱহতীতি মজ্ঝেকল্যাণো, তথাপটিপন্নো (পাৰা. অট্ঠ. ১.১) চ পটিপত্তিফলে নিট্ঠিতে তাদিভাৱাৱহনতো পটিপত্তিফলেনপি কল্যাণমেৱ আৱহতীতি পৰিযোসানকল্যাণোতি.

যং পনেস ভগৱা ধম্মং দেসেন্তো সাসনব্ৰহ্মচৰিযং মগ্গব্ৰহ্মচৰিযঞ্চ পকাসেতি, নানানযেহি দীপেতি. তং যথানুৰূপং অত্থসম্পত্তিযা সাত্থং. ব্যঞ্জনসম্পত্তিযা সব্যঞ্জনং. সঙ্কাসনপকাসনৱিৱৰণৱিভজনউত্তানীকৰণপঞ্ঞত্তিঅত্থপদসমাযোগতো সাত্থং. অক্খৰপদব্যঞ্জনাকাৰনিৰুত্তিনিদ্দেসসম্পত্তিযা সব্যঞ্জনং. অত্থগম্ভীৰতাপটিৱেধগম্ভীৰতাহি সাত্থং. ধম্মগম্ভীৰতাদেসনাগম্ভীৰতাহি সব্যঞ্জনং. অত্থপটিভানপটিসম্ভিদাৱিসযতো সাত্থং. ধম্মনিৰুত্তিপটিসম্ভিদাৱিসযতো সব্যঞ্জনং. পণ্ডিতৱেদনীযতো সৰিক্খকজনপ্পসাদকন্তি সাত্থং. সদ্ধেয্যতো লোকিযজনপ্পসাদকন্তি সব্যঞ্জনং. গম্ভীৰাধিপ্পাযতো সাত্থং. উত্তানপদতো সব্যঞ্জনং. উপনেতব্বস্স অভাৱতো সকলপৰিপুণ্ণভাৱেন কেৱলপৰিপুণ্ণং. অপনেতব্বস্স অভাৱতো নিদ্দোসভাৱেন পৰিসুদ্ধং.

অপি চ – পটিপত্তিযা অধিগমব্যত্তিতো সাত্থং. পৰিযত্তিযা আগমব্যত্তিতো সব্যঞ্জনং. সীলাদিপঞ্চধম্মক্খন্ধযুত্ততো কেৱলপৰিপুণ্ণং. নিৰুপক্কিলেসতো নিত্থৰণত্থায পৱত্তিতো লোকামিসনিৰপেক্খতো চ পৰিসুদ্ধং. সিক্খত্তযপৰিগ্গহিতত্তা ব্ৰহ্মভূতেহি সেট্ঠেহি চৰিতব্বতো, তেসঞ্চ চৰিযভাৱতো ব্ৰহ্মচৰিযং (পাৰা. অট্ঠ. ১.১).

এৱং পৰিযত্তিধম্মং দস্সেত্ৱা ইদানি লোকুত্তৰধম্মং দস্সেতুং ‘‘চত্তাৰো সতিপট্ঠানে’’তি আহ. সত্ততিংসবোধিপক্খিযধম্মে দস্সেত্ৱা নিব্বত্তিতলোকুত্তৰং দস্সেতুং ‘‘নিব্বানঞ্চা’’তি আহ. নিব্বানগামিনিঞ্চ পটিপদন্তি পুব্বভাগসীলসমাধিৱিপস্সনাধম্মঞ্চ কিত্তযিস্সামি.

দুক্খে দিট্ঠেতি দুক্খসচ্চে সৰসলক্খণেন দিট্ঠে দুক্খসচ্চং পকাসেস্সামি. সমুদযাদীসুপি এসেৱ নযো.

২৩. তঞ্চাহং অভিনন্দামীতি তং ৱুত্তপ্পকাৰধম্মজোতকং তৱ ৱচনং অহং পত্থযামি. ধম্মমুত্তমন্তি তঞ্চ ধম্মমুত্তমং অভিনন্দামি.

তত্থ মহতো তমোকাযস্স পদালনন্তি মহতো অৱিজ্জাৰাসিস্স ছেদনং. অনিচ্চলক্খণৱসেন এসী. দুক্খলক্খণৱসেন গৱেসী. অনত্তলক্খণৱসেন সমন্ততো পৰিযেসী. মহতো ৱিপল্লাসস্স পভেদনন্তি মহন্তস্স অসুভে সুভন্তিআদিদ্ৱাদসৱিধস্স ৱিপল্লাসস্স ভেদনং. মহতো তণ্হাসল্লস্স অব্বহনন্তি মহন্তস্স অন্তোতুদনট্ঠেন তণ্হাকণ্টকস্স লুঞ্চনং. দিট্ঠিসঙ্ঘাটস্স ৱিনিৱেঠনন্তি দিট্ঠিযেৱ অব্বোচ্ছিন্নপ্পৱত্তিতো সঙ্ঘটিতট্ঠেন সঙ্ঘাটো, তস্স দিট্ঠিসঙ্ঘাটস্স নিৱত্তনং. মানধজস্স পাতনন্তি উস্সিতট্ঠেন উন্নতিলক্খণস্স মানদ্ধজস্স পাতনং. অভিসঙ্খাৰস্স ৱূপসমন্তি পুঞ্ঞাদিঅভিসঙ্খাৰস্স উপসমনং. ওঘস্স নিত্থৰণন্তি ৱট্টে ওসীদাপনস্স কামোঘাদিওঘস্স নিত্থৰণং নিক্খমনং. ভাৰস্স নিক্খেপনন্তি ৰূপাদিপঞ্চক্খন্ধভাৰস্স খিপনং ছড্ডনং. সংসাৰৱট্টস্স উপচ্ছেদন্তি খন্ধাদিপটিপাটিসংসাৰৱট্টস্স হেতুনস্সনেন উচ্ছিজ্জনং. সন্তাপস্স নিব্বাপনন্তি কিলেসসন্তাপস্স নিব্বুতিং. পৰিড়াহস্স পটিপস্সদ্ধন্তি কিলেসপৰিড়াহস্স ৱূপসমং পটিপস্সম্ভনং. ধম্মধজস্স উস্সাপনন্তি নৱৱিধলোকুত্তৰধম্মস্স উস্সাপেত্ৱা ঠপনং. পৰমত্থং অমতং নিব্বানন্তি উত্তমট্ঠেন পৰমত্থং. নত্থি এতস্স মৰণসঙ্খাতং মতন্তি অমতং. কিলেসৱিসপটিপক্খত্তা অগদন্তিপি অমতং. সংসাৰদুক্খপটিপক্খভূতত্তা নিব্বুতন্তি নিব্বানং. নত্থেত্থ তণ্হাসঙ্খাতং ৱানন্তিপি নিব্বানং.

মহেসক্খেহি সত্তেহীতি মহানুভাৱেহি সক্কাদীহি সত্তেহি. পৰিযেসিতোতি পৰিযিট্ঠো. কহং দেৱদেৱোতি দেৱানং অতিদেৱো কুহিং. কহং নৰাসভোতি উত্তমপুৰিসো.

২৪. উদ্ধং অধো তিৰিযঞ্চাপি মজ্ঝেতি এত্থ উদ্ধন্তি অনাগতদ্ধা ৱুচ্চতি. অধোতি অতীতদ্ধা. তিৰিযঞ্চাপি মজ্ঝেতি পচ্চুপ্পন্নদ্ধা. এতেসু নন্দিঞ্চ নিৱেসনঞ্চ, পনুজ্জ ৱিঞ্ঞাণন্তি এতেসু উদ্ধাদীসু তণ্হঞ্চ দিট্ঠিনিৱেসনঞ্চ অভিসঙ্খাৰৱিঞ্ঞাণঞ্চ পনুদেহি. পনুদিত্ৱা চ ভৱে ন তিট্ঠেতি এৱং সন্তে দুৱিধেপি ভৱে ন তিট্ঠেয্য. এৱং তাৱ পনুজ্জসদ্দস্স পনুদেহীতি ইমস্মিং অত্থৱিকপ্পে সম্বন্ধো. পনুদিত্ৱাতি এতস্মিং পন অত্থৱিকপ্পে ভৱে ন তিট্ঠেতি অযমেৱ সম্বন্ধো. এতানি নন্দীনিৱেসনৱিঞ্ঞাণানি পনুদিত্ৱা দুৱিধেপি ভৱে ন তিট্ঠেয্যাতি.

সহোকাসৱসেন দেৱলোকো উদ্ধং. অপাযলোকো অধো. মনুস্সলোকো মজ্ঝে. তত্থ কুসলা ধম্মাতি অপাযং মুঞ্চিত্ৱা উপৰি পটিসন্ধিদানতো কুসলা ধম্মা উদ্ধন্তি ৱুচ্চন্তি. অকুসলা ধম্মা অপাযেসু পটিসন্ধিদানতো অধোতি. তদুভযৱিমুত্তত্তা অব্যাকতা ধম্মা তিৰিযঞ্চাপি মজ্ঝেতি ৱুচ্চন্তি. সব্বোপৰিৱসেন অৰূপধাতু উদ্ধং. সব্বঅধোৱসেন কামধাতু অধো. তদুভযন্তৰৱসেন ৰূপধাতু মজ্ঝে. কাযচিত্তাবাধখননৱসেন সুখা ৱেদনা উদ্ধং. দুক্খমনৱসেন দুক্খা ৱেদনা অধো. অদুক্খমসুখা ৱেদনা মজ্ঝে. অত্তভাৱৱসেন পৰিচ্ছেদং দস্সেন্তো ‘‘উদ্ধন্তি উদ্ধং পাদতলা’’তিআদিমাহ. তত্থ উদ্ধং পাদতলাতি পাদতলতো উপৰি. অধো কেসমত্থকাতি কেসমত্থকতো অধো. মজ্ঝেতি দ্ৱিন্নং অন্তৰং.

পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰসহগতং ৱিঞ্ঞাণন্তি তেৰসৱিধপুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰসম্পযুত্তং কম্মৱিঞ্ঞাণং. অপুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰসহগতং ৱিঞ্ঞাণন্তি দ্ৱাদসৱিধঅপুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰসম্পযুত্তং কম্মৱিঞ্ঞাণং. আনেঞ্জাভিসঙ্খাৰসহগতং ৱিঞ্ঞাণন্তি চতুব্বিধং আনেঞ্জাভিসঙ্খাৰসহগতং কম্মৱিঞ্ঞাণং. নুজ্জাতি খিপ. পনুজ্জাতি অতীৱ খিপ. নুদাতি লুঞ্চ. পনুদাতি অতীৱ লুঞ্চ. পজহাতি ছড্ডেহি. ৱিনোদেহীতি দূৰং কৰোহি.

কম্মভৱঞ্চাতি পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰচেতনাৱ. পটিসন্ধিকঞ্চ পুনব্ভৱন্তি পটিসন্ধিযা ৰূপাদিপুনব্ভৱঞ্চ. পজহন্তো পঠমমগ্গেন, ৱিনোদেন্তো দুতিযমগ্গেন, ব্যন্তী কৰোন্তো ততিযমগ্গেন, অনভাৱং গমেন্তো চতুত্থমগ্গেন. কম্মভৱে ন তিট্ঠেয্যাতি পুঞ্ঞাদিঅভিসঙ্খাৰে ন তিট্ঠেয্য.

২৫. এতানি ৱিনোদেত্ৱা ভৱে অতিট্ঠন্তো এসো – এৱং ৱিহাৰীতি গাথা. তত্থ ইধেৱাতি ইমস্মিংযেৱ সাসনে, ইমস্মিংযেৱ ৱা অত্তভাৱে. ইমিস্সা গাথায নিদ্দেসো উত্তানত্থোৱ.

২৬. সুকিত্তিতং গোতমনূপধীকন্তি এত্থ অনূপধীকন্তি নিব্বানং, তং সন্ধায ভগৱন্তং আলপন্তো আহ – ‘‘সুকিত্তিতং গোতমনূপধীক’’ন্তি.

নিদ্দেসে কিলেসা চাতি উপতাপনট্ঠেন ৰাগাদযো কিলেসা চ ৰাসট্ঠেন ৱিপাকভূতা পঞ্চক্খন্ধা চ কুসলাদিঅভিসঙ্খাৰা চেতনা চ ‘‘উপধী’’তি ৱুচ্চন্তি কথীযন্তি. উপধিপ্পহানং তদঙ্গপ্পহানেন, উপধিৱূপসমং ৱিক্খম্ভনপ্পহানেন, উপধিপটিনিস্সগ্গং সমুচ্ছেদপ্পহানেন উপধিপটিপস্সদ্ধং ফলেনাতি.

২৭. ন কেৱলং দুক্খমেৱ পহাসি – তে চাপীতি গাথা. তত্থ অট্ঠিতন্তি সক্কচ্চং, সদা ৱা. তং তং নমস্সামীতি তস্মা তং নমস্সামি. সমেচ্চাতি উপগন্ত্ৱা. নাগাতি ভগৱন্তং আলপন্তো আহ.

নিদ্দেসে সমেচ্চাতি জানিত্ৱা, একতো হুত্ৱা ৱা. অভিসমেচ্চাতি পটিৱিজ্ঝিত্ৱা. সমাগন্ত্ৱাতি সম্মুখা হুত্ৱা. অভিসমাগন্ত্ৱাতি সমীপং গন্ত্ৱা. সম্মুখাতি সম্মুখে. আগুং ন কৰোতীতি পাপং ন কৰোতি.

২৮. ইদানি নং ভগৱা ‘‘অদ্ধা হি ভগৱা পহাসি দুক্খ’’ন্তি এৱং তেন ব্ৰাহ্মণেন ৱিদিতোপি অত্তানং অনুপনেত্ৱাৱ পহীনদুক্খেন পুগ্গলেন ওৱদন্তো ‘‘যং ব্ৰাহ্মণ’’ন্তি গাথমাহ. তস্সত্থো – যং তং অভিজানন্তো ‘‘অযং বাহিতপাপত্তা ব্ৰাহ্মণো, ৱেদেহি গতত্তা ৱেদগূ, কিঞ্চনাভাৱা অকিঞ্চনো, কামেসু চ ভৱেসু চ অসত্তত্তা কামভৱে অসত্তো’’তি জঞ্ঞা জানেয্যাসি. অদ্ধা হি সো ওঘমিমং অতাৰি, তিণ্ণো চ পাৰং অখিলো অকঙ্খো.

নিদ্দেসে ৰাগকিঞ্চনন্তি ৰাগপলিবোধং. দোসকিঞ্চনন্তিআদিপি এসেৱ নযো. কামোঘং তিণ্ণো অনাগামিমগ্গেন. ভৱোঘং তিণ্ণো অৰহত্তমগ্গেন. দিট্ঠোঘং তিণ্ণো সোতাপত্তিমগ্গেন. অৱিজ্জোঘং তিণ্ণো অৰহত্তমগ্গেন. সংসাৰপথং তিণ্ণো কুসলাকুসলকম্মপ্পভেদেনাতি. উত্তিণ্ণো পঠমমগ্গেন. নিত্তিণ্ণো দুতিযমগ্গেন. অতিক্কন্তো ততিযমগ্গেন. সমতিক্কন্তো চতুত্থমগ্গেন.ৱীতিৱত্তো ফলেন.

২৯. কিঞ্চ ভিয্যো – ৱিদ্ৱা চ যোতি গাথা. তত্থ ইধাতি ইমস্মিং সাসনে, অত্তভাৱে ৱা. ৱিসজ্জাতি ৱোসজ্জিত্ৱা.

নিদ্দেসে সজ্জন্তি মুঞ্চনং. ৱিসজ্জন্তি ৱোসজ্জনং. সেসং সব্বত্থ পাকটমেৱ. এৱং ভগৱা ইদম্পি সুত্তং অৰহত্তনিকূটেনেৱ দেসেসি. দেসনাপৰিযোসানে চ ৱুত্তসদিসো এৱ ধম্মাভিসমযো অহোসীতি.

সদ্ধম্মপ্পজ্জোতিকায চূড়নিদ্দেস-অট্ঠকথায

মেত্তগূমাণৱসুত্তনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. ধোতকমাণৱসুত্তনিদ্দেসৱণ্ণনা

৩০. পঞ্চমে ধোতকসুত্তে – ৱাচাভিকঙ্খামীতি ৱাচং অভিকঙ্খামি. সিক্খে নিব্বানমত্তনোতি অত্তনো ৰাগাদীনং নিব্বানত্থায অধিসীলাদীনি সিক্খেয্য. নিদ্দেসে অপুব্বং নত্থি.

৩১. ইতোতি মম মুখতো.

নিদ্দেসে আতপ্পন্তি কিলেসতাপনং. উস্সাহন্তি অসঙ্কোচং. উস্সোড়্হীন্তি বলৱৱীৰিযং. থামন্তি অসিথিলং. ধিতিন্তি ধাৰণং. ৱীৰিযং কৰোহীতি পৰক্কমং কৰোহি. ছন্দং জনেহীতি ৰুচিং উপ্পাদেহি.

৩২. এৱং ৱুত্তে অত্তমনো ধোতকো ভগৱন্তং অভিত্থৱমানো কথংকথাপমোক্খং যাচন্তো ‘‘পস্সামহ’’ন্তি গাথমাহ. তত্থ পস্সামহং দেৱমনুস্সলোকেতি পস্সামি অহং দেৱমনুস্সলোকে. তং তং নমস্সামীতি তং এৱৰূপং তং নমস্সামি. পমুঞ্চাতি পমোচেহি.

নিদ্দেসে পচ্চেকবুদ্ধাতি তং তং আৰম্মণং পাটিযেক্কং চতুসচ্চং সযমেৱ বুদ্ধা পটিৱেধপ্পত্তাতি পচ্চেকবুদ্ধা. সীহসীহোতি অছম্ভিতট্ঠেন সীহানং অতিসীহো. নাগনাগোতি নিক্কিলেসট্ঠেন, মহন্তট্ঠেন ৱা নাগানং অতিনাগো. গণিগণীতি গণৱন্তানং অতীৱ গণৱা. মুনিমুনীতি ঞাণৱন্তানং অতীৱ ঞাণৱা. ৰাজৰাজাতি উত্তমৰাজা. মুঞ্চ মন্তি মোচেহি মং. পমুঞ্চ মন্তি নানাৱিধেন মুঞ্চেহি মং. মোচেহি মন্তি সিথিলং কৰোহি মং. পমোচেহি মন্তি অতীৱ সিথিলং কৰোহি মং. উদ্ধৰ মন্তি মং সংসাৰপঙ্কা উদ্ধৰিত্ৱা থলে পতিট্ঠাপেহি. সমুদ্ধৰ মন্তি সম্মা উদ্ধৰিত্ৱা থলে পতিট্ঠাপেহি মং. ৱুট্ঠাপেহীতি ৱিচিকিচ্ছাসল্লতো অপনেত্ৱা ৱিসুং কৰণৱসেন উট্ঠাপেহি.

৩৩. অথস্স ভগৱা অত্তাধীনমেৱ কথংকথাপমোক্খং ওঘতৰণমুখেন দস্সেন্তো ‘‘নাহ’’ন্তি গাথমাহ. তত্থ নাহং সহিস্সামীতি অহং ন সহিস্সামি ন সক্কোমি. ন ৱাযমিস্সামীতি ৱুত্তং হোতি. পমোচনাযাতি পমোচেতুং. কথংকথিন্তি সকঙ্খং. তৰেসীতি তৰেয্যাসি.

নিদ্দেসে ন ঈহামীতি পযোগং ন কৰোমি. ন সমীহামীতি অতীৱ পযোগং ন কৰোমি. অস্সদ্ধে পুগ্গলেতি ৰতনত্তযে সদ্ধাৱিৰহিতে পুগ্গলে. অচ্ছন্দিকেতি মগ্গফলত্থং ৰুচিৱিৰহিতে. কুসীতেতি সমাধিৱিৰহিতে. হীনৱীৰিযেতি নিব্বীৰিযে. অপ্পটিপজ্জমানেতি পটিপত্তিযা ন পটিপজ্জমানে.

৩৪. এৱং ৱুত্তে অত্তমনতৰো ধোতকো ভগৱন্তং অভিত্থৱমানো অনুসাসনিং যাচন্তো ‘‘অনুসাস ব্ৰহ্মে’’তি গাথমাহ. তত্থ ব্ৰহ্মেতি সেট্ঠৱচনমেতং. তেন ভগৱন্তং আমন্তযমানো আহ ‘‘অনুসাস ব্ৰহ্মে’’তি. ৱিৱেকধম্মন্তি সব্বসঙ্খাৰৱিৱেকং নিব্বানধম্মং. অব্যাপজ্জমানোতি নানপ্পকাৰকং অনাপজ্জমানো. ইধেৱ সন্তোতি ইধেৱ সমানো. অসিতোতি অনিস্সিতো.

৩৫-৭. ইতো পৰা দ্ৱে গাথা মেত্তগূসুত্তে ৱুত্তনযা এৱ. কেৱলঞ্হি তত্থ ধম্মং, ইধ সন্তিন্তি অযং ৱিসেসো. ততিযগাথাযপি পুব্বড্ঢং তত্থ ৱুত্তনযমেৱ. অপৰড্ঢে সঙ্গোতি সজ্জনট্ঠানং, লগ্গনন্তি ৱুত্তং হোতি. সেসং সব্বত্থ পাকটমেৱ.

এৱং ভগৱা ইদম্পি সুত্তং অৰহত্তনিকূটেনেৱ দেসেসি, দেসনাপৰিযোসানে চ ৱুত্তসদিসো এৱ ধম্মাভিসমযো অহোসীতি.

সদ্ধম্মপ্পজ্জোতিকায চূড়নিদ্দেস-অট্ঠকথায

ধোতকমাণৱসুত্তনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. উপসীৱমাণৱসুত্তনিদ্দেসৱণ্ণনা

৩৮. ছট্ঠে উপসীৱসুত্তে – মহন্তমোঘন্তি মহন্তং ওঘং. অনিস্সিতোতি পুগ্গলং ৱা ধম্মং ৱা অনল্লীনো. নো ৱিসহামীতি ন সক্কোমি. আৰম্মণন্তি নিস্সযং. যং নিস্সিতোতি যং ধম্মং ৱা পুগ্গলং ৱা নিস্সিতো.

নিদ্দেসে কামোঘন্তি অনাগামিমগ্গেন কামোঘং. অৰহত্তমগ্গেন ভৱোঘং. সোতাপত্তিমগ্গেন দিট্ঠোঘং. অৰহত্তমগ্গেন অৱিজ্জোঘং তৰেয্যং. সক্যকুলা পব্বজিতোতি ভগৱতো উচ্চাকুলপৰিদীপনৱসেন ৱুত্তং. আলম্বণন্তি অৱত্থৰিত্ৱা ঠানং. নিস্সযন্তি অল্লীযনং. উপনিস্সযন্তি অপস্সযনং.

৩৯. ইদানি যস্মা ব্ৰাহ্মণো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনলাভী তঞ্চ সন্তম্পি নিস্সযং ন জানাতি. তেনস্স ভগৱা তঞ্চ নিস্সযং উত্তৰিঞ্চ নিয্যানপথং দস্সেন্তো ‘‘আকিঞ্চঞ্ঞ’’ন্তি গাথমাহ. তত্থ পেক্খমানোতি তং আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসমাপত্তিং সতো সমাপজ্জিত্ৱা ৱুট্ঠহিত্ৱা চ অনিচ্চাদিৱসেন পস্সমানো. নত্থীতি নিস্সাযাতি তং ‘‘নত্থি কিঞ্চী’’তি পৱত্তং সমাপত্তিং আৰম্মণং কত্ৱা. তৰস্সু ওঘন্তি ততো পভুতি পৱত্তায ৱিপস্সনায যথানুৰূপং চতুব্বিধম্পি ওঘং তৰস্সু. কথাহীতি কথংকথাহি. তণ্হক্খযং নত্তমহাভিপস্সাতি ৰত্তিন্দিৱং নিব্বানং ৱিভূতং কত্ৱা পস্স. এতেনস্স দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰং কথেসি.

নিদ্দেসে তঞ্ঞেৱ ৱিঞ্ঞাণং অভাৱেতীতি আকাসালম্বণং কত্ৱা পৱত্তমহগ্গতৱিঞ্ঞাণং অভাৱেতি অভাৱং গমেতি. ৱিভাৱেতীতি ৱিৱিধা অভাৱং গমেতি. অন্তৰধাপেতীতি অদস্সনং গমেতি. নত্থি কিঞ্চীতি পস্সতীতি অন্তমসো ভঙ্গমত্তম্পিস্স নত্থীতি পস্সতি.

৪০. ইদানি ‘‘কামে পহাযা’’তি সুত্ৱা ৱিক্খম্ভনৱসেন অত্তনা পহীনে কামে সম্পস্সমানো ‘‘সব্বেসূ’’তি গাথমাহ. তত্থ হিত্ৱা মঞ্ঞন্তি অঞ্ঞং ততো হেট্ঠা ছব্বিধম্পি সমাপত্তিং হিত্ৱা. সঞ্ঞাৱিমোক্খে পৰমেতি সত্তসু সঞ্ঞাৱিমোক্খেসু উত্তমে আকিঞ্চঞ্ঞাযতনে. তিট্ঠে নু সো তত্থ অনানুযাযীতি সো পুগ্গলো তত্থ আকিঞ্চঞ্ঞাযতনব্ৰহ্মলোকে অৱিগচ্ছমানো তিট্ঠেয্য নূতি পুচ্ছতি.