২. জীৱিকসুত্তৱণ্ণনা

৯১. দুতিযং অট্ঠুপ্পত্তিৱসেন দেসিতং. একস্মিঞ্হি সমযে ভগৱতি কপিলৱত্থুস্মিং নিগ্ৰোধাৰামে ৱিহৰন্তে ভিক্খূ আগন্তুকভিক্খূনং সেনাসনানি পঞ্ঞাপেন্তা পত্তচীৱৰানি পটিসামেন্তা সামণেৰা চ লাভভাজনীযট্ঠানে সম্পত্তসম্পত্তানং লাভং গণ্হন্তা উচ্চাসদ্দা মহাসদ্দা অহেসুং. তং সুত্ৱা ভগৱা ভিক্খূ পণামেসি. তে কিৰ সব্বেৱ নৱা অধুনাগতা ইমং ধম্মৱিনযং. তং ঞত্ৱা মহাব্ৰহ্মা আগন্ত্ৱা ‘‘অভিনন্দতু, ভন্তে, ভগৱা ভিক্খুসঙ্ঘ’’ন্তি (ম. নি. ২.১৫৮) তেসং পণামিতভিক্খূনং অনুগ্গণ্হনং যাচি. ভগৱা তস্স ওকাসং অকাসি. অথ মহাব্ৰহ্মা ‘‘কতাৱকাসো খোম্হি ভগৱতা’’তি ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কামি. অথ ভগৱা ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘো আগচ্ছতূ’’তি আনন্দত্থেৰস্স আকাৰং দস্সেসি. অথ তে ভিক্খূ আনন্দত্থেৰেন পক্কোসিতা ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা সাৰজ্জমানৰূপা একমন্তং নিসীদিংসু. ভগৱা তেসং সপ্পাযদেসনং ৱীমংসন্তো ‘‘ইমে আমিসহেতু পণামিতা, পিণ্ডিযালোপধম্মদেসনা নেসং সপ্পাযা’’তি চিন্তেত্ৱা ‘‘অন্তমিদং, ভিক্খৱে’’তি ইমং দেসনং দেসেসি.

তত্ৰাযং অন্তসদ্দো ‘‘সন্তি, ভিক্খৱে, একে সমণব্ৰাহ্মণা পুব্বন্তকপ্পিকা পুব্বন্তানুদিট্ঠিনো’’তিআদীসু (দী. নি. ১.২৯) কোট্ঠাসে আগতো. ‘‘অন্তমকাসি দুক্খস্স, অন্তৱা অযং লোকো পৰিৱটুমো’’তিআদীসু (দী. নি. ১.৫৫) পৰিচ্ছেদে. ‘‘হৰিতন্তং ৱা পথন্তং ৱা সেলন্তং ৱা’’তিআদীসু (ম. নি. ১.৩০৪) মৰিযাদাযং. ‘‘অন্তং অন্তগুণ’’ন্তিআদীসু (দী. নি. ২.৩৭৭; খু. পা. ৩.দ্ৱত্তিংসাকাৰ) সৰীৰাৱযৱে ‘‘চৰন্তি লোকে পৰিৱাৰছন্না, অন্তো অসুদ্ধা বহি সোভমানা’’তিআদীসু (সং. নি. ১.১২২; মহানি. ১৯১) চিত্তে. ‘‘অপ্পেকচ্চানি উপ্পলানি ৱা পদুমানি ৱা পুণ্ডৰীকানি ৱা উদকে জাতানি উদকে সংৱড্ঢানি উদকানুগ্গতানি অন্তো নিমুগ্গপোসীনী’’তিআদীসু (দী. নি. ২.৬৯; সং. নি. ১.১৭২; মহাৱ. ৯) অব্ভন্তৰে.

‘‘মিগানং কোট্ঠুকো অন্তো, পক্খীনং পন ৱাযসো;

এৰণ্ডো অন্তো ৰুক্খানং, তযো অন্তা সমাগতা’’তি. (জা. ১.৩.১৩৫) –

আদীসু লামকে. ইধাপি লামকে এৱ দট্ঠব্বো. তস্মা অন্তমিদং ভিক্খৱে জীৱিকানন্তি ভিক্খৱে ইদং জীৱিকানং অন্তং পচ্ছিমং লামকং, সব্বনিহীনং জীৱিতন্তি অত্থো. যদিদং পিণ্ডোল্যন্তি যং ইদং পিণ্ডপৰিযেসনেন ভিক্খাচৰিযায জীৱিকং কপ্পেন্তস্স জীৱিতং. অযং পনেত্থ পদত্থো – পিণ্ডায উলতীতি পিণ্ডোলো, তস্স কম্মং পিণ্ডোল্যং, পিণ্ডপৰিযেসনেন জীৱিকাতি অত্থো.

অভিসাপোতি অক্কোসো. কুপিতা হি মনুস্সা অত্তনো পচ্চত্থিকং ‘‘পিলোতিকখণ্ডং নিৱাসেত্ৱা কপালহত্থো পিণ্ডং পৰিযেসমানো চৰেয্যাসী’’তি অক্কোসন্তি. অথ ৱা ‘‘কিং তুয্হং অকাতব্বং অত্থি, যো ত্ৱং এৱং বলৱীৰিযূপপন্নোপি হিৰোত্তপ্পং পহায কপণো পিণ্ডোলো ৱিচৰসি পত্তপাণী’’তি এৱম্পি অক্কোসন্তিযেৱ. তঞ্চ খো এতন্তি তং এতং অভিসপম্পি সমানং পিণ্ডোল্যং. কুলপুত্তা উপেন্তি অত্থৱসিকাতি মম সাসনে জাতিকুলপুত্তা চ আচাৰকুলপুত্তা চ অত্থৱসিকা কাৰণৱসিকা হুত্ৱা কাৰণৱসং পটিচ্চ উপেন্তি উপগচ্ছন্তি.

ৰাজাভিনীতাতিআদীসু যে ৰঞ্ঞো সন্তকং খাদিত্ৱা ৰঞ্ঞা বন্ধনাগাৰে বন্ধাপিতা পলাযিত্ৱা পব্বজন্তি, তে ৰঞ্ঞা বন্ধনং অভিনীতত্তা ৰাজাভিনীতা নাম. যে পন চোৰেহি অটৱিযং গহেত্ৱা একচ্চেসু মাৰিযমানেসু একচ্চে ‘‘মযং সামি তুম্হেহি ৱিস্সট্ঠা গেহং অনজ্ঝাৱসিত্ৱা পব্বজিস্সাম, তত্থ তত্থ যং যং বুদ্ধপূজাদিপুঞ্ঞং কৰিস্সাম, ততো ততো তুম্হাকং পত্তিং দস্সামা’’তি তেহি ৱিস্সট্ঠা পব্বজন্তি, তে চোৰাভিনীতা নাম চোৰেহি মাৰেতব্বতং অভিনীতত্তা. যে পন ইণং গহেত্ৱা পটিদাতুং অসক্কোন্তা পলাযিত্ৱা পব্বজন্তি, তে ইণট্টা নাম. তঞ্চ খো এতং পিণ্ডোল্যং কুলপুত্তা মম সাসনে নেৱ ৰাজাভিনীতা…পে… ন আজীৱিকাপকতা উপেন্তি, অপিচ খো ‘‘ওতিণ্ণম্হা জাতিযা…পে… পঞ্ঞাযেথা’’তি উপেন্তীতি পদসম্বন্ধো.

তত্থ ওতিণ্ণম্হাতি ওতিণ্ণা অম্হা. জাতিযাতিআদীসু তম্হি তম্হি সত্তনিকাযে খন্ধানং পঠমাভিনিব্বত্তি জাতি, পৰিপাকো জৰা, ভেদো মৰণং. ঞাতিৰোগভোগসীলদিট্ঠিব্যসনেহি ফুট্ঠস্স সন্তাপো অন্তো নিজ্ঝানং সোকো, তেহি ফুট্ঠস্স ৱচীৱিপ্পলাপো পৰিদেৱো. অনিট্ঠফোট্ঠব্বপটিহতকাযস্স কাযপীড়নং দুক্খং, আঘাতৱত্থূসু উপহতচিত্তস্স চেতোপীড়নং দোমনস্সং. ঞাতিব্যসনাদীহি এৱ ফুট্ঠস্স পৰিদেৱেনপি অধিৱাসেতুং অসমত্থস্স চিত্তসন্তাপসমুট্ঠিতো ভুসো আযাসো উপাযাসো. এতেহি জাতিআদীহি ওতিণ্ণা দুক্খোতিণ্ণা, তেহি জাতিআদিদুক্খেহি অন্তো অনুপৱিট্ঠা. দুক্খপৰেতাতি তেহি দুক্খদুক্খৱত্থূহি অভিভূতা. জাতিআদযো হি দুক্খস্স ৱত্থুভাৱতো দুক্খা, দুক্খভাৱতো চ সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসা দুক্খাতি. অপ্পেৱ নাম…পে… পঞ্ঞাযেথাতি ইমস্স সকলস্স ৱট্টদুক্খৰাসিস্স পৰিচ্ছেদকৰণং ওসানকিৰিযা অপি নাম পঞ্ঞাযেয্য.

সো চ হোতি অভিজ্ঝালূতি ইদং যো কুলপুত্তো ‘‘দুক্খস্সন্তং কৰিস্সামী’’তি পুব্বে চিত্তং উপ্পাদেত্ৱা পব্বজিতো অপৰভাগে তং পব্বজ্জং তথাৰূপং কাতুং ন সক্কোতি, তং দস্সেতুং ৱুত্তং. তত্থ অভিজ্ঝালূতি পৰভণ্ডানং অভিজ্ঝাযিতা. তিব্বসাৰাগোতি বলৱৰাগো. ব্যাপন্নচিত্তোতি ব্যাপাদেন পূতিভূতত্তা ৱিপন্নচিত্তো. পদুট্ঠমনসঙ্কপ্পোতি তিখিণসিঙ্গো ৱিয চণ্ডগোণো পৰেসং উপঘাতৱসেন দুট্ঠচিত্তো. মুট্ঠস্সতীতি ভত্তনিক্খিত্তকাকো ৱিয, মংসনিক্খিত্তসুনখো ৱিয চ নট্ঠস্সতি, ইধ কতং এত্থ ন সৰতি. অসম্পজানোতি নিপ্পঞ্ঞো খন্ধাদিপৰিচ্ছেদৰহিতো. অসমাহিতোতি চণ্ডসোতে বদ্ধনাৱা ৱিয অসণ্ঠিতো. ৱিব্ভন্তচিত্তোতি পন্থাৰুড়্হমিগো ৱিয ভন্তমনো. পাকতিন্দ্ৰিযোতি যথা গিহী সংৱৰাভাৱেন পৰিগ্গহপৰিজনে ওলোকেন্তি অসংৱুতিন্দ্ৰিযা, এৱং অসংৱুতিন্দ্ৰিযো হোতি.

ছৱালাতন্তি ছৱানং দড্ঢট্ঠানে অলাতং. উভতোপদিত্তং মজ্ঝে গূথগতন্তি পমাণেন অট্ঠঙ্গুলমত্তং উভতো দ্ৱীসু কোটীসু আদিত্তং মজ্ঝে গূথমক্খিতং. নেৱ গামেতি সচে হি তং যুগনঙ্গলগোপানসিপক্খপাসকাদীনং অত্থায উপনেতুং সক্কা অস্স গামে কট্ঠত্থং ফৰেয্য. সচে খেত্তকুটিযা কট্ঠত্থৰমঞ্চকাদীনং অত্থায উপনেতুং সক্কা অস্স, অৰঞ্ঞে কট্ঠত্থং ফৰেয্য. যস্মা পন উভযত্থাপি ন সক্কা, তস্মা এৱং ৱুত্তং. তথূপমাহন্তি তথূপমং ছৱালাতসদিসং অহং ইমং যথাৱুত্তপুগ্গলং ৱদামি. গিহিভোগা চ পৰিহীনোতি যো অগাৰে ৱসন্তেহি গিহীহি দাযজ্জে ভাজিযমানে অঞ্ঞথা চ ভোগো লদ্ধব্বো অস্স, ততো চ পৰিহীনো. সামঞ্ঞত্থঞ্চাতি আচৰিযুপজ্ঝাযানং ওৱাদে ঠত্ৱা পৰিযত্তিপটিৱেধৱসেন পত্তব্বং সামঞ্ঞত্থঞ্চ ন পৰিপূৰেতি. ইমং পন উপমং সত্থা ন দুস্সীলস্স ৱসেন আহৰি, পৰিসুদ্ধসীলস্স পন অলসস্স অভিজ্ঝাদীহি দোসেহি দূসিতচিত্তস্স পুগ্গলস্স ৱসেন আহৰীতি ৱেদিতব্বং.

গাথাসু গিহিভোগাতি কামসুখসম্ভোগতো. পৰিহীনোতি জীনো. সামঞ্ঞত্থন্তি পটিৱেধবাহুসচ্চঞ্চেৱ পৰিযত্তিবাহুসচ্চঞ্চ. তাদিসো হি অসুতং সোতুং সুতং পৰিযোদাপেতুং ন সক্কোতি অলসভাৱতো. দুট্ঠু ভগোতি দুব্ভগো, অলক্খিকো কাড়কণ্ণিপুৰিসো. পৰিধংসমানোতি ৱিনস্সমানো. পকিৰেতীতি ৱিকিৰেতি ৱিদ্ধংসেতি. সব্বমেতং ভাৱিনো সামঞ্ঞত্থস্স অনুপ্পাদনমেৱ সন্ধায ৱুত্তং. ছৱালাতংৱ নস্সতীতি সো তাদিসো পুগ্গলো যথাৱুত্তং ছৱালাতং ৱিয কস্সচি অনুপযুজ্জমানো এৱ নস্সতি উভতো পৰিভট্ঠভাৱতো. এৱং ‘‘কাযৱাচাহি অকতৱীতিক্কমোপি চিত্তং অৱিসোধেন্তো নস্সতি, পগেৱ কতৱীতিক্কমো দুস্সীলো’’তি তস্স অপাযদুক্খভাগিভাৱদস্সনেন দুস্সীলে আদীনৱং দস্সেত্ৱা ততো সত্তে ৱিৱেচেতুকামো ‘‘কাসাৱকণ্ঠা’’তিআদিনা গাথাদ্ৱযমাহ. তস্সত্থো হেট্ঠা ৱুত্তো এৱ.

দুতিযসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.