৭. নিব্বানধাতুসুত্তৱণ্ণনা

৪৪. সত্তমে দ্ৱেমাতি দ্ৱে ইমা. ৱানং ৱুচ্চতি তণ্হা, নিক্খন্তং ৱানতো, নত্থি ৱা এত্থ ৱানং, ইমস্মিং ৱা অধিগতে ৱানস্স অভাৱোতি নিব্বানং, তদেৱ নিস্সত্তনিজ্জীৱট্ঠেন সভাৱধাৰণট্ঠেন চ ধাতূতি নিব্বানধাতু. যদিপি তস্সা পৰমত্থতো ভেদো নত্থি, পৰিযাযেন পন পঞ্ঞাযতীতি তং পৰিযাযভেদং সন্ধায ‘‘দ্ৱেমা, ভিক্খৱে, নিব্বানধাতুযো’’তি ৱত্ৱা যথাধিপ্পেতপ্পভেদং দস্সেতুং ‘‘সউপাদিসেসা’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ তণ্হাদীহি ফলভাৱেন উপাদীযতীতি উপাদি, খন্ধপঞ্চকং. উপাদিযেৱ সেসোতি উপাদিসেসো, সহ উপাদিসেসেনাতি সউপাদিসেসা, তদভাৱতো অনুপাদিসেসা.

অৰহন্তি আৰককিলেসো, দূৰকিলেসোতি অত্থো. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা –

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰহং হোতি, আৰকাস্স হোন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, সংকিলেসিকা পোনোব্ভৱিকা, সদৰা দুক্খৱিপাকা, আযতিং জাতিজৰামৰণিযা. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰহং হোতী’’তি (ম. নি. ১.৪৩৪).

খীণাসৱোতি কামাসৱাদযো চত্তাৰোপি আসৱা অৰহতো খীণা সমুচ্ছিন্না পহীনা পটিপ্পস্সদ্ধা অভব্বুপ্পত্তিকা ঞাণগ্গিনা দড্ঢাতি খীণাসৱো. ৱুসিতৱাতি গৰুসংৱাসেপি অৰিযমগ্গেপি দসসু অৰিযৱাসেসুপি ৱসি পৰিৱসি পৰিৱুট্ঠো ৱুট্ঠৱাসো চিণ্ণচৰণোতি ৱুসিতৱা. কতকৰণীযোতি পুথুজ্জনকল্যাণকং উপাদায সত্ত সেখা চতূহি মগ্গেহি কৰণীযং কৰোন্তি নাম, খীণাসৱস্স সব্বকৰণীযানি কতানি পৰিযোসিতানি, নত্থি উত্তৰিং কৰণীযং দুক্খক্খযাধিগমাযাতি কতকৰণীযো. ৱুত্তম্পি চেতং –

‘‘তস্স সম্মা ৱিমুত্তস্স, সন্তচিত্তস্স ভিক্খুনো;

কতস্স পটিচযো নত্থি, কৰণীযং ন ৱিজ্জতী’’তি. (অ. নি. ৬.৫৫; মহাৱ. ২৪৪);

ওহিতভাৰোতি তযো ভাৰা – খন্ধভাৰো, কিলেসভাৰো, অভিসঙ্খাৰভাৰোতি. তস্সিমে তযোপি ভাৰা ওহিতা ওৰোপিতা নিক্খিত্তা পাতিতাতি ওহিতভাৰো. অনুপ্পত্তসদত্থোতি অনুপ্পত্তো সদত্থং, সকত্থন্তি ৱুত্তং হোতি, ককাৰস্স দকাৰো কতো. অনুপ্পত্তো সদত্থো এতেনাতি অনুপ্পত্তসদত্থো, সদত্থোতি চ অৰহত্তং ৱেদিতব্বং. তঞ্হি অত্তুপনিবন্ধট্ঠেন অত্তনো অৱিজহনট্ঠেন অত্তনো পৰমত্থেন চ অত্তনো অত্থত্তা সকত্থো হোতি. পৰিক্খীণভৱসংযোজনোতি কামৰাগসংযোজনং, পটিঘসংযোজনং, মানদিট্ঠিৱিচিকিচ্ছাসীলব্বতপৰামাসভৱৰাগইস্সামচ্ছৰিযঅৱিজ্জাসংযোজনন্তি ইমানি সত্তে ভৱেসু. ভৱং ৱা ভৱেন সংযোজেন্তি উপনিবন্ধন্তীতি ভৱসংযোজনানি নাম. তানি অৰহতো পৰিক্খীণানি, পহীনানি, ঞাণগ্গিনা, দড্ঢানীতি পৰিক্খীণভৱসংযোজনো. সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তোতি এত্থ সম্মদঞ্ঞাতি সম্মা অঞ্ঞায, ইদং ৱুত্তং হোতি – খন্ধানং খন্ধট্ঠং, আযতনানং আযতনট্ঠং, ধাতূনং সুঞ্ঞট্ঠং, দুক্খস্স পীড়নট্ঠং, সমুদযস্স পভৱট্ঠং, নিৰোধস্স সন্তট্ঠং, মগ্গস্স দস্সনট্ঠং ‘‘সব্বে সঙ্খাৰা অনিচ্চা’’তি এৱমাদিভেদং ৱা সম্মা যথাভূতং অঞ্ঞায জানিত্ৱা তীৰযিত্ৱা তুলযিত্ৱা ৱিভাৱেত্ৱা ৱিভূতং কত্ৱা. ৱিমুত্তোতি দ্ৱে ৱিমুত্তিযো চিত্তস্স চ ৱিমুত্তি নিব্বানঞ্চ. অৰহা হি সব্বকিলেসেহি ৱিমুত্তত্তা চিত্তৱিমুত্তিযাপি ৱিমুত্তো, নিব্বানেপি ৱিমুত্তোতি. তেন ৱুত্তং ‘‘সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তো’’তি.

তস্স তিট্ঠন্তেৱ পঞ্চিন্দ্ৰিযানীতি তস্স অৰহতো চৰিমভৱহেতুভূতং কম্মং যাৱ ন খীযতি, তাৱ তিট্ঠন্তিযেৱ চক্খাদীনি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি. অৱিঘাতত্তাতি অনুপ্পাদনিৰোধৱসেন অনিৰুদ্ধত্তা. মনাপামনাপন্তি ইট্ঠানিট্ঠং ৰূপাদিগোচৰং. পচ্চনুভোতীতি ৱিন্দতি পটিলভতি. সুখদুক্খং পটিসংৱেদেতীতি ৱিপাকভূতং সুখঞ্চ দুক্খঞ্চ পটিসংৱেদেতি তেহি দ্ৱাৰেহি পটিলভতি.

এত্তাৱতা উপাদিসেসং দস্সেত্ৱা ইদানি সউপাদিসেসং নিব্বানধাতুং দস্সেতুং ‘‘তস্স যো’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ তস্সাতি তস্স সউপাদিসেসস্স সতো অৰহতো. যো ৰাগক্খযোতি ৰাগস্স খযো খীণাকাৰো অভাৱো অচ্চন্তমনুপ্পাদো. এস নযো সেসেসুপি. এত্তাৱতা ৰাগাদিক্খযো সউপাদিসেসা নিব্বানধাতূতি দস্সিতং হোতি.

ইধেৱাতি ইমস্মিংযেৱ অত্তভাৱে. সব্বৱেদযিতানীতি সুখাদযো সব্বা অব্যাকতৱেদনা, কুসলাকুসলৱেদনা পন পুব্বেযেৱ পহীনাতি. অনভিনন্দিতানীতি তণ্হাদীহি ন অভিনন্দিতানি. সীতিভৱিস্সন্তীতি অচ্চন্তৱূপসমেন সঙ্খাৰদৰথপটিপ্পস্সদ্ধিযা সীতলী ভৱিস্সন্তি, অপ্পটিসন্ধিকনিৰোধেন নিৰুজ্ঝিস্সন্তীতি অত্থো. ন কেৱলং ৱেদযিতানিযেৱ, সব্বেপি পন খীণাসৱসন্তানে পঞ্চক্খন্ধা নিৰুজ্ঝিস্সন্তি, ৱেদযিতসীসেন দেসনা কতা.

গাথাসু চক্খুমতাতি বুদ্ধচক্খু, ধম্মচক্খু, দিব্বচক্খু, পঞ্ঞাচক্খু, সমন্তচক্খূতি পঞ্চহি চক্খূহি চক্খুমতা. অনিস্সিতেনাতি তণ্হাদিট্ঠিনিস্সযৱসেন কঞ্চি ধম্মং অনিস্সিতেন, ৰাগবন্ধনাদীহি ৱা অবন্ধেন. তাদিনাতি ছড়ঙ্গুপেক্খাৱসেন সব্বত্থ ইট্ঠাদীসু একসভাৱতাসঙ্খাতেন তাদিলক্খণেন তাদিনা. দিট্ঠধম্মিকাতি ইমস্মিং অত্তভাৱে ভৱা ৱত্তমানা. ভৱনেত্তিসঙ্খযাতি ভৱনেত্তিযা তণ্হায পৰিক্খযা. সম্পৰাযিকাতি সম্পৰাযে খন্ধভেদতো পৰভাগে ভৱা. যম্হীতি যস্মিং অনুপাদিসেসনিব্বানে. ভৱানীতি লিঙ্গৱিপল্লাসেন ৱুত্তং, উপপত্তিভৱা সব্বসো অনৱসেসা নিৰুজ্ঝন্তি, ন পৱত্তন্তি.

তেতি তে এৱং ৱিমুত্তচিত্তা. ধম্মসাৰাধিগমাতি ৱিমুত্তিসাৰত্তা ইমস্স ধম্মৱিনযস্স, ধম্মেসু সাৰভূতস্স অৰহত্তস্স অধিগমনতো. খযেতি ৰাগাদিক্খযভূতে নিব্বানে ৰতা অভিৰতা. অথ ৱা নিচ্চভাৱতো সেট্ঠভাৱতো চ ধম্মেসু সাৰন্তি ধম্মসাৰং, নিব্বানং. ৱুত্তঞ্হেতং ‘‘ৱিৰাগো সেট্ঠো ধম্মানং (ধ. প. ২৭৩), ৱিৰাগো তেসং অগ্গমক্খাযতী’’তি (ইতিৱু. ৯০; অ. নি. ৪.৩৪) চ. তস্স ধম্মসাৰস্স অধিগমহেতু খযে সব্বসঙ্খাৰপৰিক্খযে অনুপাদিসেসনিব্বানে ৰতা. পহংসূতি পজহিংসু. তেতি নিপাতমত্তং. সেসং ৱুত্তনযমেৱ.

সত্তমসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.