৬. অজাতসুত্তৱণ্ণনা

৪৩. ছট্ঠে অত্থি, ভিক্খৱেতি কা উপ্পত্তি? একদিৱসং কিৰ ভগৱতা অনেকপৰিযাযেন সংসাৰে আদীনৱং পকাসেত্ৱা তদুপসমনাদিৱসেন নিব্বানপটিসংযুত্তায ধম্মদেসনায কতায ভিক্খূনং এতদহোসি ‘‘অযং সংসাৰো ভগৱতা অৱিজ্জাদীহি কাৰণেহি সহেতুকো ৱুত্তো, নিব্বানস্স পন তদুপসমস্স ন কিঞ্চি কাৰণং ৱুত্তং, তযিদং অহেতুকং কথং সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন উপলব্ভতী’’তি. অথ ভগৱা তেসং ভিক্খূনং ৱিমতিৱিধমনত্থঞ্চেৱ, ‘‘ইধ সমণব্ৰাহ্মণানং ‘নিব্বানং নিব্বান’ন্তি ৱাচাৱত্থুমত্তমেৱ, নত্থি হি পৰমত্থতো নিব্বানং নাম অনুপলব্ভমানসভাৱত্তা’’তি লোকাযতিকাদযো ৱিয ৱিপ্পটিপন্নানং বহিদ্ধা চ পুথুদিট্ঠিগতিকানং মিচ্ছাৱাদভঞ্জনত্থঞ্চ, অমতমহানিব্বানস্স পৰমত্থতো অত্থিভাৱদীপনত্থং তস্স চ নিস্সৰণভাৱাদিআনুভাৱৱন্ততাদীপনত্থং পীতিৱেগেন উদানৱসেন ইদং সুত্তং অভাসি. তথা হি ইদং সুত্তং উদানেপি (উদা. ৭২-৭৪) সঙ্গীতং.

তত্থ অত্থীতি ৱিজ্জতি পৰমত্থতো উপলব্ভতি. অজাতং অভূতং অকতং অসঙ্খতন্তি সব্বানিপি পদানি অঞ্ঞমঞ্ঞৱেৱচনানি. অথ ৱা ৱেদনাদযো ৱিয হেতুপচ্চযসমৱাযসঙ্খাতায কাৰণসামগ্গিযা ন জাতং ন নিব্বত্তন্তি অজাতং. কাৰণেন ৱিনা সযমেৱ ন ভূতং ন পাতুভূতং ন উপ্পন্নন্তি অভূতং. এৱং অজাতত্তা অভূতত্তা চ যেন কেনচি কাৰণেন ন কতন্তি অকতং. জাতভূতকতসভাৱো চ নামৰূপাদীনং সঙ্খতধম্মানং হোতি, ন অসঙ্খতসভাৱস্স নিব্বানস্সাতি দস্সনত্থং অসঙ্খতন্তি ৱুত্তং. পটিলোমতো ৱা সমেচ্চ সম্ভুয্য পচ্চযেহি কতন্তি সঙ্খতং, তথা ন সঙ্খতং, সঙ্খতলক্খণৰহিতন্তি চ অসঙ্খতন্তি এৱং অনেকেহি কাৰণেহি নিব্বত্তিতভাৱে পটিসিদ্ধে ‘‘সিযা নু খো একেনেৱ কাৰণেন কত’’ন্তি আসঙ্কাযং ‘‘ন কেনচি কত’’ন্তি দস্সনত্থং ‘‘অকত’’ন্তি ৱুত্তং. এৱং অপ্পচ্চযম্পি সমানং ‘‘সযমেৱ নু খো ইদং ভূতং পাতুভূত’’ন্তি আসঙ্কাযং তন্নিৱত্তনত্থং ‘‘অভূত’’ন্তি ৱুত্তং. অযঞ্চ এতস্স অসঙ্খতাকতাভূতভাৱো সব্বেন সব্বং অজাতিধম্মত্তাতি দস্সেতুং ‘‘অজাত’’ন্তি ৱুত্তন্তি. এৱমেতেসং চতুন্নম্পি পদানং সাত্থকভাৱো ৱেদিতব্বো.

ইতি ভগৱা ‘‘অত্থি, ভিক্খৱে, অজাতং অভূতং অকতং অসঙ্খত’’ন্তি পৰমত্থতো নিব্বানস্স অত্থিভাৱং ৱত্ৱা তত্থ হেতুং দস্সেন্তো ‘‘নো চেতং, ভিক্খৱে’’তিআদিমাহ. তস্সাযং সঙ্খেপো – ভিক্খৱে, যদি অজাতাদিসভাৱা অসঙ্খতা ধাতু ন অভৱিস্স ন সিযা, ইধ লোকে জাতাদিসভাৱস্স ৰূপাদিক্খন্ধপঞ্চকসঙ্খাতস্স সঙ্খাৰগতস্স নিস্সৰণং অনৱসেসৱট্টুপসমো ন পঞ্ঞাযেয্য ন উপলব্ভেয্য ন সম্ভৱেয্য. নিব্বানঞ্হি আৰম্মণং কত্ৱা পৱত্তমানা সম্মাদিট্ঠিআদযো অৰিযমগ্গধম্মা অনৱসেসতো কিলেসে সমুচ্ছিন্দন্তি, তেনেত্থ সব্বস্সপি ৱট্টদুক্খস্স অপ্পৱত্তি অপগমো নিস্সৰণং পঞ্ঞাযতি.

এৱং ব্যতিৰেকৱসেন নিব্বানস্স অত্থিভাৱং দস্সেত্ৱা ইদানি অন্ৱযৱসেনপি তং দস্সেতুং ‘‘যস্মা চ খো’’তিআদি ৱুত্তং, তং ৱুত্তত্থমেৱ. এত্থ চ যস্মা ‘‘অপচ্চযা ধম্মা, অসঙ্খতা ধম্মা (ধ. স. দুকমাতিকা ৭, ৮). অত্থি, ভিক্খৱে, তদাযতনং, যত্থ নেৱ পথৱী (উদা. ৭১). ইদম্পি খো ঠানং দুদ্দসং যদিদং সব্বসঙ্খাৰসমথো সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গো (মহাৱ. ৭; ম. নি. ১.২৮১). অসঙ্খতঞ্চ ৱো, ভিক্খৱে, ধম্মং দেসেস্সামি অসঙ্খতগামিনিঞ্চ পটিপদ’’ন্তিআদীহি (সং. নি. ৪.৩৬৬) অনেকেহি সুত্তপদেহি ‘‘অত্থি, ভিক্খৱে, অজাত’’ন্তি ইমিনাপি সুত্তেন নিব্বানধাতুযা পৰমত্থতো সব্ভাৱো সব্বলোকং অনুকম্পমানেন সম্মাসম্বুদ্ধেন দেসিতো, তস্মা ন পটিক্খিপিতব্বং. তত্থ অপ্পচ্চক্খকাৰীনম্পি ৱিঞ্ঞূনং কঙ্খা ৱা ৱিমতি ৱা নত্থি এৱ. যে পন অবুদ্ধিপুগ্গলা, তেসং ৱিমতিৱিনোদনত্থং অযমেত্থ অধিপ্পাযনিদ্ধাৰণমুখেন যুত্তিৱিচাৰণা – যথা পৰিঞ্ঞেয্যতায সউত্তৰানং কামানং ৰূপানঞ্চ পটিপক্খভূতং তব্বিধুৰসভাৱং নিস্সৰণং পঞ্ঞাযতি, এৱং তংসভাৱানং সব্বেসং সঙ্খতধম্মানং পটিপক্খভূতেন তব্বিধুৰসভাৱেন নিস্সৰণেন ভৱিতব্বং. যঞ্চেতং নিস্সৰণং, সা অসঙ্খতা ধাতু. কিঞ্চ ভিয্যো, সঙ্খতধম্মাৰম্মণং ৱিপস্সনাঞাণং অপি অনুলোমঞাণং কিলেসে সমুচ্ছেদৱসেন পজহিতুং ন সক্কোতি, তথা সম্মুতিসচ্চাৰম্মণং পঠমজ্ঝানাদীসু ঞাণং ৱিক্খম্ভনৱসেনেৱ কিলেসে পজহতি, ন সমুচ্ছেদৱসেন. ইতি সঙ্খতধম্মাৰম্মণস্স সম্মুতিসচ্চাৰম্মণস্স চ ঞাণস্স কিলেসানং সমুচ্ছেদপ্পহানে অসমত্থভাৱতো তেসং সমুচ্ছেদপ্পহানকৰস্স অৰিযমগ্গঞাণস্স তদুভযৱিপৰীতসভাৱেন আৰম্মণেন ভৱিতব্বং, সা অসঙ্খতা ধাতু. তথা ‘‘অত্থি, ভিক্খৱে, অজাতং অভূতং অকতং অসঙ্খত’’ন্তি ইদং নিব্বানস্স পৰমত্থতো অত্থিভাৱজোতকৱচনং অৱিপৰীতত্থং ভগৱতা ভাসিতত্তা. যঞ্হি ভগৱতা ভাসিতং, তং অৱিপৰীতত্থং পৰমত্থন্তি যথা তং ‘‘সব্বে সঙ্খাৰা অনিচ্চা, সব্বে সঙ্খাৰা দুক্খা, সব্বে ধম্মা অনত্তা’’তি (ধ. প. ২৭৭-২৭৯; চূড়নি. হেমকমাণৱপুচ্ছানিদ্দেস ৫৬). তথা নিব্বানসদ্দো কত্থচি ৱিসযে যথাভূতপৰমত্থৱিসযো উপচাৰৱুত্তিসব্ভাৱতো সেয্যথাপি সীহসদ্দো. অথ ৱা অত্থেৱ পৰমত্থতো অসঙ্খতাধাতু ইতৰতব্বিপৰীতৱিনিমুত্তসভাৱত্তা সেয্যথাপি পথৱীধাতু ৱেদনাতি. এৱমাদীহি নযেহি যুত্তিতোপি অসঙ্খতায ধাতুযা পৰমত্থতো অত্থিভাৱো ৱেদিতব্বো.

গাথাসু জাতন্তি জাযনট্ঠেন জাতং, জাতিলক্খণপ্পত্তন্তি অত্থো. ভূতন্তি ভৱনট্ঠেন ভূতং, অহুত্ৱা সম্ভূতন্তি অত্থো. সমুপ্পন্নন্তি সহিতভাৱেন উপ্পন্নং, সহিতেহি ধম্মেহি চ উপ্পন্নন্তি অত্থো. কতন্তি কাৰণভূতেহি পচ্চযেহি নিব্বত্তিতং. সঙ্খতন্তি তেহিযেৱ সমেচ্চ সম্ভুয্য কতন্তি সঙ্খতং, সব্বমেতং পচ্চযনিব্বত্তস্স অধিৱচনং. নিচ্চসাৰাদিৱিৰহিততো অদ্ধুৱং. জৰায মৰণেন চ একন্তেনেৱ সঙ্ঘটিতং সংসট্ঠন্তি জৰামৰণসঙ্ঘাতং. ‘‘জৰামৰণসঙ্ঘট্ট’’ন্তিপি পঠন্তি, জৰায মৰণেন চ উপদ্দুতং পীড়িতন্তি অত্থো. অক্খিৰোগাদীনং অনেকেসং ৰোগানং নীড়ং কুলাৱকন্তি ৰোগনীড়ং. সৰসতো উপক্কমতো চ পভঙ্গুপৰমসীলতায পভঙ্গুৰং.

চতুব্বিধো আহাৰো চ তণ্হাসঙ্খাতা নেত্তি চ পভৱো সমুট্ঠানং এতস্সাতি আহাৰনেত্তিপ্পভৱং. সব্বোপি ৱা পচ্চযো আহাৰো. ইধ পন তণ্হায নেত্তিগ্গহণেন গহিতত্তা তণ্হাৱজ্জা ৱেদিতব্বা. তস্মা আহাৰো চ নেত্তি চ পভৱো এতস্সাতি আহাৰনেত্তিপ্পভৱং. আহাৰো এৱ ৱা নযনট্ঠেন পৱত্তনট্ঠেন নেত্তীতি এৱম্পি আহাৰনেত্তিপ্পভৱং. নালং তদভিনন্দিতুন্তি তং উপাদানক্খন্ধপঞ্চকং এৱং পচ্চযাধীনৱুত্তিকং, ততো এৱ অনিচ্চং, দুক্খঞ্চ তণ্হাদিট্ঠীহি অভিনন্দিতুং অস্সাদেতুং ন যুত্তং.

তস্স নিস্সৰণন্তি ‘‘জাতং ভূত’’ন্তিআদিনা ৱুত্তস্স তস্স সক্কাযস্স নিস্সৰণং নিক্কমো অনুপসন্তসভাৱস্স ৰাগাদিকিলেসস্স সব্বসঙ্খাৰস্স চ অভাৱেন তদুপসমভাৱেন পসত্থভাৱেন চ সন্তং, তক্কঞাণস্স অগোচৰভাৱতো অতক্কাৱচৰং, নিচ্চট্ঠেন ধুৱং, ততো এৱ অজাতং অসমুপ্পন্নং, সোকহেতূনং অভাৱতো অসোকং, ৱিগতৰাগাদিৰজত্তা ৱিৰজং, সংসাৰদুক্খট্টিতেহি পটিপজ্জিতব্বত্তা পদং, জাতিআদিদুক্খধম্মানং নিৰোধহেতুতায নিৰোধো দুক্খধম্মানং, সব্বসঙ্খাৰানং উপসমহেতুতায সঙ্খাৰূপসমো, ততো এৱ অচ্চন্তসুখতায সুখোতি সব্বপদেহি অমতমহানিব্বানমেৱ থোমেতি. এৱং ভগৱা পঠমগাথায ব্যতিৰেকৱসেন, দুতিযগাথায অন্ৱযৱসেন চ নিব্বানং ৱিভাৱেসি.

ছট্ঠসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.