১২. দিট্ঠিগতসুত্তৱণ্ণনা
৪৯. দ্ৱাদসমে দ্ৱীহি দিট্ঠিগতেহীতি এত্থ দিট্ঠিযোৱ দিট্ঠিগতানি ‘‘গূথগতং মুত্তগত’’ন্তিআদীসু (অ. নি. ৯.১১) ৱিয. গহিতাকাৰসুঞ্ঞতায ৱা দিট্ঠীনং গতমত্তানীতি দিট্ঠিগতানি, তেহি দিট্ঠিগতেহি. পৰিযুট্ঠিতাতি অভিভূতা পলিবুদ্ধা ৱা. পলিবোধত্থো ৱাপি হি পৰিযুট্ঠানসদ্দো ‘‘চোৰা মগ্গে পৰিযুট্ঠিংসূ’’তিআদীসু (চূড়ৱ. ৪৩০) ৱিয. দেৱাতি উপপত্তিদেৱা. তে হি দিব্বন্তি উড়াৰতমেহি কামগুণেহি ঝানাদীহি চ কীড়ন্তি, ইদ্ধানুভাৱেন ৱা যথিচ্ছিতমত্থং গচ্ছন্তি অধিগচ্ছন্তীতি চ দেৱাতি ৱুচ্চন্তি. মনস্স উস্সন্নত্তা মনুস্সা, উক্কট্ঠনিদ্দেসৱসেন চেতং ৱুত্তং যথা ‘‘সত্থা দেৱমনুস্সান’’ন্তি. ওলীযন্তি একেতি ‘‘সস্সতো অত্তা চ লোকো চা’’তি ভৱেসু ওলীযনাভিনিৱেসভূতেন সস্সতভাৱেন একচ্চে দেৱা মনুস্সা চ অৱলীযন্তি অল্লীযন্তি সঙ্কোচং আপজ্জন্তি, ন ততো নিস্সৰন্তি. অতিধাৱন্তীতি পৰমত্থতো ভিন্নসভাৱানম্পি সভাৱধম্মানং য্ৱাযং হেতুফলভাৱেন সম্বন্ধো, তং অগ্গহেত্ৱা নানত্তনযস্সপি গহণেন তত্থ তত্থেৱ ধাৱন্তি, তস্মা ‘‘উচ্ছিজ্জতি অত্তা চ লোকো চ, ন হোতি পৰং মৰণা’’তি উচ্ছেদে ৱা ভৱনিৰোধপটিপত্তিযা পটিক্খেপধম্মতং অতিধাৱন্তি অতিক্কমন্তি. চক্খুমন্তো চ পস্সন্তীতি চসদ্দো ব্যতিৰেকে. পুব্বযোগসম্পত্তিযা ঞাণপৰিপাকেন পঞ্ঞাচক্খুমন্তো পন দেৱমনুস্সা তেনেৱ পঞ্ঞাচক্খুনা সস্সতং উচ্ছেদঞ্চ অন্তদ্ৱযং অনুপগম্ম মজ্ঝিমপটিপত্তিদস্সনেন পচ্চক্খং কৰোন্তি. তে হি ‘‘নামৰূপমত্তমিদং পটিচ্চসমুপ্পন্নং, তস্মা ন সস্সতং, নাপি উচ্ছিজ্জতী’’তি অৱিপৰীততো পস্সন্তি.
এৱং ওলীযনাদিকে পুগ্গলাধিট্ঠানেন উদ্দিসিতুং ‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ ভৱাতি কামভৱো, ৰূপভৱো, অৰূপভৱো. অপৰেপি তযো ভৱা সঞ্ঞীভৱো, অসঞ্ঞীভৱো, নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীভৱো. অপৰেপি তযো ভৱা একৱোকাৰভৱো, চতুৱোকাৰভৱো, পঞ্চৱোকাৰভৱোতি. এতেহি ভৱেহি আৰমন্তি অভিনন্দন্তীতি ভৱাৰামা. ভৱেসু ৰতা অভিৰতাতি ভৱৰতা. ভৱেসু সুট্ঠু মুদিতাতি ভৱসম্মুদিতা. ভৱনিৰোধাযাতি তেসং ভৱানং অচ্চন্তনিৰোধায অনুপ্পাদনত্থায. ধম্মে দেসিযমানেতি তথাগতপ্পৱেদিতে নিয্যানিকধম্মে ৱুচ্চমানে. ন পক্খন্দতীতি সস্সতাভিনিৱিট্ঠত্তা সংখিত্তধম্মত্তা ন পৱিসতি ন ওগাহতি. ন পসীদতীতি পসাদং নাপজ্জতি ন তং সদ্দহতি. ন সন্তিট্ঠতীতি তস্সং দেসনাযং ন তিট্ঠতি নাধিমুচ্চতি. এৱং সস্সততো অভিনিৱিসনেন ভৱেসু ওলীযন্তি.
অট্টীযমানাতি ভৱে জৰাৰোগমৰণাদীনি ৱধবন্ধনচ্ছেদনাদীনি চ দিস্ৱা সংৱিজ্জনেন তেহি সমঙ্গিভাৱেন ভৱেন পীড়িযমানা দুক্খাপিযমানা. হৰাযমানাতি লজ্জমানা জিগুচ্ছমানাতি পটিকূলতো দহন্তা. ৱিভৱন্তি উচ্ছেদং. অভিনন্দন্তীতি তণ্হাদিট্ঠাভিনন্দনাহি অজ্ঝোসায নন্দন্তি. যতোকিৰভোতিআদি তেসং অভিনন্দনাকাৰদস্সনং. তত্থ যতোতি যদা. ভোতি আলপনং. অযং অত্তাতি কাৰকাদিভাৱেন অত্তনা পৰিকপ্পিতং সন্ধায ৱদতি. উচ্ছিজ্জতীতি উপচ্ছিজ্জতি. ৱিনস্সতীতি ন দিস্সতি, ৱিনাসং অভাৱং গচ্ছতি. ন হোতি পৰং মৰণাতি মৰণেন উদ্ধং ন ভৱতি. এতং সন্তন্তি যদেতং অত্তনো উচ্ছেদাদি, এতং সব্বভৱৱূপসমতো সব্বসন্তাপৱূপসমতো চ সন্তং, সন্তত্তা এৱ পণীতং, তচ্ছাৱিপৰীতভাৱতো যাথাৱং. তত্থ ‘‘সন্তং পণীত’’ন্তি ইদং দ্ৱযং তণ্হাভিনন্দনায ৱদন্তি, ‘‘যাথাৱ’’ন্তি দিট্ঠাভিনন্দনায. এৱন্তি এৱং যথাৱুত্তউচ্ছেদাভিনিৱেসনেন.
ভূতন্তি খন্ধপঞ্চকং. তঞ্হি পচ্চযসম্ভূতত্তা পৰমত্থতো ৱিজ্জমানত্তা চ ভূতন্তি ৱুচ্চতি. তেনাহ ‘‘ভূতমিদং, ভিক্খৱে, সমনুপস্সথা’’তি (ম. নি. ১.৪০১). ভূততো অৱিপৰীতসভাৱতো সলক্খণতো সামঞ্ঞলক্খণতো চ পস্সতি. ইদঞ্হি খন্ধপঞ্চকং নামৰূপমত্তং. তত্থ ‘‘ইমে পথৱীআদযো ধম্মা ৰূপং, ইমে ফস্সাদযো ধম্মা নামং, ইমানি নেসং লক্খণাদীনি, ইমে নেসং অৱিজ্জাদযো পচ্চযা’’তি এৱং সপচ্চযনামৰূপদস্সনৱসেন চেৱ, ‘‘সব্বেপিমে ধম্মা অহুত্ৱা সম্ভোন্তি, হুত্ৱা পটিৱেন্তি, তস্মা অনিচ্চা, অনিচ্চত্তা দুক্খা, দুক্খত্তা অনত্তা’’তি এৱং অনিচ্চানুপস্সনাদিৱসেন চ পস্সতীতি অত্থো. এত্তাৱতা তৰুণৱিপস্সনাপৰিযোসানা ৱিপস্সনাভূমি দস্সিতা. নিব্বিদাযাতি ভূতসঙ্খাতস্স তেভূমকধম্মজাতস্স নিব্বিন্দনত্থায, এতেন বলৱৱিপস্সনং দস্সেতি. ৱিৰাগাযাতি ৱিৰাগত্থং ৱিৰজ্জনত্থং, ইমিনা মগ্গং দস্সেতি. নিৰোধাযাতি নিৰুজ্ঝনত্থং, ইমিনাপি মগ্গমেৱ দস্সেতি. নিৰোধাযাতি ৱা পটিপ্পস্সদ্ধিনিৰোধেন সদ্ধিং অনুপাদিসেসনিব্বানং দস্সেতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, চক্খুমন্তো পস্সন্তীতি এৱং পঞ্ঞাচক্খুমন্তো সপুব্বভাগেন মগ্গপঞ্ঞাচক্খুনা চতুসচ্চধম্মং পস্সন্তি.
গাথাসু যে ভূতং ভূততো দিস্ৱাতি যে অৰিযসাৱকা ভূতং খন্ধপঞ্চকং ভূততো অৱিপৰীতসভাৱতো ৱিপস্সনাপঞ্ঞাসহিতায মগ্গপঞ্ঞায দিস্ৱা. এতেন পৰিঞ্ঞাভিসমযং দস্সেতি. ভূতস্স চ অতিক্কমন্তি ভাৱনাভিসমযং. অৰিযমগ্গো হি ভূতং অতিক্কমতি এতেনাতি ‘‘ভূতস্স অতিক্কমো’’তি ৱুত্তো. যথাভূতেতি অৱিপৰীতসচ্চসভাৱে নিব্বানে. ৱিমুচ্চন্তি অধিমুচ্চন্তি, এতেন সচ্ছিকিৰিযাভিসমযং দস্সেতি. ভৱতণ্হাপৰিক্খযাতি ভৱতণ্হায সব্বসো খেপনা সমুচ্ছিন্দনতো, এতেন সমুদযপ্পহানং দস্সেতি.
সৱে ভূতপৰিঞ্ঞো সোতি এত্থ পন সৱেতি নিপাতমত্তং. সো ভূতপৰিঞ্ঞো ভূতস্স অতিক্কমনূপাযেন মগ্গেন ভৱতণ্হাপৰিক্খযা পৰিঞ্ঞাতক্খন্ধো ততো এৱ যথাভূতে নিব্বানে অধিমুত্তো. ভৱাভৱেতি খুদ্দকে চেৱ মহন্তে চ, উচ্ছেদাদিদস্সনে ৱা ৱীততণ্হো ভিন্নকিলেসো. ভিক্খু ভূতস্স উপাদানক্খন্ধসঙ্খাতস্স অত্তভাৱস্স ৱিভৱা, আযতিং অনুপ্পাদা পুনব্ভৱং নাগচ্ছতি, অপঞ্ঞত্তিকভাৱমেৱ গচ্ছতীতি অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা দেসনং নিট্ঠাপেসি.
ইতি ইমস্মিং ৱগ্গে একাদসমে ৱট্টং কথিতং, ততিযচতুত্থপঞ্চমেসু পৰিযোসানসুত্তে চ ৱট্টৱিৱট্টং কথিতং, সেসেসু ৱিৱট্টমেৱাতি ৱেদিতব্বং.
দ্ৱাদসমসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
পৰমত্থদীপনিযা খুদ্দকনিকায-অট্ঠকথায
ইতিৱুত্তকস্স দুকনিপাতৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.