১. চূড়েকসাটকব্ৰাহ্মণৱত্থু
অভিত্থৰেথ কল্যাণেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো চূড়েকসাটকব্ৰাহ্মণং আৰব্ভ কথেসি.
ৱিপস্সিদসবলস্স কালস্মিঞ্হি মহাএকসাটকব্ৰাহ্মণো নাম অহোসি, অযং পন এতৰহি সাৱত্থিযং চূড়েকসাটকো নাম. তস্স হি একো নিৱাসনসাটকো অহোসি, ব্ৰাহ্মণিযাপি একো. উভিন্নম্পি একমেৱ পাৰুপনং, বহি গমনকালে ব্ৰাহ্মণো ৱা ব্ৰাহ্মণী ৱা তং পাৰুপতি. অথেকদিৱসং ৱিহাৰে ধম্মস্সৱনে ঘোসিতে ব্ৰাহ্মণো আহ – ‘‘ভোতি ধম্মস্সৱনং ঘোসিতং, কিং দিৱা ধম্মস্সৱনং গমিস্সসি, উদাহু ৰত্তিং. পাৰুপনস্স হি অভাৱেন ন সক্কা অম্হেহি একতো গন্তু’’ন্তি. ব্ৰাহ্মণী, ‘‘সামি, অহং দিৱা গমিস্সামী’’তি সাটকং পাৰুপিত্ৱা অগমাসি. ব্ৰাহ্মণো দিৱসভাগং গেহে ৱীতিনামেত্ৱা ৰত্তিং গন্ত্ৱা সত্থু পুৰতো নিসিন্নোৱ ধম্মং অস্সোসি. অথস্স সৰীৰং ফৰমানা পঞ্চৱণ্ণা পীতি উপ্পজ্জি. সো সত্থাৰং পূজিতুকামো হুত্ৱা ‘‘সচে ইমং সাটকং দস্সামি, নেৱ ব্ৰাহ্মণিযা, ন ময্হং পাৰুপনং ভৱিস্সতী’’তি চিন্তেসি. অথস্স মচ্ছেৰচিত্তানং সহস্সং উপ্পজ্জি, পুনেকং সদ্ধাচিত্তং উপ্পজ্জি. তং অভিভৱিত্ৱা পুন মচ্ছেৰসহস্সং উপ্পজ্জি. ইতিস্স বলৱমচ্ছেৰং বন্ধিত্ৱা গণ্হন্তং ৱিয সদ্ধাচিত্তং পটিবাহতিযেৱ. তস্স ‘‘দস্সামি, ন দস্সামী’’তি চিন্তেন্তস্সেৱ পঠমযামো অপগতো, মজ্ঝিমযামো সম্পত্তো. তস্মিম্পি দাতুং নাসক্খি. পচ্ছিমযামে সম্পত্তে সো চিন্তেসি – ‘‘মম সদ্ধাচিত্তেন মচ্ছেৰচিত্তেন চ সদ্ধিং যুজ্ঝন্তস্সেৱ দ্ৱে যামা ৱীতিৱত্তা, ইদং মম এত্তকং মচ্ছেৰচিত্তং ৱড্ঢমানং চতূহি অপাযেহি সীসং উক্খিপিতুং ন দস্সতি, দস্সামি ন’’ন্তি. সো মচ্ছেৰসহস্সং অভিভৱিত্ৱা সদ্ধাচিত্তং পুৰেচাৰিকং কত্ৱা সাটকং আদায সত্থু পাদমূলে ঠপেত্ৱা ‘‘জিতং মে, জিতং মে’’তি তিক্খত্তুং মহাসদ্দমকাসি.
ৰাজা পসেনদি কোসলো ধম্মং সুণন্তো তং সদ্দং সুত্ৱা ‘‘পুচ্ছথ নং, কিং কিৰ তেন জিত’’ন্তি আহ. সো ৰাজপুৰিসেহি পুচ্ছিতো তমত্থং আৰোচেসি. তং সুত্ৱা ৰাজা ‘‘দুক্কৰং কতং ব্ৰাহ্মণেন, সঙ্গহমস্স কৰিস্সামী’’তি একং সাটকযুগং দাপেসি. সো তম্পি তথাগতস্সেৱ অদাসি. পুন ৰাজা দ্ৱে চত্তাৰি অট্ঠ সোড়সাতি দ্ৱিগুণং কত্ৱা দাপেসি. সো তানিপি তথাগতস্সেৱ অদাসি. অথস্স ৰাজা দ্ৱত্তিংস যুগানি দাপেসি. ব্ৰাহ্মণো ‘‘অত্তনো অগ্গহেত্ৱা লদ্ধং লদ্ধং ৱিস্সজ্জেসিযেৱা’’তি ৱাদমোচনত্থং ততো একং যুগং অত্তনো, একং ব্ৰাহ্মণিযাতি দ্ৱে যুগানি গহেত্ৱা তিংস যুগানি তথাগতস্সেৱ অদাসি. ৰাজা পন তস্মিং সত্তক্খত্তুম্পি দদন্তে পুন দাতুকামোযেৱ অহোসি. পুব্বে মহাএকসাটকো চতুসট্ঠিযা সাটকযুগেসু দ্ৱে অগ্গহেসি, অযং পন দ্ৱত্তিংসায লদ্ধকালে দ্ৱে অগ্গহেসি. ৰাজা পুৰিসে আণাপেসি – ‘‘দুক্কৰং ভণে ব্ৰাহ্মণেন কতং, অন্তেপুৰে মম দ্ৱে কম্বলানি আহৰাপেয্যাথা’’তি. তে তথা কৰিংসু. ৰাজা সতসহস্সগ্ঘনকে দ্ৱে কম্বলে দাপেসি. ব্ৰাহ্মণো ‘‘ন ইমে মম সৰীৰে উপযোগং অৰহন্তি, বুদ্ধসাসনস্সেৱ এতে অনুচ্ছৱিকা’’তি একং কম্বলং অন্তোগন্ধকুটিযং সত্থু সযনস্স উপৰি ৱিতানং কত্ৱা বন্ধি, একং অত্তনো ঘৰে নিবদ্ধং ভুঞ্জন্তস্স ভিক্খুনো ভত্তকিচ্চট্ঠানে ৱিতানং কত্ৱা বন্ধি. ৰাজা সাযন্হসমযে সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা তং কম্বলং সঞ্জানিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, কেন পূজা কতা’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘একসাটকেনা’’তি ৱুত্তে ‘‘ব্ৰাহ্মণো মম পসাদট্ঠানেযেৱ পসীদতী’’তি ৱত্ৱা ‘‘চত্তাৰো হত্থী চত্তাৰো অস্সে চত্তাৰি কহাপণসহস্সানি চতস্সো ইত্থিযো চতস্সো দাসিযো চত্তাৰো পুৰিসে চতুৰো গামৱৰে’’তি এৱং যাৱ সব্বসতা চত্তাৰি চত্তাৰি কত্ৱা সব্বচতুক্কং নাম অস্স দাপেসি.
ভিক্খূ ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং – ‘‘অহো অচ্ছৰিযং চূড়েকসাটকস্স কম্মং, তংমুহুত্তমেৱ সব্বচতুক্কং লভি, ইদানি কতেন কল্যাণকম্মেন অজ্জমেৱ ৱিপাকো দিন্নো’’তি. সত্থা আগন্ত্ৱা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ইমায নামা’’তি ৱুত্তে, ‘‘ভিক্খৱে, সচাযং একসাটকো পঠমযামে ময্হং দাতুং অসক্খিস্স, সব্বসোড়সকং অলভিস্স. সচে মজ্ঝিমযামে অসক্খিস্স, সব্বট্ঠকং অলভিস্স. বলৱপচ্ছিমযামে দিন্নত্তা পনেস সব্বচতুক্কং লভি. কল্যাণকম্মং কৰোন্তেন হি উপ্পন্নং চিত্তং অহাপেত্ৱা তঙ্খণঞ্ঞেৱ কাতব্বং. দন্ধং কতং কুসলঞ্হি সম্পত্তিং দদমানং দন্ধমেৱ দদাতি, তস্মা চিত্তুপ্পাদসমনন্তৰমেৱ কল্যাণকম্মং কাতব্ব’’ন্তি ৱত্ৱা অনুসন্ধিং ঘটেত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –
১১৬. ‘‘অভিত্থৰেথ কল্যাণে, পাপা চিত্তং নিৱাৰযে;
দন্ধঞ্হি কৰোতো পুঞ্ঞং, পাপস্মিং ৰমতী মনো’’তি.
তত্থ অভিত্থৰেথাতি তুৰিততুৰিতং সীঘসীঘং কৰেয্যাতি অত্থো. গিহিনা ৱা হি ‘‘সলাকভত্তদানাদীসু কিঞ্চিদেৱ কুসলং কৰিস্সামী’’তি চিত্তে উপ্পন্নে যথা অঞ্ঞে ওকাসং ন লভন্তি, এৱং ‘‘অহং পুৰে, অহং পুৰে’’তি তুৰিততুৰিতমেৱ কাতব্বং. পব্বজিতেন ৱা উপজ্ঝাযৱত্তাদীনি কৰোন্তেন অঞ্ঞস্স ওকাসং অদত্ৱা ‘‘অহং পুৰে, অহং পুৰে’’তি তুৰিততুৰিতমেৱ কাতব্বং. পাপা চিত্তন্তি কাযদুচ্চৰিতাদিপাপকম্মতো ৱা অকুসলচিত্তুপ্পাদতো ৱা সব্বথামেন চিত্তং নিৱাৰযে. দন্ধঞ্হি কৰোতোতি যো পন ‘‘দস্সামি, ন দস্সামি সম্পজ্জিস্সতি নু খো মে, নো’’তি এৱং চিক্খল্লমগ্গেন গচ্ছন্তো ৱিয দন্ধং পুঞ্ঞং কৰোতি, তস্স একসাটকস্স ৱিয মচ্ছেৰসহস্সং পাপং ওকাসং লভতি. অথস্স পাপস্মিং ৰমতী মনো, কুসলকম্মকৰণকালেযেৱ হি চিত্তং কুসলে ৰমতি, ততো মুচ্চিত্ৱা পাপনিন্নমেৱ হোতীতি.
গাথাপৰিযোসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
চূড়েকসাটকব্ৰাহ্মণৱত্থু পঠমং.