৬. পঞ্চগ্গদাযকব্ৰাহ্মণৱত্থু

সব্বসোতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো পঞ্চগ্গদাযকং নাম ব্ৰাহ্মণং আৰব্ভ কথেসি.

সো কিৰ সস্সে খেত্তে ঠিতকালেযেৱ খেত্তগ্গং নাম দেতি, খলকালে খলগ্গং নাম দেতি, খলভণ্ডকালে খলভণ্ডগ্গং নাম দেতি, উক্খলিককালে কুম্ভগ্গং নাম দেতি, পাতিযং ৱড্ঢিতকালে পাতগ্গং নাম দেতীতি ইমানি পঞ্চ অগ্গদানানি দেতি, সম্পত্তস্স অদত্ৱা নাম ন ভুঞ্জতি. তেনস্স পঞ্চগ্গদাযকোত্ৱেৱ নামং অহোসি. সত্থা তস্স চ ব্ৰাহ্মণিযা চস্স তিণ্ণং ফলানং উপনিস্সযং দিস্ৱা ব্ৰাহ্মণস্স ভোজনৱেলাযং গন্ত্ৱা দ্ৱাৰে অট্ঠাসি. সোপি দ্ৱাৰপমুখে অন্তোগেহাভিমুখো নিসীদিত্ৱা ভুঞ্জতি, সত্থাৰং দ্ৱাৰে ঠিতং ন পস্সতি. ব্ৰাহ্মণী পন তং পৰিৱিসমানা সত্থাৰং দিস্ৱা চিন্তেসি – ‘‘অযং ব্ৰাহ্মণো পঞ্চসু ঠানেসু অগ্গং দত্ৱা ভুঞ্জতি, ইদানি চ সমণো গোতমো আগন্ত্ৱা দ্ৱাৰে ঠিতো. সচে ব্ৰাহ্মণো এতং দিস্ৱা অত্তনো ভত্তং হৰিত্ৱা দস্সতি, পুনপাহং পচিতুং ন সক্খিস্সামী’’তি. সা ‘‘এৱং অযং সমণং গোতমং ন পস্সিস্সতী’’তি সত্থু পিট্ঠিং দত্ৱা তস্স পচ্ছতো তং পটিচ্ছাদেন্তী ওনমিত্ৱা পুণ্ণচন্দং পাণিনা পটিচ্ছাদেন্তী ৱিয অট্ঠাসি. তথা ঠিতা এৱ চ পন ‘‘গতো নু খো নো’’তি সত্থাৰং অড্ঢক্খিকেন ওলোকেসি. সত্থা তত্থেৱ অট্ঠাসি. ব্ৰাহ্মণস্স পন সৱনভযেন ‘‘অতিচ্ছথা’’তি ন ৱদেতি, ওসক্কিত্ৱা পন সণিকমেৱ ‘‘অতিচ্ছথা’’তি আহ. সত্থা ‘‘ন গমিস্সামী’’তি সীসং চালেসি. লোকগৰুনা বুদ্ধেন ‘‘ন গমিস্সামী’’তি সীসে চালিতে সা সন্ধাৰেতুং অসক্কোন্তী মহাহসিতং হসি. তস্মিং খণে সত্থা গেহাভিমুখং ওভাসং মুঞ্চি. ব্ৰাহ্মণোপি পিট্ঠিং দত্ৱা নিসিন্নোযেৱ ব্ৰাহ্মণিযা হসিতসদ্দং সুত্ৱা ছব্বণ্ণানঞ্চ ৰস্মীনং ওভাসং ওলোকেত্ৱা সত্থাৰং অদ্দস. বুদ্ধা হি নাম গামে ৱা অৰঞ্ঞে ৱা হেতুসম্পন্নানং অত্তানং অদস্সেত্ৱা ন পক্কমন্তি. ব্ৰাহ্মণোপি সত্থাৰং দিস্ৱা, ‘‘ভোতি নাসিতোম্হি তযা, ৰাজপুত্তং আগন্ত্ৱা দ্ৱাৰে ঠিতং ময্হং অনাচিক্খন্তিযা ভাৰিযং তে কম্মং কত’’ন্তি ৱত্ৱা অড্ঢভুত্তং ভোজনপাতিং আদায সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা, ‘‘ভো গোতম, অহং পঞ্চসু ঠানেসু অগ্গং দত্ৱাৱ ভুঞ্জামি, ইতো চ মে মজ্ঝে ভিন্দিত্ৱা একোৱ ভত্তকোট্ঠাসো ভুত্তো, একো কোট্ঠাসো অৱসিট্ঠো, পটিগ্গণ্হিস্সসি মে ইদং ভত্ত’’ন্তি. সত্থা ‘‘ন মে তৱ উচ্ছিট্ঠভত্তেন অত্থো’’তি অৱত্ৱা, ‘‘ব্ৰাহ্মণ, অগ্গম্পি ময্হমেৱ অনুচ্ছৱিকং, মজ্ঝে ভিন্দিত্ৱা অড্ঢভুত্তভত্তম্পি, চৰিমকভত্তপিণ্ডোপি ময্হমেৱ অনুচ্ছৱিকো. মযঞ্হি, ব্ৰাহ্মণ, পৰদত্তূপজীৱিপেতসদিসা’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –

‘‘যদগ্গতো মজ্ঝতো সেসতো ৱা,

পিণ্ডং লভেথ পৰদত্তূপজীৱী;

নালং থুতুং নোপি নিপচ্চৱাদী,

তং ৱাপি ধীৰা মুনি ৱেদযন্তী’’তি. (সু. নি. ২১৯);

ব্ৰাহ্মণো তং সুত্ৱাৱ পসন্নচিত্তো হুত্ৱা ‘‘অহো অচ্ছৰিযং, দীপসামিকো নাম ৰাজপুত্তো ‘ন মে তৱ উচ্ছিট্ঠভত্তেন অত্থো’তি অৱত্ৱা এৱং ৱক্খতী’’তি দ্ৱাৰে ঠিতকোৱ সত্থাৰং পঞ্হং পুচ্ছি – ‘‘ভো গোতম, তুম্হে অত্তনো সাৱকে ভিক্খূতি ৱদথ, কিত্তাৱতা ভিক্খু নাম হোতী’’তি. সত্থা ‘‘কথংৰূপা নু খো ইমস্স ধম্মদেসনা সপ্পাযা’’তি উপধাৰেন্তো ‘‘ইমে দ্ৱেপি জনা কস্সপবুদ্ধকালে ‘নামৰূপ’ন্তি ৱদন্তানং কথং সুণিংসু, নামৰূপং অৱিস্সজ্জিত্ৱাৱ নেসং ধম্মং দেসেতুং ৱট্টতী’’তি, ‘‘ব্ৰাহ্মণ, নামে চ ৰূপে চ অৰজ্জন্তো অসজ্জন্তো অসোচন্তো ভিক্খু নাম হোতী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –

৩৬৭. ‘‘সব্বসো নামৰূপস্মিং, যস্স নত্থি মমাযিতং;

অসতা চ ন সোচতি, স ৱে ভিক্খূতি ৱুচ্চতী’’তি.

তত্থ সব্বসোতি সব্বস্মিম্পি ৱেদনাদীনং চতুন্নং, ৰূপক্খন্ধস্স চাতি পঞ্চন্নং খন্ধানং ৱসেন পৱত্তে নামৰূপে. মমাযিতন্তি যস্স অহন্তি ৱা মমন্তি ৱা গাহো নত্থি. অসতা চ ন সোচতীতি তস্মিঞ্চ নামৰূপে খযৱযং পত্তে ‘‘মম ৰূপং খীণং…পে… মম ৱিঞ্ঞাণং খীণ’’ন্তি ন সোচতি ন ৱিহঞ্ঞতি, ‘‘খযৱযধম্মং মে খীণ’’ন্তি পস্সতি. স ৱেতি সো এৱৰূপো ৱিজ্জমানেপি নামৰূপে মমাযিতৰহিতোপি অসতাপি তেন অসোচন্তো ভিক্খূতি ৱুচ্চতীতি অত্থো.

দেসনাৱসানে উভোপি জযম্পতিকা অনাগামিফলে পতিট্ঠহিংসু, সম্পত্তানম্পি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.

পঞ্চগ্গদাযকব্ৰাহ্মণৱত্থু ছট্ঠং.