৭. চূড়ধনুগ্গহপণ্ডিতৱত্থু
ৱিতক্কমথিতস্সাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো চূড়ধনুগ্গহপণ্ডিতং আৰব্ভ কথেসি.
একো কিৰ দহৰভিক্খু সলাকগ্গে অত্তনো পত্তসলাকং গহেত্ৱা সলাকযাগুং আদায আসনসালং গন্ত্ৱা পিৱি. তত্থ উদকং অলভিত্ৱা উদকত্থায একং ঘৰং অগমাসি. তত্থ তং একা কুমাৰিকা দিস্ৱাৱ উপ্পন্নসিনেহা, ‘‘ভন্তে, পুন পানীযেন অত্থে সতি ইধেৱ আগচ্ছেয্যাথা’’তি আহ. সো ততো পট্ঠায যদা পানীযং ন লভতি, তদা তত্থেৱ গচ্ছতি. সাপিস্স পত্তং গহেত্ৱা পানীযং দেতি. এৱং গচ্ছন্তে কালে যাগুম্পি দত্ৱা পুনেকদিৱসং তত্থেৱ নিসীদাপেত্ৱা ভত্তং অদাসি. সন্তিকে চস্স নিসীদিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, ইমস্মিং গেহে ন কিঞ্চি নত্থি নাম, কেৱলং মযং ৱিচৰণকমনুস্সমেৱ ন লভামা’’তি কথং সমুট্ঠাপেসি. সো কথিপাহেনেৱ তস্সা কথং সুত্ৱা উক্কণ্ঠি. অথ নং একদিৱসং আগন্তুকা ভিক্খূ দিস্ৱা ‘‘কস্মা ত্ৱং, আৱুসো, কিসো উপ্পণ্ডুপণ্ডুকজাতোসী’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘উক্কণ্ঠিতোম্হি, আৱুসো’’তি ৱুত্তে আচৰিযুপজ্ঝাযানং সন্তিকং নযিংসু. তেপি নং সত্থু সন্তিকং নেত্ৱা তমত্থং আৰোচেসুং. সত্থা ‘‘সচ্চং কিৰ ত্ৱং, ভিক্খু, উক্কণ্ঠিতোসী’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘সচ্চ’’ন্তি ৱুত্তে ‘‘কস্মা ত্ৱং মাদিসস্স আৰদ্ধৱীৰিযস্স বুদ্ধস্স সাসনে পব্বজিত্ৱা ‘সোতাপন্নো’তি ৱা ‘সকদাগামী’তি ৱা অত্তানং অৱদাপেত্ৱা ‘উক্কণ্ঠিতো’তি ৱদাপেসি, ভাৰিযং তে কম্মং কত’’ন্তি ৱত্ৱা ‘‘কিং কাৰণা উক্কণ্ঠিতোসী’’তি পুচ্ছি. ‘‘ভন্তে, একা মং ইত্থী এৱমাহা’’তি ৱুত্তে, ‘‘ভিক্খু, অনচ্ছৰিযং এতং তস্সা কিৰিযং. সা হি পুব্বে সকলজম্বুদীপে অগ্গধনুগ্গহপণ্ডিতং পহায তংমুহুত্তদিট্ঠকে একস্মিং সিনেহং উপ্পাদেত্ৱা তং জীৱিতক্খযং পাপেসী’’তি ৱত্ৱা তস্সত্থস্স পকাসনত্থং ভিক্খূহি যাচিতো –
অতীতে চূড়ধনুগ্গহপণ্ডিতকালে তক্কসিলাযং দিসাপামোক্খস্স আচৰিযস্স সন্তিকে সিপ্পং উগ্গহেত্ৱা তেন তুট্ঠেন দিন্নং ধীতৰং আদায বাৰাণসিং গচ্ছন্তস্স একস্মিং অটৱিমুখে একূনপঞ্ঞাসায কণ্ডেহি একূনপঞ্ঞাসচোৰে মাৰেত্ৱা কণ্ডেসু খীণেসু চোৰজেট্ঠকং গহেত্ৱা ভূমিযং পাতেত্ৱা, ‘‘ভদ্দে, অসিং আহৰা’’তি ৱুত্তে তায তঙ্খণং দিট্ঠচোৰে সিনেহং কত্ৱা চোৰস্স হত্থে অসিথৰুং ঠপেত্ৱা চোৰেন ধনুগ্গহপণ্ডিতস্স মাৰিতভাৱং আৱিকত্ৱা চোৰেন চ তং আদায গচ্ছন্তেন ‘‘মম্পি এসা অঞ্ঞং দিস্ৱা অত্তনো সামিকং ৱিয মাৰাপেস্সতি, কিং মে ইমাযা’’তি একং নদিং দিস্ৱা ওৰিমতীৰে তং ঠপেত্ৱা তস্সা ভণ্ডকং আদায ‘‘ত্ৱং ইধেৱ হোহি, যাৱাহং ভণ্ডিকং উত্তাৰেমী’’তি তত্থেৱ তং পহায গমনভাৱঞ্চ আৱিকত্ৱা –
‘‘সব্বং ভণ্ডং সমাদায, পাৰং তিণ্ণোসি ব্ৰাহ্মণ;
পচ্চাগচ্ছ লহুং খিপ্পং, মম্পি তাৰেহি দানিতো.
‘‘অসন্থুতং মং চিৰসন্থুতেন,
নিমীনি ভোতী অদ্ধুৱং ধুৱেন;
মযাপি ভোতী নিমিনেয্য অঞ্ঞং,
ইতো অহং দূৰতৰং গমিস্সং.
‘‘কাযং এড়গলাগুম্বে, কৰোতি অহুহাসিযং;
নযীধ নচ্চং ৱা গীতং ৱা, তাড়ং ৱা সুসমাহিতং;
অনম্হিকালে সুসোণি, কিং নু জগ্ঘসি সোভনে.
‘‘সিঙ্গাল বাল দুম্মেধ, অপ্পপঞ্ঞোসি জম্বুক;
জীনো মচ্ছঞ্চ পেসিঞ্চ, কপণো ৱিয ঝাযসি.
‘‘সুদস্সং ৱজ্জমঞ্ঞেসং, অত্তনো পন দুদ্দসং;
জীনা পতিঞ্চ জাৰঞ্চ, মঞ্ঞে ত্ৱঞ্ঞেৱ ঝাযসি.
‘‘এৱমেতং মিগৰাজ, যথা ভাসসি জম্বুক;
সা নূনাহং ইতো গন্ত্ৱা, ভত্তু হেস্সং ৱসানুগা.
‘‘যো হৰে মত্তিকং থালং, কংসথালম্পি সো হৰে;
কতঞ্চেৱ তযা পাপং, পুনপেৱং কৰিস্সসী’’তি. (জা. ১.৫.১২৮-১৩৪) –
ইমং পঞ্চকনিপাতে চূড়ধনুগ্গহজাতকং ৱিত্থাৰেত্ৱা ‘‘তদা চূড়ধনুগ্গহপণ্ডিতো ত্ৱং অহোসি, সা ইত্থী এতৰহি অযং কুমাৰিকা, সিঙ্গালৰূপেন আগন্ত্ৱা তস্সা নিগ্গহকাৰকো সক্কো দেৱৰাজা অহমেৱা’’তি ৱত্ৱা ‘‘এৱং সা ইত্থী তংমুহুত্তদিট্ঠকে একস্মিং সিনেহেন সকলজম্বুদীপে অগ্গপণ্ডিতং জীৱিতা ৱোৰোপেসি, তং ইত্থিং আৰব্ভ উপ্পন্নং তৱ তণ্হং ছিন্দিত্ৱা ৱিহৰাহি ভিক্খূ’’তি তং ওৱদিত্ৱা উত্তৰিম্পি ধম্মং দেসেন্তো ইমা দ্ৱে গাথা অভাসি –
৩৪৯. ‘‘ৱিতক্কমথিতস্স জন্তুনো,
তিব্বৰাগস্স সুভানুপস্সিনো;
ভিয্যো তণ্হা পৱড্ঢতি,
এস খো দড়্হং কৰোতি বন্ধনং.
৩৫০. ‘‘ৱিতক্কূপসমে চ যো ৰতো,
অসুভং ভাৱযতে সদা সতো;
এস খো ব্যন্তি কাহিতি,
এস ছেচ্ছতি মাৰবন্ধন’’ন্তি.
তত্থ ৱিতক্কমথিতস্সাতি কামৱিতক্কাদীহি ৱিতক্কেহি নিম্মথিতস্স. তিব্বৰাগস্সাতি বহলৰাগস্স. সুভানুপস্সিনোতি ইট্ঠাৰম্মণে সুভনিমিত্তগাহাদিৱসেন ৱিস্সট্ঠমানসতায সুভন্তি অনুপস্সন্তস্স. তণ্হাতি এৱৰূপস্স ঝানাদীসু একম্পি ন ৱড্ঢতি, অথ খো ছদ্ৱাৰিকা তণ্হাযেৱ ভিয্যো ৱড্ঢতি. এস খোতি এসো পুগ্গলো তণ্হাবন্ধনং দড়্হং সুথিৰং কৰোতি. ৱিতক্কূপসমেতি মিচ্ছাৱিতক্কাদীনং ৱূপসমসঙ্খাতে দসসু অসুভেসু পঠমজ্ঝানে. সদা সতোতি যো এত্থ অভিৰতো হুত্ৱা নিচ্চং উপট্ঠিতসতিতায সতো তং অসুভঝানং ভাৱেতি. ব্যন্তি কাহিতীতি এস ভিক্খু তীসু ভৱেসু উপ্পজ্জনকং তণ্হং ৱিগতন্তং কৰিস্সতি. মাৰবন্ধনন্তি এসো তেভূমকৱট্টসঙ্খাতং মাৰবন্ধনম্পি ছিন্দিস্সতীতি অত্থো.
দেসনাৱসানে সো ভিক্খু সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি, সম্পত্তানম্পি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.
চূড়ধনুগ্গহপণ্ডিতৱত্থু সত্তমং.