১১. অপুত্তকসেট্ঠিৱত্থু
হনন্তি ভোগাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো অপুত্তকসেট্ঠিং নাম আৰব্ভ কথেসি.
তস্স কিৰ কালকিৰিযং সুত্ৱা ৰাজা পসেনদি কোসলো ‘‘অপুত্তকং সাপতেয্যং কস্স পাপুণাতী’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ৰঞ্ঞো’’তি সুত্ৱা সত্তহি দিৱসেহি তস্স গেহতো ধনং ৰাজকুলং অভিহৰাপেত্ৱা সত্থু সন্তিকং উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘হন্দ কুতো নু ত্ৱং, মহাৰাজ, আগচ্ছসি দিৱাদিৱস্সা’’তি ৱুত্তে ‘‘ইধ, ভন্তে, সাৱত্থিযং সেট্ঠি, গহপতি, কালকতো, তমহং অপুত্তকং সাপতেয্যং ৰাজন্তেপুৰং অভিহৰিত্ৱা আগচ্ছামী’’তি আহ. সব্বং সুত্তে (সং. নি. ১.১৩০) আগতনযেনেৱ ৱেদিতব্বং.
সো কিৰ সুৱণ্ণপাতিযা নানগ্গৰসভোজনে উপনীতে ‘‘এৱৰূপং নাম মনুস্সা ভুঞ্জন্তি, কিং তুম্হে মযা সদ্ধিং ইমস্মিং গেহে কেড়িং কৰোথা’’তি ভোজনে উপট্ঠিতে লেড্ডুদণ্ডাদীহি পহৰিত্ৱা পলাপেত্ৱা ‘‘ইদং মনুস্সানং ভোজন’’ন্তি কণাজকং ভুঞ্জতি বিড়ঙ্গদুতিযং. ৱত্থযানছত্তেসুপি মনাপেসু উপট্ঠাপিতেসু তে মনুস্সে লেড্ডুদণ্ডাদীহি পহৰন্তো পলাপেত্ৱা সাণানি ধাৰেতি, জজ্জৰৰথকেন যাতি পণ্ণছত্তকেন ধাৰিযমানেনাতি এৱং ৰঞ্ঞা আৰোচিতে সত্থা তস্স পুব্বকম্মং কথেসি.
ভূতপুব্বং সো, মহাৰাজ, সেট্ঠি, গহপতি, তগৰসিখিং নাম পচ্চেকবুদ্ধং পিণ্ডপাতেন পটিপাদেসি. ‘‘দেথ সমণস্স পিণ্ড’’ন্তি ৱত্ৱা সো উট্ঠাযাসনা পক্কামি. তস্মিং কিৰ অস্সদ্ধে বালে এৱং ৱত্ৱা পক্কন্তে তস্স ভৰিযা সদ্ধা পসন্না ‘‘চিৰস্সং ৱত মে ইমস্স মুখতো ‘দেহী’তি ৱচনং সুতং, অজ্জ মম মনোৰথং পূৰেন্তী পিণ্ডপাতং দস্সামী’’তি পচ্চেকবুদ্ধস্স পত্তং গহেত্ৱা পণীতভোজনস্স পূৰেত্ৱা অদাসি. সোপি নিৱত্তমানো তং দিস্ৱা ‘‘কিং, সমণ, কিঞ্চি তে লদ্ধ’’ন্তি পত্তং গহেত্ৱা পণীতপিণ্ডপাতং দিস্ৱা ৱিপ্পটিসাৰী হুত্ৱা এৱং চিন্তেসি – ‘‘ৱৰমেতং পিণ্ডপাতং দাসা ৱা কম্মকৰা ৱা ভুঞ্জেয্যুং. তে হি ইমং ভুঞ্জিত্ৱা ময্হং কম্মং কৰিস্সন্তি, অযং পন গন্ত্ৱা ভুঞ্জিত্ৱা নিদ্দাযিস্সতি, নট্ঠো মে সো পিণ্ডপাতো’’তি. সো ভাতু চ পন একপুত্তকং সাপতেয্যস্স কাৰণা জীৱিতা ৱোৰোপেসি. সো কিৰস্স অঙ্গুলিং গহেত্ৱা ৱিচৰন্তো ‘‘ইদং ময্হং পিতুসন্তকং যানকং, অযং তস্স গোণো’’তিআদীনি আহ. অথ নং সো সেট্ঠি ‘‘ইদানি তাৱেস এৱং ৱদেতি, ইমস্স পন ৱুড্ঢিপ্পত্তকালে ইমস্মিং গেহে ভোগে কো ৰক্খিস্সতী’’তি তং অৰঞ্ঞং নেত্ৱা একস্মিং গচ্ছমূলে গীৱায গহেত্ৱা মূলকন্দং ৱিয গীৱং ফালেত্ৱা মাৰেত্ৱা তত্থেৱ ছড্ডেসি. ইদমস্স পুব্বকম্মং. তেন ৱুত্তং –
‘‘যং খো সো, মহাৰাজ, সেট্ঠি, গহপতি, তগৰসিখিং পচ্চেকবুদ্ধং পিণ্ডপাতেন পটিপাদেসি, তস্স কম্মস্স ৱিপাকেন সত্তক্খত্তুং সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জি, তস্সেৱ কম্মস্স ৱিপাকাৱসেসেন ইমিস্সাযেৱ সাৱত্থিযা সত্তক্খত্তুং সেট্ঠিত্তং কাৰেসি. যং খো সো, মহাৰাজ, সেট্ঠি, গহপতি, দত্ৱা পচ্ছা ৱিপ্পটিসাৰী অহোসি ‘ৱৰমেতং পিণ্ডপাতং দাসা ৱা কম্মকৰা ৱা ভুঞ্জেয্যু’ন্তি, তস্স কম্মস্স ৱিপাকেন নাস্সুড়াৰায ভত্তভোগায চিত্তং নমতি, নাস্সুড়াৰায ৱত্থভোগায, নাস্সুড়াৰায যানভোগায, নাস্সুড়াৰানং পঞ্চন্নং কামগুণানং ভোগায চিত্তং নমতি. যং খো সো, মহাৰাজ, সেট্ঠি, গহপতি, ভাতু চ পন একপুত্তং সাপতেয্যস্স কাৰণা জীৱিতা ৱোৰোপেসি, তস্স কম্মস্স ৱিপাকেন বহূনি ৱস্সসতানি বহূনি ৱস্সসহস্সানি বহূনি ৱস্সসতসহস্সানি নিৰযে পচ্চিত্থ, তস্সেৱ কম্মস্স ৱিপাকাৱসেসেন ইদং সত্তমং অপুত্তকং সাপতেয্যং ৰাজকোসং পৱেসেতি. তস্স খো পন, মহাৰাজ, সেট্ঠিস্স গহপতিস্স পুৰাণঞ্চ পুঞ্ঞং পৰিক্খীণং, নৱঞ্চ পুঞ্ঞং অনুপচিতং. অজ্জ পন, মহাৰাজ, সেট্ঠি, গহপতি, মহাৰোৰুৱে নিৰযে পচ্চতী’’তি (সং. নি. ১.১৩১).
ৰাজা সত্থু ৱচনং সুত্ৱা ‘‘অহো, ভন্তে, ভাৰিযং কম্মং, এত্তকে নাম ভোগে ৱিজ্জমানে নেৱ অত্তনা পৰিভুঞ্জি, ন তুম্হাদিসে বুদ্ধে ধুৰৱিহাৰে ৱিহৰন্তে পুঞ্ঞকম্মং অকাসী’’তি আহ. সত্থা ‘‘এৱমেতং, মহাৰাজ, দুম্মেধপুগ্গলা নাম ভোগে লভিত্ৱা নিব্বানং ন গৱেসন্তি, ভোগে নিস্সায উপ্পন্নতণ্হা পনেতে দীঘৰত্তং হনতী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –
৩৫৫. ‘‘হনন্তি ভোগা দুম্মেধং, নো চ পাৰগৱেসিনো;
ভোগতণ্হায দুম্মেধো, হন্তি অঞ্ঞেৱ অত্তন’’ন্তি.
তত্থ নো চ পাৰগৱেসিনোতি যে পন নিব্বানপাৰগৱেসিনো পুগ্গলা, ন তে ভোগা হনন্তি. অঞ্ঞেৱ অত্তনন্তি ভোগে নিস্সায উপ্পন্নায তণ্হায দুপ্পঞ্ঞো পুগ্গলো পৰে ৱিয অত্তানমেৱ হনতীতি অত্থো.
দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
অপুত্তকসেট্ঠিৱত্থু একাদসমং.