১. গোঘাতকপুত্তৱত্থু
পণ্ডুপলাসোৱ দানিসীতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো একং গোঘাতকপুত্তং আৰব্ভ কথেসি.
সাৱত্থিযং কিৰেকো গোঘাতকো গাৱো ৱধিত্ৱা ৱৰমংসানি গহেত্ৱা পচাপেত্ৱা পুত্তদাৰেহি সদ্ধিং নিসীদিত্ৱা মংসঞ্চ খাদতি, মূলেন চ ৱিক্কিণিত্ৱা জীৱিকং কপ্পেসি. সো এৱং পঞ্চপণ্ণাস ৱস্সানি গোঘাতককম্মং কৰোন্তো ধুৰৱিহাৰে ৱিহৰন্তস্স সত্থু একদিৱসম্পি কটচ্ছুমত্তম্পি যাগুং ৱা ভত্তং ৱা ন অদাসি. সো চ ৱিনা মংসেন ভত্তং ন ভুঞ্জতি. সো একদিৱসং দিৱসভাগে মংসং ৱিক্কিণিত্ৱা অত্তনো অত্থায পচিতুং একং মংসখণ্ডং ভৰিযায দত্ৱা ন্হাযিতুং অগমাসি. অথস্স সহাযকো গেহং গন্ত্ৱা ভৰিযং আহ – ‘‘থোকং মে ৱিক্কিণিযমংসং দেহি, গেহং মে পাহুনকো আগতো’’তি. নত্থি ৱিক্কিণিযমংসং, সহাযকো তে মংসং ৱিক্কিণিত্ৱা ইদানি ন্হাযিতুং গতোতি. মা এৱং কৰি, সচে মংসখণ্ডং অত্থি, দেহীতি. সহাযকস্স তে নিক্খিত্তমংসং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞং নত্থীতি. সো ‘‘সহাযকস্স মে অত্থায ঠপিতমংসতো অঞ্ঞং মংসং নত্থি, সো চ ৱিনা মংসেন ন ভুঞ্জতি, নাযং দস্সতী’’তি সামংযেৱ তং মংসং গহেত্ৱা পক্কামি.
গোঘাতকোপি ন্হত্ৱা আগতো তায অত্তনো পক্কপণ্ণেন সদ্ধিং ৱড্ঢেত্ৱা ভত্তে উপনীতে আহ ‘‘কহং মংস’’ন্তি? ‘‘নত্থি, সামী’’তি. ননু অহং পচ্চনত্থায মংসং দত্ৱা গতোতি. তৱ সহাযকো আগন্ত্ৱা ‘‘পাহুনকো মে আগতো, ৱিক্কিণিযমংসং দেহী’’তি ৱত্ৱা মযা ‘‘সহাযকস্স তে ঠপিতমংসতো অঞ্ঞং মংসং নত্থি, সো চ ৱিনা মংসেন ন ভুঞ্জতী’’তি ৱুত্তেপি বলক্কাৰেন তং মংসং সামংযেৱ গহেত্ৱা গতোতি. অহং ৱিনা মংসেন ভত্তং ন ভুঞ্জামি, হৰাহি নন্তি. কিং সক্কা কাতুং, ভুঞ্জ, সামীতি. সো ‘‘নাহং ভুঞ্জামী’’তি তং ভত্তং হৰাপেত্ৱা সত্থং আদায পচ্ছাগেহে ঠিতো গোণো অত্থি, তস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা মুখে হত্থং পক্খিপিত্ৱা জিৱ্হং নীহৰিত্ৱা সত্থেন মূলে ছিন্দিত্ৱা আদায গন্ত্ৱা অঙ্গাৰেসু পচাপেত্ৱা ভত্তমত্থকে ঠপেত্ৱা নিসিন্নো একং ভত্তপিণ্ডং ভুঞ্জিত্ৱা একং মংসখণ্ডং মুখে ঠপেসি. তঙ্খণঞ্ঞেৱস্স জিৱ্হা ছিজ্জিত্ৱা ভত্তপাতিযং পতি. তঙ্খণঞ্ঞেৱ কম্মসৰিক্খকং ৱিপাকং লভি. সোপি খো গোণো ৱিয লোহিতধাৰায মুখতো পগ্ঘৰন্তিযা অন্তোগেহং পৱিসিত্ৱা জণ্ণুকেহি ৱিচৰন্তো ৱিৰৱি.
তস্মিং সমযে গোঘাতকস্স পুত্তো পিতৰং ওলোকেন্তো সমীপে ঠিতো হোতি. অথ নং মাতা আহ – ‘‘পস্স, পুত্ত, ইমং গোঘাতকং গোণং ৱিয গেহমজ্ঝে জণ্ণুকেহি ৱিচৰিত্ৱা ৱিৰৱন্তং, ইদং দুক্খং তৱ মত্থকে পতিস্সতি, মমম্পি অনোলোকেত্ৱা অত্তনো সোত্থিং কৰোন্তো পলাযস্সূ’’তি. সো মৰণভযতজ্জিতো মাতৰং ৱন্দিত্ৱা পলাযি, পলাযিত্ৱা চ পন তক্কসিলং অগমাসি. গোঘাতকোপি গোণো ৱিয গেহমজ্ঝে ৱিৰৱন্তো ৱিচৰিত্ৱা কালকতো অৱীচিম্হি নিব্বত্তি. গোণোপি কালমকাসি. গোঘাতকপুত্তোপি তক্কসিলং গন্ত্ৱা সুৱণ্ণকাৰকম্মং উগ্গণ্হি. অথস্সাচৰিযো গামং গচ্ছন্তো ‘‘এৱৰূপং নাম অলঙ্কাৰং কৰেয্যাসী’’তি ৱত্ৱা পক্কামি. সোপি তথাৰূপং অলঙ্কাৰং অকাসি. অথস্সাচৰিযো আগন্ত্ৱা অলঙ্কাৰং দিস্ৱা ‘‘অযং যত্থ কত্থচি গন্ত্ৱা জীৱিতুং সমত্থো’’তি ৱযপ্পত্তং অত্তনো ধীতৰং অদাসি. সো পুত্তধীতাহি ৱড্ঢি.
অথস্স পুত্তা ৱযপ্পত্তা সিপ্পং উগ্গণ্হিত্ৱা অপৰভাগে সাৱত্থিযং গন্ত্ৱা তত্থ ঘৰাৱাসং সণ্ঠপেত্ৱা ৱসন্তা সদ্ধা পসন্না অহেসুং. পিতাপি নেসং তক্কসিলাযং কিঞ্চি কুসলং অকত্ৱাৱ জৰং পাপুণি. অথস্স পুত্তা ‘‘পিতা নো মহল্লকো’’তি অত্তনো সন্তিকং পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘পিতু অত্থায দানং দস্সামা’’তি বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং নিমন্তযিংসু. তে পুনদিৱসে অন্তোগেহে বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং নিসীদাপেত্ৱা সক্কচ্চং পৰিৱিসিত্ৱা ভত্তকিচ্চাৱসানে সত্থাৰং আহংসু – ‘‘ভন্তে, অম্হেহি ইদং পিতু জীৱভত্তং দিন্নং, পিতু নো অনুমোদনং কৰোথা’’তি. সত্থা তং আমন্তেত্ৱা, ‘‘উপাসক, ত্ৱং মহল্লকো পৰিপক্কসৰীৰো পণ্ডুপলাসসদিসো, তৱ পৰলোকগমনায কুসলপাথেয্যং নত্থি, অত্তনো পতিট্ঠং কৰোহি, পণ্ডিতো ভৱ, মা বালো’’তি অনুমোদনং কৰোন্তো ইমা দ্ৱে গাথা অভাসি –
২৩৫. ‘‘পণ্ডুপলাসোৱ দানিসি,
যমপুৰিসাপি চ তে উপট্ঠিতা;
উয্যোগমুখে চ তিট্ঠসি,
পাথেয্যম্পি চ তে ন ৱিজ্জতি.
২৩৬. ‘‘সো কৰোহি দীপমত্তনো,
খিপ্পং ৱাযম পণ্ডিতো ভৱ;
নিদ্ধন্তমলো অনঙ্গণো,
দিব্বং অৰিযভূমিং উপেহিসী’’তি.
তত্থ পণ্ডুপলাসোৱ দানিসীতি, উপাসক, ত্ৱং ইদানি ছিজ্জিত্ৱা ভূমিযং পতিতপণ্ডুপলাসো ৱিয অহোসি. যমপুৰিসাতি যমদূতা ৱুচ্চন্তি, ইদং পন মৰণমেৱ সন্ধায ৱুত্তং, মৰণং তে পচ্চুপট্ঠিতন্তি অত্থো. উয্যোগমুখেতি পৰিহানিমুখে, অৱুড্ঢিমুখে চ ঠিতোসীতি অত্থো. পাথেয্যন্তি গমিকস্স তণ্ডুলাদিপাথেয্যং ৱিয পৰলোকং গচ্ছন্তস্স তৱ কুসলপাথেয্যম্পি নত্থীতি অত্থো. সো কৰোহীতি সো ত্ৱং সমুদ্দে নাৱায ভিন্নায দীপসঙ্খাতং পতিট্ঠং ৱিয অত্তনো কুসলপতিট্ঠং কৰোহি. কৰোন্তো চ খিপ্পং ৱাযম, সীঘং সীঘং ৱীৰিযং আৰভ, অত্তনো কুসলকম্মপতিট্ঠকৰণেন পণ্ডিতো ভৱ. যো হি মৰণমুখং অপ্পত্ৱা কাতুং সমত্থকালেৱ কুসলং কৰোতি, এস পণ্ডিতো নাম, তাদিসো ভৱ, মা অন্ধবালোতি অত্থো. দিব্বং অৰিযভূমিন্তি এৱং ৱীৰিযং কৰোন্তো ৰাগাদীনং মলানং নীহটতায নিদ্ধন্তমলো অঙ্গণাভাৱেন অনঙ্গণো নিক্কিলেসো হুত্ৱা পঞ্চৱিধং সুদ্ধাৱাসভূমিং পাপুণিস্সসীতি অত্থো.
দেসনাৱসানে উপাসকো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি, সম্পত্তানম্পি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.
তে পুনদিৱসত্থাযপি সত্থাৰং নিমন্তেত্ৱা দানং দত্ৱা কতভত্তকিচ্চং সত্থাৰং অনুমোদনকালে আহংসু – ‘‘ভন্তে, ইদম্পি অম্হাকং পিতু জীৱভত্তমেৱ, ইমস্সেৱ অনুমোদনং কৰোথা’’তি. সত্থা তস্স অনুমোদনং কৰোন্তো ইমা দ্ৱে গাথা অভাসি –
২৩৭. ‘‘উপনীতৱযো চ দানিসি,
সম্পযাতোসি যমস্স সন্তিকং;
ৱাসো তে নত্থি অন্তৰা,
পাথেয্যম্পি চ তে ন ৱিজ্জতি.
২৩৮. ‘‘সো কৰোহি দীপমত্তনো,
খিপ্পং ৱাযম পণ্ডিতো ভৱ;
নিদ্ধন্তমলো অনঙ্গণো,
ন পুন জাতিজৰং উপেহিসী’’তি.
তত্থ উপনীতৱযোতি উপাতি নিপাতমত্তং, নীতৱযোতি ৱিগতৱযো অতিক্কন্তৱযো, ত্ৱঞ্চসি দানি তযো ৱযে অতিক্কমিত্ৱা মৰণমুখে ঠিতোতি অত্থো. সম্পযাতোসি যমস্স সন্তিকন্তি মৰণমুখং গন্তুং সজ্জো হুত্ৱা ঠিতোসীতি অত্থো. ৱাসো তে নত্থি অন্তৰাতি যথা মগ্গং গচ্ছন্তা তানি তানি কিচ্চানি কৰোন্তা অন্তৰামগ্গে ৱসন্তি, ন এৱং পৰলোকং গচ্ছন্তা. ন হি সক্কা পৰলোকং গচ্ছন্তেন ‘‘অধিৱাসেথ কতিপাহং, দানং তাৱ দেমি, ধম্মং তাৱ সুণামী’’তিআদীনি ৱত্তুং. ইতো পন চৱিত্ৱা পৰলোকে নিব্বত্তোৱ হোতি. ইমমত্থং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. পাথেয্যন্তি ইদং কিঞ্চাপি হেট্ঠা ৱুত্তমেৱ, উপাসকস্স পন পুনপ্পুনং দড়্হীকৰণত্থং ইধাপি সত্থাৰা কথিতং. জাতিজৰন্তি এত্থ ব্যাধিমৰণানিপি গহিতানেৱ হোন্তি. হেট্ঠিমগাথাহি চ অনাগামিমগ্গো কথিতো, ইধ অৰহত্তমগ্গো কথিতো. এৱং সন্তেপি যথা নাম ৰঞ্ঞা অত্তনো মুখপমাণেন কবড়ং ৱড্ঢেত্ৱা পুত্তস্স উপনীতে সো কুমাৰো অত্তনো মুখপমাণেনেৱ গণ্হাতি, এৱমেৱ সত্থাৰা উপৰিমগ্গৱসেন ধম্মে দেসিতেপি উপাসকো অত্তনো উপনিস্সযৱসেন হেট্ঠা সোতাপত্তিফলং পত্ৱা ইমিস্সা অনুমোদনায অৱসানে অনাগামিফলং পত্তো. সেসপৰিসাযপি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.
গোঘাতকপুত্তৱত্থু পঠমং.