১০. অসদিসদানৱত্থু

ন ৱে কদৰিযাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো অসদিসদানং আৰব্ভ কথেসি.

একস্মিঞ্হি সমযে সত্থা চাৰিকং চৰিত্ৱা পঞ্চসতভিক্খুপৰিৱাৰো জেতৱনং পাৱিসি. ৰাজা ৱিহাৰং গন্ত্ৱা সত্থাৰং নিমন্তেত্ৱা পুনদিৱসে আগন্তুকদানং সজ্জেত্ৱা ‘‘দানং মে পস্সন্তূ’’তি নাগৰে পক্কোসি. নাগৰা আগন্ত্ৱা ৰঞ্ঞো দানং দিস্ৱা পুনদিৱসে সত্থাৰং নিমন্তেত্ৱা দানং সজ্জেত্ৱা ‘‘অম্হাকম্পি দানং, দেৱো, পস্সতূ’’তি ৰঞ্ঞো পহিণিংসু. ৰাজা তেসং দানং দিস্ৱা ‘‘ইমেহি মম দানতো উত্তৰিতৰং কতং, পুন দানং কৰিস্সামী’’তি পুনদিৱসেপি দানং সজ্জেসি. নাগৰাপি তং দিস্ৱা পুনদিৱসে সজ্জযিংসু. এৱং নেৱ ৰাজা নাগৰে পৰাজেতুং সক্কোতি, ন নাগৰা ৰাজানং. অথ ছট্ঠে ৱাৰে নাগৰা সতগুণং সহস্সগুণং ৱড্ঢেত্ৱা যথা ন সক্কা হোতি ‘‘ইদং নাম ইমেসং দানে নত্থী’’তি ৱত্তুং, এৱং দানং সজ্জযিংসু. ৰাজা তং দিস্ৱা ‘‘সচাহং ইমেসং দানতো উত্তৰিতৰং কাতুং ন সক্খিস্সামি, কিং মে জীৱিতেনা’’তি উপাযং চিন্তেন্তো নিপজ্জি. অথ নং মল্লিকা দেৱী উপসঙ্কমিত্ৱা, ‘‘কস্মা, মহাৰাজ, এৱং নিপন্নোসি, কেন তে ইন্দ্ৰিযানি কিলন্তানি ৱিযা’’তি পুচ্ছি. ৰাজা আহ – ‘‘ন দানি ত্ৱং, দেৱি, জানাসী’’তি. ‘‘ন জানামি, দেৱা’’তি. সো তস্সা তমত্থং আৰোচেসি.

অথ নং মল্লিকা আহ – ‘‘দেৱ, মা চিন্তযি, কহং তযা পথৱিস্সৰো ৰাজা নাগৰেহি পৰাজিযমানো দিট্ঠপুব্বো ৱা সুতপুব্বো ৱা, অহং তে দানং সংৱিদহিস্সামী’’তি. ইতিস্স অসদিসদানং সংৱিদহিতুকামতায এৱং ৱত্ৱা, মহাৰাজ, সালকল্যাণিপদৰেহি পঞ্চন্নং ভিক্খুসতানং অন্তো আৱট্টে নিসীদনমণ্ডপং কাৰেহি, সেসা বহিআৱট্টে নিসীদিস্সন্তি. পঞ্চ সেতচ্ছত্তসতানি কাৰেহি, তানি গহেত্ৱা পঞ্চসতা হত্থী পঞ্চন্নং ভিক্খুসতানং মত্থকে ধাৰযমানা ঠস্সন্তি. অট্ঠ ৱা দস ৱা ৰত্তসুৱণ্ণনাৱাযো কাৰেহি, তা মণ্ডপমজ্ঝে ভৱিস্সন্তি. দ্ৱিন্নং দ্ৱিন্নং ভিক্খূনং অন্তৰে একেকা খত্তিযধীতা নিসীদিত্ৱা গন্ধে পিসিস্সতি, একেকা খত্তিযধীতা বীজনং আদায দ্ৱে দ্ৱে ভিক্খূ বীজমানা ঠস্সতি, সেসা খত্তিযধীতৰো পিসে পিসে গন্ধে হৰিত্ৱা সুৱণ্ণনাৱাসু পক্খিপিস্সন্তি, তাসু একচ্চা খত্তিযধীতৰো নীলুপ্পলকলাপে গহেত্ৱা সুৱণ্ণনাৱাসু পক্খিত্তগন্ধে আলোড়েত্ৱা ৱাসং গাহাপেস্সন্তি. নাগৰানঞ্হিনেৱ খত্তিযধীতৰো অত্থি, ন সেতচ্ছত্তানি, ন হত্থিনো চ. ইমেহি কাৰণেহি নাগৰা পৰাজিস্সন্তি, এৱং কৰোহি, মহাৰাজাতি. ৰাজা ‘‘সাধু, দেৱি, কল্যাণং তে কথিত’’ন্তি তায কথিতনিযামেন সব্বং কাৰেসি. একস্স পন ভিক্খুনো একো হত্থি নপ্পহোসি. অথ ৰাজা মল্লিকং আহ – ‘‘ভদ্দে, একস্স ভিক্খুনো একো হত্থি নপ্পহোতি, কিং কৰিস্সামা’’তি. ‘‘কিং, দেৱ, পঞ্চ হত্থিসতানি নত্থী’’তি? ‘‘অত্থি, দেৱি, অৱসেসা দুট্ঠহত্থিনো, তে ভিক্খূ দিস্ৱাৱ ৱেৰম্ভৱাতা ৱিয চণ্ডা হোন্তী’’তি. ‘‘দেৱ, অহং একস্স দুট্ঠহত্থিপোতকস্স ছত্তং গহেত্ৱা তিট্ঠনট্ঠানং জানামী’’তি. ‘‘কত্থ নং ঠপেস্সামা’’তি? ‘‘অয্যস্স অঙ্গুলিমালস্স সন্তিকে’’তি. ৰাজা তথা কাৰেসি. হত্থিপোতকো ৱালধিং অন্তৰসত্থিম্হি পক্খিপিত্ৱা উভো কণ্ণে পাতেত্ৱা অক্খীনি নিমিলেত্ৱা অট্ঠাসি. মহাজনো ‘‘এৱৰূপস্স নাম চণ্ডহত্থিনো অযমাকাৰো’’তি হত্থিমেৱ ওলোকেসি.

ৰাজা বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং পৰিৱিসিত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, যং ইমস্মিং দানগ্গে কপ্পিযভণ্ডং ৱা অকপ্পিযভণ্ডং ৱা, সব্বং তং তুম্হাকমেৱ দম্মী’’তি আহ. তস্মিং পন দানে একদিৱসেনেৱ পৰিচ্চত্তং চুদ্দসকোটিধনং হোতি. সত্থু পন সেতচ্ছত্তং নিসীদনপল্লঙ্কো আধাৰকো পাদপীঠিকাতি চত্তাৰি অনগ্ঘানেৱ. পুন এৱৰূপং কত্ৱা বুদ্ধানং দানং নাম দাতুং সমত্থো নাহোসি, তেনেৱ তং ‘‘অসদিসদান’’ন্তি পঞ্ঞাযি. তং কিৰ সব্ববুদ্ধানং একৱাৰং হোতিযেৱ, সব্বেসং পন ইত্থীযেৱ সংৱিদহতি. ৰঞ্ঞো পন কাড়ো চ জুণ্হো চাতি দ্ৱে অমচ্চা অহেসুং. তেসু কাড়ো চিন্তেসি – ‘‘অহো ৰাজকুলস্স পৰিহানি, একদিৱসেনেৱ চুদ্দসকোটিধনং খযং গচ্ছতি, ইমে ইমং দানং ভুঞ্জিত্ৱা গন্ত্ৱা নিপন্না নিদ্দাযিস্সন্তি, অহো নট্ঠং ৰাজকুল’’ন্তি. জুণ্হো চিন্তেসি – ‘‘অহো ৰঞ্ঞো দানং সুদিন্নং. ন হি সক্কা ৰাজভাৱে অট্ঠিতেন এৱৰূপং দানং দাতুং, সব্বসত্তানং পত্তিং অদেন্তো নাম নত্থি, অহং পনিদং দানং অনুমোদামী’’তি.

সত্থু ভত্তকিচ্চাৱসানে ৰাজা অনুমোদনত্থায পত্তং গণ্হি. সত্থা চিন্তেসি – ‘‘ৰঞ্ঞা মহোঘং পৱত্তেন্তেন ৱিয মহাদানং দিন্নং, অসক্খি নু খো মহাজনো চিত্তং পসাদেতুং, উদাহু নো’’তি. সো তেসং অমচ্চানং চিত্তাচাৰং ঞত্ৱা ‘‘সচে ৰঞ্ঞো দানানুচ্ছৱিকং অনুমোদনং কৰিস্সামি, কাড়স্স মুদ্ধা সত্তধা ফলিস্সতি, জুণ্হো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহিস্সতী’’তি ঞত্ৱা কাড়ে অনুকম্পং পটিচ্চ এৱৰূপং দানং দত্ৱা ঠিতস্স ৰঞ্ঞো চতুপ্পদিকং গাথমেৱ ৱত্ৱা উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰং গতো. ভিক্খূ অঙ্গুলিমালং পুচ্ছিংসু – ‘‘ন কিং নু খো, আৱুসো, দুট্ঠহত্থিং ছত্তং ধাৰেত্ৱা ঠিতং দিস্ৱা ভাযী’’তি? ‘‘ন ভাযিং, আৱুসো’’তি. তে সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা আহংসু – ‘‘অঙ্গুলিমালো, ভন্তে, অঞ্ঞং ব্যাকৰোসী’’তি. সত্থা ‘‘ন, ভিক্খৱে, অঙ্গুলিমালো ভাযতি. খীণাসৱউসভানঞ্হি অন্তৰে জেট্ঠকউসভা মম পুত্তসদিসা ভিক্খূ ন ভাযন্তী’’তি ৱত্ৱা ব্ৰাহ্মণৱগ্গে ইমং গাথমাহ –

‘‘উসভং পৱৰং ৱীৰং, মহেসিং ৱিজিতাৱিনং;

অনেজং ন্হাতকং বুদ্ধং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণ’’ন্তি. (ধ. প. ৪২২; সু. নি. ৬৫১);

ৰাজাপি দোমনস্সপ্পত্তো ‘‘এৱৰূপায নাম পৰিসায দানং দত্ৱা ঠিতস্স ময্হং অনুচ্ছৱিকং অনুমোদনং অকত্ৱা গাথমেৱ ৱত্ৱা সত্থা উট্ঠাযাসনা গতো. মযা সত্থু অনুচ্ছৱিকং দানং অকত্ৱা অননুচ্ছৱিকং কতং ভৱিস্সতি, কপ্পিযভণ্ডং অদত্ৱা অকপ্পিযভণ্ডং ৱা দিন্নং ভৱিস্সতি, সত্থাৰা মে কুপিতেন ভৱিতব্বং. এৱঞ্হি অসদিসদানং নাম, দানানুৰূপং অনুমোদনং কাতুং ৱট্টতী’’তি ৱিহাৰং গন্ত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা এতদৱোচ – ‘‘কিং নু খো মে, ভন্তে, দাতব্বযুত্তকং দানং ন দিন্নং, উদাহু দানানুৰূপং কপ্পিযভণ্ডং অদত্ৱা অকপ্পিযভণ্ডমেৱ দিন্ন’’ন্তি. ‘‘কিমেতং, মহাৰাজা’’তি? ‘‘ন মে তুম্হেহি দানানুচ্ছৱিকা অনুমোদনা কতা’’তি? ‘‘মহাৰাজ, অনুচ্ছৱিকমেৱ তে দানং দিন্নং. এতঞ্হি অসদিসদানং নাম, একস্স বুদ্ধস্স একৱাৰমেৱ সক্কা দাতুং, পুন এৱৰূপং নাম দানং দুদ্দদ’’ন্তি. ‘‘অথ কস্মা, ভন্তে, মে দানানুৰূপং অনুমোদনং ন কৰিত্থা’’তি? ‘‘পৰিসায অসুদ্ধত্তা, মহাৰাজা’’তি. ‘‘কো নু খো, ভন্তে, পৰিসায দোসো’’তি? অথস্স সত্থা দ্ৱিন্নম্পি অমচ্চানং চিত্তাচাৰং আৰোচেত্ৱা কাড়ে অনুকম্পং পটিচ্চ অনুমোদনায অকতভাৱং আচিক্খি. ৰাজা ‘‘সচ্চং কিৰ তে, কাড়, এৱং চিন্তিত’’ন্তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘সচ্চ’’ন্তি ৱুত্তে ‘‘তৱ সন্তকং অগ্গহেত্ৱা মম পুত্তদাৰেহি সদ্ধিং মযি অত্তনো সন্তকং দেন্তে তুয্হং কা পীড়া. গচ্ছ, ভো, যং তে মযা দিন্নং, তং দিন্নমেৱ হোতু, ৰট্ঠতো পন মে নিক্খমা’’তি তং ৰট্ঠা নীহৰিত্ৱা জুণ্হং পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘সচ্চং কিৰ তে এৱং চিন্তিত’’ন্তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘সচ্চ’’ন্তি ৱুত্তে, ‘‘সাধু, মাতুল, পসন্নোস্মি, ত্ৱং মম পৰিজনং গহেত্ৱা মযা দিন্ননিযামেনেৱ সত্ত দিৱসানি দানং দেহী’’তি সত্তাহং ৰজ্জং নিয্যাদেত্ৱা সত্থাৰং আহ – ‘‘পস্সথ, ভন্তে, বালস্স কৰণং, মযা এৱং দিন্নদানে পহাৰমদাসী’’তি. সত্থা ‘‘আম, মহাৰাজ, বালা নাম পৰস্স দানং অনভিনন্দিত্ৱা দুগ্গতিপৰাযণা হোন্তি, ধীৰা পন পৰেসম্পি দানং অনুমোদিত্ৱা সগ্গপৰাযণা এৱ হোন্তী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –

১৭৭. ‘‘ন ৱে কদৰিযা দেৱলোকং ৱজন্তি, বালা হৱে নপ্পসংসন্তি দানং;

ধীৰো চ দানং অনুমোদমানো, তেনেৱ সো হোতি সুখী পৰত্থা’’তি.

তত্থ কদৰিযাতি থদ্ধমচ্ছৰিনো. বালাতি ইধলোকপৰলোকং অজাননকা. ধীৰোতি পণ্ডিতো. সুখী পৰত্থাতি তেনেৱ সো দানানুমোদনপুঞ্ঞেন পৰলোকে দিব্বসম্পত্তিং অনুভৱমানো সুখী হোতীতি.

দেসনাৱসানে জুণ্হো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি, সম্পত্তপৰিসাযপি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসি, জুণ্হোপি সোতাপন্নো হুত্ৱা সত্তাহং ৰঞ্ঞা দিন্ননিযামেনেৱ দানং অদাসীতি.

অসদিসদানৱত্থু দসমং.