১৩. লোকৱগ্গো

১. দহৰভিক্খুৱত্থু

হীনং ধম্মন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো অঞ্ঞতৰং দহৰভিক্খুং আৰব্ভ কথেসি.

অঞ্ঞতৰো কিৰ থেৰো দহৰভিক্খুনা সদ্ধিং পাতোৱ ৱিসাখায গেহং অগমাসি. ৱিসাখায গেহে পঞ্চসতানং ভিক্খূনং ধুৱযাগু নিচ্চপঞ্ঞত্তা হোতি. থেৰো তত্থ যাগুং পিৱিত্ৱা দহৰভিক্খুং নিসীদাপেত্ৱা সযং অঞ্ঞং গেহং অগমাসি. তেন চ সমযেন ৱিসাখায পুত্তস্স ধীতা অয্যিকায ঠানে ঠত্ৱা ভিক্খূনং ৱেয্যাৱচ্চং কৰোতি. সা তস্স দহৰস্স উদকং পৰিস্সাৱেন্তী চাটিযং অত্তনো মুখনিমিত্তং দিস্ৱা হসি, দহৰোপি তং ওলোকেত্ৱা হসি. সা তং হসমানং দিস্ৱা ‘‘ছিন্নসীসো হসতী’’তি আহ. অথ নং দহৰো ‘‘ত্ৱং ছিন্নসীসা, মাতাপিতৰোপি তে ছিন্নসীসা’’তি অক্কোসি. সা ৰোদমানা মহানসে অয্যিকায সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘কিং ইদং, অম্মা’’তি ৱুত্তে তমত্থং আৰোচেসি. সা দহৰস্স সন্তিকং আগন্ত্ৱা, ‘‘ভন্তে, মা কুজ্ঝি, ন এতং ছিন্নকেসনখস্স ছিন্ননিৱাসনপাৰুপনস্স মজ্ঝে ছিন্নকপালং আদায ভিক্খায চৰন্তস্স অয্যস্স অগৰুক’’ন্তি আহ. দহৰো আম, উপাসিকে, ত্ৱং মম ছিন্নকেসাদিভাৱং জানাসি, ইমিস্সা মং ‘‘ছিন্নসীসো’’তি কত্ৱা অক্কোসিতুং ৱট্টিস্সতীতি. ৱিসাখা নেৱ দহৰং সঞ্ঞাপেতুং অসক্খি, নপি দাৰিকং. তস্মিং খণে থেৰো আগন্ত্ৱা ‘‘কিমিদং উপাসিকে’’তি পুচ্ছিত্ৱা তমত্থং সুত্ৱা দহৰং ওৱদন্তো আহ – ‘‘অপেহি, আৱুসো, নাযং ছিন্নকেসনখৱত্থস্স মজ্ঝে ছিন্নকপালং আদায ভিক্খায চৰন্তস্স অক্কোসো, তুণ্হী হোহী’’তি. আম, ভন্তে, কিং তুম্হে অত্তনো উপট্ঠাযিকং অতজ্জেত্ৱা মং তজ্জেথ, মং ‘‘ছিন্নসীসো’’তি অক্কোসিতুং ৱট্টিস্সতীতি. তস্মিং খণে সত্থা আগন্ত্ৱা ‘‘কিং ইদ’’ন্তি পুচ্ছি. ৱিসাখা আদিতো পট্ঠায তং পৱত্তিং আৰোচেসি. সত্থা তস্স দহৰস্স সোতাপত্তিফলূপনিস্সযং দিস্ৱা ‘‘মযা ইমং দহৰং অনুৱত্তিতুং ৱট্টতী’’তি চিন্তেত্ৱা ৱিসাখং আহ – ‘‘কিং পন ৱিসাখে তৱ দাৰিকায ছিন্নকেসাদিমত্তকেনেৱ মম সাৱকে ছিন্নসীসে কত্ৱা অক্কোসিতুং ৱট্টতী’’তি? দহৰো তাৱদেৱ উট্ঠায অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা, ‘‘ভন্তে, এতং পঞ্হং তুম্হেৱ সুট্ঠু জানাথ, অম্হাকং উপজ্ঝাযো চ উপাসিকা চ সুট্ঠু ন জানন্তী’’তি আহ. সত্থা দহৰস্স অত্তনো অনুকুলভাৱং ঞত্ৱা ‘‘কামগুণং আৰব্ভ হসনভাৱো নাম হীনো ধম্মো, হীনঞ্চ নাম ধম্মং সেৱিতুং পমাদেন সদ্ধিং সংৱসিতুং ন ৱট্টতী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –

১৬৭. ‘‘হীনং ধম্মং ন সেৱেয্য, পমাদেন ন সংৱসে;

মিচ্ছাদিট্ঠিং ন সেৱেয্য, ন সিযা লোকৱড্ঢনো’’তি.

তত্থ হীনং ধম্মন্তি পঞ্চকামগুণং ধম্মং. সো হি হীনো ধম্মো ন অন্তমসো ওট্ঠগোণাদীহিপি পটিসেৱিতব্বো. হীনেসু চ নিৰযাদীসু ঠানেসু নিব্বত্তাপেতীতি হীনো নাম, তং ন সেৱেয্য. পমাদেনাতি সতিৱোস্সগ্গলক্খণেন পমাদেনাপি ন সংৱসে. ন সেৱেয্যাতি মিচ্ছাদিট্ঠিম্পি ন গণ্হেয্য. লোকৱড্ঢনোতি যো হি এৱং কৰোতি, সো লোকৱড্ঢনো নাম হোতি. তস্মা এৱং অকৰণেন ন সিযা লোকৱড্ঢনোতি.

দেসনাৱসানে সো দহৰো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি, সম্পত্তানম্পি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.

দহৰভিক্খুৱত্থু পঠমং.

২. সুদ্ধোদনৱত্থু

উত্তিট্ঠেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা নিগ্ৰোধাৰামে ৱিহৰন্তো পিতৰং আৰব্ভ কথেসি.

একস্মিঞ্হি সমযে সত্থা পঠমগমনেন কপিলপুৰং গন্ত্ৱা ঞাতীহি কতপচ্চুগ্গমনো নিগ্ৰোধাৰামং পত্ৱা ঞাতীনং মানভিন্দনত্থায আকাসে ৰতনচঙ্কমং মাপেত্ৱা তত্থ চঙ্কমন্তো ধম্মং দেসেসি. ঞাতী পসন্নচিত্তা সুদ্ধোদনমহাৰাজানং আদিং কত্ৱা ৱন্দিংসু. তস্মিং ঞাতিসমাগমে পোক্খৰৱস্সং ৱস্সি. তং আৰব্ভ মহাজনেন কথায সমুট্ঠাপিতায ‘‘ন, ভিক্খৱে, ইদানেৱ, পুব্বেপি ময্হং ঞাতিসমাগমে পোক্খৰৱস্সং ৱস্সিযেৱা’’তি ৱত্ৱা ৱেস্সন্তৰজাতকং (জা. ২.২২.১৬৫৫ আদযো) কথেসি. ধম্মদেসনং সুত্ৱা পক্কমন্তেসু ঞাতীসু একোপি সত্থাৰং ন নিমন্তেসি. ৰাজাপি ‘‘ময্হং পুত্তো মম গেহং অনাগন্ত্ৱা কহং গমিস্সতী’’তি অনিমন্তেত্ৱাৱ অগমাসি. গন্ত্ৱা চ পন গেহে ৱীসতিযা ভিক্খুসহস্সানং যাগুআদীনি পটিযাদাপেত্ৱা আসনানি পঞ্ঞাপেসি. পুনদিৱসে সত্থা পিণ্ডায পৱিসন্তো ‘‘কিং নু খো অতীতবুদ্ধা পিতু নগৰং পত্ৱা উজুকমেৱ ঞাতিকুলং পৱিসিংসু, উদাহু পটিপাটিযা পিণ্ডায চৰিংসূ’’তি আৱজ্জেন্তো ‘‘পটিপাটিযা চৰিংসূ’’তি দিস্ৱা পঠমগেহতো পট্ঠায পিণ্ডায চৰন্তো পাযাসি. ৰাহুলমাতা পাসাদতলে নিসিন্নাৱ দিস্ৱা তং পৱত্তিং ৰঞ্ঞো আৰোচেসি. ৰাজা সাটকং সণ্ঠাপেন্তো ৱেগেন নিক্খমিত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা – ‘‘পুত্ত, কস্মা মং নাসেসি, অতিৱিয তে পিণ্ডায চৰন্তেন লজ্জা উপ্পাদিতা, যুত্তং নাম ৱো ইমস্মিংযেৱ নগৰে সুৱণ্ণসিৱিকাদীহি ৱিচৰিত্ৱা পিণ্ডায চৰিতুং, কিং মং লজ্জাপেসী’’তি? ‘‘নাহং তং, মহাৰাজ, লজ্জাপেমি, অত্তনো পন কুলৱংসং অনুৱত্তামী’’তি. ‘‘কিং পন, তাত, পিণ্ডায চৰিত্ৱা জীৱনৱংসো মম ৱংসো’’তি? ‘‘নেসো, মহাৰাজ, তৱ ৱংসো, মম পনেসো ৱংসো. অনেকানি হি বুদ্ধসহস্সানি পিণ্ডায চৰিত্ৱাৱ জীৱিংসূ’’তি ৱত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো ইমা গাথা অভাসি –

১৬৮. ‘‘উত্তিট্ঠে নপ্পমজ্জেয্য, ধম্মং সুচৰিতং চৰে;

ধম্মচাৰী সুখং সেতি, অস্মিং লোকে পৰম্হি চ.

১৬৯. ‘‘ধম্মং চৰে সুচৰিতং, ন নং দুচ্চৰিতং চৰে;

ধম্মচাৰী সুখং সেতি, অস্মিং লোকে পৰম্হি চা’’তি.

তত্থ উত্তিট্ঠেতি উট্ঠহিত্ৱা পৰেসং ঘৰদ্ৱাৰে ঠত্ৱা গহেতব্বপিণ্ডে. নপ্পমজ্জেয্যাতি পিণ্ডচাৰিকৱত্তঞ্হি হাপেত্ৱা পণীতভোজনানি পৰিযেসন্তো উত্তিট্ঠে পমজ্জতি নাম, সপদানং পিণ্ডায চৰন্তো পন ন পমজ্জতি নাম. এৱং কৰোন্তো উত্তিট্ঠে নপ্পমজ্জেয্য. ধম্মন্তি অনেসনং পহায সপদানং চৰন্তো তমেৱ ভিক্খাচৰিযধম্মং সুচৰিতং চৰে. সুখং সেতীতি দেসনামত্তমেতং, এৱং পনেতং ভিক্খাচৰিযধম্মং চৰন্তো ধম্মচাৰী ইধ লোকে চতূহি ইৰিযাপথেহি সুখং ৱিহৰতীতি অত্থো. ন নং দুচ্চৰিতন্তি ৱেসিযাদিভেদে অগোচৰে চৰন্তো ভিক্খাচৰিযধম্মং দুচ্চৰিতং চৰতি নাম. এৱং অচৰিত্ৱা ধম্মং চৰে সুচৰিতং, ন নং দুচ্চৰিতং চৰে. সেসং ৱুত্তত্থমেৱ.

দেসনাৱসানে ৰাজা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি, সম্পত্তানম্পি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.

সুদ্ধোদনৱত্থু দুতিযং.

৩. পঞ্চসতৱিপস্সকভিক্খুৱত্থু

যথা পুব্বুড়কন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো পঞ্চসতে ৱিপস্সকে ভিক্খূ আৰব্ভ কথেসি.

তে কিৰ সত্থু সন্তিকে কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱা ঘটেন্তা ৱাযমন্তা অপ্পৱিসেসা ‘‘ৱিসেসেত্ৱা কম্মট্ঠানং গহেস্সামা’’তি সত্থু সন্তিকং আগচ্ছন্তা অন্তৰামগ্গে মৰীচিকম্মট্ঠানং ভাৱেন্তাৱ আগমিংসু. তেসং ৱিহাৰং পৱিট্ঠক্খণেযেৱ দেৱো ৱস্সি. তে তত্থ তত্থ পমুখেসু ঠত্ৱা ধাৰাৱেগেন উট্ঠহিত্ৱা ভিজ্জন্তে পুব্বড়কে দিস্ৱা ‘‘অযম্পি অত্তভাৱো উপ্পজ্জিত্ৱা ভিজ্জনত্থেন পুব্বুড়কসদিসোযেৱা’’তি আৰম্মণং গণ্হিংসু. সত্থা গন্ধকুটিযং নিসিন্নোৱ তে ভিক্খূ ওলোকেত্ৱা তেহি সদ্ধিং কথেন্তো ৱিয ওভাসং ফৰিত্ৱা ইমং গাথমাহ –

১৭০. ‘‘যথা পুব্বুড়কং পস্সে, যথা পস্সে মৰীচিকং;

এৱং লোকং অৱেক্খন্তং, মচ্চুৰাজা ন পস্সতী’’তি.

তত্থ মৰীচিকন্তি মযূখং. তে হি দূৰতোৱ গেহসণ্ঠানাদিৱসেন উপট্ঠিতাপি উপগচ্ছন্তানং অগয্হূপগা ৰিত্তকা তুচ্ছকাৱ. তস্মা যথা উপ্পজ্জিত্ৱা ভিজ্জনত্থেন পুব্বুড়কং ৰিত্ততুচ্ছাদিভাৱেনেৱ পস্সেয্য, এৱং খন্ধাদিলোকং অৱেক্খন্তং মচ্চুৰাজা ন পস্সতীতি অত্থো.

দেসনাৱসানে তে ভিক্খূ ঠিতট্ঠানেযেৱ অৰহত্তং পাপুণিংসূতি.

পঞ্চসতৱিপস্সকভিক্খুৱত্থু ততিযং.

৪. অভযৰাজকুমাৰৱত্থু

এথ পস্সথিমং লোকন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা ৱেড়ুৱনে ৱিহৰন্তো অভযৰাজকুমাৰং আৰব্ভ কথেসি.

তস্স কিৰ পচ্চন্তং ৱূপসমেত্ৱা আগতস্স পিতা বিম্বিসাৰো তুস্সিত্ৱা একং নচ্চগীতকুসলং নাটকিত্থিং দত্ৱা সত্তাহং ৰজ্জমদাসি. সো সত্তাহং গেহা বহি অনিক্খন্তোৱ ৰজ্জসিৰিং অনুভৱিত্ৱা অট্ঠমে দিৱসে নদীতিত্থং গন্ত্ৱা ন্হত্ৱা উয্যানং পৱিসিত্ৱা সন্ততিমহামত্তো ৱিয তস্সা ইত্থিযা নচ্চগীতং পস্সন্তো নিসীদি. সাপি তঙ্খণঞ্ঞেৱ সন্ততিমহামত্তস্স নাটকিত্থী ৱিয সত্থকৱাতানং ৱসেন কালমকাসি. কুমাৰো তস্সা কালকিৰিযায উপ্পন্নসোকো ‘‘ন মে ইমং সোকং ঠপেত্ৱা সত্থাৰং অঞ্ঞো নিব্বাপেতুং সক্খিস্সতী’’তি সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, সোকং মে নিব্বাপেথা’’তি আহ. সত্থা তং সমস্সাসেত্ৱা ‘‘তযা হি, কুমাৰ, ইমিস্সা ইত্থিযা এৱমেৱ মতকালে ৰোদন্তেন পৱত্তিতানং অস্সূনং অনমতগ্গে সংসাৰে পমাণং নত্থী’’তি ৱত্ৱা তায দেসনায সোকস্স তনুভাৱং ঞত্ৱা, ‘‘কুমাৰ, মা সোচি, বালজনানং সংসীদনট্ঠানমেত’’ন্তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –

১৭১. ‘‘এথ পস্সথিমং লোকং, চিত্তং ৰাজৰথূপমং;

যত্থ বালা ৱিসীদন্তি, নত্থি সঙ্গো ৱিজানত’’ন্তি.

তত্থ তে পস্সথাতি ৰাজকুমাৰমেৱ সন্ধাযাহ. ইমং লোকন্তি ইমং খন্ধলোকাদিসঙ্খাতং অত্তভাৱং. চিত্তন্তি সত্তৰতনাদিৱিচিত্তং ৰাজৰথং ৱিয ৱত্থালঙ্কাৰাদিচিত্তিতং. যত্থ বালাতি যস্মিং অত্তভাৱে বালা এৱং ৱিসীদন্তি. ৱিজানতন্তি ৱিজানন্তানং পণ্ডিতানং এত্থ ৰাগসঙ্গাদীসু একোপি সঙ্গো নত্থীতি অত্থো.

দেসনাৱসানে ৰাজকুমাৰো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি, সম্পত্তানম্পি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.

অভযৰাজকুমাৰৱত্থু চতুত্থং.

৫. সম্মজ্জনত্থেৰৱত্থু

যো চ পুব্বেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো সম্মজ্জনত্থেৰং আৰব্ভ কথেসি.

সো কিৰ পাতো ৱা সাযং ৱাতি ৱেলং পমাণং অকত্ৱা অভিক্খণং সম্মজ্জন্তোৱ ৱিচৰতি. সো একদিৱসং সম্মজ্জনিং গহেত্ৱা দিৱাট্ঠানে নিসিন্নস্স ৰেৱতত্থেৰস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘অযং মহাকুসীতো জনস্স সদ্ধাদেয্যং ভুঞ্জিত্ৱা আগন্ত্ৱা নিসীদতি, কিং নামেতস্স সম্মজ্জনিং গহেত্ৱা একং ঠানং সম্মজ্জিতুং ন ৱট্টতী’’তি আহ. থেৰো ‘‘ওৱাদমস্স দস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা এহাৱুসোতি. কিং, ভন্তেতি? গচ্ছ ন্হত্ৱা এহীতি. সো তথা অকাসি. অথ নং থেৰো একমন্তং নিসীদাপেত্ৱা ওৱদন্তো আহ – ‘‘আৱুসো, ভিক্খুনা নাম ন সব্বকালং সম্মজ্জন্তেন ৱিচৰিতুং ৱট্টতি, পাতো এৱ পন সম্মজ্জিত্ৱা পিণ্ডায চৰিত্ৱা পিণ্ডপাতপটিক্কন্তেন আগন্ত্ৱা ৰত্তিট্ঠানে ৱা দিৱাট্ঠানে ৱা নিসিন্নেন দ্ৱত্তিংসাকাৰং সজ্ঝাযিত্ৱা অত্তভাৱে খযৱযং পট্ঠপেত্ৱা সাযন্হে উট্ঠায সম্মজ্জিতুং ৱট্টতি, নিচ্চকালং অসম্মজ্জিত্ৱা অত্তনোপি নাম ওকাসো কাতব্বো’’তি. সো থেৰস্স ওৱাদে ঠত্ৱা ন চিৰস্সেৱ অৰহত্তং পাপুণি. তং তং ঠানং উক্লাপং অহোসি. অথ নং ভিক্খূ আহংসু – ‘‘আৱুসো সম্মজ্জনত্থেৰ, তং তং ঠানং উক্লাপং কস্মা ন সম্মজ্জসী’’তি? ‘‘ভন্তে, মযা পমাদকালে এৱং কতং, ইদানাম্হি অপ্পমত্তো’’তি. ভিক্খূ ‘‘অযং থেৰো অঞ্ঞং ব্যাকৰোতী’’তি সত্থু আৰোচেসুং. সত্থা ‘‘আম, ভিক্খৱে, মম পুত্তো পুব্বে পমাদকালে সম্মজ্জন্তো ৱিচৰি, ইদানি পন মগ্গফলসুখেন ৱীতিনামেন্তো ন সম্মজ্জতী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –

১৭২. ‘‘যো চ পুব্বে পমজ্জিত্ৱা, পচ্ছা সো নপ্পমজ্জতি;

সোমং লোকং পভাসেতি, অব্ভা মুত্তোৱ চন্দিমা’’তি.

তস্সত্থো – যো পুগ্গলো পুব্বে ৱত্তপটিৱত্তকৰণেন ৱা সজ্ঝাযাদীহি ৱা পমজ্জিত্ৱা পচ্ছা মগ্গফলসুখেন ৱীতিনামেন্তো নপ্পমজ্জতি, সো অব্ভাদীহি মুত্তো চন্দোৱ ওকাসলোকং মগ্গঞাণেন ইমং খন্ধাদিলোকং ওভাসেতি, একালোকং কৰোতীতি.

দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

সম্মজ্জনত্থেৰৱত্থু পঞ্চমং.

৬. অঙ্গুলিমালত্থেৰৱত্থু

যস্স পাপন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো অঙ্গুলিমালত্থেৰং আৰব্ভ কথেসি. ৱত্থু অঙ্গুলিমালসুত্তন্তৱসেনেৱ (ম. নি. ২.৩৪৭ আদযো) ৱেদিতব্বং.

থেৰো পন সত্থু সন্তিকে পব্বজিত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. অথ খো আযস্মা অঙ্গুলিমালো ৰহোগতো পটিসল্লীনো ৱিমুত্তিসুখপটিসংৱেদী. তাযং ৱেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –

‘‘যো চ পুব্বে পমজ্জিত্ৱা, পচ্ছা সো নপ্পমজ্জতি;

সোমং লোকং পভাসেতি, অব্ভা মুত্তোৱ চন্দিমা’’তি. –

আদিনা নযেন উদানং উদানেত্ৱা অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পৰিনিব্বুতো. ভিক্খূ ‘‘কহং নু খো, আৱুসো, থেৰো উপ্পন্নো’’তি ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং? সত্থা আগন্ত্ৱা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, অঙ্গুলিমালত্থেৰস্স নিব্বত্তট্ঠানকথাযা’’তি ৱুত্তে ‘‘পৰিনিব্বুতো চ, ভিক্খৱে, মম পুত্তো’’তি. ‘‘ভন্তে, এত্তকে মনুস্সে মাৰেত্ৱা পৰিনিব্বুতো’’তি? ‘‘আম, ভিক্খৱে, সো পুব্বে একং কল্যাণমিত্তং অলভিত্ৱা এত্তকং পাপমকাসি, পচ্ছা পন কল্যাণমিত্তপচ্চযং লভিত্ৱা অপ্পমত্তো অহোসি. তেনস্স তং পাপকম্মং কুসলেন পিহিত’’ন্তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –

১৭৩. ‘‘যস্স পাপং কতং কম্মং, কুসলেন পিধীযতি;

সোমং লোকং পভাসেতি, অব্ভা মুত্তোৱ চন্দিমা’’তি.

তত্থ কুসলেনাতি অৰহত্তমগ্গং সন্ধায ৱুত্তং. সেসং উত্তানত্থমেৱাতি.

দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

অঙ্গুলিমালত্থেৰৱত্থু ছট্ঠং.

৭. পেসকাৰধীতাৱত্থু

অন্ধভূতোতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা অগ্গাড়ৱে চেতিযে ৱিহৰন্তো একং পেসকাৰধীতৰং আৰব্ভ কথেসি.

একদিৱসঞ্হি আড়ৱিৱাসিনো সত্থৰি আড়ৱিং সম্পত্তে নিমন্তেত্ৱা দানং অদংসু. সত্থা ভত্তকিচ্চাৱসানে অনুমোদনং কৰোন্তো ‘‘অদ্ধুৱং মে জীৱিতং, ধুৱং মে মৰণং, অৱস্সং মযা মৰিতব্বমেৱ, মৰণপৰিযোসানং মে জীৱিতং, জীৱিতমেৱ অনিযতং, মৰণং নিযতন্তি এৱং মৰণস্সতিং ভাৱেথ. যেসঞ্হি মৰণস্সতি অভাৱিতা, তে পচ্ছিমে কালে আসীৱিসং দিস্ৱা ভীতঅদণ্ডপুৰিসো ৱিয সন্তাসপ্পত্তা ভেৰৱৰৱং ৰৱন্তা কালং কৰোন্তি. যেসং পন মৰণস্সতি ভাৱিতা, তে দূৰতোৱ আসীৱিসং দিস্ৱা দণ্ডকেন গহেত্ৱা ছড্ডেত্ৱা ঠিতপুৰিসো ৱিয পচ্ছিমে কালে ন সন্তসন্তি, তস্মা মৰণস্সতি ভাৱেতব্বা’’তি আহ. তং ধম্মদেসনং সুত্ৱা অৱসেসজনা সকিচ্চপ্পসুতাৱ অহেসুং. একা পন সোড়সৱস্সুদ্দেসিকা পেসকাৰধীতা ‘‘অহো বুদ্ধানং কথা নাম অচ্ছৰিযা, মযা পন মৰণস্সতিং ভাৱেতুং ৱট্টতী’’তি ৰত্তিন্দিৱং মৰণস্সতিমেৱ ভাৱেসি. সত্থাপি ততো নিক্খমিত্ৱা জেতৱনং অগমাসি. সাপি কুমাৰিকা তীণি ৱস্সানি মৰণস্সতিং ভাৱেসিযেৱ.

অথেকদিৱসং সত্থা পচ্চূসসমযে লোকং ওলোকেন্তো তং কুমাৰিকং অত্তনো ঞাণজালস্স অন্তোপৱিট্ঠং দিস্ৱা ‘‘কিং নু খো ভৱিস্সতী’’তি উপধাৰেন্তো ‘‘ইমায কুমাৰিকায মম ধম্মদেসনায সুতদিৱসতো পট্ঠায তীণি ৱস্সানি মৰণস্সতি ভাৱিতা, ইদানাহং তত্থ গন্ত্ৱা ইমং কুমাৰিকং চত্তাৰো পঞ্হে পুচ্ছিত্ৱা তায ৱিস্সজ্জেন্তিযা চতূসু ঠানেসু সাধুকাৰং দত্ৱা ইমং গাথং ভাসিস্সামি. সা গাথাৱসানে সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহিস্সতি, তং নিস্সায মহাজনস্সাপি সাত্থিকা ধম্মদেসনা ভৱিস্সতী’’তি ঞত্ৱা পঞ্চসতভিক্খুপৰিৱাৰো জেতৱনা নিক্খমিত্ৱা অনুপুব্বেন অগ্গাড়ৱৱিহাৰং অগমাসি. আড়ৱিৱাসিনো ‘‘সত্থা আগতো’’তি সুত্ৱা তং ৱিহাৰং গন্ত্ৱা নিমন্তযিংসু. তদা সাপি কুমাৰিকা সত্থু আগমনং সুত্ৱা ‘‘আগতো কিৰ ময্হং পিতা, সামি, আচৰিযো পুণ্ণচন্দমুখো মহাগোতমবুদ্ধো’’তি তুট্ঠমানসা ‘‘ইতো মে তিণ্ণং সংৱচ্ছৰানং মত্থকে সুৱণ্ণৱণ্ণো সত্থা দিট্ঠপুব্বো, ইদানিস্স সুৱণ্ণৱণ্ণং সৰীৰং দট্ঠুং মধুৰোজঞ্চ ৱৰধম্মং সোতুং লভিস্সামী’’তি চিন্তেসি. পিতা পনস্সা সালং গচ্ছন্তো আহ – ‘‘অম্ম, পৰসন্তকো মে সাটকো আৰোপিতো, তস্স ৱিদত্থিমত্তং অনিট্ঠিতং, তং অজ্জ নিট্ঠাপেস্সামি, সীঘং মে তসৰং ৱট্টেত্ৱা আহৰেয্যাসী’’তি. সা চিন্তেসি – ‘‘অহং সত্থু ধম্মং সোতুকামা, পিতা চ মং এৱং আহ. কিং নু খো সত্থু ধম্মং সুণামি, উদাহু পিতু তসৰং ৱট্টেত্ৱা হৰামী’’তি? অথস্সা এতদহোসি ‘‘পিতা মং তসৰে অনাহৰিযমানে পোথেয্যপি পহৰেয্যপি, তস্মা তসৰং ৱট্টেত্ৱা তস্স দত্ৱা পচ্ছা ধম্মং সোস্সামী’’তি পীঠকে নিসীদিত্ৱা তসৰং ৱট্টেসি.

আড়ৱিৱাসিনোপি সত্থাৰং পৰিৱিসিত্ৱা পত্তং গহেত্ৱা অনুমোদনত্থায অট্ঠংসু. সত্থা ‘‘যমহং কুলধীতৰং নিস্সায তিংসযোজনমগ্গং আগতো, সা অজ্জাপি ওকাসং ন লভতি. তায ওকাসে লদ্ধে অনুমোদনং কৰিস্সামী’’তি তুণ্হীভূতো অহোসি. এৱং তুণ্হীভূতম্পি সত্থাৰং সদেৱকে লোকে কোচি কিঞ্চি ৱত্তুং ন ৱিসহতি. সাপি খো কুমাৰিকা তসৰং ৱট্টেত্ৱা পচ্ছিযং ঠপেত্ৱা পিতু সন্তিকং গচ্ছমানা পৰিসপৰিযন্তে ঠত্ৱা সত্থাৰং ওলোকযমানাৱ অট্ঠাসি. সত্থাপি গীৱং উক্খিপিত্ৱা তং ওলোকেসি. সা ওলোকিতাকাৰেনেৱ অঞ্ঞাসি – ‘‘সত্থা এৱৰূপায পৰিসায মজ্ঝে নিসীদিত্ৱাৱ মং ওলোকেন্তো মমাগমনং পচ্চাসীসতি, অত্তনো সন্তিকং আগমনমেৱ পচ্চাসীসতী’’তি. সা তসৰপচ্ছিং ঠপেত্ৱা সত্থু সন্তিকং অগমাসি. কস্মা পন নং সত্থা ওলোকেসীতি? এৱং কিৰস্স অহোসি ‘‘এসা এত্তোৱ গচ্ছমানা পুথুজ্জনকালকিৰিযং কত্ৱা অনিযতগতিকা ভৱিস্সতি, মম সন্তিকং আগন্ত্ৱা গচ্ছমানা সোতাপত্তিফলং পত্ৱা নিযতগতিকা হুত্ৱা তুসিতৱিমানে নিব্বত্তিস্সতী’’তি. তস্সা কিৰ তং দিৱসং মৰণতো মুত্তি নাম নত্থি. সা ওলোকিতসঞ্ঞাণেনেৱ সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা ছব্বণ্ণৰংসীনং অন্তৰং পৱিসিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. তথাৰূপায পৰিসায মজ্ঝে নিসীদিত্ৱা তুণ্হীভূতং সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা ঠিতক্খণেযেৱ তং আহ – ‘‘কুমাৰিকে, কুতো আগচ্ছসী’’তি? ‘‘ন জানামি, ভন্তে’’তি. ‘‘কত্থ গমিস্সসী’’তি? ‘‘ন জানামি, ভন্তে’’তি. ‘‘ন জানাসী’’তি? ‘‘জানামি, ভন্তে’’তি. ‘‘জানাসী’’তি? ‘‘ন জানামি, ভন্তে’’তি. ইতি নং সত্থা চত্তাৰো পঞ্হে পুচ্ছি. মহাজনো উজ্ঝাযি – ‘‘অম্ভো, পস্সথ, অযং পেসকাৰধীতা সম্মাসম্বুদ্ধেন সদ্ধিং ইচ্ছিতিচ্ছিতং কথেসি, ননু নাম ইমায ‘কুতো আগচ্ছসী’তি ৱুত্তে ‘পেসকাৰগেহতো’তি ৱত্তব্বং. ‘কহং গচ্ছসী’তি ৱুত্তে ‘পেসকাৰসাল’ন্তি ৱত্তব্বং সিযা’’তি.

সত্থা মহাজনং নিস্সদ্দং কত্ৱা, ‘‘কুমাৰিকে, ত্ৱং কুতো আগচ্ছসী’’তি ৱুত্তে ‘‘কস্মা ন জানামীতি ৱদেসী’’তি পুচ্ছি. ভন্তে, তুম্হে মম পেসকাৰগেহতো আগতভাৱং জানাথ, ‘‘কুতো আগতাসী’’তি পুচ্ছন্তা পন ‘‘কুতো আগন্ত্ৱা ইধ নিব্বত্তাসী’’তি পুচ্ছথ. অহং পন ন জানামি ‘‘কুতো চ আগন্ত্ৱা ইধ নিব্বত্তাম্হী’’তি. অথস্সা সত্থা ‘‘সাধু সাধু, কুমাৰিকে, মযা পুচ্ছিতপঞ্হোৱ তযা ৱিস্সজ্জিতো’’তি পঠমং সাধুকাৰং দত্ৱা উত্তৰিম্পি পুচ্ছি – ‘‘কত্থ গমিস্সসীতি পুন পুট্ঠা কস্মা ‘ন জানামী’তি ৱদেসী’’তি? ভন্তে, তুম্হে মং তসৰপচ্ছিং গহেত্ৱা পেসকাৰসালং গচ্ছন্তিং জানাথ, ‘‘ইতো গন্ত্ৱা কত্থ নিব্বত্তিস্সসী’’তি পুচ্ছথ. অহঞ্চ ইতো চুতা ন জানামি ‘‘কত্থ গন্ত্ৱা নিব্বত্তিস্সামী’’তি. অথস্সা সত্থা ‘‘মযা পুচ্ছিতপঞ্হোযেৱ তযা ৱিস্সজ্জিতো’’তি দুতিযং সাধুকাৰং দত্ৱা উত্তৰিম্পি পুচ্ছি – ‘‘অথ কস্মা ‘ন জানাসী’তি পুট্ঠা ‘জানামী’তি ৱদেসী’’তি? ‘‘মৰণভাৱং জানামি, ভন্তে, তস্মা এৱং ৱদেমী’’তি. অথস্সা সত্থা ‘‘মযা পুচ্ছিতপঞ্হোযেৱ তযা ৱিস্সজ্জিতো’’তি ততিযং সাধুকাৰং দত্ৱা উত্তৰিম্পি পুচ্ছি – ‘‘অথ কস্মা ‘জানাসী’তি পুট্ঠা ‘ন জানামী’তি ৱদেসী’’তি. মম মৰণভাৱমেৱ অহং জানামি, ভন্তে, ‘‘ৰত্তিন্দিৱপুব্বণ্হাদীসু পন অসুককালে নাম মৰিস্সামী’’তি ন জানামি, তস্মা এৱং ৱদেমীতি. অথস্সা সত্থা ‘‘মযা পুচ্ছিতপঞ্হোযেৱ তযা ৱিস্সজ্জিতো’’তি চতুত্থং সাধুকাৰং দত্ৱা পৰিসং আমন্তেত্ৱা ‘‘এত্তকং নাম তুম্হে ইমায কথিতং ন জানাথ, কেৱলং উজ্ঝাযথেৱ. যেসঞ্হি পঞ্ঞাচক্খু নত্থি, তে অন্ধা এৱ. যেসং পঞ্ঞাচক্খু অত্থি, তে এৱ চক্খুমন্তো’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –

১৭৪. ‘‘অন্ধভূতো অযং লোকো, তনুকেত্থ ৱিপস্সতি;

সকুণো জালমুত্তোৱ, অপ্পো সগ্গায গচ্ছতী’’তি.

তত্থ অন্ধভূতো অযং লোকোতি অযং লোকিযমহাজনো পঞ্ঞাচক্খুনো অভাৱেন অন্ধভূতো. তনুকেত্থাতি তনুকো এত্থ, ন বহু জনো অনিচ্চাদিৱসেন ৱিপস্সতি. জালমুত্তোৱাতি যথা ছেকেন সাকুণিকেন জালেন ওত্থৰিত্ৱা গয্হমানেসু ৱট্টকেসু কোচিদেৱ জালতো মুচ্চতি. সেসা অন্তোজালমেৱ পৱিসন্তি. তথা মৰণজালেন ওত্থটেসু সত্তেসু বহূ অপাযগামিনো হোন্তি, অপ্পো কোচিদেৱ সত্তো সগ্গায গচ্ছতি, সুগতিং ৱা নিব্বানং ৱা পাপুণাতীতি অত্থো.

দেসনাৱসানে কুমাৰিকা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি, মহাজনস্সাপি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.

সাপি তসৰপচ্ছিং গহেত্ৱা পিতু সন্তিকং অগমাসি, সোপি নিসিন্নকোৱ নিদ্দাযি. তস্সা অসল্লক্খেত্ৱাৱ তসৰপচ্ছিং উপনামেন্তিযা তসৰপচ্ছি ৱেমকোটিযং পটিহঞ্ঞিত্ৱা সদ্দং কুৰুমানা পতি. সো পবুজ্ঝিত্ৱা গহিতনিমিত্তেনেৱ ৱেমকোটিং আকড্ঢি. ৱেমকোটি গন্ত্ৱা তং কুমাৰিকং উৰে পহৰি, সা তত্থেৱ কালং কত্ৱা তুসিতভৱনে নিব্বত্তি. অথস্সা পিতা তং ওলোকেন্তো সকলসৰীৰেন লোহিতমক্খিতেন পতিত্ৱা মতং অদ্দস. অথস্স মহাসোকো উপ্পজ্জি. সো ‘‘ন মম সোকং অঞ্ঞো নিব্বাপেতুং সক্খিস্সতী’’তি ৰোদন্তো সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা তমত্থং আৰোচেত্ৱা, ‘‘ভন্তে, সোকং মে নিব্বাপেথা’’তি আহ. সত্থা তং সমস্সাসেত্ৱা ‘‘মা সোচি, উপাসক. অনমতগ্গস্মিঞ্হি সংসাৰে তৱ এৱমেৱ ধীতু মৰণকালে পগ্ঘৰিতঅস্সু চতুন্নং মহাসমুদ্দানং উদকতো অতিৰেকতৰ’’ন্তি ৱত্ৱা অনমতগ্গকথং কথেসি. সো তনুভূতসোকো সত্থাৰং পব্বজ্জং যাচিত্ৱা লদ্ধূপসম্পদো ন চিৰস্সেৱ অৰহত্তং পাপুণীতি.

পেসকাৰধীতাৱত্থু সত্তমং.

৮. তিংসভিক্খুৱত্থু

হংসাদিচ্চপথেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো তিংস ভিক্খূ আৰব্ভ কথেসি.

একস্মিঞ্হি দিৱসে তিংসমত্তা দিসাৱাসিকা ভিক্খূ সত্থাৰং উপসঙ্কমিংসু. আনন্দত্থেৰো সত্থু ৱত্তকৰণৱেলায আগন্ত্ৱা তে ভিক্খূ দিস্ৱা ‘‘সত্থাৰা ইমেহি সদ্ধিং পটিসন্থাৰে কতে ৱত্তং কৰিস্সামী’’তি দ্ৱাৰকোট্ঠকে অট্ঠাসি. সত্থাপি তেহি সদ্ধিং পটিসন্থাৰং কত্ৱা তেসং সাৰণীযধম্মং কথেসি. তং সুত্ৱা তে সব্বেপি অৰহত্তং পত্ৱা উপ্পতিত্ৱা আকাসেন অগমিংসু. আনন্দত্থেৰো তেসু চিৰাযন্তেসু সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, ইদানেৱ তিংসমত্তা ভিক্খূ আগতা, তে কুহি’’ন্তি পুচ্ছি. ‘‘গতা, আনন্দা’’তি. ‘‘কতৰেন মগ্গেন, ভন্তে’’তি? ‘‘আকাসেনানন্দা’’তি. ‘‘কিং পন তে, ভন্তে, খীণাসৱা’’তি? ‘‘আমানন্দ, মম সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা অৰহত্তং পত্তা’’তি. তস্মিং পন খণে আকাসেন হংসা আগমিংসু. সত্থা ‘‘যস্স খো পনানন্দ, চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা সুভাৱিতা, সো হংসা ৱিয আকাসেন গচ্ছতী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –

১৭৫. ‘‘হংসাদিচ্চপথে যন্তি, আকাসে যন্তি ইদ্ধিযা;

নীযন্তি ধীৰা লোকম্হা, জেত্ৱা মাৰং সৱাহিনি’’ন্তি.

তস্সত্থো – ইমে হংসা আদিচ্চপথে আকাসে গচ্ছন্তি. যেসং ইদ্ধিপাদা সুভাৱিতা, তেপি আকাসে যন্তি ইদ্ধিযা. ধীৰা পণ্ডিতা সৱাহিনিং মাৰং জেত্ৱা ইমম্হা ৱট্টলোকা নীযন্তি, নিব্বানং পাপুণন্তীতি অত্থো.

দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

তিংসভিক্খুৱত্থু অট্ঠমং.

৯. চিঞ্চমাণৱিকাৱত্থু

একং ধম্মন্তি ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো চিঞ্চমাণৱিকং আৰব্ভ কথেসি.

পঠমবোধিযঞ্হি দসবলস্স পুথুভূতেসু সাৱকেসু অপ্পমাণেসু দেৱমনুস্সেসু অৰিযভূমিং ওক্কন্তেসু পত্থটে গুণসমুদযে মহালাভসক্কাৰো উদপাদি. তিত্থিযা সূৰিযুগ্গমনে খজ্জোপনকসদিসা অহেসুং হতলাভসক্কাৰা. তে অন্তৰৱীথিযং ঠত্ৱা ‘‘কিং সমণো গোতমোৱ বুদ্ধো, মযম্পি বুদ্ধা, কিং তস্সেৱ দিন্নং মহপ্ফলং, অম্হাকম্পি দিন্নং মহপ্ফলমেৱ, অম্হাকম্পি দেথ সক্কৰোথা’’তি এৱং মনুস্সে ৱিঞ্ঞাপেন্তাপি লাভসক্কাৰং অলভিত্ৱা ৰহো সন্নিপতিত্ৱা ‘‘কেন নু খো উপাযেন সমণস্স গোতমস্স মনুস্সানং অন্তৰে অৱণ্ণং উপ্পাদেত্ৱা লাভসক্কাৰং নাসেয্যামা’’তি চিন্তযিংসু.

তদা সাৱত্থিযং চিঞ্চমাণৱিকা নামেকা পৰিব্বাজিকা উত্তমৰূপধৰা সোভগ্গপ্পত্তা দেৱচ্ছৰা ৱিয. অস্সা সৰীৰতো ৰস্মিযো নিচ্ছৰন্তি. অথেকো খৰমন্তী এৱমাহ – ‘‘চিঞ্চমাণৱিকং পটিচ্চ সমণস্স গোতমস্স অৱণ্ণং উপ্পাদেত্ৱা লাভসক্কাৰং নাসেস্সামা’’তি. তে ‘‘অত্থেকো উপাযো’’তি সম্পটিচ্ছিংসু. অথ সা তিত্থিযাৰামং গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা অট্ঠাসি, তিত্থিযা তায সদ্ধিং ন কথেসুং. সা ‘‘কো নু খো মে দোসো’’তি যাৱততিযং ‘‘ৱন্দামি, অয্যা’’তি ৱত্ৱা, ‘‘অয্যা, কো নু খো মে দোসো, কিং মযা সদ্ধিং ন কথেথা’’তি আহ. ‘‘ভগিনি, সমণং গোতমং অম্হে ৱিহেঠযন্তং হতলাভসক্কাৰে কত্ৱা ৱিচৰন্তং ন জানাসী’’তি? ‘‘ন জানামি, অয্যা, কিং পনেত্থ মযা কত্তব্ব’’ন্তি. ‘‘সচে ত্ৱং, ভগিনি, অম্হাকং সুখমিচ্ছসি, অত্তানং পটিচ্চ সমণস্স গোতমস্স অৱণ্ণং উপ্পাদেত্ৱা লাভসক্কাৰং নাসেহী’’তি.

সা ‘‘সাধু, অয্যা, ময্হংৱেসো ভাৰো, মা চিন্তযিত্থা’’তি ৱত্ৱা পক্কমিত্ৱা ইত্থিমাযাসু কুসলতায ততো পট্ঠায সাৱত্থিৱাসীনং ধম্মকথং সুত্ৱা জেতৱনা নিক্খমনসমযে ইন্দগোপকৱণ্ণং পটং পাৰুপিত্ৱা গন্ধমালাদিহত্থা জেতৱনাভিমুখী গচ্ছতি. ‘‘ইমায ৱেলায কুহিং গচ্ছসী’’তি ৱুত্তে, ‘‘কিং তুম্হাকং মম গমনট্ঠানেনা’’তি ৱত্ৱা জেতৱনসমীপে তিত্থিযাৰামে ৱসিত্ৱা পাতোৱ ‘‘অগ্গৱন্দনং ৱন্দিস্সামা’’তি নগৰা নিক্খমন্তে উপাসকজনে জেতৱনস্স অন্তোৱুট্ঠা ৱিয হুত্ৱা নগৰং পৱিসতি. ‘‘কুহিং ৱুট্ঠাসী’’তি ৱুত্তে, ‘‘কিং তুম্হাকং মম ৱুট্ঠট্ঠানেনা’’তি ৱত্ৱা মাসদ্ধমাসচ্চযেন পুচ্ছিযমানা জেতৱনে সমণেন গোতমেন সদ্ধিং একগন্ধকুটিযা ৱুট্ঠাম্হীতি. পুথুজ্জনানং ‘‘সচ্চং নু খো এতং, নো’’তি কঙ্খং উপ্পাদেত্ৱা তেমাসচতুমাসচ্চযেন পিলোতিকাহি উদৰং ৱেঠেত্ৱা গব্ভিনিৱণ্ণং দস্সেত্ৱা উপৰি ৰত্তপটং পাৰুপিত্ৱা ‘‘সমণং গোতমং পটিচ্চ গব্ভো উপ্পন্নো’’তি অন্ধবালে সদ্দহাপেত্ৱা অট্ঠনৱমাসচ্চযেন উদৰে দাৰুমণ্ডলিকং বন্ধিত্ৱা উপৰি পটং পাৰুপিত্ৱা হত্থপাদপিট্ঠিযো গোহনুকেন কোট্টাপেত্ৱা উস্সদে দস্সেত্ৱা কিলন্তিন্দ্ৰিযা হুত্ৱা সাযন্হসমযে তথাগতে অলঙ্কতধম্মাসনে নিসীদিত্ৱা ধম্মং দেসেন্তে ধম্মসভং গন্ত্ৱা তথাগতস্স পুৰতো ঠত্ৱা, ‘‘মহাসমণ, মহাজনস্স তাৱ ধম্মং দেসেসি, মধুৰো তে সদ্দো, সম্ফুসিতং দন্তাৱৰণং. অহং পন তং পটিচ্চ গব্ভং লভিত্ৱা পৰিপুণ্ণগব্ভা জাতা, নেৱ মে সূতিঘৰং জানাসি, সপ্পিতেলাদীনি সযং অকৰোন্তো উপট্ঠাকানম্পি অঞ্ঞতৰং কোসলৰাজানং ৱা অনাথপিণ্ডিকং ৱা ৱিসাখং উপাসিকং ৱা ‘ইমিস্সা চিঞ্চমাণৱিকায কত্তব্বযুত্তকং কৰোহী’তি ন ৱদেসি, অভিৰমিতুংযেৱ জানাসি, গব্ভপৰিহাৰং ন জানাসী’’তি গূথপিণ্ডং গহেত্ৱা চন্দমণ্ডলং দূসেতুং ৱাযমন্তী ৱিয পৰিসমজ্ঝে তথাগতং অক্কোসি. তথাগতো ধম্মকথং ঠপেত্ৱা সীহো ৱিয অভিনদন্তো, ‘‘ভগিনি, তযা কথিতস্স তথভাৱং ৱা ৱিতথভাৱং ৱা অহমেৱ চ ত্ৱঞ্চ জানামা’’তি আহ. ‘‘আম, মহাসমণ, তযা চ মযা চ ঞাতভাৱেনেতং জাত’’ন্তি.

তস্মিং খণে সক্কস্স আসনং উণ্হাকাৰং দস্সেসি. সো আৱজ্জমানো ‘‘চিঞ্চমাণৱিকা তথাগতং অভূতেন অক্কোসতী’’তি ঞত্ৱা ‘‘ইদং ৱত্থুং সোধেস্সামী’’তি চতূহি দেৱপুত্তেহি সদ্ধিং আগমি. দেৱপুত্তা মূসিকপোতকা হুত্ৱা দাৰুমণ্ডলিকস্স বন্ধনৰজ্জুকে একপ্পহাৰেনেৱ ছিন্দিংসু, পাৰুতপটং ৱাতো উক্খিপি, দাৰুমণ্ডলিকং পতমানং তস্সা পাদপিট্ঠিযং পতি, উভো অগ্গপাদা ছিজ্জিংসু. মনুস্সা ‘‘ধী কাড়কণ্ণি, সম্মাসম্বুদ্ধং অক্কোসী’’তি সীসে খেড়ং পাতেত্ৱা লেড্ডুদণ্ডাদিহত্তা জেতৱনা নীহৰিংসু. অথস্সা তথাগতস্স চক্খুপথং অতিক্কন্তকালে মহাপথৱী ভিজ্জিত্ৱা ৱিৱৰমদাসি, অৱীচিতো অগ্গিজালা উট্ঠহি. সা কুলদত্তিযং কম্বলং পাৰুপমানা ৱিয গন্ত্ৱা অৱীচিম্হি নিব্বত্তি. অঞ্ঞতিত্থিযানং লাভসক্কাৰো পৰিহাযি, দসবলস্স ভিয্যোসোমত্তায ৱড্ঢি. পুনদিৱসে ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং, ‘‘আৱুসো, চিঞ্চমাণৱিকা এৱং উড়াৰগুণং অগ্গদক্খিণেয্যং সম্মাসম্বুদ্ধং অভূতেন অক্কোসিত্ৱা মহাৱিনাসং পত্তা’’তি. সত্থা আগন্ত্ৱা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ইমায নামা’’তি ৱুত্তে ‘‘ন, ভিক্খৱে, ইদানেৱ, পুব্বেপি এসা মং অভূতেন অক্কোসিত্ৱা ৱিনাসং পত্তাযেৱা’’তি ৱত্ৱা –

‘‘নাদট্ঠা পৰতো দোসং, অণুং থূলানি সব্বসো;

ইস্সৰো পণযে দণ্ডং, সামং অপ্পটিৱেক্খিযা’’তি. –

ইমং দ্ৱাদসনিপাতে মহাপদুমজাতকং (জা. ১.১২.১০৬) ৱিত্থাৰেত্ৱা কথেসি –

তদা কিৰেসা মহাপদুমকুমাৰস্স বোধিসত্তস্স মাতু সপত্তী ৰঞ্ঞো অগ্গমহেসী হুত্ৱা মহাসত্তং অসদ্ধম্মেন নিমন্তেত্ৱা তস্স মনং অলভিত্ৱা অত্তনাৱ অত্তনি ৱিপ্পকাৰং কত্ৱা গিলানালযং দস্সেত্ৱা ‘‘তৱ পুত্তো মং অনিচ্ছন্তিং ইমং ৱিপ্পকাৰং পাপেসী’’তি ৰঞ্ঞো আৰোচেসি. ৰাজা কুদ্ধো মহাসত্তং চোৰপপাতে খিপি. অথ নং পব্বতকুচ্ছিযং অধিৱত্থা দেৱতা পটিগ্গহেত্ৱা নাগৰাজস্স ফণগব্ভে পতিট্ঠপেসি. নাগৰাজা তং নাগভৱনং নেত্ৱা উপড্ঢৰজ্জেন সম্মানেসি. সো তত্থ সংৱচ্ছৰং ৱসিত্ৱা পব্বজিতুকামো হিমৱন্তপ্পদেসং পত্ৱা পব্বজিত্ৱা ঝানাভিঞ্ঞাযো নিব্বত্তেসি. অথ নং একো ৱনচৰকো দিস্ৱা ৰঞ্ঞো আৰোচেসি. ৰাজা তস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা কতপটিসন্থাৰো সব্বং তং পৱত্তিং ঞত্ৱা মহাসত্তং ৰজ্জেন নিমন্তেত্ৱা তেন ‘‘ময্হং ৰজ্জেন কিচ্চং নত্থি, ত্ৱং পন দস ৰাজধম্মে অকোপেত্ৱা অগতিগমনং পহায ধম্মেন ৰজ্জং কাৰেহী’’তি ওৱদিতো উট্ঠাযাসনা ৰোদিত্ৱা নগৰং গচ্ছন্তো অন্তৰামগ্গে অমচ্চে পুচ্ছি – ‘‘অহং কং নিস্সায এৱং আচাৰসম্পন্নেন পুত্তেন ৱিযোগং পত্তো’’তি? ‘‘অগ্গমহেসিং নিস্সায, দেৱা’’তি. ৰাজা তং উদ্ধংপাদং গহেত্ৱা চোৰপপাতে খিপাপেত্ৱা নগৰং পৱিসিত্ৱা ধম্মেন ৰজ্জং কাৰেসি. তদা মহাপদুমকুমাৰো সত্থা অহোসি, মাতু সপত্তী চিঞ্চমাণৱিকাতি.

সত্থা ইমমত্থং পকাসেত্ৱা, ‘‘ভিক্খৱে, একং ধম্মঞ্হি সচ্চৱচনং পহায মুসাৱাদে পতিট্ঠিতানং ৱিস্সট্ঠপৰলোকানং অকত্তব্বপাপকম্মং নাম নত্থী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –

১৭৬. ‘‘একং ধম্মং অতীতস্স, মুসাৱাদিস্স জন্তুনো;

ৱিতিণ্ণপৰলোকস্স, নত্থি পাপং অকাৰিয’’ন্তি.

তত্থ একং ধম্মন্তি সচ্চং. মুসাৱাদিস্সাতি যস্স দসসু ৱচনেসু একম্পি সচ্চং নত্থি, এৱৰূপস্স মুসাৱাদিনো. ৱিতিণ্ণপৰলোকস্সাতি ৱিস্সট্ঠপৰলোকস্স. এৱৰূপো হি মনুস্সসম্পত্তিং দেৱসম্পত্তিং অৱসানে নিব্বানসম্পত্তিন্তি ইমা তিস্সোপি সম্পত্তিযো ন পস্সতি. নত্থি পাপন্তি তস্স এৱৰূপস্স ইদং নাম পাপং অকত্তব্বন্তি নত্থি.

দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

চিঞ্চমাণৱিকাৱত্থু নৱমং.

১০. অসদিসদানৱত্থু

ন ৱে কদৰিযাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো অসদিসদানং আৰব্ভ কথেসি.

একস্মিঞ্হি সমযে সত্থা চাৰিকং চৰিত্ৱা পঞ্চসতভিক্খুপৰিৱাৰো জেতৱনং পাৱিসি. ৰাজা ৱিহাৰং গন্ত্ৱা সত্থাৰং নিমন্তেত্ৱা পুনদিৱসে আগন্তুকদানং সজ্জেত্ৱা ‘‘দানং মে পস্সন্তূ’’তি নাগৰে পক্কোসি. নাগৰা আগন্ত্ৱা ৰঞ্ঞো দানং দিস্ৱা পুনদিৱসে সত্থাৰং নিমন্তেত্ৱা দানং সজ্জেত্ৱা ‘‘অম্হাকম্পি দানং, দেৱো, পস্সতূ’’তি ৰঞ্ঞো পহিণিংসু. ৰাজা তেসং দানং দিস্ৱা ‘‘ইমেহি মম দানতো উত্তৰিতৰং কতং, পুন দানং কৰিস্সামী’’তি পুনদিৱসেপি দানং সজ্জেসি. নাগৰাপি তং দিস্ৱা পুনদিৱসে সজ্জযিংসু. এৱং নেৱ ৰাজা নাগৰে পৰাজেতুং সক্কোতি, ন নাগৰা ৰাজানং. অথ ছট্ঠে ৱাৰে নাগৰা সতগুণং সহস্সগুণং ৱড্ঢেত্ৱা যথা ন সক্কা হোতি ‘‘ইদং নাম ইমেসং দানে নত্থী’’তি ৱত্তুং, এৱং দানং সজ্জযিংসু. ৰাজা তং দিস্ৱা ‘‘সচাহং ইমেসং দানতো উত্তৰিতৰং কাতুং ন সক্খিস্সামি, কিং মে জীৱিতেনা’’তি উপাযং চিন্তেন্তো নিপজ্জি. অথ নং মল্লিকা দেৱী উপসঙ্কমিত্ৱা, ‘‘কস্মা, মহাৰাজ, এৱং নিপন্নোসি, কেন তে ইন্দ্ৰিযানি কিলন্তানি ৱিযা’’তি পুচ্ছি. ৰাজা আহ – ‘‘ন দানি ত্ৱং, দেৱি, জানাসী’’তি. ‘‘ন জানামি, দেৱা’’তি. সো তস্সা তমত্থং আৰোচেসি.

অথ নং মল্লিকা আহ – ‘‘দেৱ, মা চিন্তযি, কহং তযা পথৱিস্সৰো ৰাজা নাগৰেহি পৰাজিযমানো দিট্ঠপুব্বো ৱা সুতপুব্বো ৱা, অহং তে দানং সংৱিদহিস্সামী’’তি. ইতিস্স অসদিসদানং সংৱিদহিতুকামতায এৱং ৱত্ৱা, মহাৰাজ, সালকল্যাণিপদৰেহি পঞ্চন্নং ভিক্খুসতানং অন্তো আৱট্টে নিসীদনমণ্ডপং কাৰেহি, সেসা বহিআৱট্টে নিসীদিস্সন্তি. পঞ্চ সেতচ্ছত্তসতানি কাৰেহি, তানি গহেত্ৱা পঞ্চসতা হত্থী পঞ্চন্নং ভিক্খুসতানং মত্থকে ধাৰযমানা ঠস্সন্তি. অট্ঠ ৱা দস ৱা ৰত্তসুৱণ্ণনাৱাযো কাৰেহি, তা মণ্ডপমজ্ঝে ভৱিস্সন্তি. দ্ৱিন্নং দ্ৱিন্নং ভিক্খূনং অন্তৰে একেকা খত্তিযধীতা নিসীদিত্ৱা গন্ধে পিসিস্সতি, একেকা খত্তিযধীতা বীজনং আদায দ্ৱে দ্ৱে ভিক্খূ বীজমানা ঠস্সতি, সেসা খত্তিযধীতৰো পিসে পিসে গন্ধে হৰিত্ৱা সুৱণ্ণনাৱাসু পক্খিপিস্সন্তি, তাসু একচ্চা খত্তিযধীতৰো নীলুপ্পলকলাপে গহেত্ৱা সুৱণ্ণনাৱাসু পক্খিত্তগন্ধে আলোড়েত্ৱা ৱাসং গাহাপেস্সন্তি. নাগৰানঞ্হিনেৱ খত্তিযধীতৰো অত্থি, ন সেতচ্ছত্তানি, ন হত্থিনো চ. ইমেহি কাৰণেহি নাগৰা পৰাজিস্সন্তি, এৱং কৰোহি, মহাৰাজাতি. ৰাজা ‘‘সাধু, দেৱি, কল্যাণং তে কথিত’’ন্তি তায কথিতনিযামেন সব্বং কাৰেসি. একস্স পন ভিক্খুনো একো হত্থি নপ্পহোসি. অথ ৰাজা মল্লিকং আহ – ‘‘ভদ্দে, একস্স ভিক্খুনো একো হত্থি নপ্পহোতি, কিং কৰিস্সামা’’তি. ‘‘কিং, দেৱ, পঞ্চ হত্থিসতানি নত্থী’’তি? ‘‘অত্থি, দেৱি, অৱসেসা দুট্ঠহত্থিনো, তে ভিক্খূ দিস্ৱাৱ ৱেৰম্ভৱাতা ৱিয চণ্ডা হোন্তী’’তি. ‘‘দেৱ, অহং একস্স দুট্ঠহত্থিপোতকস্স ছত্তং গহেত্ৱা তিট্ঠনট্ঠানং জানামী’’তি. ‘‘কত্থ নং ঠপেস্সামা’’তি? ‘‘অয্যস্স অঙ্গুলিমালস্স সন্তিকে’’তি. ৰাজা তথা কাৰেসি. হত্থিপোতকো ৱালধিং অন্তৰসত্থিম্হি পক্খিপিত্ৱা উভো কণ্ণে পাতেত্ৱা অক্খীনি নিমিলেত্ৱা অট্ঠাসি. মহাজনো ‘‘এৱৰূপস্স নাম চণ্ডহত্থিনো অযমাকাৰো’’তি হত্থিমেৱ ওলোকেসি.

ৰাজা বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং পৰিৱিসিত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, যং ইমস্মিং দানগ্গে কপ্পিযভণ্ডং ৱা অকপ্পিযভণ্ডং ৱা, সব্বং তং তুম্হাকমেৱ দম্মী’’তি আহ. তস্মিং পন দানে একদিৱসেনেৱ পৰিচ্চত্তং চুদ্দসকোটিধনং হোতি. সত্থু পন সেতচ্ছত্তং নিসীদনপল্লঙ্কো আধাৰকো পাদপীঠিকাতি চত্তাৰি অনগ্ঘানেৱ. পুন এৱৰূপং কত্ৱা বুদ্ধানং দানং নাম দাতুং সমত্থো নাহোসি, তেনেৱ তং ‘‘অসদিসদান’’ন্তি পঞ্ঞাযি. তং কিৰ সব্ববুদ্ধানং একৱাৰং হোতিযেৱ, সব্বেসং পন ইত্থীযেৱ সংৱিদহতি. ৰঞ্ঞো পন কাড়ো চ জুণ্হো চাতি দ্ৱে অমচ্চা অহেসুং. তেসু কাড়ো চিন্তেসি – ‘‘অহো ৰাজকুলস্স পৰিহানি, একদিৱসেনেৱ চুদ্দসকোটিধনং খযং গচ্ছতি, ইমে ইমং দানং ভুঞ্জিত্ৱা গন্ত্ৱা নিপন্না নিদ্দাযিস্সন্তি, অহো নট্ঠং ৰাজকুল’’ন্তি. জুণ্হো চিন্তেসি – ‘‘অহো ৰঞ্ঞো দানং সুদিন্নং. ন হি সক্কা ৰাজভাৱে অট্ঠিতেন এৱৰূপং দানং দাতুং, সব্বসত্তানং পত্তিং অদেন্তো নাম নত্থি, অহং পনিদং দানং অনুমোদামী’’তি.

সত্থু ভত্তকিচ্চাৱসানে ৰাজা অনুমোদনত্থায পত্তং গণ্হি. সত্থা চিন্তেসি – ‘‘ৰঞ্ঞা মহোঘং পৱত্তেন্তেন ৱিয মহাদানং দিন্নং, অসক্খি নু খো মহাজনো চিত্তং পসাদেতুং, উদাহু নো’’তি. সো তেসং অমচ্চানং চিত্তাচাৰং ঞত্ৱা ‘‘সচে ৰঞ্ঞো দানানুচ্ছৱিকং অনুমোদনং কৰিস্সামি, কাড়স্স মুদ্ধা সত্তধা ফলিস্সতি, জুণ্হো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহিস্সতী’’তি ঞত্ৱা কাড়ে অনুকম্পং পটিচ্চ এৱৰূপং দানং দত্ৱা ঠিতস্স ৰঞ্ঞো চতুপ্পদিকং গাথমেৱ ৱত্ৱা উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰং গতো. ভিক্খূ অঙ্গুলিমালং পুচ্ছিংসু – ‘‘ন কিং নু খো, আৱুসো, দুট্ঠহত্থিং ছত্তং ধাৰেত্ৱা ঠিতং দিস্ৱা ভাযী’’তি? ‘‘ন ভাযিং, আৱুসো’’তি. তে সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা আহংসু – ‘‘অঙ্গুলিমালো, ভন্তে, অঞ্ঞং ব্যাকৰোসী’’তি. সত্থা ‘‘ন, ভিক্খৱে, অঙ্গুলিমালো ভাযতি. খীণাসৱউসভানঞ্হি অন্তৰে জেট্ঠকউসভা মম পুত্তসদিসা ভিক্খূ ন ভাযন্তী’’তি ৱত্ৱা ব্ৰাহ্মণৱগ্গে ইমং গাথমাহ –

‘‘উসভং পৱৰং ৱীৰং, মহেসিং ৱিজিতাৱিনং;

অনেজং ন্হাতকং বুদ্ধং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণ’’ন্তি. (ধ. প. ৪২২; সু. নি. ৬৫১);

ৰাজাপি দোমনস্সপ্পত্তো ‘‘এৱৰূপায নাম পৰিসায দানং দত্ৱা ঠিতস্স ময্হং অনুচ্ছৱিকং অনুমোদনং অকত্ৱা গাথমেৱ ৱত্ৱা সত্থা উট্ঠাযাসনা গতো. মযা সত্থু অনুচ্ছৱিকং দানং অকত্ৱা অননুচ্ছৱিকং কতং ভৱিস্সতি, কপ্পিযভণ্ডং অদত্ৱা অকপ্পিযভণ্ডং ৱা দিন্নং ভৱিস্সতি, সত্থাৰা মে কুপিতেন ভৱিতব্বং. এৱঞ্হি অসদিসদানং নাম, দানানুৰূপং অনুমোদনং কাতুং ৱট্টতী’’তি ৱিহাৰং গন্ত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা এতদৱোচ – ‘‘কিং নু খো মে, ভন্তে, দাতব্বযুত্তকং দানং ন দিন্নং, উদাহু দানানুৰূপং কপ্পিযভণ্ডং অদত্ৱা অকপ্পিযভণ্ডমেৱ দিন্ন’’ন্তি. ‘‘কিমেতং, মহাৰাজা’’তি? ‘‘ন মে তুম্হেহি দানানুচ্ছৱিকা অনুমোদনা কতা’’তি? ‘‘মহাৰাজ, অনুচ্ছৱিকমেৱ তে দানং দিন্নং. এতঞ্হি অসদিসদানং নাম, একস্স বুদ্ধস্স একৱাৰমেৱ সক্কা দাতুং, পুন এৱৰূপং নাম দানং দুদ্দদ’’ন্তি. ‘‘অথ কস্মা, ভন্তে, মে দানানুৰূপং অনুমোদনং ন কৰিত্থা’’তি? ‘‘পৰিসায অসুদ্ধত্তা, মহাৰাজা’’তি. ‘‘কো নু খো, ভন্তে, পৰিসায দোসো’’তি? অথস্স সত্থা দ্ৱিন্নম্পি অমচ্চানং চিত্তাচাৰং আৰোচেত্ৱা কাড়ে অনুকম্পং পটিচ্চ অনুমোদনায অকতভাৱং আচিক্খি. ৰাজা ‘‘সচ্চং কিৰ তে, কাড়, এৱং চিন্তিত’’ন্তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘সচ্চ’’ন্তি ৱুত্তে ‘‘তৱ সন্তকং অগ্গহেত্ৱা মম পুত্তদাৰেহি সদ্ধিং মযি অত্তনো সন্তকং দেন্তে তুয্হং কা পীড়া. গচ্ছ, ভো, যং তে মযা দিন্নং, তং দিন্নমেৱ হোতু, ৰট্ঠতো পন মে নিক্খমা’’তি তং ৰট্ঠা নীহৰিত্ৱা জুণ্হং পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘সচ্চং কিৰ তে এৱং চিন্তিত’’ন্তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘সচ্চ’’ন্তি ৱুত্তে, ‘‘সাধু, মাতুল, পসন্নোস্মি, ত্ৱং মম পৰিজনং গহেত্ৱা মযা দিন্ননিযামেনেৱ সত্ত দিৱসানি দানং দেহী’’তি সত্তাহং ৰজ্জং নিয্যাদেত্ৱা সত্থাৰং আহ – ‘‘পস্সথ, ভন্তে, বালস্স কৰণং, মযা এৱং দিন্নদানে পহাৰমদাসী’’তি. সত্থা ‘‘আম, মহাৰাজ, বালা নাম পৰস্স দানং অনভিনন্দিত্ৱা দুগ্গতিপৰাযণা হোন্তি, ধীৰা পন পৰেসম্পি দানং অনুমোদিত্ৱা সগ্গপৰাযণা এৱ হোন্তী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –

১৭৭. ‘‘ন ৱে কদৰিযা দেৱলোকং ৱজন্তি, বালা হৱে নপ্পসংসন্তি দানং;

ধীৰো চ দানং অনুমোদমানো, তেনেৱ সো হোতি সুখী পৰত্থা’’তি.

তত্থ কদৰিযাতি থদ্ধমচ্ছৰিনো. বালাতি ইধলোকপৰলোকং অজাননকা. ধীৰোতি পণ্ডিতো. সুখী পৰত্থাতি তেনেৱ সো দানানুমোদনপুঞ্ঞেন পৰলোকে দিব্বসম্পত্তিং অনুভৱমানো সুখী হোতীতি.

দেসনাৱসানে জুণ্হো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি, সম্পত্তপৰিসাযপি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসি, জুণ্হোপি সোতাপন্নো হুত্ৱা সত্তাহং ৰঞ্ঞা দিন্ননিযামেনেৱ দানং অদাসীতি.

অসদিসদানৱত্থু দসমং.

১১. অনাথপিণ্ডকপুত্তকালৱত্থু

পথব্যা একৰজ্জেনাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো কালং নাম অনাথপিণ্ডিকস্স পুত্তং আৰব্ভ কথেসি.

সো কিৰ তথাৱিধস্স সদ্ধাসম্পন্নস্স সেট্ঠিনো পুত্তো হুত্ৱা নেৱ সত্থু সন্তিকং গন্তুং, ন গেহং আগতকালে দট্ঠুং, ন ধম্মং সোতুং, ন সঙ্ঘস্স ৱেয্যাৱচ্চং কাতুং ইচ্ছতি. পিতৰা ‘‘মা এৱং, তাত, কৰী’’তি ৱুত্তোপি তস্স ৱচনং ন সুণাতি. অথস্স পিতা চিন্তেসি – ‘‘অযং এৱৰূপং দিট্ঠিং গহেত্ৱা ৱিচৰন্তো অৱীচিপৰাযণো ভৱিস্সতি, ন খো পনেতং পতিৰূপং, যং মযি পস্সন্তে মম পুত্তো নিৰযং গচ্ছেয্য. ইমস্মিং খো পন লোকে ধনদানেন অভিজ্জনকসত্তো নাম নত্থি, ধনেন নং ভিন্দিস্সামী’’তি. অথ নং আহ – ‘‘তাত, উপোসথিকো হুত্ৱা ৱিহাৰং গন্ত্ৱা ধম্মং সুত্ৱা এহি, কহাপণসতং তে দস্সামী’’তি. দস্সথ, তাতাতি. দস্সামি, পুত্তাতি. সো যাৱততিযং পটিঞ্ঞং গহেত্ৱা উপোসথিকো হুত্ৱা ৱিহাৰং অগমাসি. ধম্মস্সৱনেন পনস্স কিচ্চং নত্থি, যথাফাসুকট্ঠানে সযিত্ৱা পাতোৱ গেহং অগমাসি. অথস্স পিতা ‘‘পুত্তো মে উপোসথিকো অহোসি, সীঘমস্স যাগুআদীনি আহৰথা’’তি ৱত্ৱা দাপেসি. সো ‘‘কহাপণে অগ্গহেত্ৱা ন ভুঞ্জিস্সামী’’তি আহটাহটং পটিক্খিপি. অথস্স পিতা পীড়ং অসহন্তো কহাপণভণ্ডং দাপেসি. সো তং হত্থেন গহেত্ৱাৱ আহাৰং পৰিভুঞ্জি.

অথ নং পুনদিৱসে সেট্ঠি, ‘‘তাত, কহাপণসহস্সং তে দস্সামি, সত্থু পুৰতো ঠত্ৱা একং ধম্মপদং উগ্গণ্হিত্ৱা আগচ্ছেয্যাসী’’তি পেসেসি. সোপি ৱিহাৰং গন্ত্ৱা সত্থু পুৰতো ঠত্ৱাৱ একমেৱ পদং উগ্গণ্হিত্ৱা পলাযিতুকামো অহোসি. অথস্স সত্থা অসল্লক্খণাকাৰং অকাসি. সো তং পদং অসল্লক্খেত্ৱা উপৰিপদং উগ্গণ্হিস্সামীতি ঠত্ৱা অস্সোসিযেৱ. উগ্গণ্হিস্সামীতি সুণন্তোৱ কিৰ সক্কচ্চং সুণাতি নাম. এৱঞ্চ কিৰ সুণন্তানং ধম্মো সোতাপত্তিমগ্গাদযো দেতি. সোপি উগ্গণ্হিস্সামীতি সুণাতি, সত্থাপিস্স অসল্লক্খণাকাৰং কৰোতি. সো ‘‘উপৰিপদং উগ্গণ্হিস্সামী’’তি ঠত্ৱা সুণন্তোৱ সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাসি.

সো পুনদিৱসে বুদ্ধপ্পমুখেন ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিংযেৱ সাৱত্থিং পাৱিসি. মহাসেট্ঠি তং দিস্ৱা ‘‘অজ্জ মম পুত্তস্স আকাৰো ৰুচ্চতী’’তি চিন্তেসি. তস্সপি এতদহোসি – ‘‘অহো ৱত মে পিতা অজ্জ সত্থু সন্তিকে কহাপণে ন দদেয্য, কহাপণকাৰণা ময্হং উপোসথিকভাৱং পটিচ্ছাদেয্যা’’তি. সত্থা পনস্স হিয্যোৱ কহাপণস্স কাৰণা উপোসথিকভাৱং অঞ্ঞাসি. মহাসেট্ঠি, বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স যাগুং দাপেত্ৱা পুত্তস্সপি দাপেসি. সো নিসীদিত্ৱা তুণ্হীভূতোৱ যাগুং পিৱি, খাদনীযং খাদি, ভত্তং ভুঞ্জি. মহাসেট্ঠি সত্থু ভত্তকিচ্চাৱসানে পুত্তস্স পুৰতো সহস্সভণ্ডিকং ঠপাপেত্ৱা, ‘‘তাত, মযা তে ‘সহস্সং দস্সামী’তি ৱত্ৱা উপোসথং সমাদাপেত্ৱা ৱিহাৰং পহিতো. ইদং তে সহস্স’’ন্তি আহ. সো সত্থু পুৰতো কহাপণে দিয্যমানে দিস্ৱা লজ্জন্তো ‘‘অলং মে কহাপণেহী’’তি ৱত্ৱা, ‘‘গণ্হ, তাতা’’তি ৱুচ্চমানোপি ন গণ্হি. অথস্স পিতা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, অজ্জ মে পুত্তস্স আকাৰো ৰুচ্চতী’’তি ৱত্ৱা ‘‘কিং, মহাসেট্ঠী’’তি ৱুত্তে ‘‘মযা এস পুৰিমদিৱসে ‘কহাপণসতং তে দস্সামী’তি ৱত্ৱা ৱিহাৰং পেসিতো. পুনদিৱসে কহাপণে অগ্গহেত্ৱা ভুঞ্জিতুং ন ইচ্ছি, অজ্জ পন দিয্যমানেপি কহাপণে ন ইচ্ছতী’’তি আহ. সত্থা ‘‘আম, মহাসেট্ঠি, অজ্জ তৱ পুত্তস্স চক্কৱত্তিসম্পত্তিতোপি দেৱলোকব্ৰহ্মলোকসম্পত্তীহিপি সোতাপত্তিফলমেৱ ৱৰ’’ন্তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –

১৭৮. ‘‘পথব্যা একৰজ্জেন, সগ্গস্স গমনেন ৱা;

সব্বলোকাধিপচ্চেন, সোতাপত্তিফলং ৱৰ’’ন্তি.

তত্থ পথব্যা একৰজ্জেনাতি চক্কৱত্তিৰজ্জেন. সগ্গস্স গমনেন ৱাতি ছব্বীসতিৱিধস্স সগ্গস্স অধিগমনেন. সব্বলোকাধিপচ্চেনাতি ন একস্মিং এত্তকে লোকে নাগসুপণ্ণৱেমানিকপেতেহি সদ্ধিং, সব্বস্মিং লোকে আধিপচ্চেন. সোতাপত্তিফলং ৱৰন্তি যস্মা এত্তকে ঠানে ৰজ্জং কাৰেত্ৱাপি নিৰযাদীহি অমুত্তোৱ হোতি, সোতাপন্নো পন পিহিতাপাযদ্ৱাৰো হুত্ৱা সব্বদুব্বলোপি অট্ঠমে ভৱে ন নিব্বত্ততি, তস্মা সোতাপত্তিফলমেৱ ৱৰং উত্তমন্তি অত্থো.

দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

অনাথপিণ্ডকপুত্তকালৱত্থু একাদসমং.

লোকৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

তেৰসমো ৱগ্গো.