৪. কুমাৰকস্সপমাতুথেৰীৱত্থু

অত্তা হি অত্তনো নাথোতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো কুমাৰকস্সপত্থেৰস্স মাতৰং আৰব্ভ কথেসি.

সা কিৰ ৰাজগহনগৰে সেট্ঠিধীতা ৱিঞ্ঞুতং পত্তকালতো পট্ঠায পব্বজ্জং যাচি. অথ সা পুনপ্পুনং যাচমানাপি মাতাপিতূনং সন্তিকা পব্বজ্জং অলভিত্ৱা ৱযপ্পত্তা পতিকুলং গন্ত্ৱা পতিদেৱতা হুত্ৱা অগাৰং অজ্ঝাৱসি. অথস্সা ন চিৰস্সেৱ কুচ্ছিস্মিং গব্ভো পতিট্ঠহি. সা গব্ভস্স পতিট্ঠিতভাৱং অজানিত্ৱাৱ সামিকং আৰাধেত্ৱা পব্বজ্জং যাচি. অথ নং সো মহন্তেন সক্কাৰেন ভিক্খুনুপস্সযং নেত্ৱা অজানন্তো দেৱদত্তপক্খিকানং ভিক্খুনীনং সন্তিকে পব্বাজেসি. অপৰেন সমযেন ভিক্খুনিযো তস্সা গব্ভিনিভাৱং ঞত্ৱা তাহি ‘‘কিং ইদ’’ন্তি ৱুত্তা নাহং, অয্যে, জানামি ‘‘কিমেতং’’, সীলং ৱত মে অৰোগমেৱাতি. ভিক্খুনিযো তং দেৱদত্তস্স সন্তিকং নেত্ৱা ‘‘অযং ভিক্খুনী সদ্ধাপব্বজিতা, ইমিস্সা মযং গব্ভস্স পতিট্ঠিতভাৱং জানাম, কালং ন জানাম, কিং দানি কৰোমা’’তি পুচ্ছিংসু. দেৱদত্তো ‘‘মা ময্হং ওৱাদকাৰিকানং ভিক্খুনীনং অযসো উপ্পজ্জতূ’’তি এত্তকমেৱ চিন্তেত্ৱা ‘‘উপ্পব্বাজেথ ন’’ন্তি আহ. তং সুত্ৱা সা দহৰা মা মং, অয্যে, নাসেথ, নাহং দেৱদত্তং উদ্দিস্স পব্বজিতা, এথ, মং সত্থু সন্তিকং জেতৱনং নেথাতি. তা তং আদায জেতৱনং গন্ত্ৱা সত্থু আৰোচেসুং. সত্থা ‘‘তস্সা গিহিকালে গব্ভো পতিট্ঠিতো’’তি জানন্তোপি পৰৱাদমোচনত্থং ৰাজানং পসেনদিকোসলং মহাঅনাথপিণ্ডিকং চূড়অনাথপিণ্ডিকং ৱিসাখাউপাসিকং অঞ্ঞানি চ মহাকুলানি পক্কোসাপেত্ৱা উপালিত্থেৰং আণাপেসি – ‘‘গচ্ছ, ইমিস্সা দহৰায ভিক্খুনিযা চতুপৰিসমজ্ঝে কম্মং পৰিসোধেহী’’তি. থেৰো ৰঞ্ঞো পুৰতো ৱিসাখং পক্কোসাপেত্ৱা তং অধিকৰণং পটিচ্ছাপেসি. সা সাণিপাকাৰং পৰিক্খিপাপেত্ৱা অন্তোসাণিযং তস্সা হত্থপাদনাভিউদৰপৰিযোসানানি ওলোকেত্ৱা মাসদিৱসে সমানেত্ৱা ‘‘গিহিভাৱে ইমায গব্ভো লদ্ধো’’তি ঞত্ৱা থেৰস্স তমত্থং আৰোচেসি. অথস্সা থেৰো পৰিসমজ্ঝে পৰিসুদ্ধভাৱং পতিট্ঠাপেসি. সা অপৰেন সমযেন পদুমুত্তৰবুদ্ধস্স পাদমূলে পত্থিতপত্থনং মহানুভাৱং পুত্তং ৱিজাযি.

অথেকদিৱসং ৰাজা ভিক্খুনুপস্সযসমীপেন গচ্ছন্তো দাৰকসদ্দং সুত্ৱা ‘‘কিং ইদ’’ন্তি পুচ্ছিত্ৱা, ‘‘দেৱ, একিস্সা ভিক্খুনিযা পুত্তো জাতো, তস্সেস সদ্দো’’তি ৱুত্তে তং কুমাৰং অত্তনো ঘৰং নেত্ৱা ধাতীনং অদাসি. নামগ্গহণদিৱসে চস্স কস্সপোতি নামং কত্ৱা কুমাৰপৰিহাৰেন ৱড্ঢিতত্তা কুমাৰকস্সপোতি সঞ্জানিংসু. সো কীড়ামণ্ডলে দাৰকে পহৰিত্ৱা ‘‘নিম্মাতাপিতিকেনম্হা পহটা’’তি ৱুত্তে ৰাজানং উপসঙ্কমিত্ৱা, ‘‘দেৱ, মং ‘নিম্মাতাপিতিকো’তি ৱদন্তি, মাতৰং মে আচিক্খথা’’তি পুচ্ছিত্ৱা ৰঞ্ঞা ধাতিযো দস্সেত্ৱা ‘‘ইমা তে মাতৰো’’তি ৱুত্তে ‘‘ন এত্তিকা মে মাতৰো, একায মে মাতৰা ভৱিতব্বং, তং মে আচিক্খথা’’তি আহ. ৰাজা ‘‘ন সক্কা ইমং ৱঞ্চেতু’’ন্তি চিন্তেত্ৱা, তাত, তৱ মাতা ভিক্খুনী, ত্ৱং মযা ভিক্খুনুপস্সযা আনীতোতি. সো তাৱতকেনেৱ সমুপ্পন্নসংৱেগো হুত্ৱা, ‘‘তাত, পব্বাজেথ ম’’ন্তি আহ. ৰাজা ‘‘সাধু, তাতা’’তি তং মহন্তেন সক্কাৰেন সত্থু সন্তিকে পব্বাজেসি. সো লদ্ধূপসম্পদো কুমাৰকস্সপত্থেৰোতি পঞ্ঞাযি. সো সত্থু সন্তিকে কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱা ৱাযমিত্ৱা ৱিসেসং নিব্বত্তেতুং অসক্কোন্তো ‘‘পুন কম্মট্ঠানং ৱিসেসেত্ৱা গহেস্সামী’’তি সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা অন্ধৱনে ৱিহাসি.

অথ নং কস্সপবুদ্ধকালে একতো সমণধম্মং কত্ৱা অনাগামিফলং পত্ৱা ব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্তভিক্খু ব্ৰহ্মলোকতো আগন্ত্ৱা পন্নৰস পঞ্হে পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ইমে পঞ্হে ঠপেত্ৱা সত্থাৰং অঞ্ঞো ব্যাকাতুং সমত্থো নাম নত্থি, গচ্ছ, সত্থু সন্তিকে ইমেসং অত্থং উগ্গণ্হা’’তি উয্যোজেসি. সো তথা কত্ৱা পঞ্হৱিস্সজ্জনাৱসানে অৰহত্তং পাপুণি. তস্স পন নিক্খন্তদিৱসতো পট্ঠায দ্ৱাদস ৱস্সানি মাতুভিক্খুনিযা অক্খীহি অস্সূনি পৱত্তিংসু. সা পুত্তৱিযোগদুক্খিতা অস্সুতিন্তেনেৱ মুখেন ভিক্খায চৰমানা অন্তৰৱীথিযং থেৰং দিস্ৱাৱ, ‘‘পুত্ত, পুত্তা’’তি ৱিৰৱন্তী তং গণ্হিতুং উপধাৱমানা পৰিৱত্তিত্ৱা পতি. সা থনেহি খীৰং মুঞ্চন্তেহি উট্ঠহিত্ৱা অল্লচীৱৰা গন্ত্ৱা থেৰং গণ্হি. সো চিন্তেসি – ‘‘সচাযং মম সন্তিকা মধুৰৱচনং লভিস্সতি, ৱিনস্সিস্সতি. থদ্ধমেৱ কত্ৱা ইমায সদ্ধিং সল্লপিস্সামী’’তি. অথ নং আহ – ‘‘কিং কৰোন্তী ৱিচৰসি, সিনেহমত্তম্পি ছিন্দিতুং ন সক্কোসী’’তি. সা ‘‘অহো কক্খড়া থেৰস্স কথা’’তি চিন্তেত্ৱা ‘‘কিং ৱদেসি, তাতা’’তি ৱত্ৱা পুনপি তেন তথেৱ ৱুত্তা চিন্তেসি – ‘‘অহং ইমস্স কাৰণা দ্ৱাদস ৱস্সানি অস্সূনি সন্ধাৰেতুং ন সক্কোমি, অযং পনেৱং থদ্ধহদযো, কিং মে ইমিনা’’তি পুত্তসিনেহং ছিন্দিত্ৱা তংদিৱসমেৱ অৰহত্তং পাপুণি.

অপৰেন সমযেন ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং – ‘‘আৱুসো, দেৱদত্তেন এৱং উপনিস্সযসম্পন্নো কুমাৰকস্সপো চ থেৰী চ নাসিতা, সত্থা পন তেসং পতিট্ঠা জাতো, অহো বুদ্ধা নাম লোকানুকম্পকা’’তি. সত্থা আগন্ত্ৱা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ইমায নামা’’তি ৱুত্তে ‘‘ন, ভিক্খৱে, ইদানেৱ অহং ইমেসং পচ্চযো পতিট্ঠা জাতো, পুব্বেপি নেসং অহং পতিট্ঠা অহোসিংযেৱা’’তি ৱত্ৱা –

‘‘নিগ্ৰোধমেৱ সেৱেয্য, ন সাখমুপসংৱসে;

নিগ্ৰোধস্মিং মতং সেয্যো, যঞ্চে সাখস্মি জীৱিত’’ন্তি. (জা. ১.১.১২; ১.১০.৮১) –

ইমং নিগ্ৰোধজাতকং ৱিত্থাৰেন কথেত্ৱা ‘‘তদা সাখমিগো দেৱদত্তো অহোসি, পৰিসাপিস্স দেৱদত্তপৰিসা, ৱাৰপ্পত্তা মিগধেনু থেৰী অহোসি, পুত্তো কুমাৰকস্সপো, গব্ভিনীমিগিযা জীৱিতং পৰিচ্চজিত্ৱা গতো নিগ্ৰোধমিগৰাজা পন অহমেৱা’’তি জাতকং সমোধানেত্ৱা পুত্তসিনেহং ছিন্দিত্ৱা থেৰিযা অত্তনাৱ অত্তনো পতিট্ঠানকতভাৱং পকাসেন্তো, ‘‘ভিক্খৱে, যস্মা পৰস্স অত্তনি ঠিতেন সগ্গপৰাযণেন ৱা মগ্গপৰাযণেন ৱা ভৱিতুং ন সক্কা, তস্মা অত্তাৱ অত্তনো নাথো, পৰো কিং কৰিস্সতী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –

১৬০. ‘‘অত্তা হি অত্তনো নাথো, কো হি নাথো পৰো সিযা;

অত্তনা হি সুদন্তেন, নাথং লভতি দুল্লভ’’ন্তি.

তত্থ নাথোতি পতিট্ঠা. ইদং ৱুত্তং হোতি – যস্মা অত্তনি ঠিতেন অত্তসম্পন্নেন কুসলং কত্ৱা সগ্গং ৱা পাপুণিতুং, মগ্গং ৱা ভাৱেতুং, ফলং ৱা সচ্ছিকাতুং সক্কা. তস্মা হি অত্তাৱ অত্তনো পতিট্ঠা হোতি, পৰো কো নাম কস্স পতিট্ঠা সিযা. অত্তনা এৱ হি সুদন্তেন নিব্বিসেৱনেন অৰহত্তফলসঙ্খাতং দুল্লভং নাথং লভতি. অৰহত্তঞ্হি সন্ধায ইধ ‘‘নাথং লভতি দুল্লভ’’ন্তি ৱুত্তং.

দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

কুমাৰকস্সপমাতুথেৰীৱত্থু চতুত্থং.