১. ৱিসাখায সহাযিকানং ৱত্থু

কো নু হাসো কিমানন্দোতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো ৱিসাখায সহাযিকাযো আৰব্ভ কথেসি.

সাৱত্থিযং কিৰ পঞ্চসতা কুলপুত্তা ‘‘এৱং ইমা অপ্পমাদৱিহাৰিনিযো ভৱিস্সন্তী’’তি অত্তনো অত্তনো ভৰিযাযো ৱিসাখং মহাউপাসিকং সম্পটিচ্ছাপেসুং. তা উয্যানং ৱা ৱিহাৰং ৱা গচ্ছন্তিযো তায সদ্ধিংযেৱ গচ্ছন্তি. তা একস্মিং কালে ‘‘সত্তাহং সুৰাছণো ভৱিস্সতী’’তি ছণে সঙ্ঘুট্ঠে অত্তনো অত্তনো সামিকানং সুৰং পটিযাদেসুং. তে সত্তাহং সুৰাছণং কীড়িত্ৱা অট্ঠমে দিৱসে কম্মন্তভেৰিযা নিক্খন্তায কম্মন্তে অগমংসু. তাপি ইত্থিযো ‘‘মযং সামিকানং সম্মুখা সুৰং পাতুং ন লভিম্হা, অৱসেসা সুৰা চ অত্থি, ইদং যথা তে ন জানন্তি, তথা পিৱিস্সামা’’তি ৱিসাখায সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘ইচ্ছাম, অয্যে, উয্যানং দট্ঠু’’ন্তি ৱত্ৱা ‘‘সাধু, অম্মা, তেন হি কত্তব্বকিচ্চানি কত্ৱা নিক্খমথা’’তি ৱুত্তে তায সদ্ধিং গন্ত্ৱা পটিচ্ছন্নাকাৰেন সুৰং নীহৰাপেত্ৱা উয্যানে পিৱিত্ৱা মত্তা ৱিচৰিংসু. ৱিসাখাপি ‘‘অযুত্তং ইমাহি কতং, ইদানি মং ‘সমণস্স গোতমস্স সাৱিকা ৱিসাখা সুৰং পিৱিত্ৱা ৱিচৰতী’তি তিত্থিযাপি গৰহিস্সন্তী’’তি চিন্তেত্ৱা তা ইত্থিযো আহ – ‘‘অম্মা অযুত্তং ৱো কতং, মমপি অযসো উপ্পাদিতো, সামিকাপি ৱো কুজ্ঝিস্সন্তি, ইদানি কিং কৰিস্সথা’’তি. গিলানালযং দস্সযিস্সাম, অয্যেতি. তেন হি পঞ্ঞাযিস্সথ সকেন কম্মেনাতি. তা গেহং গন্ত্ৱা গিলানালযং কৰিংসু. অথ তাসং সামিকা ‘‘ইত্থন্নামা চ ইত্থন্নামা চ কহ’’ন্তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘গিলানা’’তি সুত্ৱা ‘‘অদ্ধা এতাহি অৱসেসসুৰা পীতা ভৱিস্সন্তী’’তি সল্লক্খেত্ৱা তা পোথেত্ৱা অনযব্যসনং পাপেসুং. তা অপৰস্মিম্পি ছণৱাৰে তথেৱ সুৰং পিৱিতুকামা ৱিসাখং উপসঙ্কমিত্ৱা, ‘‘অয্যে, উয্যানং নো নেহী’’তি ৱত্ৱা ‘‘পুব্বেপি মে তুম্হেহি অযসো উপ্পাদিতো, গচ্ছথ, ন ৱো অহং নেস্সামী’’তি তায পটিক্খিত্তা ‘‘ইদানি এৱং ন কৰিস্সামা’’তি সম্মন্তযিত্ৱা পুন তং উপসঙ্কমিত্ৱা আহংসু, ‘‘অয্যে, বুদ্ধপূজং কাতুকামাম্হা, ৱিহাৰং নো নেহী’’তি. ইদানি অম্মা যুজ্জতি, গচ্ছথ, পৰিৱচ্ছং কৰোথাতি. তা চঙ্কোটকেহি গন্ধমালাদীনি গাহাপেত্ৱা সুৰাপুণ্ণে মুট্ঠিৱাৰকে হত্থেহি ওলম্বেত্ৱা মহাপটে পাৰুপিত্ৱা ৱিসাখং উপসঙ্কমিত্ৱা তায সদ্ধিং ৱিহাৰং পৱিসমানা একমন্তং গন্ত্ৱা মুট্ঠিৱাৰকেহেৱ সুৰং পিৱিত্ৱা ৱাৰকে ছড্ডেত্ৱা ধম্মসভাযং সত্থু পুৰতো নিসীদিংসু.

ৱিসাখা ‘‘ইমাসং, ভন্তে, ধম্মং কথেথা’’তি আহ. তাপি মদৱেগেন কম্পমানসৰীৰা ‘‘ইচ্চাম, গাযামা’’তি চিত্তং উপ্পাদেসুং. অথেকা মাৰকাযিকা দেৱতা ‘‘ইমাসং সৰীৰে অধিমুচ্চিত্ৱা সমণস্স গোতমস্স পুৰতো ৱিপ্পকাৰং দস্সেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা তাসং সৰীৰে অধিমুচ্চি. তাসু একচ্চা সত্থু পুৰতো পাণিং পহৰিত্ৱা হসিতুং, একচ্চা নচ্চিতুং আৰভিংসু. সত্থা ‘‘কিং ইদ’’ন্তি আৱজ্জেন্তো তং কাৰণং ঞত্ৱা ‘‘ন ইদানি মাৰকাযিকানং ওতাৰং লভিতুং দস্সামি. ন হি মযা এত্তকং কালং পাৰমিযো পূৰেন্তেন মাৰকাযিকানং ওতাৰলাভত্থায পূৰিতা’’তি তা সংৱেজেতুং ভমুকলোমতো ৰস্মিযো ৱিস্সজ্জেসি, তাৱদেৱ অন্ধকাৰতিমিসা অহোসি. তা ভীতা অহেসুং মৰণভযতজ্জিতা. তেন তাসং কুচ্ছিযং সুৰা জীৰি. সত্থা নিসিন্নপল্লঙ্কে অন্তৰহিতো সিনেৰুমুদ্ধনি ঠত্ৱা উণ্ণালোমতো ৰস্মিং ৱিস্সজ্জেসি, তঙ্খণংযেৱ চন্দসহস্সুগ্গমনং ৱিয অহোসি. অথ সত্থা তা ইত্থিযো আমন্তেত্ৱা ‘‘তুম্হেহি মম সন্তিকং আগচ্ছমানাহি পমত্তাহি আগন্তুং ন ৱট্টতি. তুম্হাকঞ্হি পমাদেনেৱ মাৰকাযিকা দেৱতা ওতাৰং লভিত্ৱা তুম্হে হসাদীনং অকৰণট্ঠানে হসাদীনি কাৰাপেসি, ইদানি তুম্হেহি ৰাগাদীনং অগ্গীনং নিব্বাপনত্থায উস্সাহং কাতুং ৱট্টতী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –

১৪৬. ‘‘কো নু হাসো কিমানন্দো, নিচ্চং পজ্জলিতে সতি;

অন্ধকাৰেন ওনদ্ধা, পদীপং ন গৱেসথা’’তি.

তত্থ আনন্দোতি তুট্ঠি. ইদং ৱুত্তং হোতি – ইমস্মিং লোকসন্নিৱাসে ৰাগাদীহি একাদসহি অগ্গীহি নিচ্চং পজ্জলিতে সতি কো নু তুম্হাকং হাসো ৱা তুট্ঠি ৱা? ননু এস অকত্তব্বৰূপোযেৱ. অট্ঠৱত্থুকেন হি অৱিজ্জান্ধকাৰেন ওনদ্ধা তুম্হে তস্সেৱ অন্ধকাৰস্স ৱিধমনত্থায কিং কাৰণা ঞাণপ্পদীপং ন গৱেসথ ন কৰোথাতি.

দেসনাৱসানে পঞ্চসতাপি তা ইত্থিযো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহিংসু.

সত্থা তাসং অচলসদ্ধায পতিট্ঠিতভাৱং ঞত্ৱা সিনেৰুমত্থকা ওতৰিত্ৱা বুদ্ধাসনে নিসীদি. অথ নং ৱিসাখা আহ – ‘‘ভন্তে, সুৰা নামেসা পাপিকা. এৱৰূপা হি নাম ইমা ইত্থিযো তুম্হাদিসস্স বুদ্ধস্স পুৰতো নিসীদিত্ৱা ইৰিযাপথমত্তম্পি সণ্ঠাপেতুং অসক্কোন্তিযো উট্ঠায পাণিং পহৰিত্ৱা হসনগীতনচ্চাদীনি আৰভিংসূ’’তি. সত্থা ‘‘আম, ৱিসাখে, পাপিকা এৱ এসা সুৰা নাম. এতঞ্হি নিস্সায অনেকে সত্তা অনযব্যসনং পত্তা’’তি ৱত্ৱা ‘‘কদা পনেসা, ভন্তে, উপ্পন্না’’তি ৱুত্তে তস্সা উপ্পত্তিং ৱিত্থাৰেন কথেতুং অতীতং আহৰিত্ৱা কুম্ভজাতকং (জা. ১.১৬.৩৩ আদযো) কথেসীতি.

ৱিসাখায সহাযিকানং ৱত্থু পঠমং.