৬. সাৰিপুত্তত্থেৰৱত্থু
পথৱিসমোতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো সাৰিপুত্তত্থেৰং আৰব্ভ কথেসি.
একস্মিঞ্হি সমযে আযস্মা সাৰিপুত্তো ৱুট্ঠৱস্সো চাৰিকং পক্কমিতুকামো ভগৱন্তং আপুচ্ছিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা অত্তনো পৰিৱাৰেন সদ্ধিং নিক্খমি. অঞ্ঞেপি বহূ ভিক্খূ থেৰং অনুগচ্ছিংসু. থেৰো চ নামগোত্তৱসেন পঞ্ঞাযমানে ভিক্খূ নামগোত্তৱসেন কথেত্ৱা নিৱত্তাপেসি. অঞ্ঞতৰো নামগোত্তৱসেন অপাকটো ভিক্খু চিন্তেসি – ‘‘অহো ৱত মম্পি নামগোত্তৱসেন পগ্গণ্হন্তো কথেত্ৱা নিৱত্তাপেয্যা’’তি থেৰো মহাভিক্খুসঙ্ঘস্স অন্তৰে তং ন সল্লক্খেসি. সো ‘‘অঞ্ঞে ৱিয ভিক্খূ ন মং পগ্গণ্হাতী’’তি থেৰে আঘাতং বন্ধি. থেৰস্সপি সঙ্ঘাটিকণ্ণো তস্স ভিক্খুনো সৰীৰং ফুসি, তেনাপি আঘাতং বন্ধিযেৱ. সো ‘‘দানি থেৰো ৱিহাৰূপচাৰং অতিক্কন্তো ভৱিস্সতী’’তি ঞত্ৱা সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘আযস্মা মং, ভন্তে, সাৰিপুত্তো তুম্হাকং অগ্গসাৱকোম্হীতি কণ্ণসক্খলিং ভিন্দন্তো ৱিয পহৰিত্ৱা অখমাপেত্ৱাৱ চাৰিকং পক্কন্তো’’তি আহ. সত্থা থেৰং পক্কোসাপেসি.
তস্মিং খণে মহামোগ্গল্লানত্থেৰো চ আনন্দত্থেৰো চ চিন্তেসুং – ‘‘অম্হাকং অগ্গজেট্ঠভাতৰা ইমস্স ভিক্খুনো অপহটভাৱং সত্থা নো ন জানাতি, সীহনাদং পন নদাপেতুকামো ভৱিস্সতীতি পৰিসং সন্নিপাতাপেস্সামা’’তি. তে কুঞ্চিকহত্থা পৰিৱেণদ্ৱাৰানি ৱিৱৰিত্ৱা ‘‘অভিক্কমথাযস্মন্তো, অভিক্কমথাযস্মন্তো, ইদানাযস্মা সাৰিপুত্তো ভগৱতো সম্মুখা সীহনাদং নদিস্সতী’’তি (অ. নি. ৯.১১) মহাভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতেসুং. থেৰোপি আগন্ত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা নিসীদি. অথ নং সত্থা তমত্থং পুচ্ছি. থেৰো ‘‘নাযং ভিক্খু মযা পহটো’’তি অৱত্ৱাৱ অত্তনো গুণকথং কথেন্তো ‘‘যস্স নূন, ভন্তে, কাযে কাযগতাসতি অনুপট্ঠিতা অস্স, সো ইধ অঞ্ঞতৰং সব্ৰহ্মচাৰিং আসজ্জ অপ্পটিনিস্সজ্জ চাৰিকং পক্কমেয্যা’’তি ৱত্ৱা ‘‘সেয্যথাপি, ভন্তে, পথৱিযং সুচিম্পি নিক্খিপন্তি, অসুচিম্পি নিক্খিপন্তী’’তিআদিনা নযেন অত্তনো পথৱীসমচিত্ততঞ্চ আপোতেজোৱাযো ৰজোহৰণচণ্ডালকুমাৰকউসভছিন্নৱিসাণসমচিত্ততঞ্চ অহিকুণপাদীহি ৱিয অত্তনো কাযেন অট্টিযনঞ্চ মেদকথালিকা ৱিয অত্তনো কাযপৰিহৰণঞ্চ পকাসেসি. ইমাহি চ পন নৱহি উপমাহি থেৰে অত্তনো গুণে কথেন্তে নৱসুপি ঠানেসু উদকপৰিযন্তং কত্ৱা মহাপথৱী কম্পি. ৰজোহৰণচণ্ডালকুমাৰকমেদকথালিকো পমানং পন আহৰণকালে পুথুজ্জনা ভিক্খূ অস্সূনি সন্ধাৰেতুং নাসক্খিংসু, খীণাসৱানং ধম্মসংৱেগো উদপাদি.
থেৰে অত্তনো গুণং কথেন্তেযেৱ অব্ভাচিক্খনকস্স ভিক্খুনো সকলসৰীৰে ডাহো উপ্পজ্জি, সো তাৱদেৱ ভগৱতো পাদেসু পতিত্ৱা অত্তনো অব্ভাচিক্খনদোসং পকাসেত্ৱা অচ্চযং দেসেসি. সত্থা থেৰং আমন্তেত্ৱা, ‘‘সাৰিপুত্ত, খম ইমস্স মোঘপুৰিসস্স, যাৱস্স সত্তধা মুদ্ধা ন ফলতী’’তি আহ. থেৰো উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গয্হ ‘‘খমামহং, ভন্তে, তস্স আযস্মতো, খমতু চ মে সো আযস্মা, সচে ময্হং দোসো অত্থী’’তি আহ. ভিক্খূ কথযিংসু ‘‘পস্সথ দানাৱুসো, থেৰস্স অনোপমগুণং, এৱৰূপস্স নাম মুসাৱাদেন অব্ভাচিক্খনকস্স ভিক্খুনো উপৰি অপ্পমত্তকম্পি কোপং ৱা দোসং ৱা অকত্ৱা সযমেৱ উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গয্হ খমাপেতী’’তি. ‘‘সত্থা তং কথং সুত্ৱা, ভিক্খৱে, কিং কথেথা’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ইদং নাম, ভন্তে’’তি ৱুত্তে, ‘‘ন ভিক্খৱে, সক্কা সাৰিপুত্তসদিসানং কোপং ৱা দোসং ৱা উপ্পাদেতুং, মহাপথৱীসদিসং, ভিক্খৱে, ইন্দখীলসদিসং পসন্নউদকৰহদসদিসঞ্চ সাৰিপুত্তস্স চিত্ত’’ন্তি ৱত্ৱা অনুসন্ধিং ঘটেত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –
৯৫. ‘‘পথৱিসমো নো ৱিৰুজ্ঝতি,
ইন্দখিলুপমো তাদি সুব্বতো;
ৰহদোৱ অপেতকদ্দমো,
সংসাৰা ন ভৱন্তি তাদিনো’’তি.
তস্সত্থো – ভিক্খৱে, যথা নাম পথৱিযং সুচীনি গন্ধমালাদীনিপি নিক্খিপন্তি, অসুচীনি মুত্তকৰীসাদীনিপি নিক্খিপন্তি, যথা নাম নগৰদ্ৱাৰে নিখাতং ইন্দখীলং দাৰকাদযো ওমুত্তেন্তিপি ঊহদন্তিপি, অপৰে পন তং গন্ধমালাদীহি সক্কৰোন্তি. তত্থ পথৱিযা ইন্দখীলস্স চ নেৱ অনুৰোধো উপ্পজ্জতি, ন ৱিৰোধো; এৱমেৱ য্ৱাযং খীণাসৱো ভিক্খু অট্ঠহি লোকধম্মেহি অকম্পিযভাৱেন তাদি, ৱতানং সুন্দৰতায সুব্বতো. সো ‘‘ইমে মং চতূহি পচ্চযেহি সক্কৰোন্তি, ইমে পন ন সক্কৰোন্তী’’তি সক্কাৰঞ্চ অসক্কাৰঞ্চ কৰোন্তেসু নেৱ অনুৰুজ্ঝতি, নো ৱিৰুজ্ঝতি, অথ খো পথৱিসমো চ ইন্দখিলুপমো এৱ চ হোতি. যথা চ অপগতকদ্দমো ৰহদো পসন্নোদকো হোতি, এৱং অপগতকিলেসতায ৰাগকদ্দমাদীহি অকদ্দমো ৱিপ্পসন্নোৱ হোতি. তাদিনোতি তস্স পন এৱৰূপস্স সুগতিদুগ্গতীসু সংসৰণৱসেন সংসাৰা নাম ন হোন্তীতি.
দেসনাৱসানে নৱ ভিক্খুসহস্সানি সহ পটিসম্ভিদাহি অৰহত্তং পাপুণিংসূতি.
সাৰিপুত্তত্থেৰৱত্থু ছট্ঠং.