৭. কোসম্বিৱাসীতিস্সত্থেৰসামণেৰৱত্থু
সন্তং তস্স মনং হোতীতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো তিস্সত্থেৰস্স সামণেৰং আৰব্ভ কথেসি.
একো কিৰ কোসম্বিৱাসী কুলপুত্তো সত্থু সাসনে পব্বজিত্ৱা লদ্ধুপসম্পদো ‘‘কোসম্বিৱাসীতিস্সত্থেৰো’’তি পঞ্ঞাযি. তস্স কোসম্বিযং ৱুট্ঠৱস্সস্স উপট্ঠাকো তিচীৱৰঞ্চেৱ সপ্পিফাণিতঞ্চ আহৰিত্ৱা পাদমূলে ঠপেসি. অথ নং থেৰো আহ – ‘‘কিং ইদং উপাসকা’’তি. ‘‘ননু মযা, ভন্তে, তুম্হে ৱস্সং ৱাসিতা, অম্হাকঞ্চ ৱিহাৰে ৱুট্ঠৱস্সা ইমং লাভং লভন্তি, গণ্হথ, ভন্তে’’তি. ‘‘হোতু, উপাসক, ন ময্হং ইমিনা অত্থো’’তি. ‘‘কিং কাৰণা, ভন্তে’’তি? ‘‘মম সন্তিকে কপ্পিযকাৰকো সামণেৰোপি নত্থি, আৱুসো’’তি. ‘‘সচে, ভন্তে, কপ্পিযকাৰকো নত্থি, মম পুত্তো অয্যস্স সন্তিকে সামণেৰো ভৱিস্সতী’’তি. থেৰো অধিৱাসেসি. উপাসকো সত্তৱস্সিকং অত্তনো পুত্তং থেৰস্স সন্তিকং নেত্ৱা ‘‘ইমং পব্বাজেথা’’তি অদাসি. অথস্স থেৰো কেসে তেমেত্ৱা তচপঞ্চককম্মট্ঠানং দত্ৱা পব্বাজেসি. সো খুৰগ্গেযেৱ সহ পটিসম্ভিদাহি অৰহত্তং পাপুণি.
থেৰো তং পব্বাজেত্ৱা অড্ঢমাসং তত্থ ৱসিত্ৱা ‘‘সত্থাৰং পস্সিস্সামী’’তি সামণেৰং ভণ্ডকং গাহাপেত্ৱা গচ্ছন্তো অন্তৰামগ্গে একং ৱিহাৰং পাৱিসি. সামণেৰো উপজ্ঝাযস্স সেনাসনং গহেত্ৱা পটিজগ্গি. তস্স তং পটিজগ্গন্তস্সেৱ ৱিকালো জাতো, তেন অত্তনো সেনাসনং পটিজগ্গিতুং নাসক্খি. অথ নং উপট্ঠানৱেলাযং আগন্ত্ৱা নিসিন্নং থেৰো পুচ্ছি – ‘‘সামণেৰ, অত্তনো ৱসনট্ঠানং পটিজগ্গিত’’ন্তি? ‘‘ভন্তে, পটিজগ্গিতুং ওকাসং নালত্থ’’ন্তি. ‘‘তেন হি মম ৱসনট্ঠানেযেৱ ৱস, দুক্খং তে আগন্তুকট্ঠানে বহি ৱসিতু’’ন্তি তং গহেত্ৱাৱ সেনাসনং পাৱিসি. থেৰো পন পুথুজ্জনো নিপন্নমত্তোৱ নিদ্দং ওক্কমি. সামণেৰো চিন্তেসি – ‘‘অজ্জ মে উপজ্ঝাযেন সদ্ধিং ততিযো দিৱসো একসেনাসনে ৱসন্তস্স, ‘সচে নিপজ্জিত্ৱা নিদ্দাযিস্সামি, থেৰো সহসেয্যং আপজ্জেয্যা’তি নিসিন্নকোৱ ৱীতিনামেস্সামী’’তি উপজ্ঝাযস্স মঞ্চকসমীপে পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱা নিসিন্নকোৱ ৰত্তিং ৱীতিনামেসি. থেৰো পচ্চূসকালে পচ্চুট্ঠায ‘‘সামণেৰং নিক্খমাপেতুং ৱট্টতী’’তি মঞ্চকপস্সে ঠপিতবীজনিং গহেত্ৱা বীজনিপত্তস্স অগ্গেন সামণেৰস্স কটসাৰকং পহৰিত্ৱা বীজনিং উদ্ধং উক্খিপন্তো ‘‘সামণেৰ, বহি নিক্খমা’’তি আহ, বীজনিপত্তদণ্ডকো অক্খিম্হি পটিহঞ্ঞি, তাৱদেৱ অক্খি ভিজ্জি. সো ‘‘কিং, ভন্তে’’তি ৱত্ৱা উট্ঠায ‘‘বহি নিক্খমা’’তি ৱুত্তে ‘‘অক্খি মে, ভন্তে, ভিন্ন’’ন্তি অৱত্ৱা একেন হত্থেন পটিচ্ছাদেত্ৱা নিক্খমি. ৱত্তকৰণকালে চ পন ‘‘অক্খি মে ভিন্ন’’ন্তি তুণ্হী অনিসীদিত্ৱা একেন হত্থেন অক্খিং গহেত্ৱা একেন হত্থেন মুট্ঠিসম্মুঞ্জনিং আদায ৱচ্চকুটিঞ্চ মুখধোৱনট্ঠানঞ্চ সম্মজ্জিত্ৱা মুখধোৱনোদকঞ্চ ঠপেত্ৱা পৰিৱেণং সম্মজ্জি. সো উপজ্ঝাযস্স দন্তকট্ঠং দদমানো একেনেৱ হত্থেন অদাসি.
অথ নং উপজ্ঝাযো আহ – ‘‘অসিক্খিতো ৱতাযং সামণেৰো, আচৰিযুপজ্ঝাযানং একেন হত্থেন দন্তকট্ঠং দাতুং ন ৱট্টতী’’তি. জানামহং, ভন্তে, ‘‘ন এৱং ৱট্টতী’’তি, একো পন মে হত্থো ন তুচ্ছোতি. ‘‘কিং সামণেৰা’’তি? সো আদিতো পট্ঠায তং পৱত্তিং আৰোচেসি. থেৰো সুত্ৱাৱ সংৱিগ্গমানসো ‘‘অহো ৱত মযা ভাৰিযং কম্মং কত’’ন্তি ৱত্ৱা ‘‘খমাহি মে, সপ্পুৰিস, নাহমেতং জানামি, অৱস্সযো মে হোহী’’তি অঞ্জলিং পগ্গয্হ সত্তৱস্সিকদাৰকস্স পাদমূলে উক্কুটিকং নিসীদি. অথ নং সামণেৰো আহ – ‘‘নাহং, ভন্তে, এতদত্থায কথেসিং, তুম্হাকং চিত্তং অনুৰক্খন্তেন মযা এৱং ৱুত্তং নেৱেত্থ তুম্হাকং দোসো অত্থি, ন ময্হং. ৱট্টস্সেৱেসো দোসো, মা চিন্তযিত্থ, মযা তুম্হাকং ৱিপ্পটিসাৰং ৰক্খন্তেনেৱ নাৰোচিত’’ন্তি. থেৰো সামণেৰেন অস্সাসিযমানোপি অনস্সাসিত্ৱা উপ্পন্নসংৱেগো সামণেৰস্স ভণ্ডকং গহেত্ৱা সত্থু সন্তিকং পাযাসি. সত্থাপিস্স আগমনং ওলোকেন্তোৱ নিসীদি. সো গন্ত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা সত্থাৰা সদ্ধিং পটিসম্মোদনং কত্ৱা ‘‘খমনীযং তে ভিক্খু, কিঞ্চি অতিৰেকং অফাসুকং অত্থী’’তি পুচ্ছিতো আহ – ‘‘খমনীযং, ভন্তে, নত্থি মে কিঞ্চি অতিৰেকং অফাসুকং, অপিচ খো পন মে অযং দহৰসামণেৰো ৱিয অঞ্ঞো অতিৰেকগুণো ন দিট্ঠপুব্বো’’তি. ‘‘কিং পন ইমিনা কতং ভিক্খূ’’তি. সো আদিতো পট্ঠায সব্বং তং পৱত্তিং ভগৱতো আৰোচেন্তো আহ – ‘‘এৱং, ভন্তে, মযা খমাপিযমানো মং এৱং ৱদেসি ‘নেৱেত্থ তুম্হাকং দোসো অত্থি, ন ময্হং. ৱট্টস্সেৱেসো দোসো, তুম্হে মা চিন্তযিত্থা’তি, ইতি মং অস্সাসেসিযেৱ, মযি নেৱ কোপং, ন দোসমকাসি, ন মে, ভন্তে, এৱৰূপো গুণসম্পন্নো দিট্ঠপুব্বো’’তি. অথ নং সত্থা ‘‘ভিক্খু খীণাসৱা নাম ন কস্সচি কুপ্পন্তি, ন দুস্সন্তি, সন্তিন্দ্ৰিযা সন্তমানসাৱ হোন্তী’’তি ৱত্ৱা অনুসন্ধিং ঘটেত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –
৯৬. ‘‘সন্তং তস্স মনং হোতি, সন্তা ৱাচা চ কম্ম চ;
সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তস্স, উপসন্তস্স তাদিনো’’তি.
তত্থ সন্তং তস্সাতি তস্স খীণাসৱসামণেৰস্স অভিজ্ঝাদীনং অভাৱেন মনং সন্তমেৱ হোতি উপসন্তং নিব্বুতং. তথা মুসাৱাদাদীনং অভাৱেন ৱাচা চ পাণাতিপাতাদীনং অভাৱেন কাযকম্মঞ্চ সন্তমেৱ হোতি. সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তস্সাতি নযেন হেতুনা জানিত্ৱা পঞ্চহি ৱিমুত্তীহি ৱিমুত্তস্স. উপসন্তস্সাতি অব্ভন্তৰে ৰাগাদীনং উপসমেন উপসন্তস্স. তাদিনোতি তথাৰূপস্স গুণসম্পন্নস্সাতি.
দেসনাৱসানে কোসম্বিৱাসীতিস্সত্থেৰো সহ পটিসম্ভিদাহি অৰহত্তং পাপুণি. সেসমহাজনস্সাপি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.
কোসম্বিৱাসীতিস্সত্থেৰসামণেৰৱত্থু সত্তমং.