১. জীৱকপঞ্হৱত্থু
গতদ্ধিনোতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জীৱকম্বৱনে ৱিহৰন্তো জীৱকেন পুট্ঠপঞ্হং আৰব্ভ কথেসি. জীৱকৱত্থু খন্ধকে (মহাৱ. ৩২৬ আদযো) ৱিত্থাৰিতমেৱ.
একস্মিং পন সমযে দেৱদত্তো অজাতসত্তুনা সদ্ধিং একতো হুত্ৱা গিজ্ঝকূটং অভিৰুহিত্ৱা পদুট্ঠচিত্তো ‘‘সত্থাৰং ৱধিস্সামী’’তি সিলং পৱিজ্ঝি. তং দ্ৱে পব্বতকূটানি সম্পটিচ্ছিংসু. ততো ভিজ্জিত্ৱা গতা পপটিকা ভগৱতো পাদং পহৰিত্ৱা লোহিতং উপ্পাদেসি, ভুসা ৱেদনা পৱত্তিংসু. ভিক্খূ সত্থাৰং মদ্দকুচ্ছিং নযিংসু. সত্থা ততোপি জীৱকম্বৱনং গন্তুকামো ‘‘তত্থ মং নেথা’’তি আহ. ভিক্খূ ভগৱন্তং আদায জীৱকম্বৱনং অগমংসু. জীৱকো তং পৱত্তিং সুত্ৱা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ৱণপটিকম্মত্থায তিখিণভেসজ্জং দত্ৱা ৱণং বন্ধিত্ৱা সত্থাৰং এতদৱোচ – ‘‘ভন্তে, মযা অন্তোনগৰে একস্স মনুস্সস্স ভেসজ্জং কতং, তস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা পুন আগমিস্সামি, ইদং ভেসজ্জং যাৱ মমাগমনা বদ্ধনিযামেনেৱ তিট্ঠতূ’’তি. সো গন্ত্ৱা তস্স পুৰিসস্স কত্তব্বকিচ্চং কত্ৱা দ্ৱাৰপিদহনৱেলায আগচ্ছন্তো দ্ৱাৰং ন সম্পাপুণি. অথস্স এতদহোসি – ‘‘অহো মযা ভাৰিযং কম্মং কতং, য্ৱাহং অঞ্ঞতৰস্স পুৰিসস্স ৱিয তথাগতস্স পাদে তিখিণভেসজ্জং দত্ৱা ৱণং বন্ধিং, অযং তস্স মোচনৱেলা, তস্মিং অমুচ্চমানে সব্বৰত্তিং ভগৱতো সৰীৰে পৰিড়াহো উপ্পজ্জিস্সতী’’তি. তস্মিং খণে সত্থা আনন্দত্থেৰং আমন্তেসি – ‘‘আনন্দ, জীৱকো সাযং আগচ্ছন্তো দ্ৱাৰং ন সম্পাপুণি, ‘অযং ৱণস্স মোচনৱেলা’তি পন চিন্তেসি, মোচেসি ন’’ন্তি. থেৰো মোচেসি, ৱণো ৰুক্খতো ছল্লি ৱিয অপগতো. জীৱকো অন্তোঅৰুণেযেৱ সত্থু সন্তিকং ৱেগেন আগন্ত্ৱা ‘‘কিং নু খো, ভন্তে, সৰীৰে ৱো পৰিড়াহো উপ্পন্নো’’তি পুচ্ছি. সত্থা ‘‘তথাগতস্স খো, জীৱক, বোধিমণ্ডেযেৱ সব্বপৰিড়াহো ৱূপসন্তো’’তি অনুসন্ধিং ঘটেত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –
৯০. ‘‘গতদ্ধিনো ৱিসোকস্স, ৱিপ্পমুত্তস্স সব্বধি;
সব্বগন্থপ্পহীনস্স, পৰিড়াহো ন ৱিজ্জতী’’তি.
তত্থ গতদ্ধিনোতি গতমগ্গস্স কন্তাৰদ্ধা ৱট্টদ্ধাতি দ্ৱে অদ্ধা নাম. তেসু কন্তাৰপটিপন্নো যাৱ ইচ্ছিতট্ঠানং ন পাপুণাতি, তাৱ অদ্ধিকোযেৱ, এতস্মিং পন পত্তে গতদ্ধি নাম হোতি. ৱট্টসন্নিস্সিতাপি সত্তা যাৱ ৱট্টে ৱসন্তি, তাৱ অদ্ধিকা এৱ. কস্মা? ৱট্টস্স অখেপিতত্তা. সোতাপন্নাদযোপি অদ্ধিকা এৱ, ৱট্টং পন খেপেত্ৱা ঠিতো খীণাসৱো গতদ্ধি নাম হোতি. তস্স গতদ্ধিনো. ৱিসোকস্সাতি ৱট্টমূলকস্স সোকস্স ৱিগতত্তা ৱিসোকস্স. ৱিপ্পমুত্তস্স সব্বধীতি সব্বেসু খন্ধাদিধম্মেসু ৱিপ্পমুত্তস্স, সব্বগন্থপ্পহীনস্সাতি চতুন্নম্পি গন্থানং পহীনত্তা সব্বাগন্থপ্পহীনস্স. পৰিড়াহো ন ৱিজ্জতীতি দুৱিধো পৰিড়াহো কাযিকো চেতসিকো চাতি. তেসু খীণাসৱস্স সীতুণ্হাদিৱসেন উপ্পন্নত্তা কাযিকপৰিড়াহো অনিব্বুতোৱ, তং সন্ধায জীৱকো পুচ্ছতি. সত্থা পন ধম্মৰাজতায দেসনাৱিধিকুসলতায চেতসিকপৰিড়াহৱসেন দেসনং ৱিনিৱত্তেন্তো, ‘‘জীৱক, পৰমত্থেন এৱৰূপস্স খীণাসৱস্স পৰিড়াহো ন ৱিজ্জতী’’তি আহ.
দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
জীৱকপঞ্হৱত্থু পঠমং.