৭. ছত্তপাণিউপাসকৱত্থু
যথাপি ৰুচিৰং পুপ্ফন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা সাৱত্থিযং ৱিহৰন্তো ছত্তপাণিউপাসকং আৰব্ভ কথেসি.
সাৱত্থিযঞ্হি ছত্তপাণি নাম উপাসকো তিপিটকধৰো অনাগামী. সো পাতোৱ উপোসথিকো হুত্ৱা সত্থু উপট্ঠানং অগমাসি. অনাগামিঅৰিযসাৱকানঞ্হি সমাদানৱসেন উপোসথকম্মং নাম নত্থি, মগ্গেনেৱ তেসং ব্ৰহ্মচৰিযঞ্চ একভত্তিকঞ্চ আগতং. তেনেৱাহ – ‘‘ঘটিকাৰো খো, মহাৰাজ, কুম্ভকাৰো একভত্তিকো ব্ৰহ্মচাৰী সীলৱা কল্যাণধম্মো’’তি (ম. নি. ২.২৮৮). এৱং অনাগামিনো পকতিযাৱ একভত্তিকা চ ব্ৰহ্মচাৰিনো চ হোন্তি. সোপি তথেৱ উপোসথিকো হুত্ৱা সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা ধম্মকথং সুণন্তো নিসীদি. তস্মিং সমযে ৰাজা পসেনদি কোসলো সত্থু উপট্ঠানং অগমাসি. ছত্তপাণি উপাসকো তং আগচ্ছন্তং দিস্ৱা ‘‘উট্ঠাতব্বং নু খো, নো’’তি চিন্তেত্ৱা – ‘‘অহং অগ্গৰাজস্স সন্তিকে নিসিন্নো, তস্স মে পদেসৰাজানং দিস্ৱা উট্ঠাতুং ন যুত্তং, ৰাজা খো পন মে অনুট্ঠহন্তস্স কুজ্ঝিস্সতি, এতস্মিং কুজ্ঝন্তেপি নেৱ উট্ঠহিস্সামি. ৰাজানং দিস্ৱা উট্ঠহন্তেন হি ৰাজা গৰুকতো হোতি, নো সত্থা, তস্মা নেৱ উট্ঠহিস্সামী’’তি ন উট্ঠহি. পণ্ডিতপুৰিসা নাম গৰুতৰানং সন্তিকে নিসীদিত্ৱা অনুট্ঠহন্তং দিস্ৱা ন কুজ্ঝন্তি. ৰাজা পন তং অনুট্ঠহন্তং দিস্ৱা কুপিতমানসো সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসীদি. সত্থা কুপিতভাৱং ঞত্ৱা, ‘‘মহাৰাজ, অযং ছত্তপাণি উপাসকো পণ্ডিতো দিট্ঠধম্মো তিপিটকধৰো অত্থানত্থকুসলো’’তি উপাসকস্স গুণং কথেসি. ৰঞ্ঞো তস্স গুণকথং সুণন্তস্সেৱ চিত্তং মুদুকং জাতং.
অথেকদিৱসং ৰাজা উপৰিপাসাদে ঠিতো ছত্তপাণিং উপাসকং কতভত্তকিচ্চং ছত্তমাদায উপাহনমাৰুয্হ ৰাজঙ্গণেন গচ্ছন্তং দিস্ৱা পক্কোসাপেসি. সো ছত্তুপাহনং অপনেত্ৱা ৰাজানমুপসঙ্কমিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. অথ নং ৰাজা আহ – ‘‘ভো উপাসক, কিন্তে ছত্তুপাহনং অপনীত’’ন্তি. ‘‘‘ৰাজা পক্কোসতী’তি সুত্ৱা অপনেত্ৱা আগতোম্হী’’তি. ‘‘অজ্জ অম্হাকং ৰাজভাৱো তুম্হেহি ঞাতো ভৱিস্সতী’’তি. ‘‘সদাপি মযং, দেৱ, তুম্হাকং ৰাজভাৱং জানামা’’তি. ‘‘যদি এৱং কস্মা পুৰিমদিৱসে সত্থু সন্তিকে নিসিন্নো মং দিস্ৱা ন উট্ঠহী’’তি? ‘‘মহাৰাজ, অহং অগ্গৰাজস্স সন্তিকে নিসিন্নো, পদেসৰাজানং দিস্ৱা উট্ঠহন্তো সত্থৰি অগাৰৱং পৱেদেয্যং, তস্মা ন উট্ঠহি’’ন্তি. ‘‘হোতু, ভো, তিট্ঠতেতং’’. ‘‘তুম্হে কিৰ দিট্ঠধম্মিকসম্পৰাযিকানং অত্থানত্থানং কুসলা তিপিটকধৰা অম্হাকং অন্তেপুৰে ধম্মং ৱাচেথা’’তি. ‘‘ন সক্কোমি, দেৱা’’তি. ‘‘কিং কাৰণা’’তি? ‘‘ৰাজগেহং নাম মহাসাৱজ্জং, দুযুত্তসুযুত্তকানি গৰুকানেত্থ, দেৱা’’তি. ‘‘মা এৱং ৱদেথ, ‘পুৰিমদিৱসে মং দিস্ৱা ন উট্ঠিতোম্হী’তি মা কুক্কুচ্চং কৰোথা’’তি. ‘‘দেৱ, গিহীনং ৱিচৰণট্ঠানং নাম মহাসাৱজ্জং, একং পব্বজিতং পক্কোসাপেত্ৱা ধম্মং ৱাচাপেথা’’তি. ৰাজা ‘‘সাধু, ভো, গচ্ছথ তুম্হে’’তি তং উয্যোজেত্ৱা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা সত্থাৰং যাচি, ‘‘ভন্তে, মল্লিকা চ দেৱী ৱাসভখত্তিযা চ ধম্মং পৰিযাপুণিস্সামাতি ৱদন্তি, পঞ্চহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং নিবদ্ধং মম গেহং গন্ত্ৱা তাসং ধম্মং উদ্দিসথা’’তি. ‘‘বুদ্ধানং নিবদ্ধং একট্ঠানগমনং নাম নত্থি, মহাৰাজা’’তি. ‘‘তেন হি, ভন্তে, অঞ্ঞং একং ভিক্খুং দেথা’’তি. সত্থা আনন্দত্থেৰস্স ভাৰমকাসি. থেৰো নিবদ্ধং গন্ত্ৱা তাসং উদ্দেসং উদ্দিসতি. তাসু মল্লিকা সক্কচ্চং গহেত্ৱা সজ্ঝাযিত্ৱা উদ্দেসং পটিচ্ছাপেসি. ৱাসভখত্তিযা পন নেৱ সক্কচ্চং গণ্হাতি, ন সজ্ঝাযতি, ন উদ্দেসং পটিচ্ছাপেতুং সক্কোতি.
অথেকদিৱসং সত্থা থেৰং পুচ্ছি – ‘‘কিমানন্দ, উপাসিকা ধম্মং পৰিযাপুণন্তী’’তি? ‘‘আম, ভন্তে’’তি. ‘‘কা সক্কচ্চং গণ্হাতী’’তি? ‘‘মল্লিকা, ভন্তে, সক্কচ্চং গণ্হাতি, সক্কচ্চং সজ্ঝাযতি, সক্কচ্চং উদ্দেসং পটিচ্ছাপেতুং সক্কোতি. তুম্হাকং পন ঞাতিধীতা নেৱ সক্কচ্চং গণ্হাতি, ন সজ্ঝাযতি, ন উদ্দেসং পটিচ্ছাপেতুং সক্কোতী’’তি. সত্থা থেৰস্স ৱচনং সুত্ৱা, ‘‘আনন্দ, মযা কথিতধম্মো নাম সক্কচ্চমসুণন্তস্স অগ্গণ্হন্তস্স অসজ্ঝাযন্তস্স অদেসেন্তস্স ৱণ্ণসম্পন্নং অগন্ধকপুপ্ফং ৱিয অফলো হোতি, সক্কচ্চং পন সৱনাদীনি কৰোন্তস্স মহপ্ফলো হোতি মহানিসংসো’’তি ৱত্ৱা ইমা দ্ৱে গাথা অভাসি –
৫১. ‘‘যথাপি ৰুচিৰং পুপ্ফং, ৱণ্ণৱন্তং অগন্ধকং;
এৱং সুভাসিতা ৱাচা, অফলা হোতি অকুব্বতো.
৫২. ‘‘যথাপি ৰুচিৰং পুপ্ফং, ৱণ্ণৱন্তং সগন্ধকং;
এৱং সুভাসিতা ৱাচা, সফলা হোতি কুব্বতো’’তি.
তত্থ ৰুচিৰন্তি সোভনং. ৱণ্ণৱন্তন্তি ৱণ্ণসণ্ঠানসম্পন্নং, অগন্ধকন্তি গন্ধৱিৰহিতং পালিভদ্দকগিৰিকণ্ণিকজযসুমনাদিভেদং. এৱং সুভাসিতা ৱাচাতি সুভাসিতা ৱাচা নাম তেপিটকং বুদ্ধৱচনং. তং ৱণ্ণসণ্ঠানসম্পন্নং অগন্ধকপুপ্ফসদিসং. যথা পন অগন্ধকপুপ্ফং যো নং ধাৰেতি, তস্স সৰীৰে গন্ধং ন ফৰতি, এৱং এতম্পি যো নং সক্কচ্চং সৱনাদীহি ন সমাচৰতি, তস্স সক্কচ্চং অসমাচৰন্তস্স যং তত্থ কত্তব্বং, তং অকুব্বতো সুতগন্ধঞ্চ ৱাচাগন্ধঞ্চ পটিপত্তিগন্ধঞ্চ ন আৱহতি অফলা হোতি. তেন ৱুত্তং – ‘‘এৱং সুভাসিতা ৱাচা, অফলা হোতি অকুব্বতো’’তি. সগন্ধকন্তি চম্পকনীলুপ্পলাদিভেদং. এৱন্তি যথা তং পুপ্ফং ধাৰেন্তস্স সৰীৰে গন্ধো ফৰতি, এৱং তেপিটকবুদ্ধৱচনসঙ্খাতা সুভাসিতা ৱাচাপি. কুব্বতোতি যো সক্কচ্চং সৱনাদীহি তত্থ কত্তব্বং কৰোতি, সা অস্স পুগ্গলস্স সফলা হোতি, সুতগন্ধৱাচাগন্ধপটিপত্তিগন্ধানং আৱহনতো মহপ্ফলা হোতি, মহানিসংসাতি অত্থো.
দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পত্তা. দেসনা মহাজনস্স সাত্থিকা জাতাতি.
ছত্তপাণিউপাসকৱত্থু সত্তমং.