১২. গৰহদিন্নৱত্থু

যথা সঙ্কাৰট্ঠানস্মিন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো গৰহদিন্নং নাম নিগণ্ঠসাৱকং আৰব্ভ কথেসি.

সাৱত্থিযঞ্হি সিৰিগুত্তো চ গৰহদিন্নো চাতি দ্ৱে সহাযকা অহেসুং. তেসু সিৰিগুত্তো উপাসকো বুদ্ধসাৱকো, গৰহদিন্নো নিগণ্ঠসাৱকো. তং নিগণ্ঠা অভিক্খণং এৱং ৱদন্তি – ‘‘তৱ সহাযকং সিৰিগুত্তং ‘কিং ত্ৱং সমণং গোতমং উপসঙ্কমসি, তস্স সন্তিকে কিং লভিস্সসী’তি ৱত্ৱা যথা অম্হে উপসঙ্কমিত্ৱা অম্হাকঞ্চ দেয্যধম্মং দস্সতি, কিং এৱং ওৱদিতুং ন ৱট্টতী’’তি. গৰহদিন্নো তেসং ৱচনং সুত্ৱা অভিক্খণং গন্ত্ৱা ঠিতনিসিন্নট্ঠানাদীসু সিৰিগুত্তং এৱং ওৱদতি – ‘‘সম্ম, কিং তে সমণেন গোতমেন, তং উপসঙ্কমিত্ৱা কিং লভিস্সসি, কিং তে মম, অয্যে, উপসঙ্কমিত্ৱা তেসং দানং দাতুং ন ৱট্টতী’’তি? সিৰিগুত্তো তস্স কথং সুত্ৱাপি বহূ দিৱসে তুণ্হী হুত্ৱা নিব্বিজ্জিত্ৱা একদিৱসং, ‘‘সম্ম, ত্ৱং অভিক্খণং আগন্ত্ৱা মং ঠিতট্ঠানাদীসু এৱং ৱদেসি, ‘সমণং গোতমং উপসঙ্কমিত্ৱা কিং লভিস্সসি, মম, অয্যে, উপসঙ্কমিত্ৱা তেসং দানং দেহী’তি, কথেহি তাৱ মে, তৱ, অয্যা, কিং জানন্তী’’তি? ‘‘‘অহো, সামি, মা এৱং ৱদ, মম অয্যানং অঞ্ঞাতং নাম নত্থি, সব্বং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং সব্বং কাযৱচীমনোকম্মং ইদং ভৱিস্সতি, ইদং ন ভৱিস্সতী’তি সব্বং ভব্বাভব্বং জানন্তী’’তি? ‘‘এৱং ৱদেসী’’তি. ‘‘আম, ৱদেমী’’তি. ‘‘যদি এৱং, অতিভাৰিযং তে কতং, এত্তকং কালং ময্হং এতমত্থং অনাচিক্খন্তেন, অজ্জ মযা অয্যানং ঞাণানুভাৱো ঞাতো, গচ্ছ, সম্ম, অয্যে, মম ৱচনেন নিমন্তেহী’’তি. সো নিগণ্ঠানং সন্তিকং গন্ত্ৱা তে ৱন্দিত্ৱা ‘‘ময্হং সহাযকো সিৰিগুত্তো স্ৱাতনায তুম্হে নিমন্তেতী’’তি আহ. ‘‘সিৰিগুত্তেন সামং ত্ৱং ৱুত্তো’’তি? ‘‘আম, অয্যা’’তি. তে হট্ঠতুট্ঠা হুত্ৱা ‘‘নিপ্ফন্নং নো কিচ্চং, সিৰিগুত্তস্স অম্হেসু পসন্নকালতো পট্ঠায কা নাম সম্পত্তি অম্হাকং ন ভৱিস্সতী’’তি ৱদিংসু.

সিৰিগুত্তস্সাপি মহন্তং নিৱেসনং. সো তস্মিং দ্ৱিন্নং গেহানং অন্তৰে উভতো দীঘং আৱাটং খণাপেত্ৱা গূথকললস্স পূৰাপেসি. বহিআৱাটে দ্ৱীসু পৰিযন্তেসু খাণুকে কোট্টাপেত্ৱা তেসু ৰজ্জুযো বন্ধাপেত্ৱা আসনানং পুৰিমপাদে আৱাটস্স পুৰিমপস্সে ঠপাপেত্ৱা পচ্ছিমপাদে ৰজ্জুকেসু ঠপাপেসি. ‘‘এৱং নিসিন্নকালে এৱং অৱংসিৰা পতিস্সন্তী’’তি মঞ্ঞমানো যথা আৱাটো ন পঞ্ঞাযতি, এৱং আসনানং উপৰি পচ্চত্থৰণানি দাপেসি. মহন্তা মহন্তা চাটিযো ঠপাপেত্ৱা কদলিপণ্ণেহি চ সেতপিলোতিকাহি চ মুখানি বন্ধাপেত্ৱা তা তুচ্ছা এৱ গেহস্স পচ্ছিমভাগে বহি যাগুভত্তসিত্থসপ্পিতেলমধুফাণিতপূৱচুণ্ণমক্খিতা কত্ৱা ঠপাপেসি. গৰহদিন্নো পাতোৱ তস্স ঘৰং ৱেগেন গন্ত্ৱা, ‘‘অয্যানং সক্কাৰো সজ্জিতো’’তি পুচ্ছি. ‘‘আম, সম্ম, সজ্জিতো’’তি. ‘‘কহং পন এসো’’তি. ‘‘এতাসু এত্তিকাসু চাটীসু যাগু, এত্তিকাসু ভত্তং, এত্তিকাসু সপ্পিফাণিতপূৱাদীনি পূৰিতানি, আসনানি পঞ্ঞত্তানী’’তি. সো ‘‘সাধূ’’তি ৱত্ৱা গতো তস্স গতকালে পঞ্চসতা নিগণ্ঠা আগমিংসু. সিৰিগুত্তো গেহা নিক্খমিত্ৱা পঞ্চপতিট্ঠিতেন নিগণ্ঠে ৱন্দিত্ৱা তেসং পুৰতো অঞ্জলিং পগ্গয্হ ঠিতো এৱং চিন্তেসি – ‘‘তুম্হে কিৰ অতীতাদিভেদং সব্বং জানাথ, এৱং তুম্হাকং উপট্ঠাকেন ময্হং কথিতং. সচে সব্বং তুম্হে জানাথ, ময্হং গেহং মা পৱিসিত্থ. মম গেহং পৱিট্ঠানঞ্হি ৱো নেৱ যাগু অত্থি, ন ভত্তাদীনি. সচে অজানিত্ৱা পৱিসিস্সথ, গূথআৱাটে ৱো পাতেত্ৱা পোথেস্সামী’’তি এৱং চিন্তেত্ৱা পুৰিসানং সঞ্ঞং অদাসি. এৱং তেসং নিসীদনভাৱং ঞত্ৱা পচ্ছিমপস্সে ঠত্ৱা আসনানং উপৰি পচ্চত্থৰণানি অপনেয্যাথ, মা তানি অসুচিনা মক্খযিংসূতি.

অথ নিগণ্ঠে ‘‘ইতো এথ, ভন্তে’’তি আহ. নিগণ্ঠা পৱিসিত্ৱা পঞ্ঞত্তাসনেসু নিসীদিতুং আৰভিংসু. অথ নে মনুস্সা ৱদিংসু – ‘‘আগমেথ, ভন্তে, মা তাৱ নিসীদথা’’তি. ‘‘কিং কাৰণা’’তি? ‘‘অম্হাকং গেহং পৱিট্ঠানং অয্যানং ৱত্তং ঞত্ৱা নিসীদিতুং ৱট্টতী’’তি. ‘‘কিং কাতুং ৱট্টতি, আৱুসো’’তি? ‘‘অত্তনো অত্তনো পত্তাসনমূলেসু ঠত্ৱা সব্বেপি একপ্পহাৰেনেৱ নিসীদিতুং ৱট্টতী’’তি. ইদং কিৰস্স অধিপ্পাযো – ‘‘একস্মিং আৱাটে পতিতে ‘মা, আৱুসো, অৱসেসা আসনে নিসীদন্তূ’তি ৱত্তুং মা লভতূ’’তি. তে ‘‘সাধূ’’তি ৱত্ৱা ‘‘ইমেহি কথিতকথং অম্হেহি কাতুং ৱট্টতী’’তি চিন্তযিংসু. অথ সব্বে অত্তনো অত্তনো পত্তাসনমূলে পটিপাটিযা অট্ঠংসু. অথ নে, ‘‘ভন্তে, খিপ্পং একপ্পহাৰেনেৱ নিসীদথা’’তি ৱত্ৱা তেসং নিসিন্নভাৱং ঞত্ৱা আসনানং উপৰি পচ্চত্থৰণানি নীহৰিংসু. নিগণ্ঠা একপ্পহাৰেনেৱ নিসিন্না, ৰজ্জূনং উপৰি ঠপিতা আসনপাদা ভট্ঠা, নিগণ্ঠা অৱংসিৰা আৱাটে পতিংসু. সিৰিগুত্তো তেসু পতিতেসু দ্ৱাৰং পিদহিত্ৱা তে উত্তিণ্ণুত্তিণ্ণে ‘‘অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং কস্মা ন জানাথা’’তি দণ্ডেহি পাথেত্ৱা ‘‘এত্তকং এতেসং ৱট্টিস্সতী’’তি দ্ৱাৰং ৱিৱৰাপেসি. তে নিক্খমিত্ৱা পলাযিতুং আৰভিংসু. গমনমগ্গে পন তেসং সুধাপৰিকম্মকতং ভূমিং পিচ্ছিলং কাৰাপেসি. তে তত্থ অসণ্ঠহিত্ৱা পতিতে পতিতে পুন পোথাপেত্ৱা ‘‘অলং এত্তকং তুম্হাক’’ন্তি উয্যোজেসি. তে ‘‘নাসিতম্হা তযা, নাসিতম্হা তযা’’তি কন্দন্তা উপট্ঠাকস্স গেহদ্ৱাৰং অগমংসু.

গৰহদিন্নো তং ৱিপ্পকাৰং দিস্ৱা কুদ্ধো ‘‘নাসিতম্হি সিৰিগুত্তেন, হত্থং পসাৰেত্ৱা ৱন্দন্তানং সদেৱকে লোকে যথাৰুচিযা দাতুং সমত্থে নাম পুঞ্ঞক্খেত্তভূতে মম, অয্যে, পোথাপেত্ৱা ব্যসনং পাপেসী’’তি ৰাজকুলং গন্ত্ৱা তস্স কহাপণসহস্সং দণ্ডং কাৰেসি. অথস্স ৰাজা সাসনং পেসেসি. সো গন্ত্ৱা ৰাজানং ৱন্দিত্ৱা, ‘‘দেৱ, উপপৰিক্খিত্ৱা দণ্ডং গণ্হথ, মা অনুপপৰিক্খিত্ৱা’’তি আহ. ‘‘উপপৰিক্খিত্ৱা গণ্হিস্সামী’’তি. ‘‘সাধু, দেৱা’’তি. ‘‘তেন হি গণ্হাহী’’তি. দেৱ, ময্হং সহাযকো নিগণ্ঠসাৱকো মং উপসঙ্কমিত্ৱা ঠিতনিসিন্নট্ঠানাদীসু অভিণ্হং এৱং ৱদেসি – ‘‘সম্ম, কিং তে সমণেন গোতমেন, তং উপসঙ্কমিত্ৱা কিং লভিস্সসী’’তি ইদং আদিং কত্ৱা সিৰিগুত্তো সব্বং তং পৱত্তিং আৰোচেত্ৱা ‘‘দেৱ, সচে ইমস্মিং কাৰণে দণ্ডং গহেতুং যুত্তং, গণ্হথা’’তি. ৰাজা গৰহদিন্নং ওলোকেত্ৱা ‘‘সচ্চং কিৰ তে এৱং ৱুত্ত’’ন্তি আহ. ‘‘সচ্চং, দেৱা’’তি. ত্ৱং এত্তকম্পি অজানন্তে সত্থাৰোতি গহেত্ৱা ৱিচৰন্তো ‘‘সব্বং জানন্তী’’তি কিং কাৰণা তথাগতসাৱকস্স কথেসি. ‘‘তযা আৰোপিতদণ্ডো তুয্হমেৱ হোতূ’’তি এৱং স্ৱেৱ দণ্ডং পাপিতো, তস্সেৱ কুলূপকা পোথেত্ৱা নীহটা.

সো তং কুজ্ঝিত্ৱা ততো পট্ঠায অড্ঢমাসমত্তম্পি সিৰিগুত্তেন সদ্ধিং অকথেত্ৱা চিন্তেসি – ‘‘এৱং ৱিচৰিতুং ময্হং অযুত্তং, এতস্স কুলূপকানম্পি মযা ব্যসনং কাতুং ৱট্টতী’’তি সিৰিগুত্তং উপসঙ্কমিত্ৱা আহ – ‘‘সহায সিৰিগুত্তা’’তি. ‘‘কিং, সম্মা’’তি? ‘‘ঞাতিসুহজ্জানং নাম কলহোপি হোতি ৱিৱাদোপি, কিং ত্ৱং কিঞ্চি ন কথেসি, কস্মা এৱং কৰোসী’’তি? ‘‘সম্ম, তৱ মযা সদ্ধিং অকথনতো ন কথেমী’’তি. ‘‘যং, সম্ম, কতং, কতমেৱ তং ন মযং মেত্তিং ভিন্দিস্সামা’’তি. ততো পট্ঠায উভোপি একট্ঠানে তিট্ঠন্তি নিসীদন্তি. অথেকদিৱসং সিৰিগুত্তো গৰহদিন্নং আহ – ‘‘কিং তে নিগণ্ঠেহি, তে উপসঙ্কমিত্ৱা কিং লভিস্সসি, মম সত্থাৰং উপসঙ্কমিতুং ৱা অয্যানং দানং দাতুং ৱা কিং তে ন ৱট্টতী’’তি? সোপি এতমেৱ পচ্চাসীসতি, তেনস্স কণ্ডুৱনট্ঠানে নখেন ৱিলেখিতং ৱিয অহোসি. সো, ‘‘সিৰিগুত্ত, তৱ সত্থা কিং জানাতী’’তি পুচ্ছি. ‘‘অম্ভো, মা এৱং ৱদ, সত্থু মে অজানিতব্বং নাম নত্থি, অতীতাদিভেদং সব্বং জানাতি, সোড়সহাকাৰেহি সত্তানং চিত্তং পৰিচ্ছিন্দতী’’তি. ‘‘অহং এৱং ন জানামি, কস্মা ময্হং এত্তকং কালং ন কথেসি, তেন হি ত্ৱং গচ্ছ, তৱ সত্থাৰং স্ৱাতনায নিমন্তেহি, ভোজেস্সামি, পঞ্চহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং মম ভিক্খং গণ্হিতুং ৱদেহী’’তি.

সিৰিগুত্তো সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা এৱমাহ – ‘‘ভন্তে, মম সহাযকো গৰহদিন্নো তুম্হে নিমন্তাপেতি, পঞ্চহি কিৰ ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং স্ৱে তস্স ভিক্খং গণ্হথ, পুৰিমদিৱসে খো পন তস্স কুলূপকানং মযা ইদং নাম কতং, মযা কতস্স পটিকৰণম্পি ন জানামি, তুম্হাকং সুদ্ধচিত্তেন ভিক্খং দাতুকামতম্পি ন জানামি, আৱজ্জেত্ৱা যুত্তং চে, অধিৱাসেথ. নো চে, মা অধিৱাসযিত্থা’’তি. সত্থা ‘‘কিং নু খো সো অম্হাকং কাতু কামো’’তি আৱজ্জেত্ৱা অদ্দস ‘‘দ্ৱিন্নং গেহানং অন্তৰে মহন্তং আৱাটং খণাপেত্ৱা অসীতিসকটমত্তানি খদিৰদাৰূনি আহৰাপেত্ৱা পূৰাপেত্ৱা অগ্গিং দত্ৱা অম্হে অঙ্গাৰআৱাটে পাতেত্ৱা নিগ্গণ্হিতুকামো’’তি. পুন আৱজ্জেসি – ‘‘কিং নু খো তত্থ গতপচ্চযা অত্থো অত্থি, নত্থী’’তি. ততো ইদং অদ্দস – ‘‘অহং অঙ্গাৰআৱাটে পাদং পসাৰেস্সামি, তং পটিচ্ছাদেত্ৱা ঠপিতকিলঞ্জং অন্তৰধাযিস্সতি, অঙ্গাৰকাসুং ভিন্দিত্ৱা চক্কমত্তং মহাপদুমং উট্ঠহিস্সতি, অথাহং পদুমকণ্ণিকা অক্কমন্তো আসনে নিসীদিস্সামি, পঞ্চসতা ভিক্খূপি তথেৱ গন্ত্ৱা নিসীদিস্সন্তি, মহাজনো সন্নিপতিস্সতি, অহং তস্মিং সমাগমে দ্ৱীহি গাথাহি অনুমোদনং কৰিস্সামি, অনুমোদনপৰিযোসানে চতুৰাসীতিযা পাণসহস্সানং ধম্মাভিসমযো ভৱিস্সতি, সিৰিগুত্তো চ গৰহদিন্নো চ সোতাপন্না ভৱিস্সন্তি, অত্তনো চ ধনৰাসিং সাসনে ৱিকিৰিস্সন্তি, ইমং কুলপুত্তং নিস্সায মযা গন্তুং ৱট্টতী’’তি ভিক্খং অধিৱাসেসি.

সিৰিগুত্তো গন্ত্ৱা সত্থু অধিৱাসনং গৰহদিন্নস্স আৰোচেত্ৱা ‘‘লোকজেট্ঠস্স সক্কাৰং কৰোহী’’তি আহ. গৰহদিন্নো ‘‘ইদানিস্স কত্তব্বযুত্তকং জানিস্সামী’’তি দ্ৱিন্নং গেহানং অন্তৰে মহন্তং আৱাটং খণাপেত্ৱা অসীতিসকটমত্তানি খদিৰদাৰূনি আহৰাপেত্ৱা পূৰাপেত্ৱা অগ্গিং দত্ৱা খদিৰঙ্গাৰৰাসীনং যোজাপেত্ৱা সব্বৰত্তিং ধমাপেত্ৱা খদিৰঙ্গাৰৰাসিং কাৰাপেত্ৱা আৱাটমত্থকে ৰুক্খপদৰানি ঠপাপেত্ৱা কিলঞ্জেন পটিচ্ছাদেত্ৱা গোমযেন লিম্পাপেত্ৱা একেন পস্সেন দুব্বলদণ্ডকে অত্থৰিত্ৱা গমনমগ্গং কাৰেসি, ‘‘এৱং অক্কন্তঅক্কন্তকালে দণ্ডকেসু ভগ্গেসু পৰিৱট্টেত্ৱা অঙ্গাৰকাসুযং পতিস্সন্তী’’তি মঞ্ঞমানো গেহপচ্ছাভাগে সিৰিগুত্তেন ঠপিতনিযামেনেৱ চাটিযো ঠপাপেসি, আসনানিপি তথেৱ পঞ্ঞাপেসি. সিৰিগুত্তো পাতোৱ তস্স গেহং গন্ত্ৱা ‘‘কতো তে, সম্ম, সক্কাৰো’’তি আহ. ‘‘আম, সম্মা’’তি. ‘‘কহং পন সো’’তি? ‘‘এহি, পস্সামা’’তি সব্বং সিৰিগুত্তেন দস্সিতনযেনেৱ দস্সেসি. সিৰিগুত্তো ‘‘সাধু, সম্মা’’তি আহ. মহাজনো সন্নিপতি. মিচ্ছাদিট্ঠিকেন হি নিমন্তিতে মহন্তো সন্নিপাতো অহোসি. মিচ্ছাদিট্ঠিকাপি ‘‘সমণস্স গোতমস্স ৱিপ্পকাৰং পস্সিস্সামা’’তি সন্নিপতন্তি, সম্মাদিট্ঠিকাপি ‘‘অজ্জ সত্থা মহাধম্মদেসনং দেসেস্সতি, বুদ্ধৱিসযং বুদ্ধলীলং উপধাৰেস্সামা’’তি সন্নিপতন্তি.

পুনদিৱসে সত্থা পঞ্চহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং গৰহদিন্নস্স গেহদ্ৱাৰং অগমাসি. সো গেহা নিক্খমিত্ৱা পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৱন্দিত্ৱা পুৰতো অঞ্জলিং পগ্গয্হ ঠিতো চিন্তেসি – ‘‘ভন্তে, ‘তুম্হে কিৰ অতীতাদিভেদং সব্বং জানাথ, সত্তানং সোড়সহাকাৰেহি চিত্তং পৰিচ্ছিন্দথা’তি এৱং তুম্হাকং উপট্ঠাকেন ময্হং কথিতং. সচে জানাথ, ময্হং গেহং মা পৱিসিত্থ. পৱিট্ঠানঞ্হি ৱো নেৱ যাগু অত্থি, ন ভত্তাদীনি, সব্বে খো পন তুম্হে অঙ্গাৰকাসুযং পাতেত্ৱা নিগ্গণ্হিস্সামী’’তি. এৱং চিন্তেত্ৱা সত্থু পত্তং গহেত্ৱা ‘‘ইতো এথ ভগৱা’’তি ৱত্ৱা, ‘‘ভন্তে, অম্হাকং গেহং আগতানং ৱত্তং ঞত্ৱা আগন্তুং ৱট্টতী’’তি আহ. ‘‘কিং কাতুং ৱট্টতি, আৱুসো’’তি? ‘‘একেকস্স পৱিসিত্ৱা পুৰতো গন্ত্ৱা নিসিন্নকালে পচ্ছা অঞ্ঞেন আগন্তুং ৱট্টতী’’তি. এৱং কিৰস্স অহোসি – ‘‘পুৰতো গচ্ছন্তং অঙ্গাৰকাসুযং পতিতং দিস্ৱা অৱসেসা ন আগচ্ছিস্সন্তি, একেকমেৱ পাতেত্ৱা নিগ্গণ্হিস্সামী’’তি. সত্থা ‘‘সাধূ’’তি ৱত্ৱা এককোৱ পাযাসি. গৰহদিন্নো অঙ্গাৰকাসুং পত্ৱা অপসক্কিত্ৱা ঠিতো ‘‘পুৰতো যাথ, ভন্তে’’তি আহ. অথ সত্থা অঙ্গাৰকাসুমত্থকে পাদং পসাৰেসি, কিলঞ্জং অন্তৰধাযি, অঙ্গাৰকাসুং ভিন্দিত্ৱা চক্কমত্তানি পদুমানি উট্ঠহিংসু. সত্থা পদুমকণ্ণিকা অক্কমন্তো গন্ত্ৱা পঞ্ঞত্তে বুদ্ধাসনে নিসীদি, ভিক্খূপি তথেৱ গন্ত্ৱা নিসীদিংসু. গৰহদিন্নস্স কাযতো ডাহো উট্ঠহি.

সো ৱেগেন গন্ত্ৱা সিৰিগুত্তং উপসঙ্কমিত্ৱা, ‘‘সামি, মে তাণং হোহী’’তি আহ. ‘‘কিং এত’’ন্তি? ‘‘পঞ্চন্নং ভিক্খুসতানং গেহে যাগু ৱা ভত্তাদীনি ৱা নত্থি, কিং নু খো কৰোমী’’তি? ‘‘কিং পন তযা কত’’ন্তি আহ. অহং দ্ৱিন্নং গেহানং অন্তৰে মহন্তং আৱাটং অঙ্গাৰস্স পূৰং কাৰেসিং – ‘‘তত্থ পাতেত্ৱা নিগ্গণ্হিস্সামী’’তি. ‘‘অথ নং ভিন্দিত্ৱা মহাপদুমানি উট্ঠহিংসু. সব্বে পদুমকণ্ণিকা অক্কমিত্ৱা গন্ত্ৱা পঞ্ঞত্তাসনেসু নিসিন্না, ইদানি কিং কৰোমি, সামী’’তি? ননু ত্ৱং ইদানেৱ ময্হং ‘‘‘এত্তিকা চাটিযো, এত্তিকা যাগু, এত্তকানি সত্তাদীনী’তি দস্সেসী’’তি. ‘‘মুসা তং, সামি, তুচ্ছাৱ চাটিযো’’তি. হোতু, ‘‘গচ্ছ, তাসু চাটীসু যাগুআদীনি ওলোকেহী’’তি. তং খণঞ্ঞেৱ তেন যাসু চাটীসু ‘‘যাগূ’’তি ৱুত্তং, তা যাগুযা পূৰযিংসু, যাসু ‘‘ভত্তাদীনী’’তি ৱুত্তং, তা ভত্তাদীনং পৰিপুণ্ণাৱ অহেসুং. তং সম্পত্তিং দিস্ৱাৱ গৰহদিন্নস্স সৰীৰং পীতিপামোজ্জেন পৰিপূৰিতং, চিত্তং পসন্নং. সো সক্কচ্চং বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং পৰিৱিসিত্ৱা কতভত্তকিচ্চস্স সত্থুনো অনুমোদনং কাৰেতুকামো পত্তং গণ্হি. সত্থা অনুমোদনং কৰোন্তো ‘‘ইমে সত্তা পঞ্ঞাচক্খুনো অভাৱেনেৱ মম সাৱকানং বুদ্ধসাসনস্স গুণং ন জানন্তি. পঞ্ঞাচক্খুৱিৰহিতা হি অন্ধা নাম, পঞ্ঞৱন্তো সচক্খুকা নামা’’তি ৱত্ৱা ইমা গাথা অভাসি –

৫৮. ‘‘যথা সঙ্কাৰধানস্মিং, উজ্ঝিতস্মিং মহাপথে;

পদুমং তত্থ জাযেথ, সুচিগন্ধং মনোৰমং.

৫৯. ‘‘এৱং সঙ্কাৰভূতেসু, অন্ধভূতে পুথুজ্জনে;

অতিৰোচতি পঞ্ঞায, সম্মাসম্বুদ্ধসাৱকো’’তি.

তত্থ সঙ্কাৰধানস্মিন্তি সঙ্কাৰঠানস্মিং, কচৱৰৰাসিম্হীতি অত্থো. উজ্ঝিতস্মিং মহাপথেতি মহামগ্গে ছড্ডিতস্মিং. সুচিগন্ধন্তি সুৰভিগন্ধং. মনো এত্থ ৰমতীতি মনোৰমং. সঙ্কাৰভূতেসূতি সঙ্কাৰমিৱ ভূতেসু. পুথুজ্জনেতি পুথূনং কিলেসানং জননতো এৱংলদ্ধনামে লোকিযমহাজনে. ইদং ৱুত্তং হোতি – যথা নাম মহাপথে ছড্ডিতে সঙ্কাৰৰাসিম্হি অসুচিজেগুচ্ছিযপটিকূলেপি সুচিগন্ধং পদুমং জাযেথ, তং ৰাজৰাজমহামত্তাদীনং মনোৰমং পিযং মনাপং উপৰিমত্থকে পতিট্ঠানাৰহমেৱ ভৱেয্য, এৱমেৱ সঙ্কাৰভূতেসুপি পুথুজ্জনেসু জাতো নিপ্পঞ্ঞস্স মহাজনস্স অচক্খুকস্স অন্তৰে নিব্বত্তোপি অত্তনো পঞ্ঞাবলেন কামেসু আদীনৱং, নেক্খম্মে চ আনিসংসং দিস্ৱা নিক্খমিত্ৱা পব্বজিতো পব্বজ্জামত্তেনপি, কতো উত্তৰিং সীলসমাধিপঞ্ঞাৱিমুত্তিৱিমুত্তিঞাণদস্সনানি আৰাধেত্ৱাপি অতিৰোচতি. সম্মাসম্বুদ্ধসাৱকো হি খীণাসৱো ভিক্খু অন্ধভূতে পুথুজ্জনে অতিক্কমিত্ৱা ৰোচতি ৱিৰোচতি সোভতীতি.

দেসনাৱসানে চতুৰাসীতিযা পাণসহস্সানং ধম্মাভিসমযো অহোসি. গৰহদিন্নো চ সিৰিগুত্তো চ সোতাপত্তিফলং পাপুণিংসু. তে সব্বং অত্তনো ধনং বুদ্ধসাসনে ৱিপ্পকিৰিংসু. সত্থা উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰমগমাসি. ভিক্খূ সাযন্হসমযে ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং – ‘‘অহো অচ্ছৰিযা বুদ্ধগুণা নাম, তথাৰূপং নাম খদিৰঙ্গাৰৰাসিং ভিন্দিত্ৱা পদুমানি উট্ঠহিংসূ’’তি. সত্থা আগন্ত্ৱা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৱা, ‘‘ইমায নামা’’তি ৱুত্তে – ‘‘অনচ্ছৰিযং, ভিক্খৱে, যং মম এতৰহি বুদ্ধভূতস্স অঙ্গাৰৰাসিম্হা পদুমানি উট্ঠিতানি, অপৰিপক্কে ঞাণে ৱত্তমানস্স বোধিসত্তভূতস্সপি মে উট্ঠহিংসূ’’তি ৱত্ৱা, ‘‘কদা, ভন্তে, আচিক্খথ নো’’তি যাচিতো অতীতং আহৰিত্ৱা –

‘‘কামং পতামি নিৰযং, উদ্ধংপাদো অৱংসিৰো;

নানৰিযং কৰিস্সামি, হন্দ পিণ্ডং পটিগ্গহা’’তি. (জা. ১.১.৪০) –

ইদং খদিৰঙ্গাৰজাতকং ৱিত্থাৰেত্ৱা কথেসীতি.

গৰহদিন্নৱত্থু দ্ৱাদসমং.

পুপ্ফৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

চতুত্থো ৱগ্গো.