১১. গোধিকত্থেৰপৰিনিব্বানৱত্থু
তেসং সম্পন্নসীলানন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা ৰাজগহং উপনিস্সায ৱেড়ুৱনে ৱিহৰন্তো গোধিকত্থেৰস্স পৰিনিব্বানং আৰব্ভ কথেসি.
সো হি আযস্মা ইসিগিলিপস্সে কাড়সিলাযং ৱিহৰন্তো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো সামাযিকং চেতোৱিমুত্তিং ফুসিত্ৱা একস্স অনুস্সাযিকস্স ৰোগস্স ৱসেন ততো পৰিহাযি. সো দুতিযম্পি ততিযম্পি ছক্খত্তুং ঝানং নিব্বত্তেত্ৱা পৰিহীনো, সত্তমে ৱাৰে উপ্পাদেত্ৱা চিন্তেসি – ‘‘অহং ছক্খত্তুং ঝানা পৰিহীনো, পৰিহীনজ্ঝানস্স খো পন অনিযতা গতি, ইদানেৱ সত্থং আহৰিস্সামী’’তি কেসোৰোপনসত্থকং গহেত্ৱা গলনাড়িং ছিন্দিতুং পঞ্চকে নিপজ্জি. মাৰো তস্স চিত্তং ঞত্ৱা ‘‘অযং ভিক্খু সত্থং আহৰিতুকামো, সত্থং আহৰন্তা খো পন জীৱিতে নিৰপেক্খা হোন্তি, তে ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা অৰহত্তম্পি পাপুণন্তি, সচাহং এতং ৱাৰেস্সামি, ন মে ৱচনং কৰিস্সতি, সত্থাৰং ৱাৰাপেস্সামী’’তি অঞ্ঞাতকৱেসেন সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা এৱমাহ –
‘‘মহাৱীৰ মহাপঞ্ঞ, ইদ্ধিযা যসসা জলং;
সব্বৱেৰভযাতীত, পাদে ৱন্দামি চক্খুম.
‘‘সাৱকো তে মহাৱীৰ, মৰণং মৰণাভিভূ;
আকঙ্খতি চেতযতি, তং নিসেধ জুতিন্ধৰ.
‘‘কথঞ্হি ভগৱা তুয্হং, সাৱকো সাসনে ৰতো;
অপ্পত্তমানসো সেক্খো, কালং কযিৰা জনে সুতা’’তি. (সং. নি. ১.১৫৯);
তস্মিং খণে থেৰেন সত্থং আহৰিতং হোতি. সত্থা ‘‘মাৰো অয’’ন্তি ৱিদিত্ৱা ইমং গাথমাহ –
‘‘এৱঞ্হি ধীৰা কুব্বন্তি, নাৱকঙ্খন্তি জীৱিতং;
সমূলং তণ্হমব্বুয্হ, গোধিকো পৰিনিব্বুতো’’তি. (সং. নি. ১.১৫৯);
অথ খো ভগৱা সম্বহুলেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং থেৰস্স সত্থং আহৰিত্ৱা নিপন্নট্ঠানং অগমাসি. তস্মিং খণে মাৰো পাপিমা ‘‘কত্থ নু খো ইমস্স পটিসন্ধিৱিঞ্ঞাণং পতিট্ঠিত’’ন্তি ধূমৰাসি ৱিয তিমিৰপুঞ্জো ৱিয চ হুত্ৱা সব্বদিসাসু থেৰস্স ৱিঞ্ঞাণং সমন্ৱেসতি. ভগৱা তং ধূমতিমিৰভাৱং ভিক্খূনং দস্সেত্ৱা ‘‘এসো খো, ভিক্খৱে, মাৰো পাপিমা গোধিকস্স কুলপুত্তস্স ৱিঞ্ঞাণং সমন্ৱেসতি ‘কত্থ গোধিকস্স কুলপুত্তস্স ৱিঞ্ঞাণং পতিট্ঠিত’ন্তি. অপতিট্ঠিতেন চ, ভিক্খৱে, ৱিঞ্ঞাণেন গোধিকো কুলপুত্তো পৰিনিব্বুতো’’তি আহ. মাৰোপি তস্স ৱিঞ্ঞাণট্ঠানং দট্ঠুং অসক্কোন্তো কুমাৰকৱণ্ণো হুত্ৱা বেলুৱপণ্ডুৱীণং আদায সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা পুচ্ছি –
‘‘উদ্ধং অধো চ তিৰিযং, দিসা অনুদিসা স্ৱহং;
অন্ৱেসং নাধিগচ্ছামি, গোধিকো সো কুহিং গতো’’তি. (সং. নি. ১.১৫৯);
অথ নং সত্থা আহ –
‘‘যো ধীৰো ধিতিসম্পন্নো, ঝাযী ঝানৰতো সদা;
অহোৰত্তং অনুযুঞ্জং, জীৱিতং অনিকামযং.
‘‘জেত্ৱান মচ্চুনো সেনং, অনাগন্ত্ৱা পুনব্ভৱং;
সমূলং তণ্হমব্বুয্হ, গোধিকো পৰিনিব্বুতো’’তি. (সং. নি. ১.১৫৯);
এৱং ৱুত্তে মাৰো পাপিমা ভগৱন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –
‘‘তস্স সোকপৰেতস্স, ৱীণা কচ্ছা অভস্সথ;
ততো সো দুম্মনো যক্খো, তত্থেৱন্তৰধাযথা’’তি. (সং. নি. ১.১৫৯);
সত্থাপি ‘‘কিং তে, পাপিম, গোধিকস্স কুলপুত্তস্স নিব্বত্তট্ঠানেন? তস্স হি নিব্বত্তট্ঠানং তুম্হাদিসানং সতম্পি সহস্সম্পি দট্ঠুং ন সক্কোতী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –
৫৭. ‘‘তেসং সম্পন্নসীলানং, অপ্পমাদৱিহাৰিনং;
সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তানং, মাৰো মগ্গং ন ৱিন্দতী’’তি.
তত্থ তেসন্তি যথা অপ্পতিট্ঠিতেন ৱিঞ্ঞাণেন গোধিকো কুলপুত্তো পৰিনিব্বুতো, যে চ এৱং পৰিনিব্বাযন্তি, তেসং সম্পন্নসীলানন্তি পৰিপুণ্ণসীলানং. অপ্পমাদৱিহাৰিনন্তি সতিঅৱিপ্পৱাসসঙ্খাতেন অপ্পমাদেন ৱিহৰন্তানং. সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তানন্তি হেতুনা ঞাযেন কাৰণেন জানিত্ৱা ‘‘তদঙ্গৱিমুত্তিযা, ৱিক্খম্ভনৱিমুত্তিযা, সমুচ্ছেদৱিমুত্তিযা, পটিপ্পস্সদ্ধিৱিমুত্তিযা, নিস্সৰণৱিমুত্তিযা’’তি ইমাহি পঞ্চহি ৱিমুত্তীহি ৱিমুত্তানং. মাৰো মগ্গং ন ৱিন্দতীতি এৱৰূপানং মহাখীণাসৱানং সব্বথামেন মগ্গন্তোপি মাৰো গতমগ্গং ন ৱিন্দতি ন লভতি ন পস্সতীতি.
দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পত্তা. দেসনা মহাজনস্স সাত্থিকা জাতাতি.
গোধিকত্থেৰপৰিনিব্বানৱত্থু একাদসমং.