১০. মহাকস্সপত্থেৰপিণ্ডপাতদিন্নৱত্থু
অপ্পমত্তো অযং গন্ধোতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা ৱেড়ুৱনে ৱিহৰন্তো মহাকস্সপত্থেৰস্স পিণ্ডপাতদানং আৰব্ভ কথেসি.
একস্মিঞ্হি দিৱসে থেৰো সত্তাহচ্চযেন নিৰোধা ৱুট্ঠায ‘‘ৰাজগহে সপদানং পিণ্ডায চৰিস্সামী’’তি নিক্খমি. তস্মিং পন সমযে সক্কস্স দেৱৰঞ্ঞো পৰিচাৰিকা ককুটপাদিনিযো পঞ্চসতা অচ্ছৰাযো ‘‘থেৰস্স পিণ্ডপাতং দস্সামা’’তি উস্সাহজাতা পঞ্চ পিণ্ডপাতসতানি সজ্জেত্ৱা আদায অন্তৰামগ্গে ঠত্ৱা, ‘‘ভন্তে, ইমং পিণ্ডপাতং গণ্হথ, সঙ্গহং নো কৰোথা’’তি ৱদিংসু. ‘‘গচ্ছথ তুম্হে, অহং দুগ্গতানং সঙ্গহং কৰিস্সামী’’তি. ‘‘ভন্তে, মা নো নাসেথ, সঙ্গহং নো কৰোথা’’তি. থেৰো ঞত্ৱা পুন পটিক্খিপিত্ৱা পুনপি অপগন্তুং অনিচ্ছমানা যাচন্তিযো ‘‘অত্তনো পমাণং ন জানাথ, অপগচ্ছথা’’তি অচ্ছৰং পহৰি. তা থেৰস্স অচ্ছৰসদ্দং সুত্ৱা সন্থম্ভিত্ৱা সম্মুখা ঠাতুং অসক্কোন্তিযো পলাযিত্ৱা দেৱলোকমেৱ গন্ত্ৱা, সক্কেন ‘‘কহং গতাত্থা’’তি পুট্ঠা, ‘‘‘সমাপত্তিতো ৱুট্ঠিতস্স থেৰস্স পিণ্ডপাতং দস্সামা’তি গতাম্হা, দেৱা’’তি. ‘‘দিন্নো পন ৱা’’তি? ‘‘গণ্হিতুং ন ইচ্ছতী’’তি. ‘‘কিং কথেসী’’তি? ‘‘‘দুগ্গতানং সঙ্গহং কৰিস্সামী’তি আহ, দেৱা’’তি. ‘‘তুম্হে কেনাকাৰেন গতা’’তি. ‘‘ইমিনাৱ, দেৱা’’তি. সক্কো ‘‘তুম্হাদিসিযো থেৰস্স পিণ্ডপাতং কিং দস্সন্তী’’তি সযং দাতুকামো হুত্ৱা, জৰাজিণ্ণো মহল্লকো খণ্ডদন্তো পলিতকেসো ওতগ্গসৰীৰো মহল্লকতন্ত ৱাযো হুত্ৱা সুজম্পি দেৱধীতৰং তথাৰূপমেৱ মহল্লিকং কত্ৱা একং পেসকাৰৱীথিং মাপেত্ৱা তন্তং পসাৰেন্তো অচ্ছি.
থেৰোপি ‘‘দুগ্গতানং সঙ্গহং কৰিস্সামী’’তি নগৰাভিমুখো গচ্ছন্তো বহিনগৰে এৱ তং ৱীথিং দিস্ৱা ওলোকেন্তো দ্ৱে জনে অদ্দস. তস্মিং খণে সক্কো তন্তং পসাৰেতি, সুজা তসৰং ৱট্টেতি. থেৰো চিন্তেসি – ‘‘ইমে মহল্লককালেপি কম্মং কৰোন্তিযেৱ ইমস্মিং নগৰে ইমেহি দুগ্গততৰা নত্থি মঞ্ঞে, ইমেহি দিন্নং উড়ুঙ্কমত্তম্পি সাকমত্তম্পি গহেত্ৱা ইমেসং সঙ্গহং কৰিস্সামী’’তি. সো তেসং গেহাভিমুখো অহোসি. সক্কো তং আগচ্ছন্তং দিস্ৱা সুজং আহ – ‘‘ভদ্দে, ময্হং অয্যো ইতো আগচ্ছতি, ত্ৱং অপস্সন্তী ৱিয তুণ্হী হুত্ৱা নিসীদ, খণেন থেৰং ৱঞ্চেত্ৱা পিণ্ডপাতং দস্সামা’’তি. থেৰো আগন্ত্ৱা গেহদ্ৱাৰে অট্ঠাসি. তেপি অপস্সন্তা ৱিয অত্তনো কম্মমেৱ কৰোন্তা থোকং আগমিংসু.
অথ সক্কো ‘‘গেহদ্ৱাৰে একো থেৰো ৱিয ঠিতো, উপধাৰেহি তাৱা’’তি আহ. ‘‘গন্ত্ৱা উপধাৰেথ, সামী’’তি. সো গেহা নিক্খমিত্ৱা থেৰং পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৱন্দিত্ৱা উভোহি হত্থেহি জণ্ণুকানি ওলম্বিত্ৱা নিত্থুনন্তো উট্ঠায ‘‘কতৰো থেৰো নু খো অয্যো’’তি থোকং ওসক্কিত্ৱা ‘‘অক্খীনি মে ধূমাযন্তী’’তি ৱত্ৱা নলাটে হত্থং ঠপেত্ৱা উদ্ধং ওলোকেত্ৱা ‘‘অহো দুক্খং, অয্যো নো মহাকস্সপত্থেৰো চিৰস্সং মে কুটিদ্ৱাৰং আগতো, অত্থি নু খো কিঞ্চি গেহে’’তি আহ. সুজা থোকং আকুলং ৱিয হুত্ৱা ‘‘অত্থি, সামী’’তি পটিৱচনং অদাসি. সক্কো, ‘‘ভন্তে, লূখং ৱা পণীতং ৱাতি অচিন্তেত্ৱা সঙ্গহং নো কৰোথা’’তি পত্তং গণ্হি. থেৰো ‘‘এতেহি দিন্নং সাকং ৱা হোতু কুণ্ডকমুট্ঠি ৱা, সঙ্গহং নেসং কৰিস্সামী’’তি পত্তং অদাসি. সো অন্তোঘৰং পৱিসিত্ৱা ঘটিওদনং নাম ঘটিযা উদ্ধৰিত্ৱা পত্তং পূৰেত্ৱা থেৰস্স হত্থে ঠপেসি. সো অহোসি পিণ্ডপাতো অনেকসূপব্যঞ্জনো, সকলং ৰাজগহনগৰং গন্ধেন অজ্ঝোত্থৰি.
তদা থেৰো চিন্তেসি – ‘‘অযং পুৰিসো অপ্পেসক্খো, পিণ্ডপাতো মহেসক্খো, সক্কস্স ভোজনসদিসো, কো নু খো এসো’’তি. অথ নং ‘‘সক্কো’’তি ঞত্ৱা আহ – ‘‘ভাৰিযং তে কম্মং কতং দুগ্গতানং সম্পত্তিং ৱিলুম্পন্তেন, অজ্জ ময্হং দানং দত্ৱা কোচিদেৱ দুগ্গতো সেনাপতিট্ঠানং ৱা সেট্ঠিট্ঠানং ৱা লভেয্যা’’তি. ‘‘মযা দুগ্গততৰো নত্থি, ভন্তে’’তি. ‘‘কিং কাৰণা ত্ৱং দুগ্গতো দেৱলোকে ৰজ্জসিৰিং অনুভৱন্তো’’তি? ‘‘ভন্তে, এৱং নামেতং, মযা পন অনুপ্পন্নে বুদ্ধে কল্যাণকম্মং কতং, বুদ্ধুপ্পাদে ৱত্তমানে কল্যাণকম্মং কত্ৱা চূড়ৰথদেৱপুত্তো মহাৰথদেৱপুত্তো অনেকৱণ্ণদেৱপুত্তোতি ইমে তযো সমানদেৱপুত্তা মম আসন্নট্ঠানে নিব্বত্তা, মযা তেজৱন্ততৰা. অহঞ্হি তেসু দেৱপুত্তেসু ‘নক্খত্তং কীড়িস্সামা’তি পৰিচাৰিকাযো গহেত্ৱা অন্তৰৱীথিং ওতিণ্ণেসু পলাযিত্ৱা গেহং পৱিসামি. তেসঞ্হি সৰীৰতো তেজো মম সৰীৰং ওত্থৰতি, মম সৰীৰতো তেজো তেসং সৰীৰং ন ওত্থৰতি, ‘কো মযা দুগ্গততৰো, ভন্তে’তি. ‘এৱং সন্তেপি ইতো পট্ঠায ময্হং মা এৱং ৱঞ্চেত্ৱা দানমদাসী’’’তি. ‘‘ৱঞ্চেত্ৱা তুম্হাকং দানে দিন্নে ময্হং কুসলং অত্থি, ন অত্থী’’তি? ‘‘অত্থাৱুসো’’তি. ‘‘এৱং সন্তে কুসলকম্মকৰণং নাম ময্হং ভাৰো, ভন্তে’’তি. সো এৱং ৱত্ৱা থেৰং ৱন্দিত্ৱা সুজং গহেত্ৱা থেৰং পদক্খিণং কত্ৱা ৱেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৱা ‘‘অহো দানং পৰমদানং কস্সপে সুপ্পতিট্ঠিত’’ন্তি উদানং উদানেসি. তেন ৱুত্তং –
‘‘একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা মহাকস্সপো পিপ্পলিগুহাযং ৱিহৰতি, সত্তাহং একপল্লঙ্কেন নিসিন্নো হোতি অঞ্ঞতৰং সমাধিং সমাপজ্জিত্ৱা. অথ খো আযস্মা মহাকস্সপো তস্স সত্তাহস্স অচ্চযেন তম্হা সমাধিম্হা ৱুট্ঠাসি. অথ খো আযস্মতো মহাকস্সপস্স তম্হা সমাধিম্হা ৱুট্ঠিতস্স এতদহোসি – ‘‘যংনূনাহং ৰাজগহং পিণ্ডায পৱিসেয্য’’ন্তি.
‘‘তেন খো পন সমযেন পঞ্চমত্তানি দেৱতাসতানি উস্সুক্কং আপন্নানি হোন্তি আযস্মতো মহাকস্সপস্স পিণ্ডপাতপটিলাভায. অথ খো আযস্মা মহাকস্সপো তানি পঞ্চমত্তানি দেৱতাসতানি পটিক্খিপিত্ৱা পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায ৰাজগহং পিণ্ডায পাৱিসি.
‘‘তেন খো পন সমযেন সক্কো দেৱানমিন্দো আযস্মতো মহাকস্সপস্স পিণ্ডপাতং দাতুকামো হোতি. পেসকাৰৱণ্ণং অভিনিম্মিনিত্ৱা তন্তং ৱিনাতি, সুজা অসুৰকঞ্ঞা তসৰং পূৰেতি. অথ খো আযস্মা মহাকস্সপো ৰাজগহে সপদানং পিণ্ডায চৰমানো যেন সক্কস্স দেৱানমিন্দস্স নিৱেসনং তেনুপসঙ্কমি, অদ্দসা খো সক্কো দেৱানমিন্দো আযস্মন্তং মহাকস্সপং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং, দিস্ৱা ঘৰা নিক্খমিত্ৱা পচ্চুগ্গন্ত্ৱা হত্থতো পত্তং গহেত্ৱা ঘৰং পৱিসিত্ৱা ঘটিযা ওদনং উদ্ধৰিত্ৱা পত্তং পূৰেত্ৱা আযস্মতো মহাকস্সপস্স অদাসি. সো অহোসি পিণ্ডপাতো অনেকসূপো অনেকব্যঞ্জনো অনেকৰসব্যঞ্জনো. অথ খো আযস্মতো মহাকস্সপস্স এতদহোসি – ‘কো নু খো অযং সত্তো, যস্সাযং এৱৰূপো ইদ্ধানুভাৱো’তি. অথ খো আযস্মতো মহাকস্সপস্স এতদহোসি – ‘সক্কো খো অযং দেৱানমিন্দো’তি ৱিদিত্ৱা সক্কং দেৱানমিন্দং এতদৱোচ – ‘কতং খো তে ইদং, কোসিয, মা পুনপি এৱৰূপমকাসী’’’তি. ‘‘অম্হাকম্পি, ভন্তে কস্সপ, পুঞ্ঞেন অত্থো, অম্হাকম্পি পুঞ্ঞেন কৰণীয’’ন্তি.
‘‘অথ খো সক্কো দেৱানমিন্দো আযস্মন্তং মহাকস্সপং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা ৱেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৱা আকাসে অন্তলিক্খে তিক্খত্তুং উদানং উদানেসি – ‘অহো দানং পৰমদানং কস্সপে সুপ্পতিট্ঠিতং, অহো দানং পৰমদানং কস্সপে সুপ্পতিট্ঠিতং, অহো দানং পৰমদানং কস্সপে সুপ্পতিট্ঠিত’’’ন্তি (উদা. ২৭).
অথ খো ভগৱা ৱিহাৰে ঠিতো এৱ তস্স তং সদ্দং সুত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেত্ৱা – ‘‘পস্সথ, ভিক্খৱে, সক্কং দেৱানমিন্দং উদানং উদানেত্ৱা আকাসেন গচ্ছন্ত’’ন্তি আহ. ‘‘কিং পন তেন কতং, ভন্তে’’তি? ‘‘ৱঞ্চেত্ৱা তেন ময্হং পুত্তস্স কস্সপস্স পিণ্ডপাতো দিন্নো, তং দত্ৱা তুট্ঠমানসো উদানং উদানেন্তো গচ্ছতী’’তি. ‘‘থেৰস্স পিণ্ডপাতং দাতুং ৱট্টতী’’তি কথং, ভন্তে, তেন ঞাতন্তি. ‘‘ভিক্খৱে, মম পুত্তেন সদিসং নাম পিণ্ডপাতিকং দেৱাপি মনুস্সাপি পিহযন্তীতি ৱত্ৱা সযম্পি উদানং উদানে’’সি. সুত্তে পন এত্থকমেৱ আগতং –
‘‘অস্সোসি খো ভগৱা দিব্বায সোতধাতুযা ৱিসুদ্ধায অতিক্কন্তমানুসিকায সক্কস্স দেৱানমিন্দস্স ৱেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৱা আকাসে অন্তলিক্খে তিক্খত্তুং উদানং উদানেন্তস্স ‘‘অহো দানং পৰমদানং কস্সপে সুপ্পতিট্ঠিতং, অহো দানং পৰমদানং কস্সপে সুপ্পতিট্ঠিতং, অহো দানং পৰমদানং কস্সপে সুপ্পতিট্ঠিত’’ন্তি (উদা. ২৭).
অথ খো ভগৱা এতমত্থং ৱিদিত্ৱা তাযং ৱেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –
‘‘পিণ্ডপাতিকস্স ভিক্খুনো,
অত্তভৰস্স অনঞ্ঞপোসিনো;
দেৱা পিহযন্তি তাদিনো,
উপসন্তস্স সদা সতীমতো’’তি. (উদা. ২৭);
ইমঞ্চ পন উদানং উদানেত্ৱা, ‘‘ভিক্খৱে, সক্কো দেৱানমিন্দো মম পুত্তস্স সীলগন্ধেন আগন্ত্ৱা পিণ্ডপাতং অদাসী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –
৫৬. ‘‘অপ্পমত্তো অযং গন্ধো, য্ৱাযং তগৰচন্দনং;
যো চ সীলৱতং গন্ধো, ৱাতি দেৱেসু উত্তমো’’তি.
তত্থ অপ্পমত্তোতি পৰিত্তপ্পমাণো. যো চ সীলৱতন্তি যো পন সীলৱন্তানং সীলগন্ধো, সো তগৰং ৱিয লোহিতচন্দনং ৱিয চ পৰিত্তকো ন হোতি, অতিৱিয উড়াৰো ৱিপ্ফাৰিতো. তেনেৱ কাৰণেন ৱাতি দেৱেসু উত্তমোতি পৱৰো সেট্ঠো হুত্ৱা দেৱেসু চ মনুস্সেসু চ সব্বত্থমেৱ ৱাযতি, ওত্থৰন্তো গচ্ছতীতি.
দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পত্তা. দেসনা মহাজনস্স সাত্থিকা জাতাতি.
মহাকস্সপত্থেৰপিণ্ডপাতদিন্নৱত্থু দসমং.