১৩. সুৱণ্ণসামচৰিযাৱণ্ণনা

১১১. তেৰসমে সামো যদা ৱনে আসিন্তি হিমৱন্তস্মিং মিগসম্মতায নাম নদিযা তীৰে মহতি অৰঞ্ঞে সামো নাম তাপসকুমাৰো যদা অহোসি. সক্কেন অভিনিম্মিতোতি সক্কস্স দেৱানমিন্দস্স উপদেসসম্পত্তিযা জাতত্তা সক্কেন নিব্বত্তিতো জনিতো. তত্ৰাযং অনুপুব্বিকথা – অতীতে বাৰাণসিতো অৱিদূৰে নদিযা তীৰে একো নেসাদগামো অহোসি. তত্থ জেট্ঠনেসাদস্স পুত্তো জাতো. তস্স ‘‘দুকূলো’’তি নামমকংসু. তস্সা এৱ নদিযা পৰতীৰেপি একো নেসাদগামো অহোসি. তত্থ জেট্ঠনেসাদস্স ধীতা জাতা. তস্সা ‘‘পাৰিকা’’তি নামমকংসু. তে উভোপি ব্ৰহ্মলোকতো আগতা সুদ্ধসত্তা. তেসং ৱযপ্পত্তানং অনিচ্ছমানানংযেৱ আৱাহৱিৱাহং কৰিংসু. তে উভোপি কিলেসসমুদ্দং অনোতৰিত্ৱা ব্ৰহ্মানো ৱিয একতো ৱসিংসু. ন চ কিঞ্চি নেসাদকম্মং কৰোন্তি.

অথ দুকূলং মাতাপিতৰো ‘‘তাত, ত্ৱং নেসাদকম্মং ন কৰোসি, নেৱ ঘৰাৱাসং ইচ্ছসি, কিং নাম কৰিস্সসী’’তি আহংসু. সো ‘‘তুম্হেসু অনুজানন্তেসু পব্বজিস্সামী’’তি আহ. ‘‘তেন হি পব্বজাহী’’তি. দ্ৱেপি জনা হিমৱন্তং পৱিসিত্ৱা যস্মিং ঠানে মিগসম্মতা নাম নদী হিমৱন্ততো ওতৰিত্ৱা গঙ্গং পত্তা, তং ঠানং গন্ত্ৱা গঙ্গং পহায মিগসম্মতাভিমুখা অভিৰুহিংসু. তদা সক্কস্স ভৱনং উণ্হাকাৰং দস্সেসি. সক্কো তং কাৰণং ঞত্ৱা ৱিস্সকম্মুনা তস্মিং ঠানে অস্সমং মাপেসি. তে তত্থ গন্ত্ৱা পব্বজিত্ৱা সক্কদত্তিযে অস্সমে কামাৱচৰমেত্তং ভাৱেত্ৱা পটিৱসিংসু. সক্কোপি তেসং উপট্ঠানং আগচ্ছতি.

সো একদিৱসং ‘‘তেসং চক্খূ পৰিহাযিস্সন্তী’’তি ঞত্ৱা উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘ভন্তে, ৱো চক্খূনং অন্তৰাযো পঞ্ঞাযতি, পটিজগ্গনকং পুত্তং লদ্ধুং ৱট্টতি, জানামি তুম্হাকং সুদ্ধচিত্ততং, তস্মা পাৰিকায উতুনিকালে নাভিং হত্থেন পৰামসেয্যাথ, এৱং ৱো পুত্তো জাযিস্সতি, সো ৱো উপট্ঠহিস্সতী’’তি ৱত্ৱা পক্কামি. দুকূলপণ্ডিতো তং কাৰণং পাৰিকায আচিক্খিত্ৱা তস্সা উতুনিকালে নাভিং পৰামসি. তদা বোধিসত্তো দেৱলোকা চৱিত্ৱা তস্সা কুচ্ছিম্হি পটিসন্ধিং গণ্হি, সা দসমাসচ্চযেন সুৱণ্ণৱণ্ণং পুত্তং ৱিজাযি. তেনেৱস্স ‘‘সুৱণ্ণসামো’’তি নামং কৰিংসু. তং অপৰভাগে ৱড্ঢিত্ৱা সোড়সৱস্সুদ্দেসিকম্পি মাতাপিতৰো ৰক্খন্তা অস্সমে নিসীদাপেত্ৱা সযমেৱ ৱনমূলফলাফলত্থায গচ্ছন্তি.

অথেকদিৱসং ৱনে ফলাফলং আদায নিৱত্তিত্ৱা অস্সমপদতো অৱিদূৰে মেঘে উট্ঠিতে ৰুক্খমূলং পৱিসিত্ৱা ৱম্মিকমত্থকে ঠিতানং সৰীৰতো সেদগন্ধমিস্সকে উদকে তস্মিং ৱম্মিকবিলে ঠিতস্স আসিৱিসস্স নাসাপুটং পৱিট্ঠে আসিৱিসো কুজ্ঝিত্ৱা নাসাৱাতেন পহৰি. দ্ৱে অন্ধা হুত্ৱা পৰিদেৱমানা ৱিৰৱিংসু. অথ মহাসত্তো ‘‘মম মাতাপিতৰো অতিচিৰাযন্তি, কা নু খো তেসং পৱত্তী’’তি পটিমগ্গং গন্ত্ৱা সদ্দমকাসি. তে তস্স সদ্দং সঞ্জানিত্ৱা পটিসদ্দং কত্ৱা পুত্তসিনেহেন ‘‘তাত সাম, ইধ পৰিপন্থো অত্থি, মা আগমী’’তি ৱত্ৱা সদ্দানুসাৰেন সযমেৱ সমাগমিংসু. সো ‘‘কেন ৱো কাৰণেন চক্খূনি ৱিনট্ঠানী’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘তাত, মযং ন জানাম, দেৱে ৱস্সন্তে ৰুক্খমূলে ৱম্মিকমত্থকে ঠিতা, অথ ন পস্সামা’’তি ৱুত্তমত্তে এৱ অঞ্ঞাসি ‘‘তত্থ আসিৱিসেন ভৱিতব্বং, তেন কুদ্ধেন নাসাৱাতো ৱিস্সট্ঠো ভৱিস্সতী’’তি.

অথ ‘‘মা চিন্তযিত্থ, অহং ৱো পটিজগ্গিস্সামী’’তি মাতাপিতৰো অস্সমং নেত্ৱা তেসং ৰত্তিট্ঠানদিৱাট্ঠানাদিসঞ্চৰণট্ঠানে ৰজ্জুকে বন্ধি. ততো পট্ঠায তে অস্সমে ঠপেত্ৱা ৱনমূলফলাফলানি আহৰতি, পাতোৱ ৱসনট্ঠানং সম্মজ্জতি, পানীযং আহৰতি, পৰিভোজনীযং উপট্ঠাপেতি, দন্তকট্ঠমুখোদকানি দত্ৱা মধুৰফলাফলং দেতি. তেহি মুখে ৱিক্খালিতে সযং পৰিভুঞ্জিত্ৱা মাতাপিতৰো ৱন্দিত্ৱা তেসং অৱিদূৰেযেৱ অচ্ছতি – ‘‘কিং নু খো ইমে আণাপেন্তী’’তি. ৱিসেসেন চ মেত্তং বহুলমকাসি, তেনস্স সত্তা অপ্পটিক্কূলা অহেসুং. যথা চস্স সত্তা, এৱং সত্তানং সো বোধিসত্তো অপ্পটিক্কূলো. এৱং সো দিৱসে দিৱসে ফলাফলত্থায অৰঞ্ঞং গচ্ছন্তোপি আগচ্ছন্তোপি মিগগণপৰিৱুতো এৱ অহোসি. সীহব্যগ্ঘাদিৱিপক্খসত্তাপি তেন সদ্ধিং অতিৱিয ৱিস্সত্থা, মেত্তানুভাৱেন পনস্স ৱসনট্ঠানে অঞ্ঞমঞ্ঞং তিৰচ্ছানগতা মুদুচিত্ততং পটিলভিংসু. ইতি সো সব্বত্থ মেত্তানুভাৱেন অভীৰূ অনুত্ৰাসী ব্ৰহ্মা ৱিয অৱেৰো ৱিহাসি. তেন ৱুত্তং ‘‘পৱনে সীহব্যগ্ঘে চ, মেত্তাযমুপনামযি’’ন্তিআদি.

তত্থ মেত্তাযমুপনামযিন্তি ম-কাৰো পদসন্ধিকৰো, মেত্তাভাৱনায কুৰূৰকম্মন্তে সীহব্যগ্ঘেপি ফৰি, পগেৱ সেসসত্তেতি অধিপ্পাযো. অথ ৱা মেত্তা অযতি পৱত্ততি এতেনাতি মেত্তাযো, মেত্তাভাৱনা. তং মেত্তাযং উপনামযিং সত্তেসু অনোধিসো উপনেসিং. ‘‘সীহব্যগ্ঘেহী’’তিপি পাঠো. তস্সত্থো – ন কেৱলমহমেৱ, অথ খো পৱনে সীহব্যগ্ঘেহি, যস্মিং মহাৱনে তদা অহং ৱিহৰামি, তত্থ সীহব্যগ্ঘেহি সদ্ধিং অহং সত্তেসু মেত্তং উপনামেসিং. সীহব্যগ্ঘাপি হি তদা মমানুভাৱেন সত্তেসু মেত্তচিত্ততং পটিলভিংসু, পগেৱ ইতৰে সত্তাতি দস্সেতি.

১১২. পসদমিগৱৰাহেহীতি পসদমিগেহি চেৱ ৱনসূকৰেহি চ. পৰিৱাৰেত্ৱাতি এতেহি অত্তানং পৰিৱাৰিতং কত্ৱা তস্মিং অৰঞ্ঞে ৱসিং.

১১৩. ইদানি তদা অত্তনো মেত্তাভাৱনায লদ্ধং আনিসংসং মত্থকপ্পত্তিঞ্চস্স দস্সেতুং ‘‘ন মং কোচি উত্তসতী’’তি ওসানগাথমাহ. তস্সত্থো – সসবিড়াৰাদিকো ভীৰুকজাতিকোপি কোচি সত্তো মং ন উত্তসতি ন উব্বিজ্জেতি. অহম্পি কস্সচি সীহব্যগ্ঘাদিতিৰচ্ছানতো যক্খাদিঅমনুস্সতো লুদ্দলোহিতপাণিমনুস্সতোতি কুতোচিপি ন ভাযামি. কস্মা? যস্মা মেত্তাবলেনুপত্থদ্ধো চিৰকালং ভাৱিতায মেত্তাপাৰমিতাযানুভাৱেন উপত্থম্ভিতো তস্মিং পৱনে মহাঅৰঞ্ঞে তদা ৰমামি অভিৰমামীতি. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

এৱং পন মহাসত্তো সব্বসত্তে মেত্তাযন্তো মাতাপিতৰো চ সাধুকং পটিজগ্গন্তো একদিৱসং অৰঞ্ঞতো মধুৰফলাফলং আহৰিত্ৱা অস্সমে ঠপেত্ৱা মাতাপিতৰো ৱন্দিত্ৱা ‘‘পানীযং আদায আগমিস্সামী’’তি মিগগণপৰিৱুতো দ্ৱে মিগে একতো কত্ৱা তেসং পিট্ঠিযং পানীযঘটং ঠপেত্ৱা হত্থেন গহেত্ৱা নদীতিত্থং অগমাসি. তস্মিং সমযে বাৰাণসিযং পীড়িযক্খো নাম ৰাজা ৰজ্জং কাৰেসি. সো মিগমংসলোভেন মাতৰং ৰজ্জং পটিচ্ছাপেত্ৱা সন্নদ্ধপঞ্চাৱুধো হিমৱন্তং পৱিসিত্ৱা মিগে ৱধিত্ৱা মংসং খাদিত্ৱা চৰন্তো মিগসম্মতং নদিং পত্ৱা অনুপুব্বেন সামস্স পানীযগহণতিত্থং পত্তো. মিগপদৱলঞ্জং দিস্ৱা গচ্ছন্তো তং তথা গচ্ছন্তং দিস্ৱা ‘‘মযা এত্তকং কালং এৱং ৱিচৰন্তো মনুস্সো ন দিট্ঠপুব্বো, দেৱো নু খো এস নাগো নু খো, সচাহং উপসঙ্কমিত্ৱা পুচ্ছিস্সামি, সহসা পক্কমেয্যাতি. যংনূনাহং এতং ৱিজ্ঝিত্ৱা দুব্বলং কত্ৱা পুচ্ছেয্য’’ন্তি চিন্তেত্ৱা মহাসত্তং ন্হত্ৱা ৱাকচীৰং নিৱাসেত্ৱা অজিনচম্মং একংসং কৰিত্ৱা পানীযঘটং পূৰেত্ৱা উক্খিপিত্ৱা ৱামংসকূটে ঠপনকালে ‘‘ইদানি তং ৱিজ্ঝিতুং সমযো’’তি ৱিসপীতেন সৰেন দক্খিণপস্সে ৱিজ্ঝি. সৰো ৱামপস্সেন নিক্খমি. তস্স ৱিদ্ধভাৱং ঞত্ৱা মিগগণো ভীতো পলাযি.

সামপণ্ডিতো পন ৱিদ্ধোপি পানীযঘটং যথা ৱা তথা ৱা অনৱসুম্ভেত্ৱা সতিং পচ্চুপট্ঠাপেত্ৱা সণিকং ওতাৰেত্ৱা ৱালুকং ব্যূহিত্ৱা ঠপেত্ৱা দিসং ৱৱত্থপেত্ৱা মাতাপিতূনং ৱসনট্ঠানদিসাভাগেন সীসং কত্ৱা নিপজ্জিত্ৱা মুখেন লোহিতং ছড্ডেত্ৱা ‘‘মম কোচি ৱেৰী নাম নত্থি, মমপি কত্থচি ৱেৰং নাম নত্থী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –

‘‘কো নু মং উসুনা ৱিজ্ঝি, পমত্তং উদহাৰকং;

খত্তিযো ব্ৰাহ্মণো ৱেস্সো, কো মং ৱিদ্ধা নিলীযতী’’তি. (জা. ২.২২.২৯৬);

তং সুত্ৱা ৰাজা ‘‘অযং মযা ৱিজ্ঝিত্ৱা পথৱিযং পাতিতোপি নেৱ মং অক্কোসতি ন পৰিভাসতি, মম হদযমংসং সম্বাহন্তো ৱিয পিযৱচনেন সমুদাচৰতি, গমিস্সামিস্স সন্তিক’’ন্তি চিন্তেত্ৱা উপসঙ্কমিত্ৱা অত্তানং অত্তনা চ ৱিদ্ধভাৱং আৱিকত্ৱা ‘‘কো ৱা ত্ৱং কস্স ৱা পুত্তো’’তি মহাসত্তং পুচ্ছি.

সো ‘‘সামো নামাহং দুকূলপণ্ডিতস্স নাম নেসাদইসিনো পুত্তো, কিস্স পন মং ৱিজ্ঝী’’তি আহ. সো পঠমং ‘‘মিগসঞ্ঞাযা’’তি মুসাৱাদং ৱত্ৱা ‘‘অহং ইমং নিৰপৰাধং অকাৰণেন ৱিজ্ঝি’’ন্তি অনুসোচিত্ৱা যথাভূতং আৱিকত্ৱা তস্স মাতাপিতূনং ৱসনট্ঠানং পুচ্ছিত্ৱা তত্থ গন্ত্ৱা তেসং অত্তানং আৱিকত্ৱা তেহি কতপটিসন্থাৰো ‘‘সামো মযা ৱিদ্ধো’’তি ৱত্ৱা তে পৰিদেৱন্তে সোকসমাপন্নে ‘‘যং সামেন কত্তব্বং পৰিচাৰিককম্মং, তং কত্ৱা অহং ৱো উপট্ঠহিস্সামী’’তি সমস্সাসেত্ৱা সামস্স সন্তিকং আনেসি. তে তত্থ গন্ত্ৱা নানপ্পকাৰং পৰিদেৱিত্ৱা তস্স উৰে হত্থং ঠপেত্ৱা ‘‘পুত্তস্স মে সৰীৰে উসুমা ৱত্ততেৱ, ৱিসৱেগেন ৱিসঞ্ঞিতং আপন্নো ভৱিস্সতীতি নিব্বিসভাৱত্থায সচ্চকিৰিযং কৰিস্সামা’’তি চিন্তেত্ৱা –

‘‘যং কিঞ্চিত্থি কতং পুঞ্ঞং, ময্হঞ্চেৱ পিতুচ্চ তে;

সব্বেন তেন কুসলেন, ৱিসং সামস্স হঞ্ঞতূ’’তি. (জা. ২.২২.৩৮৮) –

মাতৰা,

‘‘যং কিঞ্চিত্থি কতং পুঞ্ঞং, ময্হঞ্চেৱ মাতুচ্চ তে;

সব্বেন তেন কুসলেন, ৱিসং সামস্স হঞ্ঞতূ’’তি. (জা. ২.২২.৩৯৬) –

পিতৰা,

‘‘পব্বত্যাহং গন্ধমাদনে, চিৰৰত্তনিৱাসিনী;

ন মে পিযতৰো কোচি, অঞ্ঞো সামেন ৱিজ্জতি;

এতেন সচ্চৱজ্জেন, ৱিসং সামস্স হঞ্ঞতূ’’তি. (জা. ২.২২.৩৯৮) –

দেৱতায চ সচ্চকিৰিযায কতায মহাসত্তো খিপ্পং ৱুট্ঠাসি. পদুমপত্তপলাসে উদকবিন্দু ৱিয ৱিনিৱট্টেত্ৱা আবাধো ৱিগতো. ৱিদ্ধট্ঠানং অৰোগং পাকতিকমেৱ অহোসি. মাতাপিতূনং চক্খূনি উপ্পজ্জিংসু. ইতি মহাসত্তস্স অৰোগতা, মাতাপিতূনঞ্চ চক্খুপটিলাভো, অৰুণুগ্গমনং, তেসং চতুন্নম্পি অস্সমেযেৱ অৱট্ঠানন্তি সব্বং একক্খণেযেৱ অহোসি.

অথ মহাসত্তো ৰঞ্ঞা সদ্ধিং পটিসন্থাৰং কত্ৱা ‘‘ধম্মং চৰ, মহাৰাজা’’তিআদিনা (জা. ২.২২.৪১১-৪১২) ধম্মং দেসেত্ৱা উত্তৰিম্পি ওৱদিত্ৱা পঞ্চ সীলানি অদাসি. সো তস্স ওৱাদং সিৰসা পটিগ্গহেত্ৱা ৱন্দিত্ৱা বাৰাণসিং গন্ত্ৱা দানাদীনি পুঞ্ঞানি কত্ৱা সগ্গপৰাযনো অহোসি. বোধিসত্তোপি সদ্ধিং মাতাপিতূহি অভিঞ্ঞাসমাপত্তিযো নিব্বত্তেত্ৱা আযুপৰিযোসানে ব্ৰহ্মলোকূপগো অহোসি.

তদা ৰাজা আনন্দত্থেৰো অহোসি, দেৱধীতা উপ্পলৱণ্ণা, সক্কো অনুৰুদ্ধো, পিতা মহাকস্সপত্থেৰো, মাতা ভদ্দকাপিলানী, সামপণ্ডিতো লোকনাথো.

তস্স হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ সেসপাৰমিযো নিদ্ধাৰেতব্বা. তথা ৱিসপীতেন সল্লেন দক্খিণপস্সেন পৱিসিত্ৱা ৱামপস্সতো ৱিনিৱিজ্ঝনৱসেন ৱিদ্ধোপি কিঞ্চি কাযৱিকাৰং অকত্ৱা উদকঘটস্স ভূমিযং নিক্খিপনং, ৱধকে অঞ্ঞাতেপি ঞাতে ৱিয চিত্তৱিকাৰাভাৱো, পিযৱচনেন সমুদাচাৰো, মাতাপিতুউপট্ঠানপুঞ্ঞতো ময্হং পৰিহানীতি অনুসোচনমত্তং, অৰোগে জাতে ৰঞ্ঞো কাৰুঞ্ঞং মেত্তঞ্চ উপট্ঠাপেত্ৱা ধম্মদেসনা, ওৱাদদানন্তি এৱমাদযো গুণানুভাৱা ৱিভাৱেতব্বাতি.

সুৱণ্ণসামচৰিযাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.