১৪. একৰাজচৰিযাৱণ্ণনা

১১৪. চুদ্দসমে একৰাজাতি ৱিস্সুতোতি একৰাজাতি ইমিনা অন্ৱত্থনামেন জম্বুদীপতলে পাকটো.

মহাসত্তো হি তদা বাৰাণসিৰঞ্ঞো পুত্তো হুত্ৱা নিব্বত্তি. ৱযপ্পত্তো সব্বসিপ্পনিপ্ফত্তিং পত্তো হুত্ৱা পিতু অচ্চযেন ৰজ্জং কাৰেন্তো কুসলসীলাচাৰসদ্ধাসুতাদিঅনঞ্ঞসাধাৰণগুণৱিসেসযোগেন পাৰমিপৰিভাৱনেন চ জম্বুদীপতলে অদুতিযত্তা পধানভাৱেন চ ‘‘একৰাজা’’তি পকাসনামো অহোসি. পৰমং সীলং অধিট্ঠাযাতি সুপৰিসুদ্ধকাযিকৱাচসিকসংৱৰসঙ্খাতঞ্চেৱ সুপৰিসুদ্ধমনোসমাচাৰসঙ্খাতঞ্চ পৰমং উত্তমং দসকুসলকম্মপথসীলং সমাদানৱসেন চ অৱীতিক্কমনৱসেন চ অধিট্ঠহিত্ৱা অনুট্ঠহিত্ৱা. পসাসামি মহামহিন্তি তিযোজনসতিকে কাসিৰট্ঠে মহতিং মহিং অনুসাসামি ৰজ্জং কাৰেমি.

১১৫. দসকুসলকম্মপথেতি পাণাতিপাতাৱেৰমণি যাৱ সম্মাদিট্ঠীতি এতস্মিং দসৱিধে কুসলকম্মপথে, এতে ৱা অনৱসেসতো সমাদায ৱত্তামি. চতূহি সঙ্গহৱত্থূহীতি দানং পিযৱচনং অত্থচৰিযা সমানত্ততাতি ইমেহি চতূহি সঙ্গহৱত্থূহি সঙ্গণ্হনকাৰণেহি যদা একৰাজাতি ৱিস্সুতো হোমি, তদা যথাৰহং মহাজনং সঙ্গণ্হামীতি সম্বন্ধো.

১১৬. এৱন্তি দসকুসলকম্মপথসীলপৰিপূৰণং চতূহি সঙ্গহৱত্থূহি মহাজনসঙ্গণ্হনন্তি যথাৱুত্তেন ইমিনা আকাৰেন অপ্পমত্তস্স. ইধলোকে পৰত্থ চাতি ইমস্মিং লোকে যং অপ্পমজ্জনং, তত্থ দিট্ঠধম্মিকে অত্থে, পৰলোকে যং অপ্পমজ্জনং তত্থ সম্পৰাযিকে অত্থে অপ্পমত্তস্স মে সতোতি অত্থো. দব্বসেনোতি এৱংনামকো কোসলৰাজা. উপগন্ত্ৱাতি চতুৰঙ্গিনিং সেনং সন্নয্হিত্ৱা অব্ভুয্যানৱসেন মম ৰজ্জং উপগন্ত্ৱা. অচ্ছিন্দন্তো পুৰং মমাতি মম বাৰাণসিনগৰং বলক্কাৰেন গণ্হন্তো.

তত্ৰাযং অনুপুব্বিকথা – মহাসত্তো হি তদা নগৰস্স চতূসু দ্ৱাৰেসু চতস্সো মজ্ঝে একং নিৱেসনদ্ৱাৰে একন্তি ছ দানসালাযো কাৰেত্ৱা কপণদ্ধিকাদীনং দানং দেতি, সীলং ৰক্খতি, উপোসথকম্মং কৰোতি, খন্তিমেত্তানুদ্দযসম্পন্নো অঙ্কে নিসিন্নং পুত্তং পৰিতোসযমানো ৱিয সব্বসত্তে পৰিতোসযমানো ধম্মেন ৰজ্জং কাৰেতি. তস্সেকো অমচ্চো অন্তেপুৰং পদুস্সিত্ৱা অপৰভাগে পাকটোৱ জাতো. অমচ্চা ৰঞ্ঞো আৰোচেসুং. ৰাজা পৰিগ্গণ্হন্তো তং অত্তনা পচ্চক্খতো ঞত্ৱা তং অমচ্চং পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘অন্ধবাল, অযুত্তং তে কতং, ন ত্ৱং মম ৱিজিতে ৱসিতুং অৰহসি, অত্তনো ধনঞ্চ পুত্তদাৰঞ্চ গহেত্ৱা অঞ্ঞত্থ যাহী’’তি ৰট্ঠা পব্বাজেসি.

সো কোসলজনপদং গন্ত্ৱা দব্বসেনং নাম কোসলৰাজানং উপট্ঠহন্তো অনুক্কমেন তস্স ৱিস্সাসিকো হুত্ৱা একদিৱসং তং ৰাজানং আহ – ‘‘দেৱ, বাৰাণসিৰজ্জং নিম্মক্খিকমধুপটলসদিসং, অতিমুদুকো ৰাজা, সুখেনেৱ তং ৰজ্জং গণ্হিতুং সক্কোসী’’তি. দব্বসেনো বাৰাণসিৰঞ্ঞো মহানুভাৱতায তস্স ৱচনং অসদ্দহন্তো মনুস্সে পেসেত্ৱা কাসিৰট্ঠে গামঘাতাদীনি কাৰেত্ৱা তেসং চোৰানং বোধিসত্তেন ধনং দত্ৱা ৱিস্সজ্জিতভাৱং সুত্ৱা ‘‘অতিৱিয ধম্মিকো ৰাজা’’তি ঞত্ৱা ‘‘বাৰাণসিৰজ্জং গণ্হিস্সামী’’তি বলৱাহনং আদায নিয্যাসি. অথ বাৰাণসিৰঞ্ঞো মহাযোধা ‘‘কোসলৰাজা আগচ্ছতী’’তি সুত্ৱা ‘‘অম্হাকং ৰজ্জসীমং অনোক্কমন্তমেৱ নং পোথেত্ৱা গণ্হামা’’তি অত্তনো ৰঞ্ঞো ৱদিংসু.

বোধিসত্তো ‘‘তাতা, মং নিস্সায অঞ্ঞেসং কিলমনকিচ্চং নত্থি, ৰজ্জত্থিকা ৰজ্জং গণ্হন্তু, মা গমিত্থা’’তি নিৱাৰেসি. কোসলৰাজা জনপদমজ্ঝং পাৱিসি. মহাযোধা পুনপি ৰঞ্ঞো তথেৱ ৱদিংসু. ৰাজা পুৰিমনযেনেৱ নিৱাৰেসি. দব্বসেনো বহিনগৰে ঠত্ৱা ‘‘ৰজ্জং ৱা দেতু যুদ্ধং ৱা’’তি একৰাজস্স সাসনং পেসেসি. একৰাজা ‘‘নত্থি মযা যুদ্ধং, ৰজ্জং গণ্হাতূ’’তি পটিসাসনং পেসেসি. পুনপি মহাযোধা ‘‘দেৱ, ন মযং কোসলৰঞ্ঞো নগৰং পৱিসিতুং দেম, বহিনগৰেযেৱ নং পোথেত্ৱা গণ্হামা’’তি আহংসু. ৰাজা পুৰিমনযেনেৱ নিৱাৰেত্ৱা নগৰদ্ৱাৰানি অৱাপুৰাপেত্ৱা মহাতলে পল্লঙ্কমজ্ঝে নিসীদি. দব্বসেনো মহন্তেন বলৱাহনেন নগৰং পৱিসিত্ৱা একম্পি পটিসত্তুং অপস্সন্তো সব্বৰজ্জং হত্থগতং কত্ৱা ৰাজনিৱেসনং গন্ত্ৱা মহাতলং আৰুয্হ নিৰপৰাধং বোধিসত্তং গণ্হাপেত্ৱা আৱাটে নিখণাপেসি. তেন ৱুত্তং –

‘‘দব্বসেনো উপগন্ত্ৱা, অচ্ছিন্দন্তো পুৰং মম.

১১৭. ‘‘ৰাজূপজীৱে নিগমে, সবলট্ঠে সৰট্ঠকে;

সব্বং হত্থগতং কত্ৱা, কাসুযা নিখণী মম’’ন্তি.

তত্থ ৰাজূপজীৱেতি অমচ্চপাৰিসজ্জব্ৰাহ্মণগহপতিআদিকে ৰাজানং উপনিস্সায জীৱন্তে. নিগমেতি নেগমে. সবলট্ঠেতি সেনাপৰিযাপন্নতায বলে তিট্ঠন্তীতি বলট্ঠা, হত্থাৰোহাদযো, বলট্ঠেহি সহাতি সবলট্ঠে. সৰট্ঠকেতি সজনপদে, ৰাজূপজীৱে নিগমে চ অঞ্ঞঞ্চ সব্বং হত্থগতং কত্ৱা. কাসুযা নিখণী মমন্তি সবলৱাহনং সকলং মম ৰজ্জং গহেত্ৱা মম্পি গলপ্পমাণে আৱাটে নিখণাপেসি. জাতকেপি –

‘‘অনুত্তৰে কামগুণে সমিদ্ধে, ভুত্ৱান পুব্বে ৱসি একৰাজা;

সো দানি দুগ্গে নৰকম্হি খিত্তো, নপ্পজ্জহে ৱণ্ণবলং পুৰাণ’’ন্তি. (জা. ১.৪.৯) –

আৱাটে খিত্তভাৱো আগতো. জাতকট্ঠকথাযং (জা. অট্ঠ. ৩.৪.৯) পন ‘‘সিক্কায পক্খিপাপেত্ৱা উত্তৰুম্মাৰে হেট্ঠাসীসকং ওলম্বেসী’’তি ৱুত্তং.

মহাসত্তো চোৰৰাজানং আৰব্ভ মেত্তং ভাৱেত্ৱা কসিণপৰিকম্মং কত্ৱা ঝানাভিঞ্ঞাযো নিব্বত্তেত্ৱা কাসুতো উগ্গন্ত্ৱা আকাসে পল্লঙ্কেন নিসীদি. তেন ৱুত্তং –

১১৮. ‘‘অমচ্চমণ্ডলং ৰজ্জং, ফীতং অন্তেপুৰং মম;

অচ্ছিন্দিত্ৱান গহিতং, পিযপুত্তংৱ পস্সহ’’ন্তি.

তত্থ অমচ্চমণ্ডলন্তি তস্মিং তস্মিং ৰাজকিচ্চে ৰঞ্ঞা অমা সহ ৱত্তন্তীতি অমচ্চা, সদ্ধিং ৱা তেসং মণ্ডলং সমূহং. ফীতন্তি বলৱাহনেন নগৰজনপদাদীহি সমিদ্ধং ৰজ্জং. ইত্থাগাৰদাসিদাসপৰিজনেহি চেৱ ৱত্থাভৰণাদিউপভোগূপকৰণেহি চ সমিদ্ধং মম অন্তেপুৰঞ্চ অচ্ছিন্দিত্ৱা গহিতকং গণ্হন্তং অমিত্তৰাজানং যায অত্তনো পিযপুত্তংৱ পস্সিং অহং, তায এৱংভূতায মেত্তায মে সমো সকললোকে নত্থি, তস্মা এৱংভূতা এসা মে মেত্তাপাৰমী পৰমত্থপাৰমিভাৱং পত্তাতি অধিপ্পাযো.

এৱং পন মহাসত্তে তং চোৰৰাজানং আৰব্ভ মেত্তং ফৰিত্ৱা আকাসে পল্লঙ্কেন নিসিন্নে তস্স সৰীৰে দাহো উপ্পজ্জি. সো ‘‘ডয্হামি ডয্হামী’’তি ভূমিযং অপৰাপৰং পৰিৱত্ততি. ‘‘কিমেত’’ন্তি ৱুত্তে, মহাৰাজ, তুম্হে নিৰপৰাধং ধম্মিকৰাজানং আৱাটে নিখণাপযিত্থাতি. ‘‘তেন হি ৱেগেন গন্ত্ৱা তং উদ্ধৰথা’’তি আহ. পুৰিসা গন্ত্ৱা তং ৰাজানং আকাসে পল্লঙ্কেন নিসিন্নং দিস্ৱা আগন্ত্ৱা দব্বসেনস্স আৰোচেসুং. সো ৱেগেন গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা খমাপেত্ৱা ‘‘তুম্হাকং ৰজ্জং তুম্হেৱ কাৰেথ, অহং ৱো চোৰে পটিবাহেস্সামী’’তি ৱত্ৱা তস্স দুট্ঠামচ্চস্স ৰাজাণং কাৰেত্ৱা পক্কামি. বোধিসত্তোপি ৰজ্জং অমচ্চানং নিয্যাতেত্ৱা ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা মহাজনং সীলাদিগুণেসু পতিট্ঠাপেত্ৱা আযুপৰিযোসানে ব্ৰহ্মলোকপৰাযনো অহোসি.

তদা দব্বসেনো আনন্দত্থেৰো অহোসি, একৰাজা লোকনাথো.

তস্স দিৱসে দিৱসে ছসু দানসালাসু ছসতসহস্সৱিস্সজ্জনেন পচ্চত্থিকৰঞ্ঞো সকলৰজ্জপৰিচ্চাগেন চ দানপাৰমী, নিচ্চসীলউপোসথকম্মৱসেন পব্বজিতস্স অনৱসেসসীলসংৱৰৱসেন চ সীলপাৰমী, পব্বজ্জাৱসেন ঝানাধিগমৱসেন চ নেক্খম্মপাৰমী, সত্তানং হিতাহিতৱিচাৰণৱসেন দানসীলাদিসংৱিদহনৱসেন চ পঞ্ঞাপাৰমী, দানাদিপুঞ্ঞসম্ভাৰস্স অব্ভুস্সহনৱসেন কামৱিতক্কাদিৱিনোদনৱসেন চ ৱীৰিযপাৰমী, দুট্ঠামচ্চস্স দব্বসেনৰঞ্ঞো চ অপৰাধসহনৱসেন খন্তিপাৰমী, যথাপটিঞ্ঞং দানাদিনা অৱিসংৱাদনৱসেন চ সচ্চপাৰমী, দানাদীনং অচলসমাদানাধিট্ঠানৱসেন অধিট্ঠানপাৰমী, পচ্চত্থিকেপি একন্তেন হিতূপসংহাৰৱসেন মেত্তাঝাননিব্বত্তনেন চ মেত্তাপাৰমী, দুট্ঠামচ্চেন দব্বসেনেন চ কতাপৰাধে হিতেসীহি অত্তনো অমচ্চাদীহি নিব্বত্তিতে উপকাৰে চ অজ্ঝুপেক্খণেন ৰজ্জসুখপ্পত্তকালে পচ্চত্থিকৰঞ্ঞা নৰকে খিত্তকালে সমানচিত্ততায চ উপেক্খাপাৰমী ৱেদিতব্বা. ৱুত্তঞ্হেতং –

‘‘পনুজ্জ দুক্খেন সুখং জনিন্দ, সুখেন ৱা দুক্খমসয্হসাহি;

উভযত্থ সন্তো অভিনিব্বুতত্তা, সুখে চ দুক্খে চ ভৱন্তি তুল্যা’’তি. (জা. ১.৪.১২);

যস্মা পনেত্থ মেত্তাপাৰমী অতিসযৱতী, তস্মা তদত্থদীপনত্থং সা এৱ পাড়ি আৰুড়্হা. তথা ইধ মহাসত্তস্স সব্বসত্তেসু ওৰসপুত্তে ৱিয সমানুকম্পতাদযো গুণৱিসেসা নিদ্ধাৰেতব্বাতি.

একৰাজচৰিযাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

মেত্তাপাৰমী নিট্ঠিতা.