১২. মহাসুতসোমচৰিযাৱণ্ণনা

১০৫. দ্ৱাদসমে সুতসোমো মহীপতীতি এৱংনামো খত্তিযো. মহাসত্তো হি তদা কুৰুৰট্ঠে ইন্দপত্থনগৰে কোৰব্যস্স ৰঞ্ঞো অগ্গমহেসিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তি. তং সুতৱিত্ততায চন্দসমানসোম্মৱৰৱণ্ণতায চ ‘‘সুতসোমো’’তি সঞ্জানিংসু. তং ৱযপ্পত্তং সব্বসিপ্পনিপ্ফত্তিপ্পত্তং মাতাপিতৰো ৰজ্জে অভিসিঞ্চিংসু. গহিতো পোৰিসাদেনাতি পুৰিসানং মনুস্সানং অদনতো খাদনতো ‘‘পোৰিসাদো’’তি লদ্ধনামেন বাৰাণসিৰঞ্ঞা দেৱতাবলিকম্মত্থং গহিতো.

বাৰাণসিৰাজা হি তদা মংসং ৱিনা অভুঞ্জন্তো অঞ্ঞং মংসং অলভন্তেন ভত্তকাৰকেন মনুস্সমংসং খাদাপিতো ৰসতণ্হায বদ্ধো হুত্ৱা মনুস্সে ঘাতেত্ৱা মনুস্সমংসং খাদন্তো ‘‘পোৰিসাদো’’তি লদ্ধনামো অমচ্চপাৰিসজ্জপ্পমুখেহি নাগৰেহি নেগমজানপদেহি চ উস্সাহিতেন কাড়হত্থিনা নাম অত্তনো সেনাপতিনা ‘‘দেৱ, যদি ৰজ্জেন অত্থিকো মনুস্সমংসখাদনতো ৱিৰমাহী’’তি ৱুত্তো ‘‘ৰজ্জং পজহন্তোপি মনুস্সমংসখাদনতো ন ওৰমিস্সামী’’তি ৱত্ৱা তেহি ৰট্ঠা পব্বাজিতো অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱা একস্মিং নিগ্ৰোধৰুক্খমূলে ৱসন্তো খাণুপ্পহাৰেন পাদে জাতস্স ৱণস্স ফাসুভাৱায ‘‘সকলজম্বুদীপে একসতখত্তিযানং গললোহিতেন বলিকম্মং কৰিস্সামী’’তি দেৱতায আযাচনং কত্ৱা সত্তাহং অনাহাৰতায ৱণে ফাসুকে জাতে ‘‘দেৱতানুভাৱেন মে সোত্থি অহোসী’’তি সঞ্ঞায ‘‘দেৱতায বলিকম্মত্থং ৰাজানো আনেস্সামী’’তি গচ্ছন্তো অতীতভৱে সহাযভূতেন যক্খেন সমাগন্ত্ৱা তেন দিন্নমন্তবলেন অধিকতৰথামজৱপৰক্কমসসম্পন্নো হুত্ৱা সত্তাহব্ভন্তৰেযেৱ সতৰাজানো আনেত্ৱা অত্তনো ৱসননিগ্ৰোধৰুক্খে ওলম্বেত্ৱা বলিকম্মকৰণসজ্জো অহোসি.

অথ তস্মিং ৰুক্খে অধিৱত্থা দেৱতা তং বলিকম্মং অনিচ্ছন্তী ‘‘উপাযেন নং নিসেধেস্সামী’’তি পব্বজিতৰূপেন তস্স অত্তানং দস্সেত্ৱা তেন অনুবদ্ধো তিযোজনং গন্ত্ৱা পুন অত্তনো দিব্বৰূপমেৱ দস্সেত্ৱা ‘‘ত্ৱং মুসাৱাদী তযা ‘সকলজম্বুদীপে ৰাজানো আনেত্ৱা বলিকম্মং কৰিস্সামী’তি পটিস্সুতং. ইদানি যে ৱা তে ৱা দুব্বলৰাজানো আনেসি. জম্বুদীপে জেট্ঠকং সুতসোমৰাজানং সচে নানেস্সসি, ন মে তে বলিকম্মেন অত্থো’’তি আহ.

সো ‘‘দিট্ঠা মে অত্তনো দেৱতা’’তি তুসিত্ৱা ‘‘সামি, মা চিন্তযি, অহং অজ্জেৱ সুতসোমং আনেস্সামী’’তি ৱত্ৱা ৱেগেন মিগাজিনউয্যানং গন্ত্ৱা অসংৱিহিতায আৰক্খায পোক্খৰণিং ওতৰিত্ৱা পদুমিনিপত্তেন সীসং পটিচ্ছাদেত্ৱা অট্ঠাসি. তস্মিং অন্তোউয্যানগতেযেৱ বলৱপচ্চূসে সমন্তা তিযোজনং আৰক্খং গণ্হিংসু. মহাসত্তো পাতোৱ অলঙ্কতহত্থিক্খন্ধৱৰগতো চতুৰঙ্গিনিযা সেনায নগৰতো নিক্খমি. তদা তক্কসিলতো নন্দো নাম ব্ৰাহ্মণো চতস্সো সতাৰহগাথাযো গহেত্ৱা ৱীসযোজনসতং মগ্গং অতিক্কম্ম তং নগৰং পত্তো ৰাজানং পাচীনদ্ৱাৰেন নিক্খমন্তং দিস্ৱা হত্থং উক্খিপিত্ৱা ‘‘জযতু ভৱং, মহাৰাজা’’তি ৱত্ৱা জযাপেসি.

ৰাজা হত্থিনা তং উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘কুতো নু, ত্ৱং ব্ৰাহ্মণ, আগচ্ছসি, কিমিচ্ছসি, কিং তে দজ্জ’’ন্তি আহ. ব্ৰাহ্মণো ‘‘তুম্হে ‘সুতৱিত্তকা’তি সুত্ৱা চতস্সো সতাৰহগাথাযো আদায তুম্হাকং দেসেতুং আগতোম্হী’’তি আহ. মহাসত্তো তুট্ঠমানসো হুত্ৱা ‘‘অহং উয্যানং গন্ত্ৱা ন্হাযিত্ৱা আগন্ত্ৱা সোস্সামি, ত্ৱং মা উক্কণ্ঠী’’তি ৱত্ৱা ‘‘গচ্ছথ ব্ৰাহ্মণস্স অসুকগেহে নিৱাসং ঘাসচ্ছাদনঞ্চ সংৱিদহথা’’তি আণাপেত্ৱা উয্যানং পৱিসিত্ৱা মহন্তং আৰক্খং সংৱিধায ওড়াৰিকানি আভৰণানি ওমুঞ্চিত্ৱা মস্সুকম্মং কাৰেত্ৱা উব্বট্টিতসৰীৰো পোক্খৰণিযা ৰাজৱিভৱেন ন্হাযিত্ৱা পচ্চুত্তৰিত্ৱা উদকগ্গহণসাটকে নিৱাসেত্ৱা অট্ঠাসি.

অথস্স গন্ধমালালঙ্কাৰে উপহৰিংসু. পোৰিসাদো ‘‘অলঙ্কতকালে ৰাজা ভাৰিকো ভৱিস্সতি, সল্লহুককালেযেৱ নং গণ্হিস্সামী’’তি নদন্তো খগ্গং পৰিৱত্তেন্তো ‘‘অহমস্মি পোৰিসাদো’’তি নামং সাৱেত্ৱা উদকা নিক্খমি. তস্স সদ্দং সুত্ৱা হত্থাৰোহাদযো হত্থিআদিতো ভস্সিংসু. বলকাযো দূৰে ঠিতো ততোৱ পলাযি. ইতৰো অত্তনো আৱুধানি ছড্ডেত্ৱা উৰেন নিপজ্জি. পোৰিসাদো ৰাজানং উক্খিপিত্ৱা খন্ধে নিসীদাপেত্ৱা সম্মুখট্ঠানেযেৱ অট্ঠাৰসহত্থং পাকাৰং লঙ্ঘিত্ৱা পুৰতো পগলিতমদমত্তৱৰৱাৰণে কুম্ভে অক্কমিত্ৱা পব্বতকূটানি ৱিয পাতেন্তো ৱাতজৱানিপি অস্সৰতনানি পিট্ঠিযং অক্কমিত্ৱা পাতেন্তো ৰথসীসে অক্কমিত্ৱা পাতেন্তো ভমৰিকং ভমন্তো ৱিয নীলকানি নিগ্ৰোধপত্তানি মদ্দন্তো ৱিয একৱেগেনেৱ তিযোজনমগ্গং গন্ত্ৱা কঞ্চি অনুবন্ধন্তং অদিস্ৱা সণিকং গচ্ছন্তো সুতসোমস্স কেসেহি উদকবিন্দূনি অত্তনো উপৰি পতন্তানি ‘‘অস্সুবিন্দূনী’’তি সঞ্ঞায ‘‘কিমিদং সুতসোমোপি মৰণং অনুসোচন্তো ৰোদতী’’তি আহ.

মহাসত্তো ‘‘নাহং মৰণতো অনুসোচামি, কুতো ৰোদনা, অপি চ খো সঙ্গৰং কত্ৱা সচ্চাপনং নাম পণ্ডিতানং আচিণ্ণং, তং ন নিপ্ফজ্জতী’’তি অনুসোচামি. কস্সপদসবলেন দেসিতা চতস্সো সতাৰহগাথাযো আদায তক্কসিলতো আগতস্স ব্ৰাহ্মণস্স আগন্তুকৱত্তং কাৰেত্ৱা ‘‘ন্হাযিত্ৱা আগন্ত্ৱা সুণিস্সামি, যাৱ মমাগমনা আগমেহী’’তি সঙ্গৰং কত্ৱা উয্যানং গতো, ত্ৱঞ্চ তা গাথাযো সোতুং অদত্ৱা মং গণ্হীতি. তেন ৱুত্তং –

‘‘গহিতো পোৰিসাদেন, ব্ৰাহ্মণে সঙ্গৰং সৰি’’ন্তি.

তত্থ ব্ৰাহ্মণে সঙ্গৰং সৰিন্তি নন্দব্ৰাহ্মণে অত্তনা কতং পটিঞ্ঞং অনুস্সৰিং.

১০৬. আৱুণিত্ৱা কৰত্তলেতি তত্থ তত্থ উয্যানাদীসু গন্ত্ৱা অত্তনো বলেন আনীতানং একসতখত্তিযানং হত্থতলে ছিদ্দং কত্ৱা ৰুক্খে লম্বনত্থং ৰজ্জুং পটিমুঞ্চিত্ৱা. এতেসং পমিলাপেত্ৱাতি এতে একসতখত্তিযে জীৱগ্গাহং গহেত্ৱা উদ্ধংপাদে অধোসিৰে কত্ৱা পণ্হিযা সীসং পহৰন্তো ভমণৱসেন হত্থতলে আৱুণিত্ৱা ৰুক্খে আলম্বনৱসেন সব্বসো আহাৰূপচ্ছেদেন চ সব্বথা পমিলাপেত্ৱা ৱিসোসেত্ৱা খেদাপেত্ৱাতি অত্থো. যঞ্ঞত্থেতি বলিকম্মত্থে সাধেতব্বে. উপনযী মমন্তি মং উপনেসি.

১০৭. তথা উপনীযমানো পন মহাসত্তো পোৰিসাদেন ‘‘কিং ত্ৱং মৰণতো ভাযসী’’তি ৱুত্তে ‘‘নাহং মৰণতো ভাযামি, তস্স পন ব্ৰাহ্মণস্স মযা কতো সঙ্গৰো ন পৰিমোচিতো’’তি অনুসোচামি. ‘‘সচে মং ৱিস্সজ্জেস্সসি, তং ধম্মং সুত্ৱা তস্স চ সক্কাৰসম্মানং কত্ৱা পুন আগমিস্সামী’’তি. ‘‘নাহমিদং সদ্দহামি, যং ত্ৱং মযা ৱিস্সজ্জিতো গন্ত্ৱা পুন মম হত্থং আগমিস্সাসী’’তি. ‘‘সম্ম পোৰিসাদ, মযা সদ্ধিং একাচৰিযকুলে সিক্খিতো সহাযো হুত্ৱা ‘অহং জীৱিতহেতুপি ন মুসা কথেমী’তি কিং ন সদ্দহসী’’তি? কিঞ্চাপি মে এতেন ৱাচামত্তকেন –

‘‘অসিঞ্চ সত্তিঞ্চ পৰামসামি, সপথম্পি তে সম্ম অহং কৰোমি;

তযা পমুত্তো অনণো ভৱিত্ৱা, সচ্চানুৰক্খী পুনৰাৱজিস্স’’ন্তি. (জা. ২.২১.৪০৭) –

মহাসত্তেন ইমায গাথায ৱুত্তায পোৰিসাদো ‘‘অযং সুতসোমো ‘খত্তিযেহি অকত্তব্বং সপথং কৰোমী’তি ৱদতি, গন্ত্ৱা অনাগচ্ছন্তোপি মম হত্থতো ন মুচ্চিস্সতী’’তি চিন্তেত্ৱা –

‘‘যো তে কতো সঙ্গৰো ব্ৰাহ্মণেন, ৰট্ঠে সকে ইস্সৰিযে ঠিতেন;

তং সঙ্গৰং ব্ৰাহ্মণ সপ্পদায, সচ্চানুৰক্খী পুনৰাৱজস্সূ’’তি. (জা. ২.২১.৪০৮) –

ৱিস্সজ্জেসি.

মহাসত্তো ৰাহুমুখা মুত্তো চন্দো ৱিয নাগবলো থামসম্পন্নো খিপ্পমেৱ তং নগৰং সম্পাপুণি. সেনাপিস্স ‘‘সুতসোমৰাজা পণ্ডিতো, পোৰিসাদং দমেত্ৱা সীহমুখা পমুত্তমত্তৱৰৱাৰণো ৱিয আগমিস্সতী’’তি চ ‘‘ৰাজানং পোৰিসাদস্স দত্ৱা আগতা’’তি গৰহভযেন চ বহিনগৰেযেৱ নিৱিট্ঠা তং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং দিস্ৱা পচ্চুগ্গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা ‘‘কচ্চিত্থ, মহাৰাজ, পোৰিসাদেন ন কিলমিতো’’তি পটিসন্থাৰং কত্ৱা ‘‘পোৰিসাদেন ময্হং মাতাপিতূহিপি দুক্কৰং কতং, তথাৰূপো নাম চণ্ডো সাহসিকো মমং সদ্দহিত্ৱা মং ৱিস্সজ্জেসী’’তি ৱুত্তে ৰাজানং অলঙ্কৰিত্ৱা হত্থিক্খন্ধং আৰোপেত্ৱা পৰিৱাৰেত্ৱা নগৰং পাৱিসি. তং দিস্ৱা সব্বে নাগৰা তুসিংসু.

সোপি ধম্মসোণ্ডতায মাতাপিতৰোপি অনুপসঙ্কমিত্ৱা নিৱেসনং গন্ত্ৱা ব্ৰাহ্মণং পক্কোসাপেত্ৱা তস্স মহন্তং সক্কাৰসম্মানং কত্ৱা ধম্মগৰুতায সযং নীচাসনে নিসীদিত্ৱা ‘‘তুম্হেহি ময্হং আভতা সতাৰহগাথা সুণোমি আচৰিযা’’তি আহ. ব্ৰাহ্মণো মহাসত্তেন যাচিতকালে গন্ধেহি হত্থে উব্বট্টেত্ৱা পসিব্বকতো মনোৰমং পোত্থকং নীহৰিত্ৱা উভোহি হত্থেহি গহেত্ৱা ‘‘তেন হি, মহাৰাজ, সুণোহী’’তি পোত্থকং ৱাচেন্তো গাথা অভাসি –

‘‘সকিদেৱ সুতসোম, সব্ভি হোতি সমাগমো;

সা নং সঙ্গতি পালেতি, নাসব্ভি বহুসঙ্গমো.

‘‘সব্ভিৰেৱ সমাসেথ, সব্ভি কুব্বেথ সন্থৱং;

সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায, সেয্যো হোতি ন পাপিযো.

‘‘জীৰন্তি ৱে ৰাজৰথা সুচিত্তা, অথো সৰীৰম্পি জৰং উপেতি;

সতঞ্চ ধম্মো ন জৰং উপেতি, সন্তো হৱে সব্ভি পৱেদযন্তি.

‘‘নভঞ্চ দূৰে পথৱী চ দূৰে, পাৰং সমুদ্দস্স তদাহু দূৰে;

ততো হৱে দূৰতৰং ৱদন্তি, সতঞ্চ ধম্মো অসতঞ্চ ৰাজা’’তি. (জা. ২.২১.৪১১-৪১৪, ৪৪৫-৪৪৮);

তা সুত্ৱা মহাসত্তো ‘‘সফলং মে আগমন’’ন্তি তুট্ঠচিত্তো ‘‘ইমা গাথা নেৱ সাৱকভাসিতা, ন ইসিভাসিতা, ন কৱিভাসিতা, ন দেৱভাসিতা, সব্বঞ্ঞুনাৱ ভাসিতা. কিং নু খো অগ্ঘ’’ন্তি চিন্তেন্তো ‘‘ইমং সকলম্পি চক্কৱাড়ং যাৱ ব্ৰহ্মলোকা সত্তৰতনপুণ্ণং কত্ৱা দিন্নেপি নেৱ অনুচ্ছৱিকং কতং নাম হোতি, অহং খো পনস্স তিযোজনসতিকে কুৰুৰট্ঠে সত্তযোজনিকে ইন্দপত্থনগৰে ৰজ্জং দাতুং পহোমি. ৰজ্জং কাতুং পনস্স ভাগ্যং নত্থি, তথা হিস্স অঙ্গলক্খণানুসাৰেন অপ্পানুভাৱতা দিস্সতি, তস্মা দিন্নম্পি ৰজ্জং ন ইমস্মিং তিট্ঠতী’’তি চিন্তেত্ৱা ‘‘আচৰিয, তুম্হে অঞ্ঞেসং খত্তিযানং ইমা গাথাযো দেসেত্ৱা কিং লভথা’’তি পুচ্ছি. ‘‘একেকায সতং সতং, মহাৰাজ, তেনেৱ সতাৰহগাথা নাম জাতা’’তি. অথস্স মহাসত্তো ‘‘ত্ৱং আচৰিয, অত্তনা গহেত্ৱা ৱিচৰণভণ্ডস্স অগ্ঘং ন জানাসী’’তি.

‘‘সহস্সিযা ইমা গাথা, নযিমা গাথা সতাৰহা;

চত্তাৰি ত্ৱং সহস্সানি, খিপ্পং গণ্হাহি ব্ৰাহ্মণা’’তি. (জা. ২.২১.৪১৫);

চত্তাৰি সহস্সানি দাপেত্ৱা একঞ্চ সুখযানকং দত্ৱা মহতা সক্কাৰসম্মানেনেৱ তং উয্যোজেত্ৱা মাতাপিতৰো ৱন্দিত্ৱা ‘‘অহং ব্ৰাহ্মণেন আভতং সদ্ধম্মৰতনং পূজেত্ৱা তস্স চ সক্কাৰসম্মানং কত্ৱা আগমিস্সামীতি পোৰিসাদস্স পটিঞ্ঞং দত্ৱা আগতো. তত্থ যং ব্ৰাহ্মণস্স কত্তব্বং পটিপজ্জিতব্বং তং কতং, ইদানি পোৰিসাদস্স সন্তিকং গমিস্সামী’’তি ৱুত্ৱা ‘‘তেন হি, তাত সুতসোম, কিং নামেতং কথেসি, চতুৰঙ্গিনিযা সেনায চোৰং গণ্হিস্সাম, মা গচ্ছ চোৰস্স সন্তিক’’ন্তি যাচিংসু. সোড়সসহস্সা নাটকিত্থিযো সেসপৰিজনাপি ‘‘অম্হে অনাথে কত্ৱা কুহিং গচ্ছসি দেৱা’’তি পৰিদেৱিংসু. ‘‘পুনপি কিৰ ৰাজা চোৰস্স সন্তিকং গমিস্সতী’’তি এককোলাহলং অহোসি.

মহাসত্তো ‘‘পটিঞ্ঞায সচ্চাপনং নাম সাধূনং সপ্পুৰিসানং আচিণ্ণং, সোপি মমং সদ্দহিত্ৱা ৱিস্সজ্জেসি, তস্মা গমিস্সামিযেৱা’’তি মাতাপিতৰো ৱন্দিত্ৱা সেসজনং অনুসাসেত্ৱা অস্সুমুখেন নানপ্পকাৰং পৰিদেৱন্তেন ইত্থাগাৰাদিনা জনেন অনুগতো নগৰা নিক্খম্ম তং জনং নিৱত্তেতুং মগ্গে দণ্ডকেন তিৰিযং লেখং কত্ৱা ‘‘ইমং মম লেখং মা অতিক্কমিংসূ’’তি ৱত্ৱা অগমাসি. মহাজনো তেজৱতো মহাসত্তস্স আণং অতিক্কমিতুং অসক্কোন্তো মহাসদ্দেন কন্দিত্ৱা ৰোদিত্ৱা নিৱত্তি. বোধিসত্তো আগতমগ্গেনেৱ তস্স সন্তিকং অগমাসি. তেন ৱুত্তং ‘‘অপুচ্ছি মং পোৰিসাদো’’তিআদি.

তত্থ কিং ত্ৱং ইচ্ছসি নিসজ্জন্তি ত্ৱং অত্তনো নগৰং গন্তুং মম হত্থতো নিস্সজ্জনং কিং ইচ্ছসি, ত্ৱং ‘‘মযা তক্কসিলাদীসু চিৰপৰিচিতো সচ্চৱাদী চা’’তি ৱদসি, তস্মা যথা মতি তে কাহামি, যথাৰুচি তে কৰিস্সামি. যদি মে ত্ৱং পুনেহিসীতি সচে পুন ত্ৱং একংসেনেৱ মম সন্তিকং আগমিস্সসি.

১০৮. পণ্হে আগমনং মমাতি পগেৱ মম আগমনং তস্স পোৰিসাদস্স পটিস্সুণিত্ৱা পাতোৱ আগমিস্সামীতি পটিস্সৱং কত্ৱা. ৰজ্জং নিয্যাতযিং তদাতি তদা পোৰিসাদস্স সন্তিকং গন্তুকামো ‘‘ইদং ৱো ৰজ্জং পটিপজ্জথা’’তি মাতাপিতূনং তিযোজনসতিকং ৰজ্জং নিয্যাতেসিং.

১০৯. কস্মা পন ৰজ্জং নিয্যাতযিন্তি? অনুস্সৰিত্ৱা সতং ধম্মন্তি যস্মা পন পটিঞ্ঞায সচ্চাপনং নাম সতং সাধূনং মহাবোধিসত্তানং পৱেণী কুলৱংসো, তস্মা তং সচ্চপাৰমিতাধম্মং পুব্বকং পোৰাণং জিনেহি বুদ্ধাদীহি সেৱিতং অনুস্সৰিত্ৱা সচ্চং অনুৰক্খন্তো তস্স ব্ৰাহ্মণস্স ধনং দত্ৱা অত্তনো জীৱিতং পৰিচ্চজিত্ৱা পোৰিসাদং উপাগমিং.

১১০. নত্থি মে সংসযো তত্থাতি তস্মিং পোৰিসাদস্স সন্তিকং গমনে ‘‘অযং মং কিং নু খো ঘাতেস্সতি, উদাহু নো’’তি ময্হং সংসযো নত্থি. ‘‘চণ্ডো সাহসিকো মযা সদ্ধিং একসতখত্তিযে দেৱতায বলিকম্মকৰণসজ্জো একন্তেনেৱ ঘাতেস্সতী’’তি জানন্তো এৱ কেৱলং সচ্চৱাচং অনুৰক্খন্তো অত্তনো জীৱিতং পৰিচ্চজিত্ৱা তং উপাগমিং. যস্মা চেতদেৱং, তস্মা সচ্চেন মে সমো নত্থি, এসা মে পৰমত্থভাৱপ্পত্তা সচ্চপাৰমীতি.

উপাগতে পন মহাসত্তে ৱিকসিতপুণ্ডৰীকপদুমসস্সিৰিকমস্স মুখং দিস্ৱা ‘‘অযং ৱিগতমৰণভযো হুত্ৱা আগতো, কিস্স নু খো এস আনুভাৱো’’তি চিন্তেন্তো ‘‘তস্স মঞ্ঞে ধম্মস্স সুতত্তা অযং এৱং তেজৱা নিব্ভযো চ জাতো, অহম্পি তং সুত্ৱা তেজৱা নিব্ভযো চ ভৱিস্সামী’’তি সন্নিট্ঠানং কত্ৱা পোৰিসাদো মহাসত্তং আহ – ‘‘সুণোম সতাৰহগাথাযো যাসং সৱনত্থং ত্ৱং অত্তনো নগৰং গতো’’তি.

তং সুত্ৱা বোধিসত্তো ‘‘অযং পোৰিসাদো পাপধম্মো, ইমং থোকং নিগ্গহেত্ৱা লজ্জাপেত্ৱা কথেস্সামী’’তি –

‘‘অধম্মিকস্স লুদ্দস্স, নিচ্চং লোহিতপাণিনো;

নত্থি সচ্চং কুতো ধম্মো, কিং সুতেন কৰিস্সসী’’তি. (জা. ২.২১.৪২৭) –

ৱত্ৱা পুন তেন সুট্ঠুতৰং সঞ্জাতসৱনাদৰেন –

‘‘সুত্ৱা ধম্মং ৱিজানন্তি, নৰা কল্যাণপাপকং;

অপি গাথা সুণিত্ৱান, ধম্মে মে ৰমতে মনো’’তি. (জা. ২.২১.৪৪৪) –

ৱুত্তে ‘‘অযং অতিৱিয সঞ্জাতাদৰো সোতুকামো, হন্দস্স কথেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা ‘‘তেন হি সম্ম, সাধুকং সুণোহি মনসিকৰোহী’’তি ৱত্ৱা নন্দব্ৰাহ্মণেন কথিতনিযামেনেৱ গাথানং সক্কচ্চং থুতিং কত্ৱা ছকামাৱচৰদেৱলোকে এককোলাহলং কত্ৱা দেৱতাসু সাধুকাৰং দদমানাসু মহাসত্তো পোৰিসাদস্স –

‘‘সকিদেৱ মহাৰাজ, সব্ভি হোতি সমাগমো;

সা নং সঙ্গতি পালেতি, নাসব্ভি বহুসঙ্গমো.

‘‘সব্ভিৰেৱ সমাসেথ, সব্ভি কুব্বেথ সন্থৱং;

সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায, সেয্যো হোতি ন পাপিযো.

‘‘জীৰন্তি ৱে ৰাজৰথা সুচিত্তা, অত্থো সৰীৰম্পি জৰং উপেতি;

সতঞ্চ ধম্মো ন জৰং উপেতি, সন্তো হৱে সব্ভি পৱেদযন্তি.

‘‘নভঞ্চ দূৰে পথৱী চ দূৰে, পাৰং সমুদ্দস্স তদাহু দূৰে;

ততো হৱে দূৰতৰং ৱদন্তি, সতঞ্চ ধম্মো অসতঞ্চ ৰাজা’’তি. (জা. ২.২১.৪১১-৪১৪) –

ধম্মং কথেসি. তস্স তেন সুকথিতত্তা চেৱ অত্তনো চ পুঞ্ঞানুভাৱেন গাথা সুণন্তস্সেৱ সকলসৰীৰং পঞ্চৱণ্ণায পীতিযা পৰিপূৰি. সো বোধিসত্তে মুদুচিত্তো হুত্ৱা ‘‘সম্ম সুতসোম, দাতব্বযুত্তকং হিৰঞ্ঞাদিং ন পস্সামি, একেকায গাথায একেকং ৱৰং দস্সামী’’তি আহ. অথ নং মহাসত্তো ‘‘ত্ৱং অত্তনোপি হিতানি অজানন্তো পৰস্স কিং নাম ৱৰং দস্সসী’’তি অপসাদেত্ৱা পুন তেন ‘‘ৱৰং গণ্হথা’’তি যাচিতো সব্বপঠমং ‘‘অহং চিৰকালং তং অৰোগং পস্সেয্য’’ন্তি ৱৰং যাচি. সো ‘‘অযং ইদানি মে ৱধিত্ৱা মংসং খাদিতুকামস্স মহানত্থকৰস্স ময্হমেৱ জীৱিতমিচ্ছতী’’তি তুট্ঠমানসো ৱঞ্চেত্ৱা ৱৰস্স গহিতভাৱং অজানন্তো অদাসি. মহাসত্তো হি উপাযকুসলতায তস্স চিৰং জীৱিতুকামতাপদেসেন অত্তনো জীৱিতং যাচি. অথ ‘‘পৰোসতং খত্তিযানং জীৱিতং দেহী’’তি দুতিযং ৱৰং, তেসং সকে ৰট্ঠে পটিপাদনং ততিযং ৱৰং, মনুস্সমংসখাদনতো ৱিৰমণং চতুত্থং ৱৰং যাচি. সো তীণি ৱৰানি দত্ৱা চতুত্থং ৱৰং অদাতুকামো ‘‘অঞ্ঞং ৱৰং গণ্হাহী’’তি ৱত্ৱাপি মহাসত্তেন নিপ্পীড়িযমানো তম্পি অদাসিযেৱ.

অথ বোধিসত্তো পোৰিসাদং নিব্বিসেৱনং কত্ৱা তেনেৱ ৰাজানো মোচাপেত্ৱা ভূমিযং নিপজ্জাপেত্ৱা দাৰকানং কণ্ণতো সুত্তৱট্টি ৱিয সণিকং ৰজ্জুযো নীহৰিত্ৱা পোৰিসাদেন একং তচং আহৰাপেত্ৱা পাসাণেন ঘংসিত্ৱা সচ্চকিৰিযং কত্ৱা তেসং হত্থতলানি মক্খেসি. তঙ্খণং এৱ ফাসুকং অহোসি. দ্ৱীহতীহং তত্থেৱ ৱসিত্ৱা তে অৰোগে কাৰেত্ৱা তেহি সদ্ধিং অভিজ্জনকসভাৱং মিত্তসন্থৱং কাৰেত্ৱা তেহি সদ্ধিং তং বাৰাণসিং নেত্ৱা ৰজ্জে পতিট্ঠাপেত্ৱা ‘‘অপ্পমত্তা হোথা’’তি তে ৰাজানো অত্তনো অত্তনো নগৰং পেসেত্ৱা ইন্দপত্থনগৰতো আগতায অত্তনো চতুৰঙ্গিনিযা সেনায পৰিৱুতো অত্তনো নগৰং গতো তুট্ঠপমুদিতেন নাগৰজনেন সম্পৰিৱাৰিযমানো অন্তেপুৰং পৱিসিত্ৱা মাতাপিতৰো ৱন্দিত্ৱা মহাতলং অভিৰুহি.

অথ মহাসত্তো ছ দানসালাযো কাৰেত্ৱা দেৱসিকং মহাদানানি পৱত্তেন্তো সীলানি পৰিপূৰেন্তো উপোসথং উপৱসন্তো পাৰমিযো অনুব্ৰূহেসি. তেপি ৰাজানো মহাসত্তস্স ওৱাদে ঠত্ৱা দানাদীনি পুঞ্ঞানি কত্ৱা আযুপৰিযোসানে সগ্গপুৰং পূৰযিংসু.

তদা পোৰিসাদো অঙ্গুলিমালত্থেৰো অহোসি, কাড়হত্থিঅমচ্চো সাৰিপুত্তত্থেৰো, নন্দব্ৰাহ্মণো আনন্দত্থেৰো, ৰুক্খদেৱতা মহাকস্সপত্থেৰো, ৰাজানো বুদ্ধপৰিসা, মাতাপিতৰো মহাৰাজকুলানি, সুতসোমমহাৰাজা লোকনাথো.

তস্স হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ সেসপাৰমিযোপি নিদ্ধাৰেতব্বা. তথা অলীনসত্তুচৰিযাৱণ্ণনায (চৰিযা অট্ঠ. ২.৭৪ আদযো) ৱিয মহাসত্তস্স গুণানুভাৱা ৱিভাৱেতব্বাতি.

মহাসুতসোমচৰিযাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সচ্চপাৰমী নিট্ঠিতা.