১০. সঙ্খপালচৰিযাৱণ্ণনা
৮৫. দসমে সঙ্খপালোতিআদীসু অযং সঙ্খেপত্থো – দেৱভোগসম্পত্তিসদিসায মহতিযা নাগিদ্ধিযা সমন্নাগতত্তা মহিদ্ধিকো. হেট্ঠা দ্ৱে, উপৰি দ্ৱেতি চতস্সো দাঠা আৱুধা এতস্সাতি দাঠাৱুধো. উগ্গতেজৱিসতায ঘোৰৱিসো. নাগযোনিসিদ্ধাহি দ্ৱীহি জিৱ্হাহি সমন্নাগতোতি দ্ৱিজিৱ্হো. মহানুভাৱানম্পি উৰেন গমনতো ‘‘উৰগা’’তি লদ্ধনামানং নাগানং অধিপতিভাৱতো উৰগাধিভূ.
৮৬. দ্ৱিন্নং মগ্গানং ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা সন্ধিভাৱেন গতট্ঠানসঙ্খাতে চতুপ্পথে. অপৰাপৰং মহাজনসঞ্চৰণট্ঠানভূতে মহামগ্গে. ততো এৱ মহাজনসমাকিণ্ণভাৱেন নানাজনসমাকুলে. ইদানি ৱক্খমানানং চতুন্নং অঙ্গানং ৱসেন চতুৰো অঙ্গে. অধিট্ঠায অধিট্ঠহিত্ৱা, চিত্তে ঠপেত্ৱা. যদাহং সঙ্খপালো নাম যথাৱুত্তৰূপো নাগৰাজা হোমি, তদা হেট্ঠা ৱুত্তপ্পকাৰে ঠানে ৱাসং উপোসথৱাসৱসেন নিৱাসং অকপ্পযিং কপ্পেসিং.
মহাসত্তো হি দানসীলাদিপুঞ্ঞপসুতো হুত্ৱা বোধিপৰিযেসনৱসেন অপৰাপৰং দেৱমনুস্সগতীসু সংসৰন্তো কদাচি দেৱভোগসদিসসম্পত্তিকে নাগভৱনে নিব্বত্তিত্ৱা সঙ্খপালো নাম নাগৰাজা অহোসি মহিদ্ধিকো মহানুভাৱো. সো গচ্ছন্তে কালে তায সম্পত্তিযা ৱিপ্পটিসাৰী হুত্ৱা মনুস্সযোনিং পত্থেন্তো উপোসথৱাসং ৱসি. অথস্স নাগভৱনে ৱসন্তস্স উপোসথৱাসো ন সম্পজ্জতি, সীলং সংকিলিস্সতি, তেন সো নাগভৱনা নিক্খমিত্ৱা কণ্হৱণ্ণায নদিযা অৱিদূৰে মহামগ্গস্স চ একপদিকমগ্গস্স চ অন্তৰে একং ৱম্মিকং পৰিক্খিপিত্ৱা উপোসথং অধিট্ঠায চাতুদ্দসপন্নৰসেসু সমাদিন্নসীলো ‘‘মম চম্মাদীনি অত্থিকা গণ্হন্তূ’’তি অত্তানং দানমুখে ৱিস্সজ্জেত্ৱা নিপজ্জতি, পাটিপদে নাগভৱনং গচ্ছতি. তেন ৱুত্তং ‘‘পুনাপৰং যদা হোমি, সঙ্খপালো’’তিআদি. তস্সত্থো ৱুত্তো এৱ.
৮৭. যং পনেত্থ ছৱিযা চম্মেনাতিআদিকং ‘‘চতুৰো অঙ্গে অধিট্ঠাযা’’তি ৱুত্তং চতুৰঙ্গাধিট্ঠানদস্সনং. ছৱিচম্মানি হি ইধ একমঙ্গং. এৱং উপোসথৱাসং ৱসন্তস্স মহাসত্তস্স দীঘো অদ্ধা ৱীতিৱত্তো.
অথেকদিৱসং তস্মিং তথা সীলং সমাদিযিত্ৱা নিপন্নে সোড়স ভোজপুত্তা ‘‘মংসং আহৰিস্সামা’’তি আৱুধহত্থা অৰঞ্ঞে চৰন্তা কিঞ্চি অলভিত্ৱা নিক্খমন্তা তং ৱম্মিকমত্থকে নিপন্নং দিস্ৱা ‘‘মযং অজ্জ গোধাপোতকম্পি ন লভিম্হা, ইমং নাগৰাজানং ৱধিত্ৱা খাদিস্সামা’’তি চিন্তেত্ৱা ‘‘মহা খো পনেস গয্হমানো পলাযেয্যাতি যথানিপন্নকংযেৱ নং ভোগেসু সূলেহি ৱিজ্ঝিত্ৱা দুব্বলং কত্ৱা গণ্হিস্সামা’’তি সূলানি আদায উপসঙ্কমিংসু. বোধিসত্তস্সাপি সৰীৰং মহন্তং একদোণিকনাৱপ্পমাণং ৱট্টেত্ৱা ঠপিতসুমনপুপ্ফদামং ৱিয জিঞ্জুকফলসদিসেহি অক্খীহি জযসুমনপুপ্ফসদিসেন চ সীসেন সমন্নাগতং অতিৱিয সোভতি. সো তেসং সোড়সন্নং জনানং পদসদ্দেন ভোগন্তৰতো সীসং নীহৰিত্ৱা ৰত্তক্খীনি উম্মীলেত্ৱা তে সূলহত্থে আগচ্ছন্তে দিস্ৱা ‘‘অজ্জ ময্হং মনোৰথো মত্থকং পাপুণিস্সতী’’তি অত্তানং দানমুখে নিয্যাতেত্ৱা ‘‘ইমে মম সৰীৰং সত্তীহি কোট্টেত্ৱা ছিদ্দাৱছিদ্দং কৰোন্তে ন ওলোকেস্সামী’’তি অত্তনো সীলখণ্ডভযেন দড়্হং অধিট্ঠানং অধিট্ঠহিত্ৱা সীসং ভোগন্তৰে এৱ পৱেসেত্ৱা নিপজ্জি.
অথ নং তে উপগন্ত্ৱা নঙ্গুট্ঠে গহেত্ৱা আকড্ঢন্তা ভূমিযং পাতেত্ৱা তিখিণসূলেহি অট্ঠসু ঠানেসু ৱিজ্ঝিত্ৱা সকণ্টকা কাড়ৱেত্তযট্ঠিযো পহাৰমুখেহি পৱেসেত্ৱা অট্ঠসু ঠানেসু কাজেহি আদায মহামগ্গং পটিপজ্জিংসু. মহাসত্তো সূলেহি ৱিজ্ঝনতো পট্ঠায একট্ঠানেপি অক্খীনি উম্মীলেত্ৱা তে ন ওলোকেসি. তস্স অট্ঠহি কাজেহি আদায নীযমানস্স সীসং ওলম্বিত্ৱা ভূমিং পহৰতি. অথ নং ‘‘সীসমস্স ওলম্বতী’’তি মহামগ্গে নিপজ্জাপেত্ৱা সুখুমেন সূলেন নাসাপুটে ৱিজ্ঝিত্ৱা ৰজ্জুকং পৱেসেত্ৱা সীসং উক্খিপিত্ৱা কাজকোটিযং লগ্গেত্ৱা পুনপি উক্খিপিত্ৱা মগ্গং পটিপজ্জিংসু. তেন ৱুত্তং –
৮৮. ‘‘অদ্দসংসু ভোজপুত্তা, খৰা লুদ্দা অকাৰুণা;
উপগঞ্ছুং মমং তত্থ, দণ্ডমুগ্গৰপাণিনো.
৮৯. ‘‘নাসায ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা, নঙ্গুট্ঠে পিট্ঠিকণ্টকে;
কাজে আৰোপযিত্ৱান, ভোজপুত্তা হৰিংসু ম’’ন্তি.
তত্থ ভোজপুত্তাতি লুদ্দপুত্তা. খৰাতি কক্খড়া, ফৰুসকাযৱচীকম্মন্তা. লুদ্দাতি দাৰুণা, ঘোৰমানসা. অকাৰুণাতি নিক্কৰুণা. দণ্ডমুগ্গৰপাণিনোতি চতুৰস্সদণ্ডহত্থা. নাসায ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱাতি ৰজ্জুকং পৱেসেতুং সুখুমেন সূলেন নাসাপুটে ৱিজ্ঝিত্ৱা. নঙ্গুট্ঠে পিট্ঠিকণ্টকেতি নঙ্গুট্ঠপ্পদেসে তত্থ তত্থ পিট্ঠিকণ্টকসমীপে চ ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱাতি সম্বন্ধো. কাজে আৰোপযিত্ৱানাতি অট্ঠসু ঠানেসু ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা বদ্ধেসু অট্ঠসু ৱেত্তলতামণ্ডলেসু একেকস্মিং ওৱিজ্ঝিতং একেকং কাজং দ্ৱে দ্ৱে ভোজপুত্তা অত্তনো অত্তনো খন্ধং আৰোপেত্ৱা.
৯০. সসাগৰন্তং পথৱিন্তি সমুদ্দপৰিযন্তং মহাপথৱিং. সকাননং সপব্বতন্তি সদ্ধিং কাননেহি পব্বতেহি চাতি সকাননং সপব্বতঞ্চ. নাসাৱাতেন ঝাপযেতি সচাহং ইচ্ছমানো ইচ্ছন্তো কুজ্ঝিত্ৱা নাসাৱাতং ৱিস্সজ্জেয্যং, সমুদ্দপৰিযন্তং সকাননং সপব্বতং ইমং মহাপথৱিং ঝাপেয্যং, সহ নাসাৱাতৱিস্সজ্জনেন ছাৰিকং কৰেয্যং, এতাদিসো তদা ময্হং আনুভাৱো.
৯১. এৱং সন্তেপি সূলেহি ৱিনিৱিজ্ঝন্তে, কোট্টযন্তেপি সত্তিভি. ভোজপুত্তে ন কুপ্পামীতি দুব্বলভাৱকৰণত্থং ৱেত্তলতাপৱেসনত্থঞ্চ সাৰদাৰূহি তচ্ছেত্ৱা কতেহি তিখিণসূলেহি অট্ঠসু ঠানেসু ৱিজ্ঝন্তেপি দুব্বলভাৱকৰণত্থং তিখিণাহি সত্তীহি তহিং তহিং কোট্টযন্তেপি ভোজপুত্তানং লুদ্দানং ন কুপ্পামি. এসা মে সীলপাৰমীতি এৱং মহানুভাৱস্স তথা অধিট্ঠহন্তস্স যা মে ময্হং সীলখণ্ডভযেন তেসং অকুজ্ঝনা, এসা একন্তেনেৱ জীৱিতনিৰপেক্খভাৱেন পৱত্তা ময্হং সীলপাৰমী, সীলৱসেন পৰমত্থপাৰমীতি অত্থো.
তথা পন বোধিসত্তে তেহি নীযমানে মিথিলনগৰৱাসী আড়াৰো নাম কুটুম্বিকো পঞ্চসকটসতানি আদায সুখযানকে নিসীদিত্ৱা গচ্ছন্তো তে ভোজপুত্তে মহাসত্তং হৰন্তে দিস্ৱা কাৰুঞ্ঞং উপ্পাদেত্ৱা তে লুদ্দে পুচ্ছি – ‘‘কিস্সাযং নাগো নীযতি, নেত্ৱা চিমং কিং কৰিস্সথা’’তি? তে ‘‘ইমস্স নাগস্স মংসং সাদুঞ্চ মুদুঞ্চ থূলঞ্চ পচিত্ৱা খাদিস্সামা’’তি আহংসু. অথ সো তেসং সোড়সৱাহগোণে পসতং পসতং সুৱণ্ণমাসকে সব্বেসং নিৱাসনপাৰুপনানি ভৰিযানম্পি তেসং ৱত্থাভৰণানি দত্ৱা ‘‘সম্মা, অযং মহানুভাৱো নাগৰাজা, অত্তনো সীলগুণেন তুম্হাকং ন দুব্ভি, ইমং কিলমন্তেহি বহুং তুম্হেহি অপুঞ্ঞং পসুতং, ৱিস্সজ্জেথা’’তি আহ. তে ‘‘অযং অম্হাকং মনাপো ভক্খো, বহূ চ নো উৰগা ভুত্তপুব্বা, তথাপি তৱ ৱচনং অম্হেহি পূজেতব্বং, তস্মা ইমং নাগং ৱিস্সজ্জেস্সামা’’তি ৱিস্সজ্জেত্ৱা মহাসত্তং ভূমিযং নিপজ্জাপেত্ৱা অত্তনো কক্খড়তায তা কণ্টকাচিতা আৱুতা কাড়ৱেত্তলতা কোটিযং গহেত্ৱা আকড্ঢিতুং আৰভিংসু.
অথ সো নাগৰাজানং কিলমন্তং দিস্ৱা অকিলমেন্তোৱ অসিনা লতা ছিন্দিত্ৱা দাৰকানং কণ্ণৱেধতো পটিহৰণনিযামেন অদুক্খাপেন্তো সণিকং নীহৰি. তস্মিং কালে তে ভোজপুত্তা যং বন্ধনং তস্স নত্থুতো পৱেসেত্ৱা পটিমুক্কং, তং বন্ধনং সণিকং মোচযিংসু. মহাসত্তো মুহুত্তং পাচীনাভিমুখো গন্ত্ৱা অস্সুপুণ্ণেহি নেত্তেহি আড়াৰং ওলোকেসি. লুদ্দা থোকং গন্ত্ৱা ‘‘উৰগো দুব্বলো, মতকালে গহেত্ৱাৱ নং গমিস্সামা’’তি নিলীযিংসু. আড়াৰো মহাসত্তস্স অঞ্জলিং পগ্গয্হ ‘‘গচ্ছেৱ খো ত্ৱং, মহানাগ, মা তং লুদ্দা পুন গহেসু’’ন্তি ৱদন্তো থোকং তং নাগং অনুগন্ত্ৱা নিৱত্তি.
বোধিসত্তো নাগভৱনং গন্ত্ৱা তত্থ পপঞ্চং অকত্ৱা মহন্তেন পৰিৱাৰেন নিক্খমিত্ৱা আড়াৰং উপসঙ্কমিত্ৱা নাগভৱনস্স ৱণ্ণং কথেত্ৱা তং তত্থ নেত্ৱা তীহি কঞ্ঞাসতেহি সদ্ধিং মহন্তমস্স যসং দত্ৱা দিব্বেহি কামেহি সন্তপ্পেসি. আড়াৰো নাগভৱনে একৱস্সং ৱসিত্ৱা দিব্বে কামে পৰিভুঞ্জিত্ৱা ‘‘ইচ্ছামহং, সম্ম, পব্বজিতু’’ন্তি নাগৰাজস্স কথেত্ৱা পব্বজিতপৰিক্খাৰে গহেত্ৱা ততো নিক্খমিত্ৱা হিমৱন্তপ্পদেসং গন্ত্ৱা পব্বজিত্ৱা তত্থ চিৰং ৱসিত্ৱা অপৰভাগে চাৰিকং চৰন্তো বাৰাণসিং পত্ৱা বাৰাণসিৰঞ্ঞা সমাগতো তেন আচাৰসম্পত্তিং নিস্সায পসন্নেন ‘‘ত্ৱং উড়াৰভোগা মঞ্ঞে কুলা পব্বজিতো, কেন নু খো কাৰণেন পব্বজিতোসী’’তি পুট্ঠো অত্তনো পব্বজ্জাকাৰণং কথেন্তো লুদ্দানং হত্থতো বোধিসত্তস্স ৱিস্সজ্জাপনং আদিং কত্ৱা সব্বং পৱত্তিং ৰঞ্ঞো আচিক্খিত্ৱা –
‘‘দিট্ঠা মযা মানুসকাপি কামা, অসস্সতা ৱিপৰিণামধম্মা;
আদীনৱং কামগুণেসু দিস্ৱা, সদ্ধাযহং পব্বজিতোম্হি, ৰাজ.
‘‘দুমপ্ফলানীৱ পতন্তি মাণৱা, দহৰা চ ৱুদ্ধা চ সৰীৰভেদা;
এতম্পি দিস্ৱা পব্বজিতোম্হি ৰাজ, অপণ্ণকং সামঞ্ঞমেৱ সেয্যো’’তি. (জা. ২.১৭.১৯১-১৯২) –
ইমাহি গাথাহি ধম্মং দেসেসি.
তং সুত্ৱা ৰাজা –
‘‘অদ্ধা হৱে সেৱিতব্বা সপঞ্ঞা, বহুস্সুতা যে বহুঠানচিন্তিনো;
নাগঞ্চ সুত্ৱান তৱঞ্চড়াৰ, কাহামি পুঞ্ঞানি অনপ্পকানী’’তি. (জা. ২.১৭.১৯৩) –
আহ.
অথস্স তাপসো –
‘‘অদ্ধা হৱে সেৱিতব্বা সপঞ্ঞা, বহুস্সুতা যে বহুঠানচিন্তিনো;
নাগঞ্চ সুত্ৱান মমঞ্চ ৰাজ, কৰোহি পুঞ্ঞানি অনপ্পকানী’’তি. (জা. ২.১৭.১৯৪) –
এৱং ধম্মং দেসেত্ৱা তত্থেৱ চত্তাৰো ৱস্সানমাসে ৱসিত্ৱা পুন হিমৱন্তং গন্ত্ৱা যাৱজীৱং চত্তাৰো ব্ৰহ্মৱিহাৰে ভাৱেত্ৱা ব্ৰহ্মলোকূপগো অহোসি. বোধিসত্তোপি যাৱজীৱং উপোসথৱাসং ৱসিত্ৱা সগ্গপুৰং পূৰেসি. সোপি ৰাজা দানাদীনি পুঞ্ঞানি কত্ৱা যথাকম্মং গতো.
তদা আড়াৰো সাৰিপুত্তত্থেৰো অহোসি, বাৰাণসিৰাজা আনন্দত্থেৰো, সঙ্খপালনাগৰাজা লোকনাথো.
তস্স সৰীৰপৰিচ্চাগো দানপাৰমী, তথাৰূপেনপি ৱিসতেজেন সমন্নাগতস্স তথাৰূপাযপি পীড়ায সতি সীলস্স অভিন্নতা সীলপাৰমী, দেৱভোগসম্পত্তিসদিসং ভোগং পহায নাগভৱনতো নিক্খমিত্ৱা সমণধম্মকৰণং নেক্খম্মপাৰমী, ‘‘দানাদিঅত্থং ইদঞ্চিদঞ্চ কাতুং ৱট্টতী’’তি সংৱিদহনং পঞ্ঞাপাৰমী, কামৱিতক্কৱিনোদনং অধিৱাসনৱীৰিযঞ্চ ৱীৰিযপাৰমী, অধিৱাসনখন্তি খন্তিপাৰমী, সচ্চসমাদানং সচ্চপাৰমী, অচলসমাদানাধিট্ঠানং অধিট্ঠানপাৰমী, ভোজপুত্তে উপাদায সব্বসত্তেসু মেত্তানুদ্দযভাৱো মেত্তাপাৰমী, ৱেদনায সত্তসঙ্খাৰকতৱিপ্পকাৰেসু চ মজ্ঝত্তভাৱো উপেক্খাপাৰমীতি এৱং দস পাৰমিযো লব্ভন্তি. সীলপাৰমী পন অতিসযৱতীতি কত্ৱা সা এৱ দেসনং আৰুড়্হা. তথা ইধ বোধিসত্তস্স গুণানুভাৱা ‘‘যোজনসতিকে নাগভৱনট্ঠানে’’তিআদিনা ভূৰিদত্তচৰিযাযং (চৰিযা. ২.১১ আদযো) ৱুত্তনযেনেৱ যথাৰহং ৱিভাৱেতব্বাতি.
সঙ্খপালচৰিযাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
এতেতি যে হত্থিনাগচৰিযাদযো ইমস্মিং ৱগ্গে নিদ্দিট্ঠা অনন্তৰগাথায চ ‘‘হত্থিনাগো ভূৰিদত্তো’’তিআদিনা উদ্দানৱসেন সঙ্গহেত্ৱা দস্সিতা নৱ চৰিযা, তে সব্বে ৱিসেসতো সীলপাৰমিপূৰণৱসেন পৱত্তিযা সীলং বলং এতেসন্তি সীলবলা. সীলস্স পৰমত্থপাৰমিভূতস্স পৰিক্খৰণতো সন্তানস্স চ পৰিভাৱনাৱসেন অভিসঙ্খৰণতো পৰিক্খাৰা. উক্কংসগতায সীলপৰমত্থপাৰমিযা অসম্পুণ্ণত্তা পদেসো এতেসং অত্থি, ন নিপ্পদেসোতি পদেসিকা সপ্পদেসা. কস্মাতি চে? আহ ‘‘জীৱিতং পৰিৰক্খিত্ৱা, সীলানি অনুৰক্খিস’’ন্তি, যস্মা এতেসু হত্থিনাগচৰিযাদীসু (চৰিযা. ২.১ আদযো) অহং অত্তনো জীৱিতং একদেসেন পৰিৰক্খিত্ৱাৱ সীলানি অনুৰক্খিং, জীৱিতং ন সব্বথা পৰিচ্চজিং, একন্তেনেৱ পন সঙ্খপালস্স মে সতো সব্বকালম্পি জীৱিতং যস্স কস্সচি নিয্যত্তং, সঙ্খপালনাগৰাজস্স পন মে মহানুভাৱস্স উগ্গৱিসতেজস্স সতো সমানস্স সব্বকালম্পি তেহি লুদ্দেহি সমাগমে ততো পুব্বেপি পচ্ছাপি সতো এৱং পুগ্গলৱিভাগং অকত্ৱা যস্স কস্সচি সীলানুৰক্খণত্থমেৱ জীৱিতং একংসেনেৱ নিয্যত্তং নীযাতিতং দানমুখে নিস্সট্ঠং, তস্মা সা সীলপাৰমীতি যস্মা চেতদেৱং, তস্মা তেন কাৰণেন সা পৰমত্থপাৰমিভাৱং পত্তা ময্হং সীলপাৰমীতি দস্সেতীতি.
পৰমত্থদীপনিযা চৰিযাপিটকসংৱণ্ণনায
দসৱিধচৰিযাসঙ্গহস্স ৱিসেসতো
সীলপাৰমিৱিভাৱনস্স
দুতিযৱগ্গস্স অত্থৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.