৯. ৱেস্সন্তৰচৰিযাৱণ্ণনা
৬৭. নৱমে যা মে অহোসি জনিকাতি এত্থ মেতি ৱেস্সন্তৰভূতং অত্তানং সন্ধায সত্থা ৱদতি. তেনেৱাহ – ‘‘ফুস্সতী নাম খত্তিযা’’তি. তদা হিস্স মাতা ‘‘ফুস্সতী’’তি এৱংনামিকা খত্তিযানী অহোসি. সা অতীতাসু জাতীসূতি সা ততো অনন্তৰাতীতজাতিযং. একত্থে হি এতং বহুৱচনং. সক্কস্স মহেসী পিযা অহোসীতি সম্বন্ধো. অথ ৱা যা মে অহোসি জনিকা ইমস্মিং চৰিমত্তভাৱে, সা অতীতাসু জাতীসু ফুস্সতী নাম, তত্থ অতীতায জাতিযা খত্তিযা, যত্থাহং তস্সা কুচ্ছিম্হি ৱেস্সন্তৰো হুত্ৱা নিব্বত্তিং, ততো অনন্তৰাতীতায সক্কস্স মহেসী পিযা অহোসীতি. তত্ৰাযং অনুপুব্বিকথা –
ইতো হি একনৱুতে কপ্পে ৱিপস্সী নাম সত্থা লোকে উদপাদি. তস্মিং বন্ধুমতীনগৰং উপনিস্সায খেমে মিগদাযে ৱিহৰন্তে বন্ধুমা ৰাজা কেনচি ৰঞ্ঞা পেসিতং মহগ্ঘং চন্দনসাৰং অত্তনো জেট্ঠধীতায অদাসি. সা তেন সুখুমং চন্দনচুণ্ণং কাৰেত্ৱা সমুগ্গং পূৰেত্ৱা ৱিহাৰং গন্ত্ৱা সত্থু সুৱণ্ণৱণ্ণং সৰীৰং পূজেত্ৱা সেসচুণ্ণানি গন্ধকুটিযং ৱিকিৰিত্ৱা ‘‘ভন্তে, অনাগতে তুম্হাদিসস্স বুদ্ধস্স মাতা ভৱেয্য’’ন্তি পত্থনং অকাসি. সা ততো চুতা তস্সা চন্দনচুণ্ণপূজায ফলেন ৰত্তচন্দনপৰিপ্ফোসিতেন ৱিয সৰীৰেন দেৱেসু চ মনুস্সেসু চ সংসৰন্তী তাৱতিংসভৱনে সক্কস্স দেৱৰঞ্ঞো অগ্গমহেসী হুত্ৱা নিব্বত্তি. অথস্সা আযুপৰিযোসানে পুব্বনিমিত্তেসু উপ্পন্নেসু সক্কো দেৱৰাজা তস্সা পৰিক্খীণাযুকতং ঞত্ৱা তস্সা অনুকম্পায ‘‘ভদ্দে, ফুস্সতি দস তে ৱৰে দম্মি, তে গণ্হস্সূ’’তি আহ. তেন ৱুত্তং –
৬৮. ‘‘তস্সা আযুক্খযং ঞত্ৱা, দেৱিন্দো এতদব্ৰৱি;
‘দদামি তে দস ৱৰে, ৱৰ ভদ্দে যদিচ্ছসী’’’তি.
তত্থ ৱৰাতি ৱৰস্সু ৱৰং গণ্হ. ভদ্দে, যদিচ্ছসীতি, ভদ্দে, ফুস্সতি যং ইচ্ছসি যং তৱ পিযং, তং দসহি কোট্ঠাসেহি ‘‘ৱৰং ৱৰস্সু পটিগ্গণ্হাহী’’তি ৱদতি.
৬৯. পুনিদমব্ৰৱীতি পুন ইদং সা অত্তনো চৱনধম্মতং অজানন্তী ‘‘কিং নু মে অপৰাধত্থী’’তিআদিকং অভাসি. সা হি পমত্তা হুত্ৱা অত্তনো আযুক্খযং অজানন্তী অযং ‘‘ৱৰং গণ্হা’’তি ৱদন্তো ‘‘কত্থচি মম উপ্পজ্জনং ইচ্ছতী’’তি ঞত্ৱা এৱমাহ. তত্থ অপৰাধত্থীতি অপৰাধো অত্থি. কিং নু দেস্সা অহং তৱাতি কিং কাৰণং অহং তৱ দেস্সা কুজ্ঝিতব্বা অপ্পিযা জাতা. ৰম্মা চাৱেসি মং ঠানাতি ৰমণীযা ইমস্মা ঠানা চাৱেসি. ৱাতোৱ ধৰণীৰুহন্তি যেন বলৱা মালুতো ৱিয ৰুক্খং উম্মূলেন্তো ইমম্হা দেৱলোকা চাৱেতুকামোসি কিং নু কাৰণন্তি তং পুচ্ছতি.
৭০. তস্সিদন্তি তস্সা ইদং. ন চেৱ তে কতং পাপন্তি ন চেৱ তযা কিঞ্চি পাপং কতং যেন তে অপৰাধো সিযা. ন চ মে ত্ৱংসি অপ্পিযাতি মম ত্ৱং ন চাপি অপ্পিযা, যেন দেস্সা নাম মম অপ্পিযাতি অধিপ্পাযো.
৭১. ইদানি যেন অধিপ্পাযেন ৱৰে দাতুকামো, তং দস্সেন্তো ‘‘এত্তকংযেৱ তে আযু, চৱনকালো ভৱিস্সতী’’তি ৱত্ৱা ৱৰে গণ্হাপেন্তো ‘‘পটিগ্গণ্হ মযা দিন্নে, ৱৰে দস ৱৰুত্তমে’’তি আহ.
তত্থ ৱৰুত্তমেতি ৱৰেসু উত্তমে অগ্গৱৰে.
৭২. দিন্নৱৰাতি ‘‘ৱৰে দস্সামী’’তি পটিঞ্ঞাদানৱসেন দিন্নৱৰা. তুট্ঠহট্ঠাতি ইচ্ছিতলাভপৰিতোসেন তুট্ঠা চেৱ তস্স চ সিখাপ্পত্তিদস্সনেন হাসৱসেন হট্ঠা চ. পমোদিতাতি বলৱপামোজ্জেন পমুদিতা. মমং অব্ভন্তৰং কত্ৱাতি তেসু ৱৰেসু মং অব্ভন্তৰং কৰিত্ৱা. দস ৱৰে ৱৰীতি সা অত্তনো খীণাযুকভাৱং ঞত্ৱা সক্কেন ৱৰদানত্থং কতোকাসা সকলজম্বুদীপতলং ওলোকেন্তী অত্তনো অনুচ্ছৱিকং সিৱিৰঞ্ঞো নিৱেসনং দিস্ৱা তত্থ তস্স অগ্গমহেসিভাৱো নীলনেত্ততা নীলভমুকতা ফুস্সতীতিনামং গুণৱিসেসযুত্তপুত্তপটিলাভো অনুন্নতকুচ্ছিভাৱো অলম্বত্থনতা অপলিতভাৱো সুখুমচ্ছৱিতা ৱজ্ঝজনানং মোচনসমত্থতা চাতি ইমে দস ৱৰে গণ্হি.
ইতি সা দস ৱৰে গহেত্ৱা ততো চুতা মদ্দৰঞ্ঞো অগ্গমহেসিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তি. জাযমানা চ সা চন্দনচুণ্ণপৰিপ্ফোসিতেন ৱিয সৰীৰেন জাতা. তেনস্সা নামগ্গহণদিৱসে ‘‘ফুস্সতী’’ ত্ৱেৱ নামং কৰিংসু. সা মহন্তেন পৰিৱাৰেন ৱড্ঢিত্ৱা সোড়সৱস্সকালে উত্তমৰূপধৰা অহোসি. অথ নং জেতুত্তৰনগৰে সিৱিমহাৰাজা পুত্তস্স সঞ্জযকুমাৰস্সত্থায আনেত্ৱা সেতচ্ছত্তং উস্সাপেত্ৱা তং সোড়সন্নং ইত্থিসহস্সানং জেট্ঠকং কত্ৱা অগ্গমহেসিট্ঠানে ঠপেসি. তেন ৱুত্তং –
৭৩. ‘‘ততো চুতা সা ফুস্সতী, খত্তিযে উপপজ্জথ;
জেতুত্তৰম্হি নগৰে, সঞ্জযেন সমাগমী’’তি.
সা সঞ্জযৰঞ্ঞো পিযা অহোসি মনাপা. অথ সক্কো আৱজ্জেন্তো ‘‘মযা ফুস্সতিযা দিন্নৱৰেসু নৱ ৱৰা সমিদ্ধা’’তি দিস্ৱা ‘‘পুত্তৱৰো ন সমিদ্ধো, তম্পিস্সা সমিজ্ঝাপেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা বোধিসত্তং তদা তাৱতিংসদেৱলোকে খীণাযুকং দিস্ৱা তস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘মাৰিস, তযা মনুস্সলোকে সিৱিসঞ্জযৰঞ্ঞো অগ্গমহেসিযা কুচ্ছিম্হি পটিসন্ধিং গণ্হিতুং ৱট্টতী’’তি তস্স চেৱ অঞ্ঞেসঞ্চ চৱনধম্মানং সট্ঠিসহস্সানং দেৱপুত্তানং পটিঞ্ঞং গহেত্ৱা সকট্ঠানমেৱ গতো. মহাসত্তোপি ততো চৱিত্ৱা তত্থুপ্পন্নো. সেসা দেৱপুত্তাপি সট্ঠিসহস্সানং অমচ্চানং গেহেসু নিব্বত্তিংসু. মহাসত্তে কুচ্ছিগতে ফুস্সতিদেৱী চতূসু নগৰদ্ৱাৰেসু নগৰমজ্ঝে নিৱেসনদ্ৱাৰেতি ছ দানসালাযো কাৰেত্ৱা দেৱসিকং ছসতসহস্সানি ৱিস্সজ্জেত্ৱা দানং দাতুং দোহড়িনী অহোসি. ৰাজা তস্সা দোহড়ং সুত্ৱা নেমিত্তকে ব্ৰাহ্মণে পক্কোসাপেত্ৱা পুচ্ছিত্ৱা ‘‘মহাৰাজ, দেৱিযা কুচ্ছিম্হি দানাভিৰতো উড়াৰো সত্তো উপ্পন্নো, দানেন তিত্তিং ন পাপুণিস্সতী’’তি সুত্ৱা তুট্ঠমানসো ৱুত্তপ্পকাৰং দানং পট্ঠপেসি. সমণব্ৰাহ্মণজিণ্ণাতুৰকপণদ্ধিকৱনিব্বকযাচকে সন্তপ্পেসি. বোধিসত্তস্স পটিসন্ধিগ্গহণতো পট্ঠায ৰঞ্ঞো আযস্স পমাণং নাহোসি. তস্স পুঞ্ঞানুভাৱেন সকলজম্বুদীপে ৰাজানো পণ্ণাকাৰং পহিণন্তি. তেন ৱুত্তং –
৭৪. ‘‘যদাহং ফুস্সতিযা কুচ্ছিং, ওক্কন্তো পিযমাতুযা;
মম তেজেন মে মাতা, তদা দানৰতা অহু.
৭৫. ‘‘অধনে আতুৰে জিণ্ণে, যাচকে অদ্ধিকে জনে;
সমণে ব্ৰাহ্মণে খীণে, দেতি দানং অকিঞ্চনে’’তি;
তত্থ মম তেজেনাতি মম দানজ্ঝাসযানুভাৱেন. খীণেতি ভোগাদীহি পৰিক্খীণে পাৰিজুঞ্ঞপ্পত্তে. অকিঞ্চনেতি অপৰিগ্গহে. সব্বত্থ ৱিসযে ভুম্মং. অধনাদযো হি দানধম্মস্স পৱত্তিযা ৱিসযো.
দেৱী মহন্তেন পৰিহাৰেন গব্ভং ধাৰেন্তী দসমাসে পৰিপুণ্ণে নগৰং দট্ঠুকামা হুত্ৱা ৰঞ্ঞো আৰোচেসি. ৰাজা দেৱনগৰং ৱিয নগৰং অলঙ্কাৰাপেত্ৱা দেৱিং ৰথৱৰং আৰোপেত্ৱা নগৰং পদক্খিণং কাৰেসি. তস্সা ৱেস্সৱীথিযা মজ্ঝপ্পত্তকালে কম্মজৱাতা চলিংসু. অমচ্চা ৰঞ্ঞো আৰোচেসুং. সো ৱেস্সৱীথিযংযেৱস্সা সূতিঘৰং কাৰেত্ৱা আৰক্খং গণ্হাপেসি. সা তত্থ পুত্তং ৱিজাযি. তেনাহ –
৭৬. ‘‘দসমাসে ধাৰযিত্ৱান, কৰোন্তে পুৰং পদক্খিণং;
ৱেস্সানং ৱীথিযা মজ্ঝে, জনেসি ফুস্সতী মমং.
৭৭. ‘‘ন ময্হং মত্তিকং নামং, নাপি পেত্তিকসম্ভৱং.
জাতেত্থ ৱেস্সৱীথিযং, তস্মা ৱেস্সন্তৰো অহূ’’তি.
তত্থ কৰোন্তে পুৰং পদক্খিণন্তি দেৱিং গহেত্ৱা সঞ্জযমহাৰাজে নগৰং পদক্খিণং কুৰুমানে. ৱেস্সানন্তি ৱাণিজানং.
ন মত্তিকং নামন্তি ন মাতুআগতং মাতামহাদীনং নামং. পেত্তিকসম্ভৱন্তি পিতু ইদন্তি পেত্তিকং, সম্ভৱতি এতস্মাতি সম্ভৱো, তং পেত্তিকং সম্ভৱো এতস্সাতি পেত্তিকসম্ভৱং, নামং. মাতাপিতুসম্বন্ধৱসেন ন কতন্তি দস্সেতি. জাতেত্থাতি জাতো এত্থ. ‘‘জাতোম্হী’’তিপি পাঠো. তস্মা ৱেস্সন্তৰো অহূতি যস্মা তদা ৱেস্সৱীথিযং জাতো, তস্মা ৱেস্সন্তৰো নাম অহোসি, ৱেস্সন্তৰোতি নামং অকংসূতি অত্থো.
মহাসত্তো মাতু কুচ্ছিতো নিক্খমন্তো ৱিসদো হুত্ৱা অক্খীনি উম্মীলেত্ৱাৱ নিক্খমি. নিক্খন্তমত্তে এৱ মাতু হত্থং পসাৰেত্ৱা ‘‘অম্ম, দানং দস্সামি, অত্থি কিঞ্চী’’তি আহ. অথস্স মাতা ‘‘তাত, যথাজ্ঝাসযং দানং দেহী’’তি হত্থসমীপে সহস্সত্থৱিকং ঠপেসি. বোধিসত্তো হি উম্মঙ্গজাতকে (জা. ২.২২.৫৯০ আদযো) ইমস্মিং জাতকে পচ্ছিমত্তভাৱেতি তীসু ঠানেসু জাতমত্তোৱ কথেসি. ৰাজা মহাসত্তস্স অতিদীঘাদিদোসৱিৱজ্জিতা মধুৰখীৰা চতুসট্ঠিধাতিযো উপট্ঠাপেসি. তেন সদ্ধিং জাতানং সট্ঠিযা দাৰকসহস্সানম্পি ধাতিযো দাপেসি. সো সট্ঠিদাৰকসহস্সেহি সদ্ধিং মহন্তেন পৰিৱাৰেন ৱড্ঢতি. তস্স ৰাজা সতসহস্সগ্ঘনকং কুমাৰপিড়ন্ধনং কাৰাপেত্ৱা অদাসি. সো চতুপঞ্চৱস্সিককালে তং ওমুঞ্চিত্ৱা ধাতীনং দত্ৱা পুন তাহি দীযমানং ন গণ্হাতি. তং সুত্ৱা ৰাজা ‘‘মম পুত্তেন দিন্নং সুদিন্ন’’ন্তি ৱত্ৱা অপৰম্পি কাৰেসি. তম্পি দেতি. দাৰককালেযেৱ ধাতীনং নৱৱাৰে পিড়ন্ধনং অদাসি.
অট্ঠৱস্সিককালে পন সযনপীঠে নিসিন্নো চিন্তেসি – ‘‘অহং বাহিৰকদানং দেমি, ন তং মং পৰিতোসেতি, অজ্ঝত্তিকদানং দাতুকামোম্হি. সচে হি মং কোচি হদযং যাচেয্য, হদযং নীহৰিত্ৱা দদেয্যং. সচে অক্খীনি যাচেয্য, অক্খীনি উপ্পাটেত্ৱা দদেয্যং. সচে সকলসৰীৰে মংসং ৰুধিৰম্পি ৱা যাচেয্য, সকলসৰীৰতো মংসং ছিন্দিত্ৱা ৰুধিৰম্পি অসিনা ৱিজ্ঝিত্ৱা দদেয্যং. অথাপি কোচি ‘দাসো মে হোহী’তি ৱদেয্য, অত্তানং তস্স সাৱেত্ৱা দদেয্য’’ন্তি. তস্সেৱং সভাৱং সৰসং চিন্তেন্তস্স চতুনহুতাধিকদ্ৱিযোজনসতসহস্সবহলা অযং মহাপথৱী উদকপৰিযন্তং কত্ৱা কম্পি. সিনেৰুপব্বতৰাজা ওনমিত্ৱা জেতুত্তৰনগৰাভিমুখো অট্ঠাসি. তেন ৱুত্তং –
৭৮. ‘‘যদাহং দাৰকো হোমি, জাতিযা অট্ঠৱস্সিকো;
তদা নিসজ্জ পাসাদে, দানং দাতুং ৱিচিন্তযিং.
৭৯. ‘‘হদযং দদেয্যং চক্খুং, মংসম্পি ৰুধিৰম্পি চ;
দদেয্যং কাযং সাৱেত্ৱা, যদি কোচি যাচযে মমং.
৮০. ‘‘সভাৱং চিন্তযন্তস্স, অকম্পিতমসণ্ঠিতং;
অকম্পি তত্থ পথৱী, সিনেৰুৱনৱটংসকা’’তি.
তত্থ সাৱেত্ৱাতি ‘‘অজ্জ পট্ঠায অহং ইমস্স দাসো’’তি দাসভাৱং সাৱেত্ৱা. যদি কোচি যাচযে মমন্তি কোচি মং যদি যাচেয্য. সভাৱং চিন্তযন্তস্সাতি অৱিপৰীতং অত্তনো যথাভূতং সভাৱং অতিত্তিমং যথাজ্ঝাসযং চিন্তেন্তস্স মম, মযি চিন্তেন্তেতি অত্থো. অকম্পিতন্তি কম্পিতৰহিতং. অসণ্ঠিতন্তি সঙ্কোচৰহিতং. যেন হি লোভাদিনা অবোধিসত্তানং চক্খাদিদানে চিত্তুত্ৰাসসঙ্খাতং কম্পিতং সঙ্কোচসঙ্খাতং সণ্ঠিতঞ্চ সিযা, তেন ৱিনাতি অত্থো. অকম্পীতি অচলি. সিনেৰুৱনৱটংসকাতি সিনেৰুম্হি উট্ঠিতনন্দনৱনফাৰুসকৱনমিস্সকৱনচিত্তলতাৱনাদিকপ্পকতৰুৱনং সিনেৰুৱনং. অথ ৱা সিনেৰু চ জম্বুদীপাদীসু ৰমণীযৱনঞ্চ সিনেৰুৱনং, তং ৱনং ৱটংসকং এতিস্সাতি সিনেৰুৱনৱটংসকা.
এৱঞ্চ পথৱিকম্পনে ৱত্তমানে মধুৰগম্ভীৰদেৱো গজ্জন্তো খণিকৱস্সং ৱস্সি, ৱিজ্জুলতা নিচ্ছৰিংসু, মহাসমুদ্দো উব্ভিজ্জি, সক্কো দেৱৰাজা অপ্ফোটেসি, মহাব্ৰহ্মা সাধুকাৰমদাসি, যাৱ ব্ৰহ্মলোকা এককোলাহলং অহোসি. মহাসত্তো সোড়সৱস্সকালেযেৱ সব্বসিপ্পানং নিপ্ফত্তিং পাপুণি. তস্স পিতা ৰজ্জং দাতুকামো মাতৰা সদ্ধিং মন্তেত্ৱা মদ্দৰাজকুলতো মাতুলধীতৰং মদ্দিং নাম ৰাজকঞ্ঞং আনেত্ৱা সোড়সন্নং ইত্থিসহস্সানং জেট্ঠকং অগ্গমহেসিং কত্ৱা মহাসত্তং ৰজ্জে অভিসিঞ্চি. মহাসত্তো ৰজ্জে পতিট্ঠিতকালতো পট্ঠায দেৱসিকং ছসতসহস্সানি ৱিস্সজ্জেত্ৱা মহাদানং পৱত্তেন্তো অন্ৱদ্ধমাসং দানং ওলোকেতুং উপসঙ্কমতি. অপৰভাগে মদ্দিদেৱী পুত্তং ৱিজাযি. তং কঞ্চনজালেন সম্পটিচ্ছিংসু, তেনস্স ‘‘জালিকুমাৰো’’ত্ৱেৱ নামং কৰিংসু. তস্স পদসা গমনকালে সা ধীতৰং ৱিজাযি. তং কণ্হাজিনেন সম্পটিচ্ছিংসু, তেনস্সা ‘‘কণ্হাজিনা’’ত্ৱেৱ নামং কৰিংসু. তেন ৱুত্তং –
৮১. ‘‘অন্ৱদ্ধমাসে পন্নৰসে, পুণ্ণমাসে উপোসথে;
পচ্চযং নাগমাৰুয্হ, দানং দাতুং উপাগমি’’ন্তি.
তত্থ অন্ৱদ্ধমাসেতি অনুঅদ্ধমাসে, অদ্ধমাসে অদ্ধমাসেতি অত্থো. পুণ্ণমাসেতি পুণ্ণমাসিযং, মাসপৰিপূৰিযা চন্দপৰিপূৰিযা চ সমন্নাগতে পন্নৰসে দানং দাতুং উপাগমিন্তি সম্বন্ধো. তত্ৰাযং যোজনা – পচ্চযং নাগমাৰুয্হ অদ্ধমাসে অদ্ধমাসে দানং দাতুং দানসালং উপাগমিং, এৱং উপগচ্ছন্তো চ যদা একস্মিং পন্নৰসে পুণ্ণমাসিউপোসথে দানং দাতুং উপাগমিং, তদা কলিঙ্গৰট্ঠৱিসযা ব্ৰাহ্মণা উপগঞ্ছু মন্তি তত্থ পচ্চযং নাগন্তি পচ্চযনামকং মঙ্গলহত্থিং. বোধিসত্তস্স হি জাতদিৱসে একা আকাসচাৰিনী কৰেণুকা অভিমঙ্গলসম্মতং সব্বসেতহত্থিপোতকং আনেত্ৱা মঙ্গলহত্থিট্ঠানে ঠপেত্ৱা পক্কামি. তস্স মহাসত্তং পচ্চযং কত্ৱা লদ্ধত্তা ‘‘পচ্চযো’’ত্ৱেৱ নামং কৰিংসু. তং পচ্চযনামকং ওপৱয্হং হত্থিনাগং আৰুয্হ দানং দাতুং উপাগমিন্তি. তেন ৱুত্তং –
৮২. ‘‘কলিঙ্গৰট্ঠৱিসযা, ব্ৰাহ্মণা উপগঞ্ছু মং;
অযাচুং মং হত্থিনাগং, ধঞ্ঞং মঙ্গলসম্মতং.
৮৩. ‘‘অৱুট্ঠিকো জনপদো, দুব্ভিক্খো ছাতকো মহা;
দদাহি পৱৰং নাগং, সব্বসেতং গজুত্তম’’ন্তি.
তত্থ ‘‘কলিঙ্গৰট্ঠৱিসযা’’তিআদিগাথা হেট্ঠা কুৰুৰাজচৰিতেপি (চৰিযা. ১.২১-২২) আগতা এৱ, তস্মা তাসং অত্থো কথামগ্গো চ তত্থ ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো. ইধ পন মঙ্গলহত্থিনো সেতত্তা ‘‘সব্বসেতং গজুত্তম’’ন্তি ৱুত্তং. বোধিসত্তো হত্থিক্খন্ধৱৰগতো –
৮৪. ‘‘দদামি ন ৱিকম্পামি, যং মং যাচন্তি ব্ৰাহ্মণা;
সন্তং নপ্পটিগূহামি, দানে মে ৰমতে মনো’’তি. –
অত্তনো দানাভিৰতিং পৱেদেন্তো –
৮৫. ‘‘ন মে যাচকমনুপ্পত্তে, পটিক্খেপো অনুচ্ছৱো;
মা মে ভিজ্জি সমাদানং, দস্সামি ৱিপুলং গজ’’ন্তি. (চৰিযা. ১.২৩) –
পটিজানিত্ৱা হত্থিক্খন্ধতো ওৰুয্হ অনলঙ্কতট্ঠানং ওলোকনত্থং অনুপৰিযাযিত্ৱা অনলঙ্কতট্ঠানং অদিস্ৱা কুসুমমিস্সগন্ধোদকভৰিতং সুৱণ্ণভিঙ্গাৰং গহেত্ৱা ‘‘ভোন্তো ইতো এথা’’তি অলঙ্কতৰজতদামসদিসং হত্থিসোণ্ডং তেসং হত্থে ঠপেত্ৱা উদকং পাতেত্ৱা অলঙ্কতৱাৰণং অদাসি. তেন ৱুত্তং –
৮৬. ‘‘নাগং গহেত্ৱা সোণ্ডায, ভিঙ্গাৰে ৰতনামযে;
জলং হত্থে আকিৰিত্ৱা, ব্ৰাহ্মণানং অদং গজ’’ন্তি. (চৰিযা. ১.২৪);
তত্থ সন্তন্তি ৱিজ্জমানং দেয্যধম্মং. নপ্পটিগূহামীতি ন পটিচ্ছাদেমি. যো হি অত্তনো সন্তকং ‘‘ময্হমেৱ হোতূ’’তি চিন্তেতি, যাচিতো ৱা পটিক্খিপতি, সো যাচকানং অভিমুখে ঠিতম্পি অত্থতো পটিচ্ছাদেতি নাম. মহাসত্তো পন অত্তনো সীসং আদিং কত্ৱা অজ্ঝত্তিকদানং দাতুকামোৱ, কথং বাহিৰং পটিক্খিপতি, তস্মা আহ ‘‘সন্তং নপ্পটিগূহামী’’তি. তেনেৱাহ ‘‘দানে মে ৰমতে মনো’’তি. সেসং হেট্ঠা ৱুত্তত্থমেৱ.
তস্স পন হত্থিনো চতূসু পাদেসু অলঙ্কাৰা চত্তাৰি সতসহস্সানি অগ্ঘন্তি, উভোসু পস্সেসু অলঙ্কাৰা দ্ৱে সতসহস্সানি, হেট্ঠা উদৰে কম্বলং সতসহস্সং, পিট্ঠিযং মুত্তাজালং মণিজালং কঞ্চনজালন্তি তীণি জালানি তীণি সতসহস্সানি, উভো কণ্ণালঙ্কাৰা দ্ৱে সতসহস্সানি, পিট্ঠিযং অত্থতকম্বলং সতসহস্সং, কুম্ভালঙ্কাৰো সতসহস্সং, তযো ৱটংসকা তীণি সতসহস্সানি, কণ্ণচূড়ালঙ্কাৰো সতসহস্সং, দ্ৱিন্নং দন্তানং অলঙ্কাৰা দ্ৱে সতসহস্সানি, সোণ্ডায সোৱত্থিকালঙ্কাৰো সতসহস্সং, নঙ্গুট্ঠালঙ্কাৰো সতসহস্সং, আৰোহণনিস্সেণি সতসহস্সং, ভুঞ্জনকটাহং সতসহস্সং, ঠপেত্ৱা অনগ্ঘভণ্ডং ইদং তাৱ এত্তকং চতুৱীসতি সতসহস্সানি অগ্ঘতি. ছত্তপিণ্ডিযং পন মণি, চূড়ামণি, মুত্তাহাৰে মণি, অঙ্কুসে মণি, হত্থিকণ্ঠৱেঠনমুত্তাহাৰে মণি, হত্থিকুম্ভে মণীতি ইমানি ছ অনগ্ঘানি, হত্থীপি অনগ্ঘো এৱাতি হত্থিনা সদ্ধিং সত্ত অনগ্ঘানি, তানি সব্বানি ব্ৰাহ্মণানং অদাসি. তথা হত্থিনো পৰিচাৰকানি পঞ্চ কুলসতানি হত্থিমেণ্ডহত্থিগোপকেহি সদ্ধিং অদাসি. সহ দানেন পনস্স হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ ভূমিকম্পাদযো অহেসুং. তেন ৱুত্তং –
৮৭. ‘‘পুনাপৰং দদন্তস্স, সব্বসেতং গজুত্তমং;
তদাপি পথৱী কম্পি, সিনেৰুৱনৱটংসকা’’তি.
জাতকেপি (জা. ২.২২.১৬৭৩) ৱুত্তং –
‘‘তদাসি যং ভিংসনকং, তদাসি লোমহংসনং;
হত্থিনাগে পদিন্নম্হি, মেদনী সম্পকম্পথা’’তি.
৮৮. তস্স নাগস্স দানেনাতি ছহি অনগ্ঘেহি সদ্ধিং চতুৱীসতিসতসহস্সগ্ঘনিকঅলঙ্কাৰভণ্ডসহিতস্স তস্স মঙ্গলহত্থিস্স পৰিচ্চাগেন. সিৱযোতি সিৱিৰাজকুমাৰা চেৱ সিৱিৰট্ঠৱাসিনো চ. ‘‘সিৱযো’’তি চ দেসনাসীসমেতং. তত্থ হি অমচ্চা পাৰিসজ্জা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা নেগমজানপদা নাগৰা সকলৰট্ঠৱাসিনো চ সঞ্জযমহাৰাজং ফুস্সতিদেৱিং মদ্দিদেৱিঞ্চ ঠপেত্ৱা সব্বে এৱ. কুদ্ধাতি দেৱতাৱত্তনেন বোধিসত্তস্স কুদ্ধা. সমাগতাতি সন্নিপতিতা. তে কিৰ ব্ৰাহ্মণা হত্থিং লভিত্ৱা তং অভিৰুহিত্ৱা মহাদ্ৱাৰেন পৱিসিত্ৱা নগৰমজ্ঝেন পাযিংসু. মহাজনেন চ ‘‘অম্ভো ব্ৰাহ্মণা, অম্হাকং হত্থী কুতো অভিৰুড়্হো’’তি ৱুত্তে ‘‘ৱেস্সন্তৰমহাৰাজেন নো হত্থী দিন্নো, কে তুম্হে’’তি হত্থৱিকাৰাদীহি ঘট্টেন্তা অগমংসু. অথ অমচ্চে আদিং কত্ৱা মহাজনা ৰাজদ্ৱাৰে সন্নিপতিত্ৱা ‘‘ৰঞ্ঞা নাম ব্ৰাহ্মণানং ধনং ৱা ধঞ্ঞং ৱা খেত্তং ৱা ৱত্থু ৱা দাসিদাসপৰিচাৰিকা ৱা দাতব্বা সিযা, কথঞ্হি নামাযং ৱেস্সন্তৰমহাৰাজা ৰাজাৰহং মঙ্গলহত্থিং দস্সতি, ন ইদানি এৱং ৰজ্জং ৱিনাসেতুং দস্সামা’’তি উজ্ঝাযিত্ৱা সঞ্জযমহাৰাজস্স তমত্থং আৰোচেত্ৱা তেন অনুনীযমানা অননুযন্তা অগমংসু. কেৱলং পন –
‘‘মা নং দণ্ডেন সত্থেন, ন হি সো বন্ধনাৰহো;
পব্বাজেহি চ নং ৰট্ঠা, ৱঙ্কে ৱসতু পব্বতে’’তি. (জা. ২.২২.১৬৮৭) –
ৱদিংসু. তেন ৱুত্তং –
‘‘পব্বাজেসুং সকা ৰট্ঠা, ৱঙ্কং গচ্ছতু পব্বত’’ন্তি.
তত্থ পব্বাজেসুন্তি ৰজ্জতো বহি ৱাসত্থায উস্সুক্কমকংসু; –
ৰাজাপি ‘‘মহা খো অযং পটিপক্খো, হন্দ মম পুত্তো কতিপাহং ৰজ্জতো বহি ৱসতূ’’তি চিন্তেত্ৱা –
‘‘এসো চে সিৱীনং ছন্দো, ছন্দং নপ্পনুদামসে;
ইমং সো ৱসতু ৰত্তিং, কামে চ পৰিভুঞ্জতু.
‘‘ততো ৰত্যা ৱিৱসানে, সূৰিযুগ্গমনং পতি;
সমগ্গা সিৱযো হুত্ৱা, ৰট্ঠা পব্বাজযন্তু ন’’ন্তি. (জা. ২.২২.১৬৮৮-১৬৮৯) –
ৱত্ৱা পুত্তস্স সন্তিকে কত্তাৰং পেসেসি ‘‘ইমং পৱত্তিং মম পুত্তস্স আৰোচেহী’’তি. সো তথা অকাসি.
মহাসত্তোপি তং সুত্ৱা –
‘‘কিস্মিং মে সিৱযো কুদ্ধা, নাহং পস্সামি দুক্কটং;
তং মে কত্তে ৱিযাচিক্খ, কস্মা পব্বাজযন্তি ম’’ন্তি. (জা. ২.২২.১৭০১) –
কাৰণং পুচ্ছি. তেন ‘‘তুম্হাকং হত্থিদানেনা’’তি ৱুত্তে সোমনস্সপ্পত্তো হুত্ৱা –
‘‘হদযং চক্খুম্পহং দজ্জং, কিং মে বাহিৰকং ধনং;
হিৰঞ্ঞং ৱা সুৱণ্ণং ৱা, মুত্তা ৱেড়ুৰিযা মণি.
‘‘দক্খিণং ৱাপহং বাহুং, দিস্ৱা যাচকমাগতে;
দদেয্যং ন ৱিকম্পেয্যং, দানে মে ৰমতে মনো.
‘‘কামং মং সিৱযো সব্বে, পব্বাজেন্তু হনন্তু ৱা;
নেৱ দানা ৱিৰমিস্সং, কামং ছিন্দন্তু সত্তধা’’তি. (জা. ২.২২.১৭০৩-১৭০৫) –
ৱত্ৱা ‘‘নাগৰা মে একদিৱসং দানং দাতুং ওকাসং দেন্তু, স্ৱে দানং দত্ৱা ততিযদিৱসে গমিস্সামী’’তি ৱত্ৱা কত্তাৰং তেসং সন্তিকে পেসেত্ৱা ‘‘অহং স্ৱে সত্তসতকং নাম মহাদানং দস্সামি, সত্তহত্থিসতানি সত্তঅস্সসতানি সত্তৰথসতানি সত্তইত্থিসতানি সত্তদাসসতানি সত্তদাসিসতানি সত্তধেনুসতানি পটিযাদেহি, নানপ্পকাৰঞ্চ অন্নপানাদিং সব্বং দাতব্বযুত্তকং উপট্ঠপেহী’’তি সব্বকম্মিকং অমচ্চং আণাপেত্ৱা এককোৱ মদ্দিদেৱিযা ৱসনট্ঠানং গন্ত্ৱা ‘‘ভদ্দে মদ্দি, অনুগামিকনিধিং নিদহমানা, সীলৱন্তেসু দদেয্যাসী’’তি তম্পি দানে নিযোজেত্ৱা তস্সা অত্তনো গমনকাৰণং আচিক্খিত্ৱা ‘‘অহং ৱনং ৱসনত্থায গমিস্সামি, ত্ৱং ইধেৱ অনুক্কণ্ঠিতা ৱসাহী’’তি আহ. সা ‘‘নাহং, মহাৰাজ, তুম্হেহি ৱিনা একদিৱসম্পি ৱসিস্সামী’’তি আহ.
দুতিযদিৱসে সত্তসতকং মহাদানং পৱত্তেসি. তস্স সত্তসতকং দানং দেন্তস্সেৱ সাযং অহোসি. অলঙ্কতৰথেন মাতাপিতূনং ৱসনট্ঠানং গন্ত্ৱা ‘‘অহং স্ৱে গমিস্সামী’’তি তে আপুচ্ছিত্ৱা অকামকানং তেসং অস্সুমুখানং ৰোদন্তানংযেৱ ৱন্দিত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা ততো নিক্খমিত্ৱা তং দিৱসং অত্তনো নিৱেসনে ৱসিত্ৱা পুনদিৱসে ‘‘গমিস্সামী’’তি পাসাদতো ওতৰি. মদ্দিদেৱী সস্সুসসুৰেহি নানানযেহি যাচিত্ৱা নিৱত্তিযমানাপি তেসং ৱচনং অনাদিযিত্ৱা তে ৱন্দিত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা সেসিত্থিযো অপলোকেত্ৱা দ্ৱে পুত্তে আদায ৱেস্সন্তৰস্স পঠমতৰং গন্ত্ৱা ৰথে অট্ঠাসি.
মহাপুৰিসো ৰথং অভিৰুহিত্ৱা ৰথে ঠিতো মহাজনং আপুচ্ছিত্ৱা ‘‘অপ্পমত্তা দানাদীনি পুঞ্ঞানি কৰোথা’’তি ওৱাদমস্স দত্ৱা নগৰতো নিক্খমি. বোধিসত্তস্স মাতা ‘‘পুত্তো মে দানৱিত্তকো দানং দেতূ’’তি আভৰণেহি সদ্ধিং সত্তৰতনপূৰানি সকটানি উভোসু পস্সেসু পেসেসি. সোপি অত্তনো কাযাৰুড়্হমেৱ আভৰণভণ্ডং সম্পত্তযাচকানং অট্ঠাৰস ৱাৰে দত্ৱা সেসং সব্বমদাসি. নগৰা নিক্খমিত্ৱাৱ নিৱত্তিত্ৱা ওলোকেতুকামো অহোসি. অথস্স পুঞ্ঞানুভাৱেন ৰথপ্পমাণে ঠানে মহাপথৱী ভিজ্জিত্ৱা পৰিৱত্তিত্ৱা ৰথং নগৰাভিমুখং অকাসি. সো মাতাপিতূনং ৱসনট্ঠানং ওলোকেসি. তেন কাৰুঞ্ঞেন পথৱিকম্পো অহোসি. তেন ৱুত্তং ‘‘তেসং নিচ্ছুভমানান’’ন্তিআদি.
৮৯-৯০. তত্থ নিচ্ছুভমানানন্তি তেসু সিৱীসু নিক্কড্ঢন্তেসু, পব্বাজেন্তেসূতি অত্থো. তেসং ৱা নিক্খমন্তানং. মহাদানং পৱত্তেতুন্তি সত্তসতকমহাদানং দাতুং. আযাচিস্সন্তি যাচিং. সাৱযিত্ৱাতি ঘোসাপেত্ৱা. কণ্ণভেৰিন্তি যুগলমহাভেৰিং. দদামহন্তি দদামি অহং.
৯১. অথেত্থাতি অথেৱং দানে দীযমানে এতস্মিং দানগ্গে. তুমূলোতি এককোলাহলীভূতো. ভেৰৱোতি ভযাৱহো. মহাসত্তঞ্হি ঠপেত্ৱা অঞ্ঞেসং সো ভযং জনেতি, তস্স ভযজননাকাৰং দস্সেতুং. ‘‘দানেনিম’’ন্তিআদি ৱুত্তং. ইমং ৱেস্সন্তৰমহাৰাজানং দানেন হেতুনা সিৱযো ৰট্ঠতো নীহৰন্তি পব্বাজেন্তি, তথাপি পুন চ এৱৰূপং দানং দেতি অযন্তি.
৯২-৯৪. ইদানি তং দানং দস্সেতুং ‘‘হত্থি’’ন্তি গাথমাহ. তত্থ গৱন্তি ধেনুং. চতুৱাহিং ৰথং দত্ৱাতি ৱহন্তীতি ৱাহিনো, অস্সা, চতুৰো আজঞ্ঞসিন্ধৱে ৰথঞ্চ ব্ৰাহ্মণানং দত্ৱাতি অত্থো. মহাসত্তো হি তথা নগৰতো নিক্খমন্তো সহজাতে সট্ঠিসহস্সে অমচ্চে সেসজনঞ্চ অস্সুপুণ্ণমুখং অনুবদ্ধন্তং নিৱত্তেত্ৱা ৰথং পাজেন্তো মদ্দিং আহ – ‘‘সচে, ভদ্দে, পচ্ছতো যাচকা আগচ্ছন্তি, উপধাৰেয্যাসী’’তি. সা ওলোকেন্তী নিসীদি. অথস্স সত্তসতকমহাদানং গমনকালে কতদানঞ্চ সম্পাপুণিতুং অসক্কোন্তা চত্তাৰো ব্ৰাহ্মণা আগন্ত্ৱা ‘‘ৱেস্সন্তৰো কুহি’’ন্তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘দানং দত্ৱা ৰথেন গতো’’তি ৱুত্তে ‘‘অস্সে যাচিস্সামা’’তি অনুবন্ধিংসু. মদ্দী তে আগচ্ছন্তে দিস্ৱা ‘‘যাচকা, দেৱা’’তি আৰোচেসি. মহাসত্তো ৰথং ঠপেসি. তে আগন্ত্ৱা অস্সে যাচিংসু. মহাসত্তো অস্সে অদাসি. তে তে গহেত্ৱা গতা. অস্সেসু পন দিন্নেসু ৰথধুৰং আকাসেযেৱ অট্ঠাসি. অথ চত্তাৰো দেৱপুত্তা ৰোহিতমিগৱণ্ণেনাগন্ত্ৱা ৰথধুৰং সম্পটিচ্ছিত্ৱা অগমংসু. মহাসত্তো তেসং দেৱপুত্তভাৱং ঞত্ৱা –
‘‘ইঙ্ঘ মদ্দি নিসামেহি, চিত্তৰূপংৱ দিস্সতি;
মিগৰোহিচ্চৱণ্ণেন, দক্খিণস্সা ৱহন্তি ম’’ন্তি. (জা. ২.২২.১৮৬৪) –
মদ্দিযা আহ.
তত্থ চিত্তৰূপংৱাতি অচ্ছৰিযৰূপং ৱিয. দক্খিণস্সাতি সুসিক্খিতঅস্সা ৱিয মং ৱহন্তি.
অথ নং এৱং গচ্ছন্তং অপৰো ব্ৰাহ্মণো আগন্ত্ৱা ৰথং যাচি. মহাসত্তো পুত্তদাৰং ওতাৰেত্ৱা ৰথং অদাসি. ৰথে পন দিন্নে দেৱপুত্তা অন্তৰধাযিংসু. ততো পট্ঠায পন সব্বেপি পত্তিকাৱ অহেসুং. অথ মহাসত্তো ‘‘মদ্দি, ত্ৱং কণ্হাজিনং গণ্হাহি, অহং জালিকুমাৰং গণ্হামী’’তি উভোপি দ্ৱে দাৰকে অঙ্কেনাদায অঞ্ঞমঞ্ঞং পিযসল্লাপা পটিপথং আগচ্ছন্তে মনুস্সে ৱঙ্কপব্বতস্স মগ্গং পুচ্ছন্তা সযমেৱ ওনতেসু ফলৰুক্খেসু ফলানি দাৰকানং দদন্তা অত্থকামাহি দেৱতাহি মগ্গস্স সঙ্খিপিতত্তা তদহেৱ চেতৰট্ঠং সম্পাপুণিংসু. তেন ৱুত্তং ‘‘চতুৱাহিং ৰথং দত্ৱা’’তিআদি.
তত্থ ঠত্ৱা চাতুম্মহাপথেতি অত্তনো গমনমগ্গেন পস্সতো আগতেন তেন ব্ৰাহ্মণেন আগতমগ্গেন চ ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা গতট্ঠানত্তা চতুক্কসঙ্খাতে চতুমহাপথে ঠত্ৱা তস্স ব্ৰাহ্মণস্স ৰথং দত্ৱা. একাকিযোতি অমচ্চসেৱকাদিসহাযাভাৱেন এককো. তেনেৱাহ ‘‘অদুতিযো’’তি. মদ্দিদেৱিং ইদমব্ৰৱীতি মদ্দিদেৱিং ইদং অভাসি.
৯৬-৯৯. পদুমং পুণ্ডৰীকংৱাতি পদুমং ৱিয, পুণ্ডৰীকং ৱিয চ. কণ্হাজিনগ্গহীতি কণ্হাজিনং অগ্গহেসি. অভিজাতাতি জাতিসম্পন্না. ৱিসমং সমন্তি ৱিসমং সমঞ্চ ভূমিপ্পদেসং. এন্তীতি আগচ্ছন্তি. অনুমগ্গে পটিপ্পথেতি অনুমগ্গে ৱা পটিপথে ৱাতি ৱা-সদ্দস্স লোপো দট্ঠব্বো. কৰুণন্তি ভাৱনপুংসকনিদ্দেসো, কৰুণাযিতত্তন্তি অত্থো. দুক্খং তে পটিৱেদেন্তীতি ইমে এৱং সুখুমালা পদসা গচ্ছন্তি, দূৰেৱ ইতো ৱঙ্কপব্বতোতি তে তদা অম্হেসু কাৰুঞ্ঞৱসেন অত্তনা দুক্খং পটিলভন্তি, তথা অত্তনো উপ্পন্নদুক্খং পটিৱেদেন্তি ৱাতি অত্থো.
১০০-১. পৱনেতি মহাৱনে. ফলিনেতি ফলৱন্তে. উব্বিদ্ধাতি উদ্ধং উগ্গতা উচ্চা. উপগচ্ছন্তি দাৰকেতি যথা ফলানি দাৰকানং হত্থূপগয্হকানি হোন্তি, এৱং ৰুক্খা সযমেৱ সাখাহি ওনমিত্ৱা দাৰকে উপেন্তি.
১০২. অচ্ছৰিযন্তি অচ্ছৰাযোগ্গং, অচ্ছৰং পহৰিতুং যুত্তং. অভূতপুব্বং ভূতন্তি অব্ভুতং. লোমানং হংসনসমত্থতায লোমহংসনং. সাহুকাৰন্তি সাধুকাৰং, অযমেৱ ৱা পাঠো. ইত্থিৰতনভাৱেন সব্বেহি অঙ্গেহি অৱযৱেহি সোভতীতি সব্বঙ্গসোভনা.
১০৩-৪. অচ্ছেৰং ৱতাতি অচ্ছৰিযং ৱত. ৱেস্সন্তৰস্স তেজেনাতি ৱেস্সন্তৰস্স পুঞ্ঞানুভাৱেন. সঙ্খিপিংসু পথং যক্খাতি দেৱতা মহাসত্তস্স পুঞ্ঞতেজেন চোদিতা তং মগ্গং পৰিক্খযং পাপেসুং, অপ্পকং অকংসু, তং পন দাৰকেসু কৰুণায কতং ৱিয কত্ৱা ৱুত্তং ‘‘অনুকম্পায দাৰকে’’তি. জেতুত্তৰনগৰতো হি সুৱণ্ণগিৰিতালো নাম পব্বতো পঞ্চ যোজনানি, ততো কোন্তিমাৰা নাম নদী পঞ্চ যোজনানি, ততো মাৰঞ্জনাগিৰি নাম পব্বতো পঞ্চ যোজনানি, ততো দণ্ডব্ৰাহ্মণগামো নাম পঞ্চ যোজনানি, ততো মাতুলনগৰং দস যোজনানি, ইতি তং ৰট্ঠং জেতুত্তৰনগৰতো তিংস যোজনানি হোতি. দেৱতা বোধিসত্তস্স পুঞ্ঞতেজেন চোদিতা মগ্গং পৰিক্খযং পাপেসুং. তং সব্বং একাহেনেৱ অতিক্কমিংসু. তেন ৱুত্তং ‘‘নিক্খন্তদিৱসেনেৱ, চেতৰট্ঠমুপাগমু’’ন্তি.
এৱং মহাসত্তো সাযন্হসমযং চেতৰট্ঠে মাতুলনগৰং পত্ৱা তস্স নগৰস্স দ্ৱাৰসমীপে সালাযং নিসীদি. অথস্স মদ্দিদেৱী পাদেসু ৰজং পুঞ্ছিত্ৱা পাদে সম্বাহিত্ৱা ‘‘ৱেস্সন্তৰস্স আগতভাৱং জানাপেস্সামী’’তি সালতো নিক্খমিত্ৱা তস্স চক্খুপথে সালদ্ৱাৰে অট্ঠাসি. নগৰং পৱিসন্তিযো চ নিক্খমন্তিযো চ ইত্থিযো তং দিস্ৱা পৰিৱাৰেসুং. মহাজনো তঞ্চ ৱেস্সন্তৰঞ্চ পুত্তে চস্স তথা আগতে দিস্ৱা ৰাজূনং আচিক্খি. সট্ঠিসহস্সা ৰাজানো ৰোদন্তা পৰিদেৱন্তা তস্স সন্তিকং আগন্ত্ৱা মগ্গপৰিস্সমং ৱিনোদেত্ৱা তথা আগমনকাৰণং পুচ্ছিংসু.
মহাসত্তো হত্থিদানং আদিং কত্ৱা সব্বং কথেসি. তং সুত্ৱা তে অত্তনো ৰজ্জেন নিমন্তযিংসু. মহাপুৰিসো ‘‘মযা তুম্হাকং ৰজ্জং পটিগ্গহিতমেৱ হোতু, ৰাজা পন মং ৰট্ঠা পব্বাজেতি, তস্মা ৱঙ্কপব্বতমেৱ গমিস্সামী’’তি ৱত্ৱা তেহি নানপ্পকাৰং তত্থ ৱাসং যাচিযমানোপি তং অনলঙ্কৰিত্ৱা তেহি গহিতাৰক্খো তং ৰত্তিং সালাযমেৱ ৱসিত্ৱা পুনদিৱসে পাতোৱ নানগ্গৰসভোজনং ভুঞ্জিত্ৱা তেহি পৰিৱুতো নিক্খমিত্ৱা পন্নৰসযোজনমগ্গং গন্ত্ৱা ৱনদ্ৱাৰে ঠত্ৱা তে নিৱত্তেত্ৱা পুৰতো পন্নৰসযোজনমগ্গং তেহি আচিক্খিতনিযামেনেৱ অগমাসি. তেন ৱুত্তং –
১০৫. ‘‘সট্ঠিৰাজসহস্সানি, তদা ৱসন্তি মাতুলে;
সব্বে পঞ্জলিকা হুত্ৱা, ৰোদমানা উপাগমুং.
১০৬. ‘‘তত্থ ৱত্তেত্ৱা সল্লাপং, চেতেহি চেতপুত্তেহি;
তে ততো নিক্খমিত্ৱান, ৱঙ্কং অগমু পব্বত’’ন্তি.
তত্থ তত্থ ৱত্তেত্ৱা সল্লাপন্তি তত্থ তেহি ৰাজূহি সমাগমেহি সদ্ধিং পটিসম্মোদমানা কথং পৱত্তেত্ৱা. চেতপুত্তেহীতি চেতৰাজপুত্তেহি. তে ততো নিক্খমিত্ৱানাতি তে ৰাজানো ততো ৱনদ্ৱাৰট্ঠানে নিৱত্তেত্ৱা. ৱঙ্কং অগমু পব্বতন্তি অম্হে চত্তাৰো জনা ৱঙ্কপব্বতং উদ্দিস্স অগমম্হা.
অথ মহাসত্তো তেহি আচিক্খিতমগ্গেন গচ্ছন্তো গন্ধমাদনপব্বতং পত্ৱা তং দিৱসং তত্থ ৱসিত্ৱা ততো উত্তৰদিসাভিমুখো ৱেপুল্লপব্বতপাদেন গন্ত্ৱা কেতুমতীনদীতীৰে নিসীদিত্ৱা ৱনচৰকেন দিন্নং মধুমংসং খাদিত্ৱা তস্স সুৱণ্ণসূচিং দত্ৱা ন্হত্ৱা পিৱিত্ৱা পটিপ্পস্সদ্ধদৰথো নদিং উত্তৰিত্ৱা সানুপব্বতসিখৰে ঠিতস্স নিগ্ৰোধস্স মূলে থোকং নিসীদিত্ৱা উট্ঠায গচ্ছন্তো নালিকপব্বতং পৰিহৰন্তো মুচলিন্দসৰং গন্ত্ৱা সৰতীৰেন পুব্বুত্তৰকণ্ণং পত্ৱা একপদিকমগ্গেনেৱ ৱনঘটং পৱিসিত্ৱা তং অতিক্কম্ম গিৰিৱিদুগ্গানং নদীপভৱানং পুৰতো চতুৰস্সপোক্খৰণিং পাপুণি.
১০৭. তস্মিং খণে সক্কো আৱজ্জেন্তো ‘‘মহাসত্তো হিমৱন্তং পৱিট্ঠো, ৱসনট্ঠানং লদ্ধুং ৱট্টতী’’তি চিন্তেত্ৱা ৱিস্সকম্মং পেসেসি – ‘‘গচ্ছ ৱঙ্কপব্বতকুচ্ছিম্হি ৰমণীযে ঠানে অস্সমপদং মাপেহী’’তি. সো তত্থ দ্ৱে পণ্ণসালাযো দ্ৱে চঙ্কমে দ্ৱে চ ৰত্তিট্ঠানদিৱাট্ঠানানি মাপেত্ৱা তেসু তেসু ঠানেসু নানাপুপ্ফৱিচিত্তে ৰুক্খে ফলিতে ৰুক্খে পুপ্ফগচ্ছে কদলিৱনাদীনি চ দস্সেত্ৱা সব্বে পব্বজিতপৰিক্খাৰে পটিযাদেত্ৱা ‘‘যেকেচি পব্বজিতুকামা, তে গণ্হন্তূ’’তি অক্খৰানি লিখিত্ৱা অমনুস্সে চ ভেৰৱসদ্দে মিগপক্খিনো চ পটিক্কমাপেত্ৱা সকট্ঠানমেৱ গতো.
মহাসত্তো একপদিকমগ্গং দিস্ৱা ‘‘পব্বজিতানং ৱসনট্ঠানং ভৱিস্সতী’’তি মদ্দিঞ্চ পুত্তে চ তত্থেৱ ঠপেত্ৱা অস্সমপদং পৱিসিত্ৱা অক্খৰানি ওলোকেত্ৱা ‘‘সক্কেন দিন্নোস্মী’’তি পণ্ণসালদ্ৱাৰং ৱিৱৰিত্ৱা পৱিট্ঠো খগ্গঞ্চ ধনুঞ্চ অপনেত্ৱা সাটকে ওমুঞ্চিত্ৱা ইসিৱেসং গহেত্ৱা কত্তৰদণ্ডং আদায নিক্খমিত্ৱা পচ্চেকবুদ্ধসদিসেন উপসমেন দাৰকানং সন্তিকং অগমাসি. মদ্দিদেৱীপি মহাসত্তং দিস্ৱা পাদেসু পতিত্ৱা ৰোদিত্ৱা তেনেৱ সদ্ধিং অস্সমং পৱিসিত্ৱা অত্তনো পণ্ণসালং গন্ত্ৱা ইসিৱেসং গণ্হি. পচ্ছা পুত্তেপি তাপসকুমাৰকে কৰিংসু. বোধিসত্তো মদ্দিং ৱৰং যাচি ‘‘মযং ইতো পট্ঠায পব্বজিতা নাম, ইত্থী চ নাম ব্ৰহ্মচৰিযস্স মলং, মা দানি অকালে মম সন্তিকং আগচ্ছা’’তি. সা ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৱা মহাসত্তম্পি ৱৰং যাচি ‘‘দেৱ, তুম্হে পুত্তে গহেত্ৱা ইধেৱ হোথ, অহং ফলাফলং আহৰিস্সামী’’তি. সা ততো পট্ঠায অৰঞ্ঞতো ফলাফলানি আহৰিত্ৱা তযো জনে পটিজগ্গি. ইতি চত্তাৰো খত্তিযা ৱঙ্কপব্বতকুচ্ছিযং সত্তমাসমত্তং ৱসিংসু. তেন ৱুত্তং ‘‘আমন্তযিত্ৱা দেৱিন্দো, ৱিস্সকম্মং মহিদ্ধিক’’ন্তিআদি.
তত্থ আমন্তযিত্ৱাতি পক্কোসাপেত্ৱা. মহিদ্ধিকন্তি মহতিযা দেৱিদ্ধিযা সমন্নাগতং. অস্সমং সুকতন্তি অস্সমপদং সুকতং কত্ৱা. ৰম্মং ৱেস্সন্তৰস্স ৱসনানুচ্ছৱিকং পণ্ণসালং. সুমাপযাতি সুট্ঠু মাপয. আণাপেসীতি ৱচনসেসো. সুমাপযীতি সম্মা মাপেসি.
১১১. অসুঞ্ঞোতি যথা সো অস্সমো অসুঞ্ঞো হোতি, এৱং তস্স অসুঞ্ঞভাৱকৰণেন অসুঞ্ঞো হোমি. ‘‘অসুঞ্ঞে’’তি ৱা পাঠো, মম ৱসনেনেৱ অসুঞ্ঞে অস্সমে দাৰকে অনুৰক্খন্তো ৱসামি তত্থ তিট্ঠামি. বোধিসত্তস্স মেত্তানুভাৱেন সমন্তা তিযোজনে সব্বে তিৰচ্ছানাপি মেত্তং পটিলভিংসু.
এৱং তেসু তত্থ ৱসন্তেসু কলিঙ্গৰট্ঠৱাসী জূজকো নাম ব্ৰাহ্মণো অমিত্ততাপনায নাম ভৰিযায ‘‘নাহং তে নিচ্চং ধঞ্ঞকোট্টনউদকাহৰণযাগুভত্তপচনাদীনি কাতুং সক্কোমি, পৰিচাৰকং মে দাসং ৱা দাসিং ৱা আনেহী’’তি ৱুত্তে ‘‘কুতোহং তে ভোতি দুগ্গতো দাসং ৱা দাসিং ৱা লভিস্সামী’’তি ৱত্ৱা তায ‘‘এস ৱেস্সন্তৰো ৰাজা ৱঙ্কপব্বতে ৱসতি. তস্স পুত্তে ময্হং পৰিচাৰকে যাচিত্ৱা আনেহী’’তি ৱুত্তে কিলেসৱসেন তস্সা পটিবদ্ধচিত্ততায তস্সা ৱচনং অতিক্কমিতুং অসক্কোন্তো পাথেয্যং পটিযাদাপেত্ৱা অনুক্কমেন জেতুত্তৰনগৰং পত্ৱা ‘‘কুহিং ৱেস্সন্তৰমহাৰাজা’’তি পুচ্ছি.
মহাজনো ‘‘ইমেসং যাচকানং অতিদানেন অম্হাকং ৰাজা ৰট্ঠা পব্বাজিতো, এৱং অম্হাকং ৰাজানং নাসেত্ৱা পুনপি ইধেৱ আগচ্ছতী’’তি লেড্ডুদণ্ডাদিহত্থো উপক্কোসন্তো ব্ৰাহ্মণং অনুবন্ধি. সো দেৱতাৱিগ্গহিতো হুত্ৱা ততো নিক্খমিত্ৱা ৱঙ্কপব্বতগামিমগ্গং অভিৰুড়্হো অনুক্কমেন ৱনদ্ৱাৰং পত্ৱা মহাৱনং অজ্ঝোগাহেত্ৱা মগ্গমূড়্হো হুত্ৱা ৱিচৰন্তো তেহি ৰাজূহি বোধিসত্তস্স আৰক্খণত্থায ঠপিতেন চেতপুত্তেন সমাগঞ্ছি. তেন ‘‘কহং, ভো ব্ৰাহ্মণ, গচ্ছসী’’তি পুট্ঠো ‘‘ৱেস্সন্তৰমহাৰাজস্স সন্তিক’’ন্তি ৱুত্তে ‘‘অদ্ধা অযং ব্ৰাহ্মণো তস্স পুত্তে ৱা দেৱিং ৱা যাচিতুং গচ্ছতী’’তি চিন্তেত্ৱা ‘‘মা খো, ত্ৱং ব্ৰাহ্মণ, তত্থ গঞ্ছি, সচে গচ্ছসি, এত্থেৱ তে সীসং ছিন্দিত্ৱা ময্হং সুনখানং ঘাসং কৰিস্সামী’’তি তেন সন্তজ্জিতো মৰণভযভীতো ‘‘অহমস্স পিতৰা পেসিতো দূতো, ‘তং আনেস্সামী’তি আগতো’’তি মুসাৱাদং অভাসি. তং সুত্ৱা চেতপুত্তো তুট্ঠহট্ঠো ব্ৰাহ্মণস্স সক্কাৰসম্মানং কত্ৱা ৱঙ্কপব্বতগামিমগ্গং আচিক্খি. সো ততো পৰং গচ্ছন্তো অন্তৰামগ্গে অচ্চুতেন নাম তাপসেন সদ্ধিং সমাগন্ত্ৱা তম্পি মগ্গং পুচ্ছিত্ৱা তেনাপি মগ্গে আচিক্খিতে তেন আচিক্খিতসঞ্ঞায মগ্গং গচ্ছন্তো অনুক্কমেন বোধিসত্তস্স অস্সমপদট্ঠানসমীপং গন্ত্ৱা মদ্দিদেৱিযা ফলাফলত্থং গতকালে বোধিসত্তং উপসঙ্কমিত্ৱা উভো দাৰকে যাচি. তেন ৱুত্তং –
১১২. ‘‘পৱনে ৱসমানস্স, অদ্ধিকো মং উপাগমি;
অযাচি পুত্তকে ময্হং, জালিং কণ্হাজিনং চুভো’’তি.
এৱং ব্ৰাহ্মণেন দাৰকেসু যাচিতেসু মহাসত্তো ‘‘চিৰস্সং ৱত মে যাচকো অধিগতো, অজ্জাহং অনৱসেসতো দানপাৰমিং পূৰেস্সামী’’তি অধিপ্পাযেন সোমনস্সজাতো পসাৰিতহত্থে সহস্সত্থৱিকং ঠপেন্তো ৱিয ব্ৰাহ্মণস্স চিত্তং পৰিতোসেন্তো সকলঞ্চ তং পব্বতকুচ্ছিং উন্নাদেন্তো ‘‘দদামি তৱ ময্হং পুত্তকে, অপি চ মদ্দিদেৱী পন পাতোৱ ফলাফলত্থায ৱনং গন্ত্ৱা সাযং আগমিস্সতি, তায আগতায তে পুত্তকে দস্সেত্ৱা ত্ৱঞ্চ মূলফলাফলং খাদিত্ৱা একৰত্তিং ৱসিত্ৱা ৱিগতপৰিস্সমো পাতোৱ গমিস্সসী’’তি আহ. ব্ৰাহ্মণো ‘‘কামঞ্চেস উড়াৰজ্ঝাসযতায পুত্তকে দদাতি, মাতা পন ৱচ্ছগিদ্ধা আগন্ত্ৱা দানস্স অন্তৰাযম্পি কৰেয্য, যংনূনাহং ইমং নিপ্পীড়েত্ৱা দাৰকে গহেত্ৱা অজ্জেৱ গচ্ছেয্য’’ন্তি চিন্তেত্ৱা ‘‘পুত্তা চে তে ময্হং দিন্না, কিং দানি মাতৰং দস্সেত্ৱা পেসিতেহি, দাৰকে গহেত্ৱা অজ্জেৱ গমিস্সামী’’তি আহ. ‘‘সচে, ত্ৱং ব্ৰাহ্মণ, ৰাজপুত্তিং মাতৰং দট্ঠুং ন ইচ্ছসি, ইমে দাৰকে গহেত্ৱা জেতুত্তৰনগৰং গচ্ছ, তত্থ সঞ্জযমহাৰাজা দাৰকে গহেত্ৱা মহন্তং তে ধনং দস্সতি, তেন দাসদাসিযো গণ্হিস্সসি, সুখঞ্চ জীৱিস্সসি, অঞ্ঞথা ইমে সুখুমালা ৰাজদাৰকা, কিং তে ৱেয্যাৱচ্চং কৰিস্সন্তী’’তি আহ.
ব্ৰাহ্মণো ‘‘এৱম্পি মযা ন সক্কা কাতুং, ৰাজদণ্ডতো ভাযামি, ময্হমেৱ গামং নেস্সামী’’তি আহ. ইমং তেসং কথাসল্লাপং সুত্ৱা দাৰকা ‘‘পিতা নো খো অম্হে ব্ৰাহ্মণস্স দাতুকামো’’তি পক্কমিত্ৱা পোক্খৰণিং গন্ত্ৱা পদুমিনিগচ্ছে নিলীযিংসু. ব্ৰাহ্মণো তে অদিস্ৱাৱ ‘‘ত্ৱং ‘দাৰকে দদামী’তি ৱত্ৱা তে অপক্কমাপেসি, এসো তে সাধুভাৱো’’তি আহ. অথ মহাসত্তো সহসাৱ উট্ঠহিত্ৱা দাৰকে গৱেসন্তো পদুমিনিগচ্ছে নিলীনে দিস্ৱা ‘‘এথ, তাতা, মা ময্হং দানপাৰমিযা অন্তৰাযং অকত্থ, মম দানজ্ঝাসযং মত্থকং পাপেথ, অযঞ্চ ব্ৰাহ্মণো তুম্হে গহেত্ৱা তুম্হাকং অয্যকস্স সঞ্জযমহাৰাজস্স সন্তিকং গমিস্সতি, তাত জালি, ত্ৱং ভুজিস্সো হোতুকামো ব্ৰাহ্মণস্স নিক্খসহস্সং দত্ৱা ভুজিস্সো ভৱেয্যাসি, কণ্হাজিনে ত্ৱং দাসসতং দাসিসতং হত্থিসতং অস্সসতং উসভসতং নিক্খসতন্তি সব্বসতং দত্ৱা ভুজিস্সা ভৱেয্যাসী’’তি কুমাৰে অগ্ঘাপেত্ৱা সমস্সাসেত্ৱা গহেত্ৱা অস্সমপদং গন্ত্ৱা কমণ্ডলুনা উদকং গহেত্ৱা সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণস্স পচ্চযং কত্ৱা ব্ৰাহ্মণস্স হত্থে উদকং পাতেত্ৱা অতিৱিয পীতিসোমনস্সজাতো হুত্ৱা পথৱিং উন্নাদেন্তো পিযপুত্তদানং অদাসি. ইধাপি পুব্বে ৱুত্তনযেনেৱ পথৱিকম্পাদযো অহেসুং. তেন ৱুত্তং –
১১৩. ‘‘যাচকং উপগতং দিস্ৱা, হাসো মে উপপজ্জথ;
উভো পুত্তে গহেত্ৱান, অদাসিং ব্ৰাহ্মণে তদা.
১১৪. ‘‘সকে পুত্তে চজন্তস্স, জূজকে ব্ৰাহ্মণে যদা;
তদাপি পথৱী কম্পি, সিনেৰুৱনৱটংসকা’’তি.
অথ ব্ৰাহ্মণো দাৰকে অগন্তুকামে লতায হত্থেসু বন্ধিত্ৱা আকড্ঢি. তেসং বন্ধট্ঠানে ছৱিং ছিন্দিত্ৱা লোহিতং পগ্ঘৰি. সো লতাদণ্ডেন পহৰন্তো আকড্ঢি. তে পিতৰং ওলোকেত্ৱা.
‘‘অম্মা চ তাত নিক্খন্তা, ত্ৱঞ্চ নো তাত দস্সসি;
মা নো ত্ৱং তাত অদদা, যাৱ অম্মাপি এতু নো;
তদাযং ব্ৰাহ্মণো কামং, ৱিক্কিণাতু হনাতু ৱা’’তি. (জা. ২.২২.২১২৬) –
ৱত্ৱা পুনপি অযং এৱৰূপো ঘোৰদস্সনো কুৰূৰকম্মন্তো –
‘‘মনুস্সো উদাহু যক্খো, মংসলোহিতভোজনো;
গামা অৰঞ্ঞমাগম্ম, ধনং তং তাত যাচতি;
নীযমানে পিসাচেন, কিং নু তাত উদিক্খসী’’তি. (জা. ২.২২.২১৩০-২১৩১) –
আদীনি ৱদন্তা পৰিদেৱিংসু. তত্থ ধনন্তি পুত্তধনং.
জূজকো দাৰকে তথা পৰিদেৱন্তেযেৱ পোথেন্তোৱ গহেত্ৱা পক্কামি. মহাসত্তস্স দাৰকানং কৰুণং পৰিদেৱিতেন তস্স চ ব্ৰাহ্মণস্স অকাৰুঞ্ঞভাৱেন বলৱসোকো উপ্পজ্জি, ৱিপ্পটিসাৰো চ উদপাদি. সো তঙ্খণঞ্ঞেৱ বোধিসত্তানং পৱেণিং অনুস্সৰি. ‘‘সব্বেৱ হি বোধিসত্তা পঞ্চ মহাপৰিচ্চাগে পৰিচ্চজিত্ৱা বুদ্ধা ভৱিস্সন্তি, অহম্পি তেসং অব্ভন্তৰো, পুত্তদানঞ্চ মহাপৰিচ্চাগানং অঞ্ঞতৰং, তস্মা ৱেস্সন্তৰ দানং দত্ৱা পচ্ছানুতাপো ন তে অনুচ্ছৱিকো’’তি অত্তানং পৰিভাসেত্ৱা ‘‘দিন্নকালতো পট্ঠায মম তে ন কিঞ্চি হোন্তী’’তি অত্তানং উপত্থম্ভেত্ৱা দড়্হসমাদানং অধিট্ঠায পণ্ণসালদ্ৱাৰে পাসাণফলকে কঞ্চনপটিমা ৱিয নিসীদি.
অথ মদ্দিদেৱী অৰঞ্ঞতো ফলাফলং গহেত্ৱা নিৱত্তন্তী ‘‘মা মহাসত্তস্স দানন্তৰাযো হোতূ’’তি ৱাড়মিগৰূপধৰাহি দেৱতাহি উপৰুদ্ধমগ্গা তেসু অপগতেসু চিৰেন অস্সমং পত্ৱা ‘‘অজ্জ মে দুস্সুপিনং দিট্ঠং, দুন্নিমিত্তানি চ উপ্পন্নানি, কিং নু খো ভৱিস্সতী’’তি চিন্তেন্তী অস্সমং পৱিসিত্ৱা পুত্তকে অপস্সন্তী বোধিসত্তস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘দেৱ, ন খো অম্হাকং পুত্তকে পস্সামি, কুহিং তে গতা’’তি আহ. সো তুণ্হী অহোসি. সা পুত্তকে উপধাৰেন্তী তহিং তহিং উপধাৱিত্ৱা গৱেসন্তী অদিস্ৱা পুনপি গন্ত্ৱা পুচ্ছি. বোধিসত্তো ‘‘কক্খড়কথায নং পুত্তসোকং জহাপেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা –
‘‘নূন মদ্দী ৱৰাৰোহা, ৰাজপুত্তী যসস্সিনী;
পাতো গতাসি উঞ্ছায, কিমিদং সাযমাগতা’’তি. (জা. ২.২২.২২২৫) –
ৱত্ৱা তায চিৰাযনকাৰণে কথিতে পুনপি দাৰকে সন্ধায ন কিঞ্চি আহ. সা পুত্তসোকেন তে উপধাৰেন্তী পুনপি ৱাতৱেগেন ৱনানি ৱিচৰি. তায একৰত্তিযং ৱিচৰিতট্ঠানং পৰিগ্গণ্হন্তং পন্নৰসযোজনমত্তং অহোসি. অথ ৱিভাতায ৰত্তিযা মহাসত্তস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা ঠিতা দাৰকানং অদস্সনেন বলৱসোকাভিভূতা তস্স পাদমূলে ছিন্নকদলী ৱিয ভূমিযং ৱিসঞ্ঞী হুত্ৱা পতি. সো ‘‘মতা’’তি সঞ্ঞায কম্পমানো উপ্পন্নবলৱসোকোপি সতিং পচ্চুপট্ঠপেত্ৱা ‘‘জানিস্সামি তাৱ জীৱতি, ন জীৱতী’’তি সত্তমাসে কাযসংসগ্গং অনাপন্নপুব্বোপি অঞ্ঞস্স অভাৱেন তস্সা সীসং উক্খিপিত্ৱা ঊৰূসু ঠপেত্ৱা উদকেন পৰিপ্ফোসিত্ৱা উৰঞ্চ মুখঞ্চ হদযঞ্চ পৰিমজ্জি. মদ্দীপি খো থোকং ৱীতিনামেত্ৱা সতিং পটিলভিত্ৱা হিৰোত্তপ্পং পচ্চুপট্ঠপেত্ৱা ‘‘দেৱ, দাৰকা তে কুহিং গতা’’তি পুচ্ছি. সো আহ – ‘‘দেৱি, একস্স মে ব্ৰাহ্মণস্স মং যাচিত্ৱা আগতস্স দাসত্থায দিন্না’’তি ৱত্ৱা তায ‘‘কস্মা, দেৱ, পুত্তে ব্ৰাহ্মণস্স দত্ৱা মম সব্বৰত্তিং পৰিদেৱিত্ৱা ৱিচৰন্তিযা নাচিক্খী’’তি ৱুত্তে ‘‘পঠমমেৱ ৱুত্তে তৱ চিত্তদুক্খং বহু ভৱিস্সতি, ইদানি পন সৰীৰদুক্খেন তনুকং ভৱিস্সতী’’তি ৱত্ৱা –
‘‘মং পস্স মদ্দি মা পুত্তে, মা বাড়্হং পৰিদেৱসি;
লচ্ছাম পুত্তে জীৱন্তা, অৰোগা চ ভৱামসে’’তি. (জা. ২.২২.২২৬০) –
সো সমস্সাসেত্ৱা পুন –
‘‘পুত্তে পসুঞ্চ ধঞ্ঞঞ্চ, যঞ্চ অঞ্ঞং ঘৰে ধনং;
দজ্জা সপ্পুৰিসো দানং, দিস্ৱা যাচকমাগতং;
অনুমোদাহি মে মদ্দি, পুত্তকে দানমুত্তম’’ন্তি. (জা. ২.২২.২২৬১) –
ৱত্ৱা অত্তনো পুত্তদানং তং অনুমোদাপেসি.
সাপি –
‘‘অনুমোদামি তে দেৱ, পুত্তকে দানমুত্তমং;
দত্ৱা চিত্তং পসাদেহি, ভিয্যো দানং দদো ভৱা’’তি. (জা. ২.২২.২২৬২) –
ৱত্ৱা অনুমোদি.
এৱং তেসু অঞ্ঞমঞ্ঞং সম্মোদনীযং কথং কথেন্তেসু সক্কো চিন্তেসি – ‘‘মহাপুৰিসো হিয্যো জূজকস্স পথৱিং উন্নাদেত্ৱা দাৰকে অদাসি. ইদানি নং কোচি হীনপুৰিসো উপসঙ্কমিত্ৱা মদ্দিদেৱিং যাচিত্ৱা গহেত্ৱা গচ্ছেয্য, ততো ৰাজা নিপ্পচ্চযো ভৱেয্য, হন্দাহং ব্ৰাহ্মণৱণ্ণেন নং উপসঙ্কমিত্ৱা মদ্দিং যাচিত্ৱা পাৰমিকূটং গাহাপেত্ৱা কস্সচি অৱিস্সজ্জিযং কত্ৱা পুন নং তস্সেৱ দত্ৱা আগমিস্সামী’’তি. সো সূৰিযুগ্গমনৱেলাযং ব্ৰাহ্মণৱণ্ণেন তস্স সন্তিকং অগমাসি. তং দিস্ৱা মহাপুৰিসো ‘‘অতিথি নো আগতো’’তি পীতিসোমনস্সজাতো তেন সদ্ধিং মধুৰপটিসন্থাৰং কত্ৱা ‘‘ব্ৰাহ্মণ, কেনত্থেন ইধাগতোসী’’তি পুচ্ছি. অথ নং সক্কো মদ্দিদেৱিং যাচি. তেন ৱুত্তং –
১১৫. ‘‘পুনদেৱ সক্কো ওৰুয্হ, হুত্ৱা ব্ৰাহ্মণসন্নিভো;
অযাচি মং মদ্দিদেৱিং, সীলৱন্তিং পতিব্বত’’ন্তি.
তত্থ পুনদেৱাতি দাৰকে দিন্নদিৱসতো পচ্ছা এৱ. তদনন্তৰমেৱাতি অত্থো. ওৰুয্হাতি দেৱলোকতো ওতৰিত্ৱা. ব্ৰাহ্মণসন্নিভোতি ব্ৰাহ্মণসমানৱণ্ণো.
অথ মহাসত্তো ‘‘হিয্যো মে দ্ৱেপি দাৰকে ব্ৰাহ্মণস্স দিন্না, অহম্পি অৰঞ্ঞে এককোৱ, কথং তে মদ্দিং সীলৱন্তিং পতিব্বতং দস্সামী’’তি অৱত্ৱাৱ পসাৰিতহত্থে অনগ্ঘৰতনং ঠপেন্তো ৱিয অসজ্জিত্ৱা অবজ্ঝিত্ৱা অনোলীনমানসো ‘‘অজ্জ মে দানপাৰমী মত্থকং পাপুণিস্সতী’’তি হট্ঠতুট্ঠো গিৰিং উন্নাদেন্তো ৱিয –