১. অকিত্তিচৰিযাৱণ্ণনা
৩. এৱং ভগৱা আযস্মতো সাৰিপুত্তত্থেৰস্স সদেৱমনুস্সায চ পৰিসায অত্তনো পুব্বচৰিযায সৱনে উস্সাহং জনেত্ৱা ইদানি তং পুব্বচৰিতং ভৱন্তৰপটিচ্ছন্নং হত্থতলে আমলকং ৱিয পচ্চক্খং কৰোন্তো ‘‘যদা অহং ব্ৰহাৰঞ্ঞে’’তিআদিমাহ.
তত্থ যদাতি যস্মিং কালে. ব্ৰহাৰঞ্ঞেতি মহাঅৰঞ্ঞে, অৰঞ্ঞানিযং, মহন্তে ৱনেতি অত্থো. সুঞ্ঞেতি জনৱিৱিত্তে. ৱিপিনকাননেতি ৱিপিনভূতে কাননে, পদদ্ৱযেনাপি তস্স অৰঞ্ঞস্স গহনভাৱমেৱ দীপেতি, সব্বমেতং কাৰদীপং সন্ধায ৱুত্তং. অজ্ঝোগাহেত্ৱাতি অনুপৱিসিত্ৱা. ৱিহৰামীতি দিব্বব্ৰহ্মঅৰিযআনেঞ্জৱিহাৰেহি সমুপ্পাদিতসুখৱিসেসেন ইৰিযাপথৱিহাৰেন সৰীৰদুক্খং ৱিচ্ছিন্দিত্ৱা হৰামি অত্তভাৱং পৱত্তেমি. অকিত্তি নাম তাপসোতি এৱংনামকো তাপসো হুত্ৱা যদা অহং তস্মিং অৰঞ্ঞে ৱিহৰামীতি অত্থো. সত্থা তদা অত্তনো অকিত্তিতাপসভাৱং ধম্মসেনাপতিস্স ৱদতি. তত্ৰাযং অনুপুব্বিকথা –
অতীতে কিৰ ইমস্মিংযেৱ ভদ্দকপ্পে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে নাম ৰাজিনি ৰজ্জং কাৰেন্তে বোধিসত্তো অসীতিকোটিৱিভৱস্স ব্ৰাহ্মণমহাসালস্স কুলে নিব্বত্তি, ‘‘অকিত্তী’’তিস্স নামং কৰিংসু. তস্স পদসা গমনকালে ভগিনীপি জাযি. ‘‘যসৱতী’’তিস্সা নামং কৰিংসু. সো সোড়সৱস্সকালে তক্কসিলং গন্ত্ৱা সব্বসিপ্পানি উগ্গহেত্ৱা পচ্চাগমাসি. অথস্স মাতাপিতৰো কালমকংসু. সো তেসং পেতকিচ্চানি কাৰেত্ৱা কতিপযদিৱসাতিক্কমেন ৰতনাৱলোকনং আযুত্তকপুৰিসেহি কাৰযমানো ‘‘এত্তকং মত্তিকং, এত্তকং পেত্তিকং, এত্তকং পিতামহ’’ন্তি সুত্ৱা সংৱিগ্গমানসো হুত্ৱা ‘‘ইদং ধনমেৱ পঞ্ঞাযতি, ন ধনস্স সংহাৰকা, সব্বে ইমং ধনং পহাযেৱ গতা, অহং পন নং আদায গমিস্সামী’’তি ৰাজানং আপুচ্ছিত্ৱা ভেৰিং চৰাপেসি – ‘‘ধনেন অত্থিকা অকিত্তিপণ্ডিতস্স গেহং আগচ্ছন্তূ’’তি.
সো সত্তাহং মহাদানং পৱত্তেত্ৱা ধনে অখীযমানে ‘‘কিং মে ইমায ধনকীড়ায, অত্থিকা গণ্হিস্সন্তী’’তি নিৱেসনদ্ৱাৰং ৱিৱৰিত্ৱা হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণাদিভৰিতে সাৰগব্ভে ৱিৱৰাপেত্ৱা ‘‘দিন্নংযেৱ হৰন্তূ’’তি গেহং পহায ঞাতিপৰিৱট্টস্স পৰিদেৱন্তস্স ভগিনিং গহেত্ৱা বাৰাণসিতো নিক্খমিত্ৱা নদিং উত্তৰিত্ৱা দ্ৱে তীণি যোজনানি গন্ত্ৱা পব্বজিত্ৱা ৰমণীযে ভূমিভাগে পণ্ণসালং কৰিত্ৱা ৱসতি. যেন পন দ্ৱাৰেন তদা নিক্খমি, তং অকিত্তিদ্ৱাৰং নাম জাতং. যেন তিত্থেন নদিং ওতিণ্ণো, তং অকিত্তিতিত্থং নাম জাতং. তস্স পব্বজিতভাৱং সুত্ৱা বহূ মনুস্সা গামনিগমৰাজধানিৱাসিনো তস্স গুণেহি আকড্ঢিযমানহদযা অনুপব্বজিংসু. মহাপৰিৱাৰো অহোসি, মহালাভসক্কাৰো নিব্বত্তি, বুদ্ধুপ্পাদো ৱিয অহোসি. অথ মহাসত্তো ‘‘অযং লাভসক্কাৰো মহা, পৰিৱাৰোপি মহন্তো, কাযৱিৱেকমত্তম্পি ইধ ন লভতি, মযা একাকিনা ৱিহৰিতুং ৱট্টতী’’তি চিন্তেত্ৱা পৰমপ্পিচ্ছভাৱতো ৱিৱেকনিন্নতায চ কস্সচি অজানাপেত্ৱা এককোৱ নিক্খমিত্ৱা অনুপুব্বেন দমিড়ৰট্ঠং পত্ৱা কাৱীৰপট্টনসমীপে উয্যানে ৱিহৰন্তো ঝানাভিঞ্ঞাযো নিব্বত্তেসি. তত্ৰাপিস্স মহালাভসক্কাৰো উপ্পজ্জি. সো তং জিগুচ্ছন্তো ছড্ডেত্ৱা আকাসেন গন্ত্ৱা কাৰদীপে ওতৰি. তদা কাৰদীপো অহিদীপো নাম. সো তত্থ মহন্তং কাৰৰুক্খং উপনিস্সায পণ্ণসালং মাপেত্ৱা ৱাসং কপ্পেসি. অপ্পিচ্ছতায পন কত্থচি অগন্ত্ৱা তস্স ৰুক্খস্স ফলকালে ফলানি খাদন্তো ফলে অসতি পত্তানি উদকসিত্তানি খাদন্তো ঝানসমাপত্তীহি ৱীতিনামেসি.
তস্স সীলতেজেন সক্কস্স পণ্ডুকম্বলসিলাসনং উণ্হাকাৰং দস্সেসি. সক্কো ‘‘কো নু খো মং ইমম্হা ঠানা চাৱেতুকামো’’তি আৱজ্জেন্তো পণ্ডিতং দিস্ৱা ‘‘কিমত্থং নু খো অযং তাপসো এৱং দুক্কৰং তপং চৰতি, সক্কত্তং নু খো পত্থেতি, উদাহু অঞ্ঞং, ৱীমংসিস্সামি নং. অযঞ্হি সুৱিসুদ্ধকাযৱচীমনোসমাচাৰো জীৱিতে নিৰপেক্খো উদকসিত্তানি কাৰপত্তানি খাদতি, সচে সক্কত্তং পত্থেতি অত্তনো সিত্তানি কাৰপত্তানি ময্হং দস্সতি, নো চে, ন দস্সতী’’তি ব্ৰাহ্মণৱণ্ণেন তস্স সন্তিকং অগমাসি. বোধিসত্তোপি কাৰপত্তানি সেদেত্ৱা ‘‘সীতলীভূতানি খাদিস্সামী’’তি পণ্ণসালদ্ৱাৰে নিসীদি. অথস্স পুৰতো সক্কো ব্ৰাহ্মণৰূপেন ভিক্খায অত্থিকো হুত্ৱা অট্ঠাসি. মহাসত্তো তং দিস্ৱা ‘‘লাভা ৱত মে, সুলদ্ধং ৱত মে, চিৰস্সং ৱত মে যাচকো দিট্ঠো’’তি সোমনস্সপ্পত্তো হুত্ৱা ‘‘অজ্জ মম মনোৰথং মত্থকং পাপেত্ৱা দানং দস্সামী’’তি পক্কভাজনেনেৱ আদায গন্ত্ৱা দানপাৰমিং আৱজ্জেত্ৱা অত্তনো অসেসেত্ৱাৱ তস্স ভিক্খাভাজনে পক্খিপি. সক্কো তং গহেত্ৱা থোকং গন্ত্ৱা অন্তৰধাযি. মহাসত্তোপি তস্স দত্ৱা পুন পৰিযেট্ঠিং অনাপজ্জিত্ৱা তেনেৱ পীতিসুখেন ৱীতিনামেসি.
দুতিযদিৱসে পন কাৰপত্তানি পচিত্ৱা ‘‘হিয্যো দক্খিণেয্যং অলভিং, অজ্জ নু খো কথ’’ন্তি পণ্ণসালদ্ৱাৰে নিসীদি. সক্কোপি তথেৱ আগমি. মহাসত্তো পুনপি তথেৱ দত্ৱা ৱীতিনামেসি. ততিযদিৱসে চ তথেৱ দত্ৱা ‘‘অহো ৱত মে লাভা, বহুং ৱত পুঞ্ঞং পসৱামি, সচাহং দক্খিণেয্যং লভেয্যং, এৱমেৱ মাসম্পি দ্ৱেমাসম্পি দানং দদেয্য’’ন্তি চিন্তেসি. তীসুপি দিৱসেসু ‘‘তেন দানেন ন লাভসক্কাৰসিলোকং ন চক্কৱত্তিসম্পত্তিং ন সক্কসম্পত্তিং ন ব্ৰহ্মসম্পত্তিং ন সাৱকবোধিং ন পচ্চেকবোধিং পত্থেমি, অপি চ ইদং মে দানং সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণস্স পচ্চযো হোতূ’’তি যথাধিকাৰং চিত্তং ঠপেসি. তেন ৱুত্তং –
৪. ‘‘তদা মং তপতেজেন, সন্তত্তো তিদিৱাভিভূ;
ধাৰেন্তো ব্ৰাহ্মণৱণ্ণং, ভিক্খায মং উপাগমি.
৫. ‘‘পৱনা আভতং পণ্ণং, অতেলঞ্চ অলোণিকং;
মম দ্ৱাৰে ঠিতং দিস্ৱা, সকটাহেন আকিৰিং.
৬. ‘‘তস্স দত্ৱানহং পণ্ণং, নিকুজ্জিত্ৱান ভাজনং;
পুনেসনং জহিত্ৱান, পাৱিসিং পণ্ণসালকং.
৭. ‘‘দুতিযম্পি ততিযম্পি, উপগঞ্ছি মমন্তিকং;
অকম্পিতো অনোলগ্গো, এৱমেৱমদাসহং.
৮. ‘‘ন মে তপ্পচ্চযা অত্থি, সৰীৰস্মিং ৱিৱণ্ণিযং;
পীতিসুখেন ৰতিযা, ৱীতিনামেমি তং দিৱং.
৯. ‘‘যদি মাসম্পি দ্ৱেমাসং, দক্খিণেয্যং ৱৰং লভে;
অকম্পিতো অনোলীনো, দদেয্যং দানমুত্তমং.
১০. ‘‘ন তস্স দানং দদমানো, যসং লাভঞ্চ পত্থযিং;
সব্বঞ্ঞুতং পত্থযানো, তানি কম্মানি আচৰি’’ন্তি.
তত্থ তদাতি যদা অহং অকিত্তিনামকো তাপসো হুত্ৱা তস্মিং দীপে কাৰাৰঞ্ঞে ৱিহৰামি, তদা. মন্তি মম. তপতেজেনাতি সীলপাৰমিতানুভাৱেন. সীলঞ্হি দুচ্চৰিতসংকিলেসস্স তপনতো ‘‘তপো’’তি ৱুচ্চতি, নেক্খম্মৱীৰিযপাৰমিতানুভাৱেন ৱা. তাপি হি তণ্হাসংকিলেসস্স কোসজ্জস্স চ তপনতো ‘‘তপো’’তি ৱুচ্চতি, উক্কংসগতা চ তা বোধিসত্তস্স ইমস্মিং অত্তভাৱেতি. খন্তিসংৱৰস্স চাপি পৰমুক্কংসগমনতো ‘‘খন্তিপাৰমিতানুভাৱেনা’’তিপি ৱত্তুং ৱট্টতেৱ. ‘‘খন্তী পৰমং তপো’’তি (দী. নি. ২.৯০; ধ. প. ১৮৪) হি ৱুত্তং. সন্তত্তোতি যথাৱুত্তগুণানুভাৱজনিতেন ধম্মতাসিদ্ধেন পণ্ডুকম্বলসিলাসনস্স উণ্হাকাৰেন সন্তাপিতো. তিদিৱাভিভূতি দেৱলোকাধিপতি, সক্কোতি অত্থো. পণ্ণসালায সমীপে গহিতম্পি কাৰপণ্ণং পণ্ণসালায অৰঞ্ঞমজ্ঝগতত্তা ‘‘পৱনা আভত’’ন্তি ৱুত্তং.
অতেলঞ্চ অলোণিকন্তি দেয্যধম্মস্স অনুড়াৰভাৱেপি অজ্ঝাসযসম্পত্তিযা দানধম্মস্স মহাজুতিকভাৱং দস্সেতুং ৱুত্তং. মম দ্ৱাৰেতি ময্হং পণ্ণসালায দ্ৱাৰে. সকটাহেন আকিৰিন্তি ইমিনা অত্তনো কিঞ্চিপি অসেসেত্ৱা দিন্নভাৱং দস্সেতি.
পুনেসনং জহিত্ৱানাতি ‘‘একদিৱসং দ্ৱিক্খত্তুং ঘাসেসনং ন সল্লেখ’’ন্তি চিন্তেত্ৱা দানপীতিযা তিত্তো ৱিয হুত্ৱা তস্মিং দিৱসে পুন আহাৰপৰিযেট্ঠিং অকত্ৱা.
অকম্পিতোতি সুদূৰৱিক্খম্ভিতত্তা মচ্ছৰিযেন অচলিতো দানজ্ঝাসযতো চলনমত্তম্পি অকাৰিতো. অনোলগ্গোতি লোভৱসেন ঈসকম্পি অলগ্গো. ততিযম্পীতি পি-সদ্দেন দুতিযম্পীতি ইমং সম্পিণ্ডেতি. এৱমেৱমদাসহন্তি যথা পঠমং, এৱমেৱং দুতিযম্পি, ততিযম্পি অদাসিং অহং.
ন মে তপ্পচ্চযাতি গাথায ৱুত্তমেৱত্থং পাকটং কৰোতি. তত্থ তপ্পচ্চযাতি দানপচ্চযা তীসু দিৱসেসু ছিন্নাহাৰতায সৰীৰস্মিং যেন ৱেৱণ্ণিযেন ভৱিতব্বং, তম্পি মে সৰীৰস্মিং ৱিৱণ্ণিযং দানপচ্চযাযেৱ নত্থি. কস্মা? দানৱিসযেন পীতিসুখেন দানৱিসযায এৱ চ ৰতিযা. ৱীতিনামেমি তং দিৱন্তি তং সকলং তিমত্তদিৱসং ৱীতিনামেমি, ন কেৱলঞ্চ তীণি এৱ দিৱসানি, অথ খো মাসদ্ৱিমাসমত্তম্পি কালং, এৱমেৱ দাতুং পহোমীতি দস্সেতুং ‘‘যদি মাসম্পী’’তিআদি ৱুত্তং. অনোলীনোতি অলীনচিত্তো, দানে অসঙ্কুচিতচিত্তোতি অত্থো.
তস্সাতি ব্ৰাহ্মণৰূপেন আগতস্স সক্কস্স. যসন্তি কিত্তিং, পৰিৱাৰসম্পত্তিং ৱা. লাভঞ্চাতি দেৱমনুস্সেসু চক্কৱত্তিআদিভাৱেন লদ্ধব্বং লাভং ৱা ন পত্থযিং. অথ খো সব্বঞ্ঞুতং সম্মাসম্বোধিং পত্থযানো আকঙ্খমানো তানি তীসু দিৱসেসু অনেকৱাৰং উপ্পন্নানি দানমযানি পুঞ্ঞকম্মানি দানস্স ৱা পৰিৱাৰভূতানি কাযসুচৰিতাদীনি পুঞ্ঞকম্মানি আচৰিং অকাসিন্তি.
ইতি ভগৱা তস্মিং অত্তভাৱে অত্তনো সুদুক্কৰং পুঞ্ঞচৰিতমত্তমেৱ ইধ মহাথেৰস্স পকাসেসি. জাতকদেসনাযং পন চতুত্থদিৱসে সক্কস্স উপসঙ্কমিত্ৱা বোধিসত্তস্স অজ্ঝাসযজাননং ৱৰেন উপনিমন্তনা বোধিসত্তস্স ৱৰসম্পটিচ্ছনসীসেন ধম্মদেসনা দেয্যধম্মদক্খিণেয্যানং পুন সক্কস্স অনাগমনস্স চ আকঙ্খমানতা চ পকাসিতা. ৱুত্তঞ্হেতং –
‘‘অকিত্তিং দিস্ৱান সম্মন্তং, সক্কো ভূতপতী ব্ৰৱি;
কিং পত্থযং মহাব্ৰহ্মে, একো সম্মসি ঘম্মনি.
‘‘দুক্খো পুনব্ভৱো সক্ক, সৰীৰস্স চ ভেদনং;
সম্মোহমৰণং দুক্খং, তস্মা সম্মামি, ৱাসৱ.
‘‘এতস্মিং তে সুলপিতে, পতিৰূপে সুভাসিতে;
ৱৰং কস্সপ তে দম্মি, যং কিঞ্চি মনসিচ্ছসি.
‘‘ৱৰঞ্চে মে অদো সক্ক, সব্বভূতানমিস্সৰ;
যেন পুত্তে চ দাৰে চ, ধনধঞ্ঞং পিযানি চ;
লদ্ধা নৰা ন তপ্পন্তি, সো লোভো ন মযী ৱসে.
এতস্মিং তে সুলপিতে…পে… মনসিচ্ছসি.
‘‘ৱৰঞ্চে মে অদো সক্ক, সব্বভূতানমিস্সৰ;
খেত্তং ৱত্থুং হিৰঞ্ঞঞ্চ, গৱাস্সং দাসপোৰিসং;
যেন জাতেন জীযন্তি, সো দোসো ন মযী ৱসে.
‘‘এতস্মিং তে সুলপিতে…পে… মনসিচ্ছসি.
‘‘ৱৰঞ্চে মে অদো সক্ক, সব্বভূতানমিস্সৰ;
বালং ন পস্সে ন সুণে, ন চ বালেন সংৱসে;
বালেনল্লাপসল্লাপং, ন কৰে ন চ ৰোচযে.
‘‘কিং নু তে অকৰং বালো, ৱদ কস্সপ কাৰণং;
কেন কস্সপ বালস্স, দস্সনং নাভিকঙ্খসি.
‘‘অনযং নযতি দুম্মেধো, অধুৰাযং নিযুঞ্জতি;
দুন্নযো সেয্যসো হোতি, সম্মা ৱুত্তো পকুপ্পতি;
ৱিনযং সো ন জানাতি, সাধু তস্স অদস্সনং.
‘‘এতস্মিং তে সুলপিতে…পে… মনসিচ্ছসি.
‘‘ৱৰঞ্চে মে অদো সক্ক, সব্বভূতানমিস্সৰ;
ধীৰং পস্সে সুণে ধীৰং, ধীৰেন সহ সংৱসে;
ধীৰেনল্লাপসল্লাপং, তং কৰে তঞ্চ ৰোচযে.
‘‘কিং নু তে অকৰং ধীৰো, ৱদ কস্সপ কাৰণং;
কেন কস্সপ ধীৰস্স, দস্সনং অভিকঙ্খসি.
‘‘নযং নযতি মেধাৱী, অধুৰাযং ন যুঞ্জতি;
সুনযো সেয্যসো হোতি, সম্মা ৱুত্তো ন কুপ্পতি;
ৱিনযং সো পজানাতি, সাধু তেন সমাগমো.
‘‘এতস্মিং তে সুলপিতে…পে… মনসিচ্ছসি.
‘‘ৱৰঞ্চে মে অদো সক্ক, সব্বভূতানমিস্সৰ;
ততো ৰত্যা ৱিৱসানে, সূৰিযুগ্গমনং পতি;
দিব্বা ভক্খা পাতুভৱেয্যুং, সীলৱন্তো চ যাচকা.
‘‘দদতো মে ন খীযেথ, দত্ৱা নানুতপেয্যহং;
দদং চিত্তং পসাদেয্যং, এতং সক্ক ৱৰং ৱৰে.
‘‘এতস্মিং তে সুলপিতে…পে… মনসিচ্ছসি.
‘‘ৱৰঞ্চে মে অদো সক্ক, সব্বভূতানমিস্সৰ;
ন মং পুন উপেয্যাসি, এতং সক্ক ৱৰং ৱৰে.
‘‘বহূহি ৱতচৰিযাহি, নৰা চ অথ নাৰিযো;
দস্সনং অভিকঙ্খন্তি, কিং নু মে দস্সনে ভযং.
‘‘তং তাদিসং দেৱৱণ্ণং, সব্বকামসমিদ্ধিনং;
দিস্ৱা তপো পমজ্জেয্যং, এতং তে দস্সনে ভয’’ন্তি. (জা. ১.১৩.৮৩-১০৩);
অথ সক্কো ‘‘সাধু, ভন্তে, ন তে ইতো পট্ঠায সন্তিকং আগমিস্সামী’’তি তং অভিৱাদেত্ৱা পক্কামি. মহাসত্তো যাৱজীৱং তত্থেৱ ৱসন্তো আযুপৰিযোসানে ব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্তি.
অনুৰুদ্ধত্থেৰো তদা সক্কো অহোসি, লোকনাথো অকিত্তিপণ্ডিতো.
তস্স মহাভিনিক্খমনসদিসং নিক্খন্তত্তা নেক্খম্মপাৰমী. সুৱিসুদ্ধসীলাচাৰতায সীলপাৰমী. কামৱিতক্কাদীনং সুট্ঠু ৱিক্খম্ভিতত্তা ৱীৰিযপাৰমী. খন্তিসংৱৰস্স পৰমুক্কংসগমনতো খন্তিপাৰমী. পটিঞ্ঞানুৰূপং পটিপত্তিযা সচ্চপাৰমী. সব্বত্থ অচলসমাদানাধিট্ঠানেন অধিট্ঠানপাৰমী. সব্বসত্তেসু হিতজ্ঝাসযেন মেত্তাপাৰমী. সত্তসঙ্খাৰকতৱিপ্পকাৰেসু মজ্ঝত্তভাৱপ্পত্তিযা উপেক্খাপাৰমী. তাসং উপকাৰানুপকাৰে ধম্মে জানিত্ৱা অনুপকাৰে ধম্মে পহায উপকাৰধম্মেসু পৱত্তাপনপুৰেচৰা সহজাতা চ উপাযকোসল্লভূতা অতিসল্লেখৱুত্তিসাধনী চ পঞ্ঞা পঞ্ঞাপাৰমীতি ইমাপি দস পাৰমিযো লব্ভন্তি.
দানজ্ঝাসযস্স পন অতিউড়াৰভাৱেন দানমুখেন দেসনা পৱত্তা. তস্মা সব্বত্থ সমকা মহাকৰুণা, দ্ৱেপি পুঞ্ঞঞাণসম্ভাৰা, কাযসুচৰিতাদীনি তীণি বোধিসত্তসুচৰিতানি, সচ্চাধিট্ঠানাদীনি চত্তাৰি অধিট্ঠানানি, উস্সাহাদযো চতস্সো বুদ্ধভূমিযো, সদ্ধাদযো পঞ্চ মহাবোধিপৰিপাচনীযা ধম্মা, অলোভজ্ঝাসযাদযো ছ বোধিসত্তানং অজ্ঝাসযা, তিণ্ণো তাৰেস্সামীতিআদযো সত্ত পটিঞ্ঞা ধম্মা, অপ্পিচ্ছস্সাযং ধম্মো, নাযং ধম্মো মহিচ্ছস্সাতিআদযো (দী. নি. ৩.৩৫৮; অ. নি. ৮.৩০) অট্ঠ মহাপুৰিসৱিতক্কা (দী. নি. ৩.৩৫৮), নৱ যোনিসোমনসিকাৰমূলকা ধম্মা, দানজ্ঝাসযাদযো দস মহাপুৰিসজ্ঝাসযা, দানসীলাদযো দস পুঞ্ঞকিৰিযৱত্থূনীতি এৱমাদযো যে অনেকসতঅনেকসহস্সপ্পভেদা বোধিসম্ভাৰভূতা মহাবোধিসত্তগুণা. তে সব্বেপি যথাৰহং ইধ নিদ্ধাৰেত্ৱা ৱত্তব্বা.
অপি চেত্থ মহন্তং ভোগক্খন্ধং মহন্তঞ্চ ঞাতিপৰিৱট্টং পহায মহাভিনিক্খমনসদিসং গেহতো নিক্খমনং, নিক্খমিত্ৱা পব্বজিতস্স বহুজনসম্মতস্স সতো পৰমপ্পিচ্ছভাৱেন কুলেসু গণেসু চ অলগ্গতা, অচ্চন্তমেৱ লাভসক্কাৰসিলোকজিগুচ্ছা, পৱিৱেকাভিৰতি, কাযজীৱিতনিৰপেক্খো পৰিচ্চাগো, অনাহাৰস্সেৱ সতো দিৱসত্তযম্পি দানপীতিযা পৰিতুট্ঠস্স নিব্বিকাৰসৰীৰযাপনং, মাসদ্ৱিমাসমত্তম্পি কালং যাচকে সতি আহাৰং তথেৱ দত্ৱা ‘‘দানগতেনেৱ পীতিসুখেন সৰীৰং যাপেস্সামী’’তি পৰিচ্চাগে অনোলীনৱুত্তিসাধকো উড়াৰো দানজ্ঝাসযো, দানং দত্ৱা পুন আহাৰপৰিযেট্ঠিযা অকৰণহেতুভূতা পৰমসল্লেখৱুত্তীতি এৱমাদযো মহাসত্তস্স গুণানুভাৱা ৱেদিতব্বা. তেনেতং ৱুচ্চতি –
‘‘এৱং অচ্ছৰিযা হেতে, অব্ভুতা চ মহেসিনো;
মহাকাৰুণিকা ধীৰা, সব্বলোকেকবন্ধৱা.
‘‘অচিন্তেয্যানুভাৱা চ, সদা সদ্ধম্মগোচৰা;
বোধিসত্তা মহাসত্তা, সুচিসল্লেখৱুত্তিনো.
‘‘মহাৱাতসমুদ্ধত-ৱীচিমালো মহোদধি;
অপি লঙ্ঘেয্য ৱেলন্তং, বোধিসত্তা ন ধম্মতং.
‘‘লোকে সঞ্জাতৱদ্ধাপি, ন তে ভাৱিতভাৱিনো;
লিম্পন্তি লোকধম্মেহি, তোযেন পদুমং যথা.
‘‘যেসং ৱে অত্তনি স্নেহো, নিহীযতি যথা যথা;
সত্তেসু কৰুণাস্নেহো, ৱড্ঢতেৱ তথা তথা.
‘‘যথা চিত্তং ৱসে হোতি, ন চ চিত্তৱসানুগা;
তথা কম্মং ৱসে হোতি, ন চ কম্মৱসানুগা.
‘‘দোসেহি নাভিভূযন্তি, সমুগ্ঘাতেন্তি ৱা ন তে;
চৰন্তা বোধিপৰিযেট্ঠিং, পুৰিসাজানিযা বুধা.
‘‘তেসু চিত্তপ্পসাদোপি, দুক্খতো পৰিমোচযে;
পগেৱানুকিৰিযা তেসং, ধম্মস্স অনুধম্মতো’’তি.
পৰমত্থদীপনিযা চৰিযাপিটকসংৱণ্ণনায
অকিত্তিচৰিযাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.