২. নদীকস্সপত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা

দুতিযাপদানে পদুমুত্তৰস্স ভগৱতোতিআদিকং আযস্মতো নদীকস্সপত্থেৰস্স অপদানং. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৱসং সত্থাৰং পিণ্ডায চৰন্তং দিস্ৱা পসন্নমানসো অত্তনা ৰোপিতস্স অম্বৰুক্খস্স পঠমুপ্পন্নং মনোসিলাৱণ্ণং একং অম্বফলং অদাসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে মগধৰট্ঠে ব্ৰাহ্মণকুলে উৰুৱেলকস্সপস্স ভাতা হুত্ৱা নিব্বত্তো ৱযপ্পত্তো নিস্সৰণজ্ঝাসযতায ঘৰাৱাসং অনিচ্ছন্তো তাপসপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা তীহি তাপসসতেহি সদ্ধিং নেৰঞ্জৰায নদিযা তীৰে অস্সমং মাপেত্ৱা ৱিহৰতি. নদীতীৰে ৱসনতো কস্সপগোত্ততায চ নদীকস্সপোতি সমঞ্ঞা অহোসি. তস্স ভগৱা সপৰিসস্স এহিভিক্খুভাৱেন উপসম্পদং অদাসি. সো ভগৱতো গযাসীসে আদিত্তপৰিযায দেসনায (মহাৱ. ৫৪; সং. নি. ৪.২৮) অৰহত্তে পতিট্ঠাসি.

তত্ৰাযং অনুপুব্বিকথা – সত্থা যসং কুলপুত্তং পব্বাজেত্ৱা উৰুৱেলাযং তযো ভাতিকজটিলে দমেতুং যেন উৰুৱেলা তদৱসৰি. তেন খো পন সমযেন উৰুৱেলাযং তযো জটিলা পটিৱসন্তি উৰুৱেলকস্সপো নদীকস্সপো গযাকস্সপোতি, তেসু উৰুৱেলকস্সপো জটিলো পঞ্চন্নং জটিলসতানং নাযকো হোতি ৱিনাযকো অগ্গো পমুখো পামোক্খো, নদীকস্সপো জটিলো তিণ্ণং জটিলসতানং নাযকো হোতি ৱিনাযকো অগ্গো পমুখো পামোক্খো, গযাকস্সপো জটিলো দ্ৱিন্নং জটিলসতানং নাযকো হোতি ৱিনাযকো অগ্গো পমুখো পামোক্খো. অথ খো ভগৱা যেন উৰুৱেলকস্সপস্স জটিলস্স অস্সমো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা উৰুৱেলকস্সপং জটিলং এতদৱোচ – ‘‘সচে তে, কস্সপ, অগৰু, ৱসেয্যাম একৰত্তং অগ্যাগাৰে’’তি. ন খো মে, মহাসমণ, গৰু, চণ্ডেত্থ নাগৰাজা ইদ্ধিমা আসিৱিসো ঘোৰৱিসো, সো তং মা ৱিহেঠেসীতি. দুতিযম্পি খো ভগৱা উৰুৱেলকস্সপং জটিলং এতদৱোচ…পে… ততিযম্পি…পে… সো তং মা ৱিহেঠেসীতি. অপ্পেৱ মং ন ৱিহেঠেয্য, ইঙ্ঘ ত্ৱং, কস্সপ, অনুজানাহি অগ্যাগাৰন্তি. ৱিহৰ, মহাসমণ, যথাসুখন্তি. অথ খো ভগৱা অগ্যাগাৰং পৱিসিত্ৱা তিণসন্থাৰকং পঞ্ঞপেত্ৱা নিসীদি পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱা উজুং কাযং পণিধায পৰিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৱা.

অদ্দসা খো সো নাগো ভগৱন্তং পৱিট্ঠং, দিস্ৱা দুম্মনো পধূপাযি. অথ খো ভগৱতো এতদহোসি – ‘‘যংনূনাহং ইমস্স নাগস্স অনুপহচ্চ ছৱিঞ্চ চম্মঞ্চ মংসঞ্চ ন্হাৰুঞ্চ অট্ঠিঞ্চ অট্ঠিমিঞ্জঞ্চ তেজসা তেজং পৰিযাদিযেয্য’’ন্তি. অথ খো ভগৱা তথাৰূপং ইদ্ধাভিসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা পধূপাযি. অথ খো সো নাগো মক্খং অসহমানো পজ্জলি. ভগৱাপি তেজোধাতুং সমাপজ্জিত্ৱা পজ্জলি. উভিন্নং সজোতিভূতানং অগ্যাগাৰং আদিত্তং ৱিয হোতি সম্পজ্জলিতং সজোতিভূতং. অথ খো তে জটিলা অগ্যাগাৰং পৰিৱাৰেত্ৱা এৱমাহংসু – ‘‘অভিৰূপো ৱত, ভো, মহাসমণো নাগেন ৱিহেঠিযতী’’তি. অথ খো ভগৱা তস্সা ৰত্তিযা অচ্চযেন তস্স নাগস্স অনুপহচ্চ ছৱিঞ্চ চম্মঞ্চ মংসঞ্চ ন্হাৰুঞ্চ অট্ঠিঞ্চ অট্ঠিমিঞ্জঞ্চ তেজসা তেজং পৰিযাদিযিত্ৱা পত্তে পক্খিপিত্ৱা উৰুৱেলকস্সপস্স জটিলস্স দস্সেসি – ‘‘অযং তে, কস্সপ, নাগো পৰিযাদিন্নো অস্স তেজসা তেজো’’তি. অথ খো উৰুৱেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৱো, যত্ৰ হি নাম চণ্ডস্স নাগৰাজস্স ইদ্ধিমতো আসিৱিসস্স ঘোৰৱিসস্স তেজসা তেজং পৰিযাদিযিস্সতি, ন ত্ৱেৱ খো অৰহা যথা অহ’’ন্তি.

‘‘নেৰঞ্জৰাযং ভগৱা, উৰুৱেলকস্সপং জটিলং অৱোচ;

সচে তে কস্সপ অগৰু, ৱিহৰেমু অজ্জণ্হো অগ্গিসালম্হী’’তি.

‘‘ন খো মে মহাসমণ গৰু, ফাসুকামোৱ তং নিৱাৰেমি;

চণ্ডেত্থ নাগৰাজা, ইদ্ধিমা আসিৱিসো ঘোৰৱিসো;

সো তং মা ৱিহেঠেসী’’তি.

‘‘অপ্পেৱ মং ন ৱিহেঠেয্য, ইঙ্ঘ ত্ৱং কস্সপ অনুজানাহি অগ্যাগাৰন্তি;

দিন্নন্তি নং ৱিদিত্ৱা, অভীতো পাৱিসি ভযমতীতো.

‘‘দিস্ৱা ইসিং পৱিট্ঠং, অহিনাগো দুম্মনো পধূপাযি;

সুমনমনসো অধিমনো, মনুস্সনাগোপি তত্থ পধূপাযি.

‘‘মক্খঞ্চ অসহমানো, অহিনাগো পাৱকোৱ পজ্জলি;

তেজোধাতুসুকুসলো, মনুস্সনাগোপি তত্থ পজ্জলি.

‘‘উভিন্নং সজোতিভূতানং,

অগ্যাগাৰং আদিত্তং হোতি সম্পজ্জলিতং সজোতিভূতং;

উদিচ্ছৰে জটিলা, অভিৰূপো ৱত ভো মহাসমণো;

নাগেন ৱিহেঠিযতীতি ভণন্তি.

‘‘অথ তস্সা ৰত্তিযা অচ্চযেন, হতা নাগস্স অচ্চিযো হোন্তি;

ইদ্ধিমতো পন ঠিতা, অনেকৱণ্ণা অচ্চিযো হোন্তি.

‘‘নীলা অথ লোহিতিকা, মঞ্জিট্ঠা পীতকা ফলিকৱণ্ণাযো;

অঙ্গীৰসস্স কাযে, অনেকৱণ্ণা অচ্চিযো হোন্তি.

‘‘পত্তম্হি ওদহিত্ৱা, অহিনাগং ব্ৰাহ্মণস্স দস্সেসি;

অযং তে কস্সপ নাগো, পৰিযাদিন্নো অস্স তেজসা তেজো’’তি.

অথ খো উৰুৱেলকস্সপো জটিলো ভগৱতো ইমিনা ইদ্ধিপাটিহাৰিযেন অভিপ্পসন্নো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ইধেৱ, মহাসমণ, ৱিহৰ, অহং তে ধুৱভত্তেনা’’তি.

পঠমং পাটিহাৰিযং.

অথ খো ভগৱা উৰুৱেলকস্সপস্স জটিলস্স অস্সমস্স অৱিদূৰে অঞ্ঞতৰস্মিং ৱনসণ্ডে ৱিহাসি. অথ খো চত্তাৰো মহাৰাজানো অভিক্কন্তায ৰত্তিযা অভিক্কন্তৱণ্ণা কেৱলকপ্পং ৱনসণ্ডং ওভাসেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা চতুদ্দিসা অট্ঠংসু সেয্যথাপি মহন্তা অগ্গিক্খন্ধা. অথ খো উৰুৱেলকস্সপো জটিলো তস্সা ৰত্তিযা অচ্চযেন যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কালো, মহাসমণ, নিট্ঠিতং ভত্তং, তে নু খো তে, মহাসমণ, অভিক্কন্তায ৰত্তিযা অভিক্কন্তৱণ্ণা কেৱলকপ্পং ৱনসণ্ডং ওভাসেত্ৱা যেন ত্ৱং তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা তং অভিৱাদেত্ৱা চতুদ্দিসা অট্ঠংসু সেয্যথাপি মহন্তা অগ্গিক্খন্ধা’’তি. এতে খো, কস্সপ, চত্তাৰো মহাৰাজানো যেনাহং তেনুপসঙ্কমিংসু ধম্মস্সৱনাযাতি. অথ খো উৰুৱেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৱো, যত্ৰ হি নাম চত্তাৰোপি মহাৰাজানো উপসঙ্কমিস্সন্তি ধম্মস্সৱনায, ন ত্ৱেৱ চ খো অৰহা যথা অহ’’ন্তি. অথ খো ভগৱা উৰুৱেলকস্সপস্স জটিলস্স ভত্তং ভুঞ্জিত্ৱা তস্মিংযেৱ ৱনসণ্ডে ৱিহাসি.

দুতিযং পাটিহাৰিযং.

অথ খো সক্কো দেৱানমিন্দো অভিক্কন্তায ৰত্তিযা অভিক্কন্তৱণ্ণো কেৱলকপ্পং ৱনসণ্ডং ওভাসেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি সেয্যথাপি মহাঅগ্গিক্খন্ধো পুৰিমাহি ৱণ্ণনিভাহি অভিক্কন্ততৰো চ পণীততৰো চ. অথ খো উৰুৱেলকস্সপো জটিলো তস্সা ৰত্তিযা অচ্চযেন যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কালো, মহাসমণ, নিট্ঠিতং ভত্তং, কো নু খো সো, মহাসমণ, অভিক্কন্তায ৰত্তিযা অভিক্কন্তৱণ্ণো কেৱলকপ্পং ৱনসণ্ডং ওভাসেত্ৱা যেন ত্ৱং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি সেয্যথাপি মহাঅগ্গিক্খন্ধো পুৰিমাহি ৱণ্ণনিভাহি অভিক্কন্ততৰো চ পণীততৰো চা’’তি. এসো খো, কস্সপ, সক্কো দেৱানমিন্দো যেনাহং তেনুপসঙ্কমি ধম্মস্সৱনাযাতি. অথ খো উৰুৱেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৱো, যত্ৰ হি নাম সক্কোপি দেৱানমিন্দো উপসঙ্কমিস্সতি ধম্মস্সৱনায, ন ত্ৱেৱ চ খো অৰহা যথা অহ’’ন্তি. অথ খো ভগৱা উৰুৱেলকস্সপস্স জটিলস্স ভত্তং ভুঞ্জিত্ৱা তস্মিংযেৱ ৱনসণ্ডে ৱিহাসি.

ততিযং পাটিহাৰিযং.

অথ খো ব্ৰহ্মা সহম্পতি অভিক্কন্তায ৰত্তিযা অভিক্কন্তৱণ্ণো কেৱলকপ্পং ৱনসণ্ডং ওভাসেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি সেয্যথাপি মহাঅগ্গিক্খন্ধো পুৰিমাহি ৱণ্ণনিভাহি অভিক্কন্ততৰো চ পণীততৰো চ. অথ খো উৰুৱেলকস্সপো জটিলো তস্সা ৰত্তিযা অচ্চযেন যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কালো, মহাসমণ, নিট্ঠিতং ভত্তং, কো নু খো সো, মহাসমণ, অভিক্কন্তায ৰত্তিযা অভিক্কন্তৱণ্ণো কেৱলকপ্পং ৱনসণ্ডং ওভাসেত্ৱা যেন ত্ৱং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি সেয্যথাপি মহাঅগ্গিক্খন্ধো পুৰিমাহি ৱণ্ণনিভাহি অভিক্কন্ততৰো চ পণীততৰো চা’’তি. এসো খো, কস্সপ, ব্ৰহ্মা সহম্পতি যেনাহং তেনুপসঙ্কমি ধম্মস্সৱনাযাতি. অথ খো উৰুৱেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৱো, যত্ৰ হি নাম ব্ৰহ্মাপি সহম্পতি উপসঙ্কমিস্সতি ধম্মস্সৱনায, ন ত্ৱেৱ চ খো অৰহা যথা অহ’’ন্তি. অথ খো ভগৱা উৰুৱেলকস্সপস্স জটিলস্স ভত্তং ভুঞ্জিত্ৱা তস্মিংযেৱ ৱনসণ্ডে ৱিহাসি.

চতুত্থং পাটিহাৰিযং.

তেন খো পন সমযেন উৰুৱেলকস্সপস্স জটিলস্স মহাযঞ্ঞো পচ্চুপট্ঠিতো হোতি, কেৱলকপ্পা চ অঙ্গমগধা পহূতং খাদনীযং ভোজনীযং আদায অভিক্কমিতুকামা হোন্তি. অথ খো উৰুৱেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘এতৰহি খো মে মহাযঞ্ঞো পচ্চুপট্ঠিতো, কেৱলকপ্পা চ অঙ্গমগধা পহূতং খাদনীযং ভোজনীযং আদায অভিক্কমিস্সন্তি, সচে মহাসমণো মহাজনকাযে ইদ্ধিপাটিহাৰিযং কৰিস্সতি, মহাসমণস্স লাভসক্কাৰো অভিৱড্ঢিস্সতি, মম লাভসক্কাৰো পৰিহাযিস্সতি, অহো নূন মহাসমণো স্ৱাতনায নাগচ্ছেয্যা’’তি. অথ খো ভগৱা উৰুৱেলকস্সপস্স জটিলস্স চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায উত্তৰকুৰুং গন্ত্ৱা ততো পিণ্ডপাতং আহৰিত্ৱা অনোতত্তদহে পৰিভুঞ্জিত্ৱা তত্থেৱ দিৱাৱিহাৰং অকাসি. অথ খো উৰুৱেলকস্সপো জটিলো তস্সা ৰত্তিযা অচ্চযেন যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কালো, মহাসমণ, নিট্ঠিতং ভত্তং, কিং নু খো, মহাসমণ, হিয্যো নাগমাসি, অপিচ মযং তং সৰাম, ‘কিং নু খো মহাসমণো নাগচ্ছতী’তি, খাদনীযস্স চ ভোজনীযস্স চ তে পটিৱীসো ঠপিতো’’তি. ননু তে, কস্সপ, এতদহোসি – ‘‘এতৰহি খো মে মহাযঞ্ঞো পচ্চুপট্ঠিতো কেৱলকপ্পা চ অঙ্গমগধা পহূতং খাদনীযং ভোজনীযং আদায অভিক্কমিস্সন্তি, সচে মহাসমণো মহাজনকাযে ইদ্ধিপাটিহাৰিযং কৰিস্সতি, মহাসমণস্স লাভসক্কাৰো অভিৱড্ঢিস্সতি, মম লাভসক্কাৰো পৰিহাযিস্সতি, অহো নূন মহাসমণো স্ৱাতনায নাগচ্ছেয্যা’’তি, সো খো অহং, কস্সপ, তৱ চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায উত্তৰকুৰুং গন্ত্ৱা ততো পিণ্ডপাতং আহৰিত্ৱা অনোতত্তদহে পৰিভুঞ্জিত্ৱা তত্থেৱ দিৱাৱিহাৰং অকাসিন্তি. অথ খো উৰুৱেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৱো, যত্ৰ হি নাম চেতসাপি চিত্তং পজানিস্সতি, ন ত্ৱেৱ চ খো অৰহা যথা অহ’’ন্তি. অথ খো ভগৱা উৰুৱেলকস্সপস্স জটিলস্স ভত্তং ভুঞ্জিত্ৱা তস্মিংযেৱ ৱনসণ্ডে ৱিহাসি.

পঞ্চমং পাটিহাৰিযং.

তেন খো পন সমযেন ভগৱতো পংসুকূলং উপ্পন্নং হোতি. অথ খো ভগৱতো এতদহোসি – ‘‘কত্থ নু খো অহং পংসুকূলং ধোৱেয্য’’ন্তি? অথ খো সক্কো দেৱানমিন্দো ভগৱতো চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায পাণিনা পোক্খৰণিং খণিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ইধ, ভন্তে ভগৱা, পংসুকূলং ধোৱতূ’’তি. অথ খো ভগৱতো এতদহোসি – ‘‘কিম্হি নু খো অহং পংসুকূলং পৰিমদ্দেয্য’’ন্তি? অথ খো সক্কো দেৱানমিন্দো ভগৱতো চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায মহতিং সিলং উপনিক্খিপি – ‘‘ইধ, ভন্তে ভগৱা, পংসুকূলং পৰিমদ্দতূ’’তি. অথ খো ভগৱতো এতদহোসি – ‘‘কিম্হি নু খো অহং আলম্বিত্ৱা উত্তৰেয্য’’ন্তি? অথ খো ককুধে অধিৱত্থা দেৱতা ভগৱতো চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায সাখং ওনামেসি – ‘‘ইধ, ভন্তে ভগৱা, আলম্বিত্ৱা উত্তৰতূ’’তি. অথ খো ভগৱতো এতদহোসি – ‘‘কিম্হি নু খো অহং পংসুকূলং ৱিস্সজ্জেয্য’’ন্তি? অথ খো সক্কো দেৱানমিন্দো ভগৱতো চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায মহতিং সিলং উপনিক্খিপি – ‘‘ইধ, ভন্তে ভগৱা, পংসুকূলং ৱিস্সজ্জেতূ’’তি. অথ খো উৰুৱেলকস্সপো জটিলো তস্সা ৰত্তিযা অচ্চযেন যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কালো, মহাসমণ, নিট্ঠিতং ভত্তং, কিং নু খো, মহাসমণ, নাযং পুব্বে ইধ পোক্খৰণী সাযং ইধ পোক্খৰণী, নযিমা সিলা পুব্বে উপনিক্খিত্তা, কেনিমা সিলা উপনিক্খিত্তা, নযিমস্স ককুধস্স পুব্বে সাখা ওনতা, সাযং সাখা ওনতা’’তি? ইধ মে, কস্সপ, পংসুকূলং উপ্পন্নং অহোসি, তস্স ময্হং, কস্সপ, এতদহোসি – ‘‘কত্থ নু খো অহং পংসুকূলং ধোৱেয্য’’ন্তি? অথ খো, কস্সপ, সক্কো দেৱানমিন্দো মম চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায পাণিনা পোক্খৰণিং খণিত্ৱা মং এতদৱোচ – ‘‘ইধ, ভন্তে ভগৱা, পংসুকূলং ধোৱতূ’’তি. সাযং, কস্সপ, অমনুস্সেন পাণিনা খণিতা পোক্খৰণী. তস্স ময্হং, কস্সপ, এতদহোসি – ‘‘কিম্হি নু খো অহং পংসুকূলং পৰিমদ্দেয্য’’ন্তি? অথ খো, কস্সপ, সক্কো দেৱানমিন্দো মম চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায মহতিং সিলং উপনিক্খিপি – ‘‘ইধ, ভন্তে ভগৱা, পংসুকূলং পৰিমদ্দতূ’’তি? সাযং, কস্সপ, অমনুস্সেন উপনিক্খিত্তা সিলা. তস্স ময্হং, কস্সপ, এতদহোসি – ‘‘কিম্হি নু খো অহং আলম্বিত্ৱা উত্তৰেয্য’’ন্তি? অথ খো, কস্সপ, ককুধে অধিৱত্থা দেৱতা মম চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায সাখং ওনামেসি – ‘‘ইধ, ভন্তে ভগৱা, আলম্বিত্ৱা উত্তৰতূ’’তি? স্ৱাযং আহৰহত্থো ককুধো. তস্স ময্হং, কস্সপ, এতদহোসি – ‘‘কিম্হি নু খো অহং পংসুকূলং ৱিস্সজ্জেয্য’’ন্তি? অথ খো, কস্সপ, সক্কো দেৱানমিন্দো মম চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায মহতিং সিলং উপনিক্খিপি – ‘‘ইধ, ভন্তে ভগৱা, পংসুকূলং ৱিস্সজ্জেতূ’’তি? সাযং, কস্সপ, অমনুস্সেন উপনিক্খিত্তা সিলাতি. অথ খো উৰুৱেলকস্সপস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো মহাসমণো মহানুভাৱো, যত্ৰ হি নাম সক্কোপি দেৱানমিন্দো ৱেয্যাৱচ্চং কৰিস্সতি, ন ত্ৱেৱ চ খো অৰহা যথা অহ’’ন্তি. অথ খো ভগৱা উৰুৱেলকস্সপস্স জটিলস্স ভত্তং ভুঞ্জিত্ৱা তস্মিংযেৱ ৱনসণ্ডে ৱিহাসি.

অথ খো উৰুৱেলকস্সপো জটিলো তস্সা ৰত্তিযা অচ্চযেন যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতো কালং আৰোচেসি – ‘‘কালো, মহাসমণ, নিট্ঠিতং ভত্ত’’ন্তি. ‘‘গচ্ছ ত্ৱং, কস্সপ, আযামহ’’ন্তি উৰুৱেলকস্সপং জটিলং উয্যোজেত্ৱা যায জম্বুযা জম্বুদীপো পঞ্ঞাযতি, ততো ফলং গহেত্ৱা পঠমতৰং আগন্ত্ৱা অগ্যাগাৰে নিসীদি. অদ্দসা খো উৰুৱেলকস্সপো জটিলো ভগৱন্তং অগ্যাগাৰে নিসিন্নং, দিস্ৱান ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কতমেন ত্ৱং, মহাসমণ, মগ্গেন আগতো, অহং তযা পঠমতৰং পক্কন্তো, সো ত্ৱং পঠমতৰং আগন্ত্ৱা অগ্যাগাৰে নিসিন্নো’’তি? ‘‘ইধাহং, কস্সপ, তং উয্যোজেত্ৱা যায জম্বুযা জম্বুদীপো পঞ্ঞাযতি, ততো ফলং গহেত্ৱা পঠমতৰং আগন্ত্ৱা অগ্যাগাৰে নিসিন্নো. ইদং খো, কস্সপ, জম্বুফলং ৱণ্ণসম্পন্নং গন্ধসম্পন্নং ৰসসম্পন্নং, সচে আকঙ্খসি পৰিভুঞ্জা’’তি. ‘‘অলং, মহাসমণ, ত্ৱংযেৱ তং অৰহসি, ত্ৱংযেৱ তং পৰিভুঞ্জা’’তি. অথ খো উৰুৱেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৱো, যত্ৰ হি নাম মং পঠমতৰং উয্যোজেত্ৱা যায জম্বুযা জম্বুদীপো পঞ্ঞাযতি, ততো ফলং গহেত্ৱা পঠমতৰং আগন্ত্ৱা অগ্যাগাৰে নিসীদিস্সতি, ন ত্ৱেৱ চ খো অৰহা যথা অহ’’ন্তি. অথ খো ভগৱা উৰুৱেলকস্সপস্স জটিলস্স ভত্তং ভুঞ্জিত্ৱা তস্মিংযেৱ ৱনসণ্ডে ৱিহাসি.

অথ খো উৰুৱেলকস্সপো জটিলো তস্সা ৰত্তিযা অচ্চযেন যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতো কালং আৰোচেসি – ‘‘কালো, মহাসমণ, নিট্ঠিতং ভত্ত’’ন্তি. ‘‘গচ্ছ ত্ৱং, কস্সপ, আযামহ’’ন্তি উৰুৱেলকস্সপং জটিলং উয্যোজেত্ৱা যায জম্বুযা জম্বুদীপো পঞ্ঞাযতি, তস্সা অৱিদূৰে অম্বো…পে… তস্সা অৱিদূৰে আমলকী…পে… তস্সা অৱিদূৰে হৰীতকী…পে… তাৱতিংসং গন্ত্ৱা পাৰিচ্ছত্তকপুপ্ফং গহেত্ৱা পঠমতৰং আগন্ত্ৱা অগ্যাগাৰে নিসীদি. অদ্দসা খো উৰুৱেলকস্সপো জটিলো ভগৱন্তং অগ্যাগাৰে নিসিন্নং, দিস্ৱান ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কতমেন ত্ৱং, মহাসমণ, মগ্গেন আগতো, অহং তযা পঠমতৰং পক্কন্তো, সো ত্ৱং পঠমতৰং আগন্ত্ৱা অগ্যাগাৰে নিসিন্নো’’তি? ‘‘ইধাহং, কস্সপ, তং উয্যোজেত্ৱা তাৱতিংসং গন্ত্ৱা পাৰিচ্ছত্তকপুপ্ফং গহেত্ৱা পঠমতৰং আগন্ত্ৱা অগ্যাগাৰে নিসিন্নো. ইদং খো, কস্সপ, পাৰিচ্ছত্তকপুপ্ফং ৱণ্ণসম্পন্নং গন্ধসম্পন্নং, সচে আকঙ্খসি গণ্হা’’তি. ‘‘অলং, মহাসমণ, ত্ৱংযেৱ তং অৰহসি, ত্ৱংযেৱ তং গণ্হা’’তি. অথ খো উৰুৱেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৱো, যত্ৰ হি নাম মং পঠমতৰং উয্যোজেত্ৱা তাৱতিংসং গন্ত্ৱা পাৰিচ্ছত্তকপুপ্ফং গহেত্ৱা পঠমতৰং আগন্ত্ৱা অগ্যাগাৰে নিসীদিস্সতি, ন ত্ৱেৱ চ খো অৰহা যথা অহ’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন তে জটিলা অগ্গিং পৰিচৰিতুকামা ন সক্কোন্তি কট্ঠানি ফালেতুং. অথ খো তেসং জটিলানং এতদহোসি – ‘‘নিস্সংসযং খো মহাসমণস্স ইদ্ধানুভাৱো যথা মযং ন সক্কোম কট্ঠানি ফালেতু’’ন্তি. অথ খো ভগৱা উৰুৱেলকস্সপং জটিলং এতদৱোচ – ‘‘ফালিযন্তু, কস্সপ, কট্ঠানী’’তি. ‘‘ফালিযন্তু, মহাসমণা’’তি. সকিদেৱ পঞ্চ কট্ঠসতানি ফালিযিংসু. অথ খো উৰুৱেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৱো, যত্ৰ হি নাম কট্ঠানিপি ফালিযিস্সন্তি, ন ত্ৱেৱ চ খো অৰহা যথা অহ’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন তে জটিলা অগ্গিং পৰিচৰিতুকামা ন সক্কোন্তি অগ্গিং উজ্জলেতুং. অথ খো তেসং জটিলানং এতদহোসি – ‘‘নিস্সংসযং খো মহাসমণস্স ইদ্ধানুভাৱো যথা মযং ন সক্কোম অগ্গিং উজ্জলেতু’’ন্তি. অথ খো ভগৱা উৰুৱেলকস্সপং জটিলং এতদৱোচ – ‘‘উজ্জলিযন্তু, কস্সপ, অগ্গী’’তি. ‘‘উজ্জলিযন্তু, মহাসমণা’’তি. সকিদেৱ পঞ্চ অগ্গিসতানি উজ্জলিযিংসু. অথ খো উৰুৱেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৱো, যত্ৰ হি নাম অগ্গীপি উজ্জলিযিস্সন্তি, ন ত্ৱেৱ চ খো অৰহা যথা অহ’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন তে জটিলা অগ্গিং পৰিচৰিত্ৱা ন সক্কোন্তি অগ্গিং ৱিজ্ঝাপেতুং. অথ খো তেসং জটিলানং এতদহোসি – ‘‘নিস্সংসযং খো মহাসমণস্স ইদ্ধানুভাৱো যথা মযং ন সক্কোম অগ্গিং ৱিজ্ঝাপেতু’’ন্তি. অথ খো ভগৱা উৰুৱেলকস্সপং জটিলং এতদৱোচ – ‘‘ৱিজ্ঝাযন্তু, কস্সপ, অগ্গী’’তি. ‘‘ৱিজ্ঝাযন্তু, মহাসমণা’’তি. সকিদেৱ পঞ্চ অগ্গিসতানি ৱিজ্ঝাযিংসু. অথ খো উৰুৱেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৱো, যত্ৰ হি নাম অগ্গীপি ৱিজ্ঝাযিস্সন্তি, ন ত্ৱেৱ চ খো অৰহা যথা অহ’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন তে জটিলা সীতাসু হেমন্তিকাসু ৰত্তীসু অন্তৰট্ঠকাসু হিমপাতসমযে নজ্জা নেৰঞ্জৰায উম্মুজ্জন্তিপি নিমুজ্জন্তিপি উম্মুজ্জননিমুজ্জনম্পি কৰোন্তি. অথ খো ভগৱা পঞ্চমত্তানি মন্দামুখিসতানি অভিনিম্মিনি যত্থ তে জটিলা উত্তৰিত্ৱা ৱিসিব্বেসুং. অথ খো তেসং জটিলানং এতদহোসি – ‘‘নিস্সংসযং খো মহাসমণস্স ইদ্ধানুভাৱো যথযিমা মন্দামুখিযো নিম্মিতা’’তি. অথ খো উৰুৱেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৱো, যত্ৰ হি নাম তাৱ বহূ মন্দামুখিযোপি অভিনিম্মিনিস্সতি, ন ত্ৱেৱ চ খো অৰহা যথা অহ’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন মহা অকালমেঘো পাৱস্সি, মহা উদকৱাহকো সঞ্জাযি, যস্মিং পদেসে ভগৱা ৱিহৰতি সো পদেসো উদকেন ন ওত্থটো হোতি. অথ খো ভগৱতো এতদহোসি – ‘‘যংনূনাহং সমন্তা উদকং উস্সাৰেত্ৱা মজ্ঝে ৰেণুহতায ভূমিযা চঙ্কমেয্য’’ন্তি. অথ খো ভগৱা সমন্তা উদকং উস্সাৰেত্ৱা মজ্ঝে ৰেণুহতায ভূমিযা চঙ্কমি. অথ খো উৰুৱেলকস্সপো জটিলো ‘‘মাহেৱ খো মহাসমণো উদকেন ৱূড়্হো অহোসী’’তি নাৱায সম্বহুলেহি জটিলেহি সদ্ধিং যস্মিং পদেসে ভগৱা ৱিহৰতি, তং পদেসং অগমাসি. অদ্দসা খো উৰুৱেলকস্সপো জটিলো ভগৱন্তং সমন্তা উদকং উস্সাৰেত্ৱা মজ্ঝে ৰেণুহতায ভূমিযা চঙ্কমন্তং, দিস্ৱান ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ইদং নু ত্ৱং, মহাসমণা’’তি. ‘‘অযমহমস্মি, কস্সপা’’তি ভগৱা ৱেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৱা নাৱায পচ্চুট্ঠাসি. অথ খো উৰুৱেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৱো, যত্ৰ হি নাম উদকম্পি ন পৱাহিস্সতি, ন ত্ৱেৱ চ খো অৰহা যথা অহ’’ন্তি.

অথ খো ভগৱতো এতদহোসি – ‘‘চিৰম্পি খো ইমস্স মোঘপুৰিসস্স এৱং ভৱিস্সতি ‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৱো, ন ত্ৱেৱ চ খো অৰহা যথা অহ’ন্তি, যংনূনাহং ইমং জটিলং সংৱেজেয্য’’ন্তি. অথ খো ভগৱা উৰুৱেলকস্সপং জটিলং এতদৱোচ – ‘‘নেৱ চ খো ত্ৱং, কস্সপ, অৰহা, নাপি অৰহত্তমগ্গসমাপন্নো, সাপি তে পটিপদা নত্থি, যায ত্ৱং অৰহা ৱা অস্সসি অৰহত্তমগ্গং ৱা সমাপন্নো’’তি. অথ খো উৰুৱেলকস্সপো জটিলো ভগৱতো পাদেসু সিৰসা নিপতিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘লভেয্যাহং, ভন্তে, ভগৱতো সন্তিকে পব্বজ্জং, লভেয্যং উপসম্পদ’’ন্তি. ‘‘ত্ৱং খোসি, কস্সপ, পঞ্চন্নং জটিলসতানং নাযকো ৱিনাযকো অগ্গো পমুখো পামোক্খো, তেপি তাৱ অপলোকেহি, যথা তে মঞ্ঞিস্সন্তি, তথা তে কৰিস্সন্তী’’তি. অথ খো উৰুৱেলকস্সপো জটিলো যেন তে জটিলা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তে জটিলে এতদৱোচ – ‘‘ইচ্ছামহং, ভো, মহাসমণে ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিতুং, যথা ভৱন্তো মঞ্ঞন্তি তথা কৰোন্তূ’’তি. ‘‘চিৰপটিকা মযং, ভো, মহাসমণে অভিপ্পসন্না, সচে ভৱং মহাসমণে ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিস্সতি, সব্বেৱ মযং মহাসমণে ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিস্সামা’’তি. অথ খো তে জটিলা কেসমিস্সং জটামিস্সং খাৰিকাজমিস্সং অগ্গিহুতমিস্সং উদকে পৱাহেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতো পাদেসু সিৰসা নিপতিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘লভেয্যাম মযং, ভন্তে, ভগৱতো সন্তিকে পব্বজ্জং, লভেয্যাম উপসম্পদ’’ন্তি. ‘‘এথ, ভিক্খৱো’’তি ভগৱা অৱোচ – ‘‘স্ৱাক্খাতো ধম্মো, চৰথ ব্ৰহ্মচৰিযং সম্মা দুক্খস্স অন্তকিৰিযাযা’’তি. সাৱ তেসং আযস্মন্তানং উপসম্পদা অহোসি.

অদ্দসা খো নদীকস্সপো জটিলো কেসমিস্সং জটামিস্সং খাৰিকাজমিস্সং অগ্গিহুতমিস্সং উদকে ৱুয্হমানে, দিস্ৱানস্স এতদহোসি – ‘‘মাহেৱ মে ভাতুনো উপসগ্গো অহোসী’’তি, জটিলে পাহেসি – ‘‘গচ্ছথ মে ভাতৰং জানাথা’’তি, সামঞ্চ তীহি জটিলসতেহি সদ্ধিং যেনাযস্মা উৰুৱেলকস্সপো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং উৰুৱেলকস্সপং এতদৱোচ – ‘‘ইদং নু খো, কস্সপ, সেয্যো’’তি? ‘‘আমাৱুসো, ইদং সেয্যো’’তি. অথ খো তে জটিলা কেসমিস্সং জটামিস্সং খাৰিকাজমিস্সং অগ্গিহুতমিস্সং উদকে পৱাহেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতো পাদেসু সিৰসা নিপতিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘লভেয্যাম মযং, ভন্তে, ভগৱতো সন্তিকে পব্বজ্জং, লভেয্যাম উপসম্পদ’’ন্তি. ‘‘এথ, ভিক্খৱো’’তি ভগৱা অৱোচ – ‘‘স্ৱাক্খাতো ধম্মো, চৰথ ব্ৰহ্মচৰিযং সম্মা দুক্খস্স অন্তকিৰিযাযা’’তি. সাৱ তেসং আযস্মন্তানং উপসম্পদা অহোসি.

অদ্দসা খো গযাকস্সপো জটিলো কেসমিস্সং জটামিস্সং খাৰিকাজমিস্সং অগ্গিহুতমিস্সং উদকে ৱুয্হমানে, দিস্ৱানস্স এতদহোসি – ‘‘মাহেৱ মে ভাতূনং উপসগ্গো অহোসী’’তি, জটিলে পাহেসি – ‘‘গচ্ছথ মে ভাতৰো জানাথা’’তি, সামঞ্চ দ্ৱীহি জটিলসতেহি সদ্ধিং যেনাযস্মা উৰুৱেলকস্সপো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং উৰুৱেলকস্সপং এতদৱোচ – ‘‘ইদং নু খো, কস্সপ, সেয্যো’’তি? ‘‘আমাৱুসো, ইদং সেয্যো’’তি. অথ খো তে জটিলা কেসমিস্সং জটামিস্সং খাৰিকাজমিস্সং অগ্গিহুতমিস্সং উদকে পৱাহেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতো পাদেসু সিৰসা নিপতিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘লভেয্যাম মযং, ভন্তে, ভগৱতো সন্তিকে পব্বজ্জং, লভেয্যাম উপসম্পদ’’ন্তি. ‘‘এথ, ভিক্খৱো’’তি, ভগৱা অৱোচ – ‘‘স্ৱাক্খাতো ধম্মো, চৰথ ব্ৰহ্মচৰিযং সম্মা দুক্খস্স অন্তকিৰিযাযা’’তি. সাৱ তেসং আযস্মন্তানং উপসম্পদা অহোসি.

‘‘ভগৱতো অধিট্ঠানেন পঞ্চ কট্ঠসতানি ন ফালিযিংসু, ফালিযিংসু, অগ্গী ন উজ্জলিযিংসু, উজ্জলিযিংসু, ন ৱিজ্ঝাযিংসু, ৱিজ্ঝাযিংসু, পঞ্চ মন্দামুখিসতানি অভিনিম্মিনি, এতেন নযেন অড্ঢুড্ঢপাটিহাৰিযসহস্সানি হোন্তি.

‘‘অথ খো ভগৱা উৰুৱেলাযং যথাভিৰন্তং ৱিহৰিত্ৱা যেন গযাসীসং তেন চাৰিকং পক্কামি মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং সহস্সেন সব্বেহেৱ পুৰাণজটিলেহি. তত্ৰ সুদং ভগৱা গযাযং ৱিহৰতি গযাসীসে সদ্ধিং ভিক্খুসহস্সেন. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খু আমন্তেসি (সং. নি. ৪.২৮) – ‘সব্বং, ভিক্খৱে, আদিত্তং, কিঞ্চ, ভিক্খৱে, সব্বং আদিত্তং, চক্খু, ভিক্খৱে, আদিত্তং, ৰূপা আদিত্তা, চক্খুৱিঞ্ঞাণং আদিত্তং, চক্খুসম্ফস্সো আদিত্তো, যমিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি আদিত্তং. কেন আদিত্তং, ৰাগগ্গিনা দোসগ্গিনা মোহগ্গিনা আদিত্তং, জাতিযা জৰায মৰণেন সোকেহি পৰিদেৱেহি দুক্খেহি দোমনস্সেহি উপাযাসেহি আদিত্তন্তি ৱদামি? সোতং আদিত্তং, সদ্দা আদিত্তা…পে… ঘানং আদিত্তং, গন্ধা আদিত্তা…পে… জিৱ্হা আদিত্তা, ৰসা আদিত্তা…পে… কাযো আদিত্তো, ফোট্ঠব্বা আদিত্তা…পে… মনো আদিত্তো, ধম্মা আদিত্তা, মনোৱিঞ্ঞাণং আদিত্তং, মনোসম্ফস্সো আদিত্তো, যমিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি আদিত্তং. কেন আদিত্তং, ৰাগগ্গিনা দোসগ্গিনা মোহগ্গিনা আদিত্তং, জাতিযা জৰায মৰণেন সোকেহি পৰিদেৱেহি দুক্খেহি দোমনস্সেহি উপাযাসেহি আদিত্ত’’’ন্তি ৱদামি.

‘‘এৱং পস্সং, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো চক্খুস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, ৰূপেসুপি নিব্বিন্দতি, চক্খুৱিঞ্ঞাণেপি নিব্বিন্দতি, চক্খুসম্ফস্সেপি নিব্বিন্দতি, যমিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. সোতস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, সদ্দেসুপি নিব্বিন্দতি…পে… ঘানস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, গন্ধেসুপি নিব্বিন্দতি…পে… জিৱ্হাযপি নিব্বিন্দতি, ৰসেসুপি নিব্বিন্দতি…পে… কাযস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, ফোট্ঠব্বেসুপি নিব্বিন্দতি…পে… মনস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, ধম্মেসুপি নিব্বিন্দতি, মনোৱিঞ্ঞাণেপি নিব্বিন্দতি, মনোসম্ফস্সেপি নিব্বিন্দতি, যমিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. নিব্বিন্দং ৱিৰজ্জতি, ৱিৰাগা ৱিমুচ্চতি, ৱিমুত্তস্মিং ৱিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি, ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতী’’তি.

ইমস্মিঞ্চ পন ৱেয্যাকৰণস্মিং ভঞ্ঞমানে তস্স ভিক্খুসহস্সস্স অনুপাদায আসৱেহি চিত্তানি ৱিমুচ্চিংসু.

২৯. এৱং আদিত্তপৰিযাযদেসনং সুত্ৱা সহ পটিসম্ভিদাহি অৰহত্তং সম্পত্তো নদীকস্সপো থেৰো সোমনস্সজাতো অত্তনো পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতোতিআদিমাহ. তত্থ অগ্গফলন্তি উত্তমফলং, অত্তনা ৰোপিতঅম্বৰুক্খস্স আদিম্হি গহিতফলং ৱা. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱাতি.

নদীকস্সপত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.