৪. ৱঙ্গীসত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা

চতুত্থাপদানে পদুমুত্তৰো নাম জিনোতিআদিকং আযস্মতো ৱঙ্গীসত্থেৰস্স অপদানং. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে হংসৱতীনগৰে মহাভোগকুলে নিব্বত্তো ৱুদ্ধিপ্পত্তো ধম্মং সোতুং গচ্ছন্তেহি নগৰৱাসীহি সদ্ধিং ৱিহাৰং গন্ত্ৱা ধম্মং সুণন্তো সত্থাৰং একভিক্খুং পটিভানৱন্তানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা সত্থু অধিকাৰকম্মং কত্ৱা – ‘‘অহম্পি অনাগতে পটিভানৱন্তানং অগ্গো ভৱেয্য’’ন্তি পত্থনং কত্ৱা সত্থাৰা ব্যাকতো যাৱজীৱং কুসলং কত্ৱা দেৱমনুস্সেসু উভযসম্পত্তিযো অনুভৱিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৱত্থিযং ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা মাতু পৰিব্বাজিকাভাৱেন অপৰভাগে পৰিব্বাজকোতি পাকটো ৱঙ্গীসোতি চ লদ্ধনামো তযো ৱেদে উগ্গণ্হিত্ৱা ততো আচৰিযং আৰাধেত্ৱা ছৱসীসজাননমন্তং নাম সিক্খিত্ৱা ছৱসীসং নখেন আকোটেত্ৱা – ‘‘অযং সত্তো অসুকযোনিযং নিব্বত্তো’’তি জানাতি.

ব্ৰাহ্মণা ‘‘অযং অম্হাকং জিৱিকায মগ্গো’’তি ৱঙ্গীসং গহেত্ৱা গামনিগমৰাজধানিযো ৱিচৰিংসু. ৱঙ্গীসো তিৱস্সমত্থকে মতানম্পি সীসং আহৰাপেত্ৱা নখেন আকোটেত্ৱা – ‘‘অযং সত্তো অসুকযোনিযং নিব্বত্তো’’তি ৱত্ৱা মহাজনস্স কঙ্খাচ্ছেদনত্থং তে তে জনে আৱাহেত্ৱা অত্তনো অত্তনো গতিং কথাপেতি. তেন তস্মিং মহাজনো অভিপ্পসীদতি. সো তং নিস্সায মহাজনস্স হত্থতো সতম্পি সহস্সম্পি লভতি. ব্ৰাহ্মণা ৱঙ্গীসং আদায যথাৰুচি ৱিচৰিংসু. ৱঙ্গীসো সত্থু গুণে সুত্ৱা সত্থাৰং উপসঙ্কমিতুকামো অহোসি. ব্ৰাহ্মণা ‘‘সমণো গোতমো মাযায তং আৱট্টেস্সতী’’তি পটিক্খিপিংসু.

ৱঙ্গীসো তেসং ৱচনং অনাদিযিত্ৱা, সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা, পটিসন্থাৰং কত্ৱা, একমন্তং নিসীদি. সত্থা তং পুচ্ছি – ‘‘ৱঙ্গীস, কিঞ্চি সিপ্পং জানাতী’’তি? ‘‘আম, ভো গোতম, ছৱসীসমন্তং নামেকং জানামি, তেন তিৱস্সমত্থকে মতানম্পি সীসং নখেন আকোটেত্ৱা নিব্বত্তট্ঠানং জানামী’’তি. অথ সত্থা তস্স একং নিৰযে নিব্বত্তস্স সীসং, একং মনুস্সেসু, একং দেৱেসু, একং পৰিনিব্বুতস্স সীসং আহৰাপেত্ৱা দস্সেসি. সো পঠমসীসং আকোটেত্ৱা, ‘‘ভো গোতম, অযং সত্তো নিৰযে নিব্বত্তো’’তি আহ. সাধু ৱঙ্গীস, সুট্ঠু তযা দিট্ঠং, ‘‘অযং সত্তো কুহিং নিব্বত্তো’’তি পুচ্ছি. ‘‘মনুস্সলোকে’’তি. ‘‘অযং কুহি’’ন্তি? ‘‘দেৱলোকে’’তি. তিণ্ণন্নম্পি নিব্বত্তট্ঠানং কথেসি. পৰিনিব্বুতস্স পন সীসং নখেন আকোটেন্তো নেৱ অন্তং ন কোটিং পস্সি. অথ নং সত্থা ‘‘ন সক্কোসি, ৱঙ্গীসা’’তি পুচ্ছি. ‘‘পস্সথ, ভো গোতম, উপপৰিক্খামি তাৱাতি পুনপ্পুনং পৰিৱত্তেত্ৱাপি বাহিৰকমন্তেন খীণাসৱস্স সীসং জানিতুং ন সক্কোতি. অথস্স মত্থকতো সেদো মুচ্চি. সো লজ্জিত্ৱা তুণ্হী অহোসি’’. অথ নং সত্থা ‘‘কিলমসি, ৱঙ্গীসা’’তি আহ. ‘‘আম, ভো গোতম, ইমস্স নিব্বত্তট্ঠানং জানিতুং ন সক্কোমি. সচে তুম্হে জানাথ, কথেথা’’তি. ‘‘ৱঙ্গীস, অহং এতম্পি জানামি, ইতো উত্তৰিপি জানামী’’তি ৱত্ৱা –

‘‘চুতিং যো ৱেদি সত্তানং, উপপত্তিঞ্চ সব্বসো;

অসত্তং সুগতং বুদ্ধং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

‘‘যস্স গতিং ন জানন্তি, দেৱা গন্ধব্বমানুসা;

খীণাসৱং অৰহন্তং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণ’’ন্তি. (ধ. প. ৪১৯-৪২০; সু. নি. ৬৪৮-৬৪৯) –

ইমা দ্ৱে গাথাযো অভাসি. সো তেন হি, ভো গোতম, তং ৱিজ্জং মে দেথাতি অপচিতিং দস্সেত্ৱা সত্থু সন্তিকে নিসীদি. সত্থা ‘‘অম্হেহি সমানলিঙ্গস্স দেমা’’তি আহ. ৱঙ্গীসো ‘‘যং কিঞ্চি কত্ৱা মযা ইমং মন্তং গহেতুং ৱট্টতী’’তি ব্ৰাহ্মণে উপগন্ত্ৱা আহ – ‘‘তুম্হে মযি পব্বজন্তে মা চিন্তযিত্থ, অহং মন্তং উগ্গণ্হিত্ৱা সকলজম্বুদীপে জেট্ঠকো ভৱিস্সামি, তুম্হাকম্পি তেন ভদ্দমেৱ ভৱিস্সতী’’তি সো মন্তত্থায সত্থু সন্তিকং উপসঙ্কমিত্ৱা পব্বজ্জং যাচি. তদা চ থেৰো নিগ্ৰোধকপ্পো ভগৱতো সন্তিকে ঠিতো হোতি, তং ভগৱা আণাপেসি – ‘‘নিগ্ৰোধকপ্প, ইমং পব্বাজেহী’’তি. থেৰো সত্থু আণায তং পব্বাজেত্ৱা ‘‘মন্তপৰিৱাৰং তাৱ উগ্গণ্হাহী’’তি দ্ৱত্তিংসাকাৰকম্মট্ঠানং ৱিপস্সনাকম্মট্ঠানঞ্চ আচিক্খি. সো দ্ৱত্তিংসাকাৰকম্মট্ঠানং সজ্ঝাযন্তোৱ ৱিপস্সনায কম্মট্ঠানং পট্ঠপেসি. ব্ৰাহ্মণা তং উপসঙ্কমিত্ৱা – ‘‘কিং, ভো ৱঙ্গীস, সমণস্স গোতমস্স সন্তিকে সিপ্পং উগ্গহিত’’ন্তি পুচ্ছিংসু. ‘‘আম সিক্খিতং’’. ‘‘তেন হি এহি গমিস্সামা’’তি. ‘‘কিং সিপ্পসিক্খনেন, গচ্ছথ তুম্হে ন ময্হং তুম্হেহি কত্তব্বকিচ্চ’’ন্তি. ব্ৰাহ্মণা ‘‘ত্ৱম্পি দানি সমণস্স গোতমস্স ৱসং আপন্নো, মাযায আৱট্টিতো, কিং মযং তৱ সন্তিকে কৰিস্সামা’’তি আগতমগ্গেনেৱ পক্কমিংসু. ৱঙ্গীসো ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং সচ্ছাকাসি.

৯৬. এৱং থেৰো অৰহত্তং পত্ৱা অত্তনো পুব্বকম্মং সৰিত্ৱা সোমনস্সজাতো পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেন্তো পদুমুত্তৰো নাম জিনোতিআদিমাহ. অনুত্তানত্থমেৱ ৱণ্ণযিস্সাম.

৯৯. পভাহি অনুৰঞ্জন্তোতি সো পদুমুত্তৰো ভগৱা নীলপীতাদিছব্বণ্ণপভাহি ৰংসীহি অনুৰঞ্জন্তো জলন্তো সোভযমানো ৱিজ্জোতমানোতি অত্থো. ৱেনেয্যপদুমানি সোতি পদুমুত্তৰসূৰিযো অত্তনো ৱচনসঙ্খাতেন সূৰিযৰংসিযা ৱেনেয্যজনসঙ্খাতপদুমানি ৱিসেসেন বোধেন্তো পবোধেন্তো অৰহত্তমগ্গাধিগমেন ফুল্লিতানি কৰোতীতি অত্থো.

১০০. ৱেসাৰজ্জেহি সম্পন্নোতি –

‘‘অন্তৰাযে চ নিয্যানে, বুদ্ধত্তে আসৱক্খযে;

এতেসু চতুট্ঠানেসু, বুদ্ধো সুট্ঠু ৱিসাৰদো’’তি. –

এৱং ৱুত্তচতুৱেসাৰজ্জঞাণেহি সম্পন্নো সমঙ্গীভূতো সমন্নাগতোতি অত্থো.

১০৫. ৱাগীসো ৱাদিসূদনোতি ৱাদীনং পণ্ডিতজনানং ঈসো পধানো ‘‘ৱাদীসো’’তি ৱত্তব্বে দ-কাৰস্স গ-কাৰং কত্ৱা এৱং ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং. সকত্থপৰত্থৱাদং সূদতি পগ্ঘৰাপেতি পাকটং কৰোতীতি ৱাদিসূদনো.

১১০. মাৰমসনাতি খন্ধমাৰাদযো পঞ্চমাৰে মসতি পৰামসতি ৱিদ্ধংসেতীতি মাৰমসনো. দিট্ঠিসূদনাতি ৱোহাৰপৰমত্থসঙ্খাতং দিট্ঠিদস্সনং সূদতি পগ্ঘৰং দীপেতীতি দিট্ঠিসূদনো.

১১১. ৱিস্সামভূমি সন্তানন্তি সকলসংসাৰসাগৰে সন্তানং কিলমন্তানং সোতাপত্তিমগ্গাদিঅধিগমাপনেন ৱিস্সমভূমি ৱিস্সমট্ঠানং ৱূপসমনট্ঠানন্তি অত্থো.

১৩২. ততোহং ৱিহতাৰম্ভোতি ততো পচ্চেকবুদ্ধস্স সৰীৰদস্সনেন অহং ৱিহতাৰম্ভো ৱিনট্ঠসাৰম্ভো, ৱিনট্ঠমানো নিম্মদো হুত্ৱা পব্বজ্জং সং সুট্ঠু যাচিং সংযাচিং আৰোচেসিন্তি অত্থো. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱাতি.

ৱঙ্গীসত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.