৪. কুণ্ডধানৱগ্গো

১. কুণ্ডধানত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা

সত্তাহং পটিসল্লীনন্তিআদিকং আযস্মতো কুণ্ডধানত্থেৰস্স অপদানং. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে হংসৱতীনগৰে কুলগেহে নিব্বত্তো ৱুত্তনযেন ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা ধম্মং সুণন্তো সত্থাৰং একং ভিক্খুং পঠমং সলাকং গণ্হন্তানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা তং ঠানন্তৰং পত্থেত্ৱা তদনুৰূপং পুঞ্ঞং কৰোন্তো ৱিচৰি. সো একদিৱসং পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো নিৰোধসমাপত্তিতো ৱুট্ঠায নিসিন্নস্স মনোসিলাচুণ্ণপিঞ্জৰং মহন্তং কদলিফলকণ্ণিকং উপনেসি, তং ভগৱা পটিগ্গহেত্ৱা পৰিভুঞ্জি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন একাদসক্খত্তুং দেৱেসু দেৱৰজ্জং কাৰেসি. চতুৱীসতিৱাৰে চ ৰাজা অহোসি চক্কৱত্তী.

সো এৱং অপৰাপৰং পুঞ্ঞানি কত্ৱা দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো কস্সপবুদ্ধকালে ভুম্মদেৱতা হুত্ৱা নিব্বত্তি. দীঘাযুকবুদ্ধানঞ্চ নাম ন অন্ৱদ্ধমাসিকো উপোসথো হোতি. তথা হি ৱিপস্সিস্স ভগৱতো ছব্বস্সন্তৰে ছব্বস্সন্তৰে উপোসথো অহোসি, কস্সপদসবলো পন ছট্ঠে ছট্ঠে মাসে পাতিমোক্খং ওসাৰেসি, তস্স পাতিমোক্খস্স ওসাৰণকালে দিসাৱাসিকা দ্ৱে সহাযকা ভিক্খূ ‘‘উপোসথং কৰিস্সামা’’তি গচ্ছন্তি. অযং ভুম্মদেৱতা চিন্তেসি – ‘‘ইমেসং দ্ৱিন্নং ভিক্খূনং মেত্তি অতিৱিয দড়্হা, কিং নু খো ভেদকে সতি ভিজ্জেয্য, ন ভিজ্জেয্যা’’তি. তেসং ওকাসং ওলোকযমানা তেসং অৱিদূৰে গচ্ছতি.

অথেকো থেৰো একস্স হত্থে পত্তচীৱৰং দত্ৱা সৰীৰৱড়ঞ্জনত্থং উদকফাসুকট্ঠানং গন্ত্ৱা ধোতহত্থপাদো হুত্ৱা গুম্বসমীপতো নিক্খমতি. ভুম্মদেৱতা তস্স থেৰস্স পচ্ছতো পচ্ছতো উত্তমৰূপা ইত্থী হুত্ৱা কেসে ৱিধুনিত্ৱা সংৱিধায বন্ধন্তী ৱিয পিট্ঠিযং পংসুং পুঞ্ছমানা ৱিয সাটকং সংৱিধায নিৱাসযমানা ৱিয চ হুত্ৱা থেৰস্স পদানুপদিকা হুত্ৱা গুম্বতো নিক্খন্তা. একমন্তে ঠিতো সহাযকত্থেৰো তং কাৰণং দিস্ৱাৱ দোমনস্সজাতো ‘‘নট্ঠো দানি মে ইমিনা ভিক্খুনা সদ্ধিং দীঘৰত্তানুগতো সিনেহো, সচাহং এৱংৱিধভাৱং জানেয্যং, এত্তকং কালং ইমিনা সদ্ধিং ৱিস্সাসং ন কৰেয্য’’ন্তি চিন্তেত্ৱা আগচ্ছন্তংযেৱ নং ‘‘গণ্হাহাৱুসো, তুয্হং পত্তচীৱৰং, তাদিসেন পাপেন সদ্ধিং একমগ্গেন ন গচ্ছামী’’তি আহ. তং কথং সুত্ৱা তস্স লজ্জিভিক্খুনো হদযং তিখিণসত্তিং গহেত্ৱা ৱিদ্ধং ৱিয অহোসি. ততো নং আহ – ‘‘আৱুসো, কিন্নামেতং ৱদসি, অহং এত্তকং কালং দুক্কটমত্তম্পি আপত্তিং ন জানামি, ত্ৱং পন মং অজ্জ ‘পাপো’তি ৱদসি, কিং তে দিট্ঠন্তি, কিং অঞ্ঞেন দিট্ঠেন, কিং ত্ৱং এৱংৱিধেন অলঙ্কতপটিযত্তেন মাতুগামেন সদ্ধিং একট্ঠানে হুত্ৱা নিক্খন্তো’’তি? ‘‘নত্থেতং, আৱুসো, ময্হং, নাহং এৱৰূপং মাতুগামং পস্সামী’’তি তস্স যাৱততিযং কথেন্তস্সাপি ইতৰো থেৰো কথং অসদ্দহিত্ৱা অত্তনা দিট্ঠকাৰণংযেৱ ভূতত্তং কত্ৱা গণ্হন্তো তেন সদ্ধিং একমগ্গেন অগন্ত্ৱা অঞ্ঞেন মগ্গেন সত্থু সন্তিকং গতো. ইতৰোপি ভিক্খু অঞ্ঞেন মগ্গেন সত্থু সন্তিকংযেৱ গতো.

ততো ভিক্খুসঙ্ঘস্স উপোসথাগাৰং পৱিসনৱেলায সো ভিক্খু তং ভিক্খুং উপোসথগ্গে দিস্ৱা সঞ্জানিত্ৱা ‘‘ইমস্মিং উপোসথগ্গে এৱৰূপো নাম পাপভিক্খু অত্থি, নাহং তেন সদ্ধিং উপোসথং কৰিস্সামী’’তি নিক্খমিত্ৱা বহি অট্ঠাসি. অথ ভুম্মদেৱতা ‘‘ভাৰিযং মযা কম্মং কত’’ন্তি মহল্লকউপাসকৱণ্ণেন তস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা – ‘‘কস্মা, ভন্তে, অয্যো ইমস্মিং ঠানে ঠিতো’’তি আহ. ‘‘উপাসক, ইমং উপোসথগ্গং একো পাপভিক্খু পৱিট্ঠো, ‘অহং তেন সদ্ধিং উপোসথং ন কৰোমী’তি বহি ঠিতোম্হী’’তি. ‘‘ভন্তে, মা এৱং গণ্হথ, পৰিসুদ্ধসীলো এস ভিক্খু, তুম্হেহি দিট্ঠমাতুগামো নাম অহং. মযা তুম্হাকং ৱীমংসনত্থায ‘দড়্হা নু খো ইমেসং থেৰানং মেত্তি, নো দড়্হা’তি ভিজ্জনাভিজ্জনভাৱং ওলোকেন্তেন তং কম্মং কত’’ন্তি. ‘‘কো পন ত্ৱং, সপ্পুৰিসা’’তি? ‘‘অহং একা ভুম্মদেৱতা, ভন্তে’’তি. দেৱপুত্তো কথেন্তোযেৱ দিব্বানুভাৱেন ঠত্ৱা থেৰস্স পাদমূলে পতিত্ৱা ‘‘ময্হং, ভন্তে, খমথ, থেৰস্স এসো দোসো নত্থি, উপোসথং কৰোথা’’তি থেৰং যাচিত্ৱা উপোসথগ্গং পৱেসেসি. সো থেৰো উপোসথং তাৱ একট্ঠানে অকাসি. মিত্তসন্থৱৱসেন পন পুন তেন সদ্ধিং ন একট্ঠানে ৱসি. ইমস্স থেৰস্স দোসং ন কথেসি. অপৰভাগে চুদিতকত্থেৰো পন ৱিপস্সনায কম্মং কৰোন্তো অৰহত্তং পাপুণি.

ভুম্মদেৱতা তস্স কম্মস্স নিস্সন্দেন একং বুদ্ধন্তৰং অপাযতো ন মুচ্চিত্থ. সচে পন কালেন কালং মনুস্সত্তং আগচ্ছতি, অঞ্ঞেন যেন কেনচি কতো দোসো তস্সেৱ উপৰি পততি. সো অম্হাকং ভগৱতো উপ্পন্নকালে সাৱত্থিযং ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তি, ধানমাণৱোতিস্স নামং অকংসু. সো ৱযপ্পত্তো তযো ৱেদে উগ্গণ্হিত্ৱা মহল্লককালে সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো সাসনে পব্বজি. তস্স উপসম্পন্নদিৱসতো পট্ঠায একা অলঙ্কতপটিযত্তা ইত্থী তস্মিং গামং পৱিসন্তে সদ্ধিংযেৱ পৱিসতি, নিক্খমন্তে নিক্খমতি, ৱিহাৰং পৱিসন্তেপি সদ্ধিং পৱিসতি, তিট্ঠন্তেপি তিট্ঠতীতি এৱং নিচ্চানুবন্ধা পঞ্ঞাযতি. থেৰো তং ন পস্সতি. তস্স পন পুৰিমকম্মস্স নিস্সন্দেন সা অঞ্ঞেসং উপট্ঠাসি.

গামে যাগুভিক্খং দদমানা ইত্থিযো, ‘‘ভন্তে, অযং একো যাগুউড়ুঙ্কো তুম্হাকং, একো ইমিস্সা অম্হাকং সহাযিকাযা’’তি পৰিহাসং কৰোন্তি. থেৰস্স মহতী ৱিহেসা হোতি. ৱিহাৰগতম্পি নং সামণেৰা চেৱ দহৰভিক্খূ চ পৰিৱাৰেত্ৱা ‘‘ধানো কোণ্ডো জাতো’’তি পৰিহাসং কৰোন্তি. অথস্স তেনেৱ কাৰণেন কুণ্ডধানো থেৰোতি নামং জাতং. সো উট্ঠায সমুট্ঠায তেহি কৰিযমানং কেড়িং সহিতুং অসক্কোন্তো উম্মাদং গহেত্ৱা ‘‘তুম্হে কোণ্ডা, তুম্হাকং উপজ্ঝাযো কোণ্ডো, আচৰিযো কোণ্ডো’’তি ৱদতি. অথ নং সত্থু আৰোচেসুং – ‘‘কুণ্ডধানো, ভন্তে, দহৰসামণেৰেহি সদ্ধিং এৱং ফৰুসৱাচং ৱদতী’’তি. সত্থা তং পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘সচ্চং কিৰ ত্ৱং, ধান, দহৰসামণেৰেহি সদ্ধিং ফৰুসৱাচং ৱদসী’’তি পুচ্ছি. তেন ‘‘সচ্চং ভগৱা’’তি ৱুত্তে – ‘‘কস্মা এৱং ৱদসী’’তি আহ. ‘‘ভন্তে, নিবদ্ধং ৱিহেসং সহিতুং অসক্কোন্তো এৱং কথেমী’’তি. ‘‘ত্ৱং পুব্বে কতকম্মং যাৱজ্জদিৱসা জীৰাপেতুং ন সক্কোসি, পুন এৱং ফৰুসৱাচং মা ৱদ ভিক্খূ’’তি ৱত্ৱা আহ –

‘‘মাৱোচ ফৰুসং কঞ্চি, ৱুত্তা পটিৱদেয্যু তং;

দুক্খা হি সাৰম্ভকথা, পটিদণ্ডা ফুসেয্যু তং.

‘‘সচে নেৰেসি অত্তানং, কংসো উপহতো যথা;

এস পত্তোসি নিব্বানং, সাৰম্ভো তে ন ৱিজ্জতী’’তি. (ধ. প. ১৩৩-১৩৪) –

ইমঞ্চ পন তস্স থেৰস্স মাতুগামেন সদ্ধিং ৱিচৰণভাৱং কোসলৰঞ্ঞোপি কথযিংসু. ৰাজা ‘‘গচ্ছথ, ভণে, নং ৱীমংসথা’’তি পেসেত্ৱা সযম্পি মন্দেনেৱ পৰিৱাৰেন সদ্ধিং থেৰস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা একমন্তে ওলোকেন্তো অট্ঠাসি. তস্মিং খণে থেৰো সূচিকম্মং কৰোন্তো নিসিন্নো হোতি. সাপি ইত্থী অৱিদূৰে ঠানে ঠিতা ৱিয পঞ্ঞাযতি.

ৰাজা তং দিস্ৱা ‘‘অত্থি তং কাৰণ’’ন্তি তস্সা ঠিতট্ঠানং অগমাসি. সা তস্মিং আগচ্ছন্তে থেৰস্স ৱসনপণ্ণসালং পৱিট্ঠা ৱিয অহোসি. ৰাজাপি তায সদ্ধিং এৱ পণ্ণসালাযং পৱিসিত্ৱা সব্বত্থ ওলোকেন্তো অদিস্ৱা ‘‘নাযং মাতুগামো, থেৰস্স একো কম্মৱিপাকো’’তি সঞ্ঞং কত্ৱা পঠমং থেৰস্স সমীপেন গচ্ছন্তোপি থেৰং অৱন্দিত্ৱা তস্স কাৰণস্স অভূতভাৱং ঞত্ৱা পণ্ণসালতো নিক্খমিত্ৱা থেৰং ৱন্দিত্ৱা একমন্তে নিসিন্নো ‘‘কচ্চি, ভন্তে, পিণ্ডকেন ন কিলমথা’’তি পুচ্ছি. থেৰো ‘‘ৱট্টতি, মহাৰাজা’’তি আহ. ‘‘জানামহং, ভন্তে, অয্যস্স কথং, এৱৰূপেনুপক্কিলেসেন সদ্ধিং চৰন্তানং তুম্হাকং কে নাম পসীদিস্সন্তি, ইতো পট্ঠায ৱো কত্থচি গমনকিচ্চং নত্থি. অহং চতূহি পচ্চযেহি উপট্ঠহিস্সামি, তুম্হে যোনিসোমনসিকাৰে মা পমজ্জিত্থা’’তি ৱত্ৱা নিবদ্ধভিক্খং পট্ঠপেসি. থেৰো ৰাজানং উপত্থম্ভকং লভিত্ৱা ভোজনসপ্পাযেন একগ্গচিত্তো হুত্ৱা ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. ততো পট্ঠায সা ইত্থী অন্তৰধাযি.

তদা মহাসুভদ্দা উগ্গনগৰে মিচ্ছাদিট্ঠিকুলে ৱসমানা ‘‘সত্থা মং অনুকম্পতূ’’তি উপোসথঙ্গং অধিট্ঠায নিৰামগন্ধা হুত্ৱা উপৰিপাসাদতলে ঠিতা ‘‘ইমানি পুপ্ফানি অন্তৰে অট্ঠত্ৱা দসবলস্স মত্থকে ৱিতানং হুত্ৱা তিট্ঠন্তু, দসবলো ইমায সঞ্ঞায স্ৱে পঞ্চহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং ময্হং ভিক্খং গণ্হতূ’’তি সচ্চকিৰিযং কত্ৱা অট্ঠ সুমনপুপ্ফমুট্ঠিযো ৱিস্সজ্জেসি. পুপ্ফানি গন্ত্ৱা ধম্মদেসনাৱেলায সত্থু মত্থকে ৱিতানং হুত্ৱা অট্ঠংসু. সত্থা তং সুমনপুপ্ফৱিতানং দিস্ৱা চিত্তেনেৱ সুভদ্দায ভিক্খং অধিৱাসেত্ৱা পুনদিৱসে অৰুণে উট্ঠিতে আনন্দত্থেৰং আহ – ‘‘আনন্দ, মযং অজ্জ দূৰং ভিক্খাচাৰং গমিস্সাম, পুথুজ্জনানং অদত্ৱা অৰিযানংযেৱ সলাকং দেহী’’তি. থেৰো ভিক্খূনং আৰোচেসি – ‘‘আৱুসো, সত্থা অজ্জ দূৰং ভিক্খাচাৰং গমিস্সতি. পুথুজ্জনা মা গণ্হন্তু, অৰিযাৱ সলাকং গণ্হন্তূ’’তি. কুণ্ডধানত্থেৰো – ‘‘আহৰাৱুসো, সলাক’’ন্তি পঠমংযেৱ হত্থং পসাৰেসি. আনন্দো ‘‘সত্থা তাদিসানং ভিক্খূনং সলাকং ন দাপেতি, অৰিযানংযেৱ দাপেতী’’তি ৱিতক্কং উপ্পাদেত্ৱা গন্ত্ৱা সত্থু আৰোচেসি. সত্থা ‘‘আহৰাপেন্তস্স সলাকং দেহী’’তি আহ. থেৰো চিন্তেসি – ‘‘সচে কুণ্ডধানস্স সলাকা দাতুং ন যুত্তা, অথ সত্থা পটিবাহেয্য, ভৱিস্সতি এত্থ কাৰণ’’ন্তি ‘‘কুণ্ডধানস্স সলাকং দস্সামী’’তি গমনং অভিনীহৰি. কুণ্ডধানো তস্স পুৰাগমনা এৱ অভিঞ্ঞাপাদকং চতুত্থজ্ঝানং সমাপজ্জিত্ৱা ইদ্ধিযা আকাসে ঠত্ৱা ‘‘আহৰাৱুসো আনন্দ, সত্থা মং জানাতি, মাদিসং ভিক্খুং পঠমং সলাকং গণ্হন্তং ন সত্থা ৱাৰেতী’’তি হত্থং পসাৰেত্ৱা সলাকং গণ্হি. সত্থা তং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৱা থেৰং ইমস্মিং সাসনে পঠমং সলাকং গণ্হন্তানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসি. যস্মা অযং থেৰো ৰাজানং উপত্থম্ভং লভিত্ৱা সপ্পাযাহাৰপটিলাভেন সমাহিতচিত্তো ৱিপস্সনায কম্মং কৰোন্তো উপনিস্সযসম্পন্নতায ছড়ভিঞ্ঞো অহোসি. এৱংভূতস্সাপি ইমস্স থেৰস্স গুণে অজানন্তা যে পুথুজ্জনা ভিক্খূ ‘‘অযং পঠমং সলাকং গণ্হতি, কিং নু খো এত’’ন্তি ৱিমতিং উপ্পাদেন্তি. তেসং তং ৱিমতিৱিধমনত্থং থেৰো আকাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৱা ইদ্ধিপাটিহাৰিযং দস্সেত্ৱা অঞ্ঞাপদেসেন অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তো ‘‘পঞ্চ ছিন্দে’’তি গাথং অভাসি.

১. এৱং সো পূৰিতপুঞ্ঞসম্ভাৰানুৰূপেন অৰহা হুত্ৱা পত্তএতদগ্গট্ঠানো অত্তনো পুব্বকম্মং সৰিত্ৱা সোমনস্সৱসেন পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেন্তো সত্তাহং পটিসল্লীনন্তিআদিমাহ. তত্থ সত্থাহং সত্তদিৱসং নিৰোধসমাপত্তিৱিহাৰেন পটিসল্লীনং ৱিৱেকভূতন্তি অত্থো. সেসং উত্তানত্থমেৱাতি.

কুণ্ডধানত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.

২. সাগতত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা

সোভিতো নাম নামেনাতিআদিকং আযস্মতো সাগতত্থেৰস্স অপদানং. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে একস্মিং ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তো সব্বসিপ্পেসু নিপ্ফত্তিং পত্তো নামেন সোভিতো নাম হুত্ৱা তিণ্ণং ৱেদানং পাৰগূ সনিঘণ্ডুকেটুভানং সাক্খৰপ্পভেদানং ইতিহাসপঞ্চমানং পদকো ৱেয্যাকৰণো লোকাযতমহাপুৰিসলক্খণেসু অনৱযো. সো একদিৱসং পদুমুত্তৰং ভগৱন্তং দ্ৱত্তিংসমহাপুৰিসলক্খণসিৰিযা সোভমানং উয্যানদ্ৱাৰেন গচ্ছন্তং দিস্ৱা অতীৱ পসন্নমানসো অনেকেহি উপাযেহি অনেকেহি গুণৱণ্ণেহি থোমনং অকাসি. ভগৱা তস্স থোমনং সুত্ৱা ‘‘অনাগতে গোতমস্স ভগৱতো সাসনে সাগতো নাম সাৱকো ভৱিস্সতী’’তি ব্যাকৰণং অদাসি. সো ততো পট্ঠায পুঞ্ঞানি কৰোন্তো যাৱতাযুকং ঠত্ৱা ততো চুতো দেৱলোকে নিব্বত্তো. কপ্পসতসহস্সদেৱমনুস্সেসু উভযসম্পত্তিযো অনুভৱিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে একস্মিং কুলগেহে নিব্বত্তো. তস্স মাতাপিতৰো সোমনস্সং ৱড্ঢেন্তো সুজাতো আগতোতি সাগতোতি নামং কৰিংসু. সো সাসনে পসীদিত্ৱা পব্বজিত্ৱা ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং পত্তো.

১৭. এৱং সো পুঞ্ঞসম্ভাৰানুৰূপেন পত্তঅৰহত্তফলো অত্তনো পুব্বকম্মং সৰিত্ৱা সোমনস্সজাতো পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেন্তো সোভিতো নাম নামেনাতিআদিমাহ. তত্থ তদা পুঞ্ঞসম্ভাৰস্স পৰিপূৰণসমযে নামেন সোভিতো নাম ব্ৰাহ্মণো অহোসিন্তি সম্বন্ধো.

২১. ৱিপথা উদ্ধৰিত্ৱানাতি ৱিৰুদ্ধপথা কুমগ্গা, উপ্পথা ৱা উদ্ধৰিত্ৱা অপনেত্ৱা. পথং আচিক্খসেতি, ভন্তে, সব্বঞ্ঞু তুৱং পথং সপ্পুৰিসমগ্গং নিব্বানাধিগমনুপাযং আচিক্খসে কথেসি দেসেসি ৱিভজি উত্তানিং অকাসীতি অত্থো. সেসং উত্তানত্থমেৱাতি.

সাগতত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.

৩. মহাকচ্চানত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা

পদুমুত্তৰনাথস্সাতিআদিকং আযস্মতো কচ্চানত্থেৰস্স অপদানং. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে গহপতিমহাসালকুলগেহে নিব্বত্তেত্ৱা ৱুদ্ধিপ্পত্তো একদিৱসং সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুণন্তো সত্থাৰং একং ভিক্খুং সংখিত্তেন ভাসিতস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং ৱিভজন্তানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা সযম্পি তং ঠানন্তৰং পত্থেন্তো দানাদীনি পুঞ্ঞানি কত্ৱা দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো সুমেধস্স ভগৱতো কালে ৱিজ্জাধৰো হুত্ৱা আকাসেন গচ্ছন্তো সত্থাৰং একস্মিং ৱনসণ্ডে নিসিন্নং দিস্ৱা পসন্নমানসো কণিকাৰপুপ্ফেহি পূজং অকাসি.

সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন অপৰাপৰং সুগতীসুযেৱ পৰিৱত্তেত্ৱা কস্সপদসবলস্স কালে বাৰাণসিযং কুলঘৰে নিব্বত্তিত্ৱা পৰিনিব্বুতে ভগৱতি সুৱণ্ণচেতিযকৰণট্ঠানং দসসহস্সগ্ঘনিকায সুৱণ্ণিট্ঠকায পূজং কত্ৱা ‘‘ভগৱা ময্হং নিব্বত্তনিব্বত্তট্ঠানে সৰীৰং সুৱণ্ণৱণ্ণং হোতূ’’তি পত্থৰং অকাসি. ততো যাৱজীৱং কুসলং কত্ৱা একং বুদ্ধন্তৰং দেৱমনুস্সেসু সংসৰিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে উজ্জেনিযং ৰঞ্ঞো চণ্ডপজ্জোতস্স পুৰোহিতস্স গেহে নিব্বত্তি, তস্স নামগ্গহণদিৱসে মাতাপিতৰো ‘‘অম্হাকং পুত্তো সুৱণ্ণৱণ্ণো অত্তনো নামং গহেত্ৱা আগতো’’তি কঞ্চনমাণৱোত্ৱেৱ নামং কৰিংসু. সো ৱুদ্ধিমন্ৱায তযো ৱেদে উগ্গণ্হিত্ৱা পিতু অচ্চযেন পুৰোহিতট্ঠানং লভি. সো গোত্তৱসেন কচ্চানোতি পঞ্ঞাযিত্থ.

ৰাজা চণ্ডপজ্জোতো বুদ্ধুপ্পাদং সুত্ৱা, ‘‘আচৰিয, ত্ৱং তত্থ গন্ত্ৱা সত্থাৰং ইধানেহী’’তি পেসেসি. সো অত্তট্ঠমো সত্থু সন্তিকং উপগতো. তস্স সত্থা ধম্মং দেসেসি. দেসনাপৰিযোসানে সো সত্তহি জনেহি সদ্ধিং সহপটিসম্ভিদাহি অৰহত্তে পতিট্ঠাসি. অথ সত্থা ‘‘এথ, ভিক্খৱো’’তি হত্থং পসাৰেসি. তে তাৱদেৱ দ্ৱঙ্গুলমত্তকেসমস্সুকা ইদ্ধিমযপত্তচীৱৰধৰা ৱস্সসট্ঠিকত্থেৰা ৱিয অহেসুং. এৱং থেৰো সদত্থং নিপ্ফাদেত্ৱা, ‘‘ভন্তে, ৰাজা পজ্জোতো তুম্হাকং পাদে ৱন্দিতুং ধম্মঞ্চ সোতুং ইচ্ছতী’’তি সত্থু আৰোচেসি. সত্থা ‘‘ত্ৱংযেৱ ভিক্খু তত্থ গচ্ছ, তযি গতেপি ৰাজা পসীদিস্সতী’’তি আহ. থেৰো অত্তট্ঠমো তত্থ গন্ত্ৱা ৰাজানং পসাদেত্ৱা অৱন্তীসু সাসনং পতিট্ঠাপেত্ৱা পুন সত্থু সন্তিকমেৱ গতো.

৩১. এৱং সো পত্তঅৰহত্তফলো ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং সংখিত্তেন ভাসিতস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং ৱিভজন্তানং যদিদং মহাকচ্চানো’’তি (অ. নি. ১.১৮৮, ১৯৭) এতদগ্গট্ঠানং পত্ৱা অত্তনো পুব্বকম্মং সৰিত্ৱা পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেন্তো পদুমুত্তৰনাথস্সাতিআদিমাহ. তত্থ পদুমং নাম চেতিযন্তি পদুমেহি ছাদিতত্তা ৱা পদুমাকাৰেহি কতত্তা ৱা ভগৱতো ৱসনগন্ধকুটিৱিহাৰোৱ পূজনীযভাৱেন চেতিযং, যথা ‘‘গোতমকচেতিযং, আড়ৱকচেতিয’’ন্তি ৱুত্তে তেসং যক্খানং নিৱসনট্ঠানং পূজনীযট্ঠানত্তা চেতিযন্তি ৱুচ্চতি, এৱমিদং ভগৱতো ৱসনট্ঠানং চেতিযন্তি ৱুচ্চতি, ন ধাতুনিধাযকচেতিযন্তি ৱেদিতব্বং. ন হি অপৰিনিব্বুতস্স ভগৱতো সৰীৰধাতূনং অভাৱা ধাতুচেতিযং অকৰি. সিলাসনং কাৰযিত্ৱাতি তস্সা পদুমনামিকায গন্ধকুটিযা পুপ্ফাধাৰত্থায হেট্ঠা ফলিকমযং সিলাসনং কাৰেত্ৱা. সুৱণ্ণেনাভিলেপযিন্তি তং সিলাসনং জম্বোনদসুৱণ্ণেন অভিৱিসেসেন লেপযিং ছাদেসিন্তি অত্থো.

৩২. ৰতনামযং সত্তহি ৰতনেহি কতং ছত্তং পগ্গয্হ মুদ্ধনি ধাৰেত্ৱা ৱাড়বীজনিঞ্চ সেতপৱৰচামৰিঞ্চ পগ্গয্হ বুদ্ধস্স অভিৰোপযিং. লোকবন্ধুস্স তাদিনোতি সকললোকবন্ধুসদিসস্স তাদিগুণসমঙ্গিস্স বুদ্ধস্স ধাৰেসিন্তি অত্থো. সেসং উত্তানত্থমেৱাতি.

মহাকচ্চানত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.

৪. কাড়ুদাযিত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা

পদুমুত্তৰবুদ্ধস্সাতিআদিকং আযস্মতো কাড়ুদাযিত্থেৰস্স অপদানং. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে হংসৱতীনগৰে কুলগেহে নিব্বত্তো সত্থু ধম্মদেসনং সুণন্তো সত্থাৰং একং ভিক্খুং কুলপ্পসাদকানং ভিক্খূনং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা তজ্জং অভিনীহাৰং কত্ৱা তং ঠানন্তৰং পত্থেসি.

সো যাৱজীৱং কুসলং কত্ৱা দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো অম্হাকং বোধিসত্তস্স মাতুকুচ্ছিযং পটিসন্ধিগ্গহণদিৱসে কপিলৱত্থুস্মিংযেৱ অমচ্চগেহে পটিসন্ধিং গণ্হি, বোধিসত্তেন সদ্ধিং একদিৱসংযেৱ জাতোতি তং দিৱসংযেৱ নং দুকূলচুম্বটকে নিপজ্জাপেত্ৱা বোধিসত্তস্স উপট্ঠানত্থায নযিংসু. বোধিসত্তেন হি সদ্ধিং বোধিৰুক্খো, ৰাহুলমাতা, চত্তাৰো নিধী, আৰোহনহত্থী, অস্সকণ্ডকো, আনন্দো, ছন্নো, কাড়ুদাযীতি ইমে সত্ত একদিৱসে জাতত্তা সহজাতা নাম অহেসুং. অথস্স নামগ্গহণদিৱসে সকলনগৰস্স উদগ্গচিত্তদিৱসে জাতত্তা উদাযিত্ৱেৱ নামং অকংসু. থোকং কাড়ধাতুকত্তা পন কাড়ুদাযীতি পঞ্ঞাযিত্থ. সো বোধিসত্তেন সদ্ধিং কুমাৰকীড়ং কীড়ন্তো ৱুদ্ধিং অগমাসি.

অপৰভাগে লোকনাথে মহাভিনিক্খমনং নিক্খমিত্ৱা অনুক্কমেন সব্বঞ্ঞুতং পত্ৱা পৱত্তিতৱৰধম্মচক্কে ৰাজগহং উপনিস্সায ৱেড়ুৱনে ৱিহৰন্তে সুদ্ধোদনমহাৰাজা তং পৱত্তিং সুত্ৱা পুৰিসসহস্সপৰিৱাৰং একং অমচ্চং ‘‘পুত্তং মে ইধানেহী’’তি পেসেসি. সো ধম্মদেসনাৱেলাযং সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা পৰিসপৰিযন্তে ঠিতো ধম্মং সুত্ৱা সপৰিৱাৰো অৰহত্তং পাপুণি. অথ নে সত্থা ‘‘এথ, ভিক্খৱো’’তি হত্থং পসাৰেসি. সব্বে তঙ্খণঞ্ঞেৱ ইদ্ধিমযপত্তচীৱৰধৰা ৱস্সসট্ঠিকত্থেৰা ৱিয অহেসুং. অৰহত্তপ্পত্তিতো পট্ঠায পন অৰিযা মজ্ঝত্তাৱ হোন্তি. তস্মা ৰঞ্ঞা পহিতসাসনং দসবলস্স ন কথেসি. ৰাজা ‘‘নেৱ গতো আগচ্ছতি, ন সাসনং সুয্যতী’’তি অপৰং অমচ্চং পুৰিসসহস্সেহি পেসেসি. তস্মিম্পি তথা পটিপন্নে অপৰম্পি পেসেসীতি এৱং নৱহি পুৰিসসহস্সেহি সদ্ধিং নৱ অমচ্চে পেসেসি. সব্বে অৰহত্তং পত্ৱা তুণ্হী অহেসুং.

অথ ৰাজা চিন্তেসি – ‘‘এত্তকা জনা মযি সিনেহাভাৱেন দসবলস্স ইধাগমনত্থায ন কিঞ্চি কথযিংসু, অযং খো উদাযি দসবলেন সমৱযো, সহপংসুকীড়িকো, মযি চ সিনেহো অত্থি, ইমং পেসেস্সামী’’তি তং পক্কোসাপেত্ৱা, ‘‘তাত, ত্ৱং পুৰিসসহস্সপৰিৱাৰো ৰাজগহং গন্ত্ৱা দসবলং ইধানেহী’’তি ৱত্ৱা পেসেসি. সো পন গচ্ছন্তো ‘‘সচাহং, দেৱ, পব্বজিতুং লভিস্সামি, এৱাহং ভগৱন্তং ইধানেস্সামী’’তি ৱত্ৱা ‘‘যং কিঞ্চি কত্ৱা মম পুত্তং দস্সেহী’’তি ৱুত্তো ৰাজগহং গন্ত্ৱা সত্থু ধম্মদেসনৱেলাযং পৰিসপৰিযন্তে ঠিতো ধম্মং সুত্ৱা সপৰিৱাৰো অৰহত্তং পত্ৱা এহিভিক্খুভাৱে পতিট্ঠাসি. অৰহত্তং পন পত্ৱা ‘‘ন তাৱাযং দসবলস্স কুলনগৰং গন্তুং কালো, ৱসন্তে পন উপগতে পুপ্ফিতে ৱনসণ্ডে হৰিততিণসঞ্ছন্নায ভূমিযা গমনকালো ভৱিস্সতী’’তি কালং পটিমানেন্তো ৱসন্তে সম্পত্তে সত্থু কুলনগৰং গন্তুং গমনমগ্গৱণ্ণং সংৱণ্ণেন্তো –

‘‘অঙ্গাৰিনো দানি দুমা ভদন্তে, ফলেসিনো ছদনং ৱিপ্পহায;

তে অচ্চিমন্তোৱ পভাসযন্তি, সমযো মহাৱীৰ ভাগী ৰথানং.

‘‘দুমানি ফুল্লানি মনোৰমানি, সমন্ততো সব্বদিসা পৱন্তি;

পত্তং পহায ফলমাসসানা, কালো ইতো পক্কমনায ৱীৰ.

‘‘নেৱাতিসীতং ন পনাতিউণ্হং, সুখা উতু অদ্ধনিযা ভদন্তে;

পস্সন্তু তং সাকিযা কোড়িযা চ, পচ্ছামুখং ৰোহিনিযং তৰন্তং.

‘‘আসায কসতে খেত্তং, বীজং আসায ৱপ্পতি;

আসায ৱাণিজা যন্তি, সমুদ্দং ধনহাৰকা;

যায আসায তিট্ঠামি, সা মে আসা সমিজ্ঝতু. (থেৰগা. ৫২৭-৫৩০);

‘‘নাতিসীতং নাতিউণ্হং, নাতিদুব্ভিক্খছাতকং;

সদ্দলা হৰিতা ভূমি, এস কালো মহামুনি. (অ. নি. অট্ঠ. ১.১.২২৫);

‘‘পুনপ্পুনঞ্চেৱ ৱপন্তি বীজং, পুনপ্পুনং ৱস্সতি দেৱৰাজা;

পুনপ্পুনং খেত্তং কসন্তি কস্সকা, পুনপ্পুনং ধঞ্ঞমুপেতি ৰট্ঠং.

‘‘পুনপ্পুনং যাচনকা চৰন্তি, পুনপ্পুনং দানপ্পতী দদন্তি;

পুনপ্পুনং দানপ্পতী দদিত্ৱা, পুনপ্পুনং সগ্গমুপেন্তি ঠানং.

‘‘ৱীৰো হৱে সত্তযুগং পুনেতি, যস্মিং কুলে জাযতি ভূৰিপঞ্ঞো;

মঞ্ঞামহং সক্কতি দেৱদেৱো, তযা হি জাতো মুনি সচ্চনামো.

‘‘সুদ্ধোদনো নাম পিতা মহেসিনো, বুদ্ধস্স মাতা পন মাযনামা;

যা বোধিসত্তং পৰিহৰিয কুচ্ছিনা, কাযস্স ভেদা তিদিৱম্হি মোদতি.

‘‘সা গোতমী কালকতা ইতো চুতা, দিব্বেহি কামেহি সমঙ্গিভূতা;

সা মোদতি কামগুণেহি পঞ্চহি, পৰিৱাৰিতা দেৱগণেহি তেহী’’তি. (থেৰগা. ৫৩১-৫৩৫);

ইমা গাথা অভাসি. তত্থ অঙ্গাৰিনোতি অঙ্গাৰানি ৱিযাতি অঙ্গাৰানি. অঙ্গাৰানি ৰত্তপৱাড়ৱণ্ণানি ৰুক্খানং পুপ্ফফলানি, তানি এতেসং সন্তীতি অঙ্গাৰিনো, অভিলোহিতকুসুমকিসলযেহি অঙ্গাৰৱুট্ঠিসম্পৰিকিণ্ণা ৱিযাতি অত্থো. দানীতি ইমস্মিং কালে. দুমাতি ৰুক্খা. ভদন্তেতি ভদ্দং অন্তে এতস্সাতি, ‘‘ভদন্তে’’তি একস্স দ-কাৰস্স লোপং কত্ৱা ৱুচ্চতি. গুণৱিসেসযুত্তো, গুণৱিসেসযুত্তানঞ্চ অগ্গভূতো সত্থা. তস্মা, ভদন্তেতি সত্থু আলপনমেৱ, পচ্চত্তৱচনঞ্চেতং একাৰন্তং ‘‘সুগতে পটিকম্মে সুখে দুক্খে জীৱে’’তিআদীসু ৱিয. ইধ পন সম্বোধনট্ঠে দট্ঠব্বং. তেন ৱুত্তং, ‘‘ভদন্তেতি আলপন’’ন্তি. ‘‘ভদ্দসদ্দেন সমানত্থং পদন্তৰমেক’’ন্তি কেচি. ফলানি এসন্তীতি ফলেসিনো. অচেতনেপি হি সচেতনকিৰিযং আহ. এৱং থেৰেন যাচিতো ভগৱা তত্থ গমনে বহূনং ৱিসেসাধিগমনং দিস্ৱা ৱীসতিসহস্সখীণাসৱপৰিৱুতো ৰাজগহতো অতুৰিতচাৰিকাৱসেন কপিলৱত্থুগামিমগ্গং পটিপজ্জি. থেৰো ইদ্ধিযা কপিলৱত্থুং গন্ত্ৱা ৰঞ্ঞো পুৰতো আকাসে ঠিতোৱ অদিট্ঠপুব্বৱেসং দিস্ৱা ৰঞ্ঞা ‘‘কোসি ত্ৱ’’ন্তি পুচ্ছিতো ‘‘অমচ্চপুত্তং তযা ভগৱতো সন্তিকং পেসিতং মং ন জানাসি, ত্ৱং এৱং পন জানাহী’’তি দস্সেন্তো –

‘‘বুদ্ধস্স পুত্তোম্হি অসয্হসাহিনো, অঙ্গীৰসস্সপ্পটিমস্স তাদিনো;

পিতুপিতা ময্হং তুৱংসি সক্ক, ধম্মেন মে গোতম অয্যকোসী’’তি. (থেৰগা. ৫৩৬) –

গাথমাহ.

তত্থ বুদ্ধস্স পুত্তোম্হীতি সব্বঞ্ঞুবুদ্ধস্স ওৰস্স পুত্তো অম্হি. অসয্হসাহিনোতি অভিসম্বোধিতো পুব্বে ঠপেত্ৱা মহাবোধিসত্তং অঞ্ঞেহি সহিতুং ৱহিতুং অসক্কুণেয্যত্তা অসয্হস্স সকলস্স বোধিসম্ভাৰস্স মহাকাৰুণিকাধিকাৰস্স চ সহনতো ৱহনতো, ততো পৰম্পি অঞ্ঞেহি সহিতুং অভিভৱিতুং অসক্কুণেয্যত্তা অসয্হানং পঞ্চন্নং মাৰানং সহনতো অভিভৱনতো, আসযানুসযচৰিতাধিমুত্তিআদিৱিভাগাৱবোধনেন যথাৰহং ৱেনেয্যানং দিট্ঠধম্মিকসম্পৰাযিকপৰমত্থেহি অনুসাসনীসঙ্খাতস্স অঞ্ঞেহি অসয্হস্স বুদ্ধকিচ্চস্স সহনতো, তত্থ ৱা সাধুকাৰিভাৱতো অসয্হসাহিনো. অঙ্গীৰসস্সাতি অঙ্গীকতসীলাদিসম্পত্তিকস্স. অঙ্গমঙ্গেহি নিচ্ছৰণকওভাসস্সাতি অপৰে. কেচি পন ‘‘অঙ্গীৰসো, সিদ্ধত্থোতি দ্ৱে নামানি পিতৰাযেৱ গহিতানী’’তি ৱদন্তি. অপ্পটিমস্সাতি অনূপমস্স. ইট্ঠানিট্ঠেসু তাদিলক্খণপ্পত্তিযা তাদিনো. পিতুপিতা ময্হং তুৱংসীতি অৰিযজাতিৱসেন ময্হং পিতু সম্মাসম্বুদ্ধস্স লোকৱোহাৰেন ত্ৱং পিতা অসি. সক্কাতি জাতিৱসেন ৰাজানং আলপতি. ধম্মেনাতি সভাৱেন অৰিযজাতি লোকিযজাতীতি দ্ৱিন্নং জাতীনং সভাৱসমোধানেন. গোতমাতি ৰাজানং গোত্তেন আলপতি. অয্যকোসীতি পিতামহো অসি. এত্থ চ ‘‘বুদ্ধস্স পুত্তোম্হী’’তিআদিং ৱদন্তো থেৰো অঞ্ঞং ব্যাকাসি.

এৱং পন অত্তানং জানাপেত্ৱা হট্ঠতুট্ঠেন ৰঞ্ঞা মহাৰহে পল্লঙ্কে নিসীদাপেত্ৱা অত্তনো পটিযাদিতস্স নানগ্গৰসভোজনস্স পত্তং পূৰেত্ৱা দিন্নে গমনাকাৰং দস্সেসি. ‘‘কস্মা, ভন্তে, গন্তুকামত্থ, ভুঞ্জথা’’তি চ ৱুত্তে, ‘‘সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ভুঞ্জিস্সামী’’তি. ‘‘কহং পন সত্থা’’তি? ‘‘ৱীসতিসহস্সভিক্খুপৰিৱাৰো তুম্হাকং দস্সনত্থায মগ্গং পটিপন্নো’’তি. ‘‘তুম্হে ইমং পিণ্ডপাতং ভুঞ্জথ, অঞ্ঞং ভগৱতো হৰিস্সথ. যাৱ চ মম পুত্তো ইমং নগৰং সম্পাপুণাতি, তাৱস্স ইতো পিণ্ডপাতং হৰথা’’তি ৱুত্তে থেৰো ভত্তকিচ্চং কত্ৱা ৰঞ্ঞো পৰিসায চ ধম্মং কথেত্ৱা সত্থু আগমনতো পুৰেতৰমেৱ সকলৰাজনিৱেসনং ৰতনত্তযে অভিপ্পসন্নং কৰোন্তো সব্বেসং পস্সন্তানংযেৱ সত্থু আহৰিতব্বভত্তপুণ্ণং পত্তং আকাসে ৱিস্সজ্জেত্ৱা সযম্পি ৱেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৱা পিণ্ডপাতং উপনামেত্ৱা সত্থু হত্থে ঠপেসি. সত্থা তং পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জি. এৱং সট্ঠিযোজনমগ্গে দিৱসে দিৱসে যোজনং গচ্ছন্তস্স ভগৱতো ৰাজগেহতোযেৱ পিণ্ডপাতং আহৰিত্ৱা অদাসি. অথ নং ভগৱা ‘‘অযং ময্হং পিতুনো সকলনিৱেসনং পসাদেতী’’তি ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং কুলপ্পসাদকানং ভিক্খূনং যদিদং কাড়ুদাযী’’তি (অ. নি. ১.২১৯, ২২৫) কুলপ্পসাদকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসি.

৪৮-৯. এৱং সো কতপুঞ্ঞসম্ভাৰানুৰূপেন অৰহত্তং পত্ৱা পত্তএতদগ্গট্ঠানো অত্তনো পুব্বকম্মং সৰিত্ৱা সোমনস্সৱসেন পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেন্তো পদুমুত্তৰস্স বুদ্ধস্সাতিআদিমাহ. অদ্ধানং পটিপন্নস্সাতি অপৰৰট্ঠং গমনত্থায দূৰমগ্গং পটিপজ্জন্তস্স. চৰতো চাৰিকং তদাতি অন্তোমণ্ডলং মজ্ঝেমণ্ডলং বহিমণ্ডলন্তি তীণি মণ্ডলানি তদা চাৰিকং চৰতো চৰন্তস্স পদুমুত্তৰবুদ্ধস্স ভগৱতো সুফুল্লং সুট্ঠু ফুল্লং পবোধিতং গয্হ গহেত্ৱা ন কেৱলমেৱ পদুমং, উপ্পলঞ্চ মল্লিকং ৱিকসিতং অহং গয্হ উভোহি হত্থেহি গহেত্ৱা পূৰেসিন্তি সম্বন্ধো. পৰমন্নং গহেত্ৱানাতি পৰমং উত্তমং সেট্ঠং মধুৰং সব্বসুপক্কং সালিওদনং গহেত্ৱা সত্থুনো অদাসিং ভোজেসিন্তি অত্থো.

৯৭. সক্যানং নন্দিজননোতি সক্যৰাজকুলানং ভগৱতো ঞাতীনং আৰোহপৰিণাহৰূপযোব্বনৱচনালপনসম্পত্তিযা নন্দং তুট্ঠিং জনেন্তো উপ্পাদেন্তো. ঞাতিবন্ধু ভৱিস্সতীতি ঞাতো পাকটো বন্ধু ভৱিস্সতি. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱাতি.

কাড়ুদাযিত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.

৫. মোঘৰাজত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা

অত্থদস্সী তু ভগৱাতিআদিকং আযস্মতো মোঘৰাজত্থেৰস্স অপদানং. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৱসং সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুণন্তো সত্থাৰং একং ভিক্খুং লূখচীৱৰধৰানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা তং ঠানন্তৰং আকঙ্খন্তো পণিধানং কত্ৱা তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞানি কৰোন্তো অত্থদস্সিস্স ভগৱতো কালে পুন ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ব্ৰাহ্মণানং ৱিজ্জাসিপ্পেসু নিপ্ফত্তিং গতো একদিৱসং অত্থদস্সিং ভগৱন্তং ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতং ৰথিযং গচ্ছন্তং দিস্ৱা পসন্নমানসো পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৱন্দিত্ৱা সিৰসি অঞ্জলিং কত্ৱা ‘‘যাৱতা ৰূপিনো সত্থা’’তিআদীহি ছহি গাথাহি অভিত্থৱিত্ৱা ভাজনং পূৰেত্ৱা মধুং উপনেসি. সত্থা তং পটিগ্গহেত্ৱা অনুমোদনং অকাসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো কস্সপভগৱতো কালে কট্ঠৱাহনস্স নাম ৰঞ্ঞো অমচ্চো হুত্ৱা নিব্বত্তো তেন সত্থু আনযনত্থায পেসিতো সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ধম্মং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা ৱীসতিৱস্সসহস্সানি সমণধম্মং কত্ৱা ততো চুতো একং বুদ্ধন্তৰং সুগতীসুযেৱ পৰিৱত্তেন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা মোঘৰাজাতি লদ্ধনামো বাৱৰীযব্ৰাহ্মণস্স সন্তিকে উগ্গহিতসিপ্পো সংৱেগজাতো তাপসপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা তাপসসহস্সপৰিৱাৰো অজিতাদীহি সদ্ধিং সত্থু সন্তিকং পেসিতো তেসং পন্নৰসমো হুত্ৱা পঞ্হং পুচ্ছিত্ৱা ৱিস্সজ্জনপৰিযোসানে অৰহত্তং পাপুণি. অৰহত্তং পন পত্ৱা সত্থলূখং সুত্তলূখং ৰজনলূখন্তি ৱিসেসেন তিৱিধেনপি লূখেন সমন্নাগতং পংসুকূলং ধাৰেসি. তেন নং সত্থা লূখচীৱৰধৰানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসি.

৬৪. এৱং সো পণিধানানুৰূপেন অৰহত্তফলং পত্ৱা অত্তনো পুব্বসম্ভাৰং দিস্ৱা পুব্বকম্মাপদানং পকাসেন্তো অত্থদস্সী তু ভগৱাতিআদিমাহ. তং সব্বং উত্তানত্থমেৱ.

৭৩. পুটকং পূৰযিত্ৱানাতি পুটকং ৱুচ্চতি ৱাৰকং, ঘটং ৱা. অনেড়কং নিদ্দোসং মক্খিকণ্ডৱিৰহিতং খুদ্দমধুনা ঘটং পূৰেত্ৱা তং উভোহি হত্থেহি পগ্গয্হ পকাৰেন আদৰেন গহেত্ৱা মহেসিনো ভগৱতো উপনেসিন্তি সম্বন্ধো. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱাতি.

মোঘৰাজত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.

৬. অধিমুত্তত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা

নিব্বুতে লোকনাথম্হীতিআদিকং আযস্মতো অধিমুত্তত্থেৰস্স অপদানং (থেৰগা. অট্ঠ. ২.অধিমুত্তত্থেৰগাথাৱণ্ণনা). অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো অত্থদস্সিম্হি লোকনাথে পৰিনিব্বুতে একস্মিং কুলগেহে নিব্বত্তো ৰতনত্তযে পসন্নো ভিক্খুসঙ্ঘং নিমন্তেত্ৱা উচ্ছূহি মণ্ডপং কাৰেত্ৱা মহাদানং পৱত্তেত্ৱা পৰিযোসানে সন্তিপদং পণিধেসি. সো ততো চুতো দেৱেসু চ মনুস্সেসু চ উভযসম্পত্তিযো অনুভৱিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে একস্মিং কুলগেহে নিব্বত্তো সাসনে পসীদিত্ৱা সদ্ধায পতিট্ঠিতত্তা অধিমুত্তত্থেৰোতি পাকটো.

৮৪. এৱং কতসম্ভাৰৱসেন অৰহত্তং পত্ৱা অত্তনো পুব্বকম্মং সৰিত্ৱা সোমনস্সজাতো পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেন্তো নিব্বুতে লোকনাথম্হীতিআদিমাহ. তং সব্বং উত্তানত্থমেৱাতি.

অধিমুত্তত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.

৭. লসুণদাযকত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা

হিমৱন্তস্সাৱিদূৰেতিআদিকং আযস্মতো লসুণদাযকত্থেৰস্স অপদানং. এসোপাযস্মা পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো ৱিপস্সিস্স ভগৱতো কালে একস্মিং কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো ঘৰাৱাসে আদীনৱং দিস্ৱা গেহং পহায তাপসপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা হিমৱন্তং নিস্সায ৱনে ৱসন্তো বহূনি লসুণানি ৰোপেত্ৱা তদেৱ ৱনমূলফলঞ্চ খাদন্তো ৱিহাসি. সো বহূনি লসুণানি কাজেনাদায মনুস্সপথং আহৰিত্ৱা পসন্নো দানং দত্ৱা বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স ভেসজ্জত্থায দত্ৱা গচ্ছতি. এৱং সো যাৱজীৱং পুঞ্ঞানি কত্ৱা তেনেৱ পুঞ্ঞবলেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো উভযসম্পত্তিং অনুভৱিত্ৱা কমেন ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে উপ্পন্নো পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা নচিৰস্সেৱ অৰহত্তং পত্তো পুব্বকম্মৱসেন লসুণদাযকত্থেৰোতি পাকটো.

৮৯. অত্তনো পুব্বকম্মং সৰিত্ৱা সোমনস্সজাতো পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেন্তো হিমৱন্তস্সাৱিদূৰেতিআদিমাহ. তত্থ হিমালযপব্বতস্স পৰিযোসানে মনুস্সানং সঞ্চৰণট্ঠানে যদা ৱিপস্সী ভগৱা উদপাদি, তদা অহং তাপসো অহোসিন্তি সম্বন্ধো. লসুণং উপজীৱামীতি ৰত্তলসুণং ৰোপেত্ৱা তদেৱ গোচৰং কত্ৱা জীৱিকং কপ্পেমীতি অত্থো. তেন ৱুত্তং ‘‘লসুণং ময্হভোজন’’ন্তি.

৯০. খাৰিযো পূৰযিত্ৱানাতি তাপসভাজনানি লসুণেন পূৰযিত্ৱা কাজেনাদায সঙ্ঘাৰামং সঙ্ঘস্স ৱসনট্ঠানং হেমন্তাদীসু তীসু কালেসু সঙ্ঘস্স চতূহি ইৰিযাপথেহি ৱসনৱিহাৰং অগচ্ছিং অগমাসিন্তি অত্থো. হট্ঠো হট্ঠেন চিত্তেনাতি অহং সন্তুট্ঠো সোমনস্সযুত্তচিত্তেন সঙ্ঘস্স লসুণং অদাসিন্তি অত্থো.

৯১. ৱিপস্সিস্স…পে… নিৰতস্সহন্তি নৰানং অগ্গস্স সেট্ঠস্স অস্স ৱিপস্সিস্স ভগৱতো সাসনে নিৰতো নিস্সেসেন ৰতো অহন্তি সম্বন্ধো. সঙ্ঘস্স…পে… মোদহন্তি অহং সঙ্ঘস্স লসুণদানং দত্ৱা সগ্গম্হি সুট্ঠু অগ্গস্মিং দেৱলোকে আযুকপ্পং দিব্বসম্পত্তিং অনুভৱমানো মোদিং, সন্তুট্ঠো ভৱামীতি অত্থো. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱাতি.

লসুণদাযকত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.

৮. আযাগদাযকত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা

নিব্বুতে লোকনাথম্হীতিআদিকং আযস্মতো আযাগদাযকত্থেৰস্স অপদানং. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো সিখিস্স ভগৱতো পৰিনিব্বুতকালে একস্মিং কুলগেহে নিব্বত্তো সাসনে পসন্নো ৱড্ঢকীনং মূলং দত্ৱা অতিমনোহৰং দীঘং ভোজনসালং কাৰাপেত্ৱা ভিক্খুসঙ্ঘং নিমন্তেত্ৱা পণীতেনাহাৰেন ভোজেত্ৱা মহাদানং দত্ৱা চিত্তং পসাদেসি. সো যাৱতাযুকং পুঞ্ঞানি কত্ৱা দেৱমনুস্সেসুযেৱ সংসৰন্তো উভযসম্পত্তিং অনুভৱিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কুলগেহে নিব্বত্তো পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা ঘটেন্তো ৱাযমন্তো ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা ন চিৰস্সেৱ অৰহত্তং পাপুণি. পুব্বে কতপুঞ্ঞৱসেন আযাগত্থেৰোতি পাকটো.

৯৪. এৱং সো কতপুঞ্ঞসম্ভাৰৱসেন অৰহত্তং পত্ৱা অত্তনা পুব্বে কতকুসলকম্মং সৰিত্ৱা সোমনস্সজাতো পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেন্তো নিব্বুতে লোকনাথম্হীতিআদিমাহ. তত্থ নিব্বুতেতি ৱদতং ‘‘মযং বুদ্ধা’’তি ৱদন্তানং অন্তৰে ৱৰে উত্তমে সিখিম্হি ভগৱতি পৰিনিব্বুতেতি অত্থো. হট্ঠো হট্ঠেন চিত্তেনাতি সদ্ধতায হট্ঠপহট্ঠো সোমনস্সযুত্তচিত্ততায পহট্ঠেন চিত্তেন উত্তমং থূপং সেট্ঠং চেতিযং অৱন্দিং পণামযিন্তি অত্থো.

৯৫. ৱড্ঢকীহি কথাপেত্ৱাতি ‘‘ভোজনসালায পমাণং কিত্তক’’ন্তি পমাণং কথাপেত্ৱাতি অত্থো. মূলং দত্ৱানহং তদাতি তদা তস্মিং কালে অহং কম্মকৰণত্থায তেসং ৱড্ঢকীনং মূলং দত্ৱা আযাগং আযতং দীঘং ভোজনসালং অহং সন্তুট্ঠো সোমনস্সচিত্তেন কাৰপেসহং কাৰাপেসিং অহন্তি অত্থো. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱাতি.

৯৭. আযাগস্স ইদং ফলন্তি ভোজনসালদানস্স ইদং ৱিপাকন্তি অত্থো.

আযাগদাযকত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.

৯. ধম্মচক্কিকত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা

সিদ্ধত্থস্স ভগৱতোতিআদিকং আযস্মতো ধম্মচক্কিকত্থেৰস্স অপদানং. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো সিদ্ধত্থস্স ভগৱতো কালে একস্মিং কুলগেহে নিব্বত্তো ৱুদ্ধিপ্পত্তো পুত্তদাৰেহি ৱড্ঢিতো ৱিভৱসম্পন্নো মহাভোগো, সো ৰতনত্তযে পসন্নো সদ্ধাজাতো ধম্মসভাযং ধম্মাসনস্স পিট্ঠিতো ৰতনমযং ধম্মচক্কং কাৰেত্ৱা পূজেসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু নিব্বত্তট্ঠানেসু সক্কসম্পত্তিং চক্কৱত্তিসম্পত্তিঞ্চ অনুভৱিত্ৱা কমেন ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে একস্মিং কুলগেহে উপ্পন্নো ৱিভৱসম্পন্নো সঞ্জাতসদ্ধো পব্বজিত্ৱা ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা নচিৰস্সেৱ অৰহত্তং পত্ৱা পুব্বে কতকুসলনামসদিসনামেন ধম্মচক্কিকত্থেৰোতি পাকটো জাতো অহোসি.

১০২. সো পুঞ্ঞসম্ভাৰানুৰূপেন পত্তঅৰহত্তফলো অত্তনো পুব্বকম্মং সৰিত্ৱা জাতসোমনস্সো পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেন্তো সিদ্ধত্থস্স ভগৱতোতিআদিমাহ. সীহাসনস্স সম্মুখাতি সীহস্স ভগৱতো নিসিন্নস্স সম্মুখা বুদ্ধাসনস্স অভিমুখট্ঠানেতি অত্থো, ধম্মচক্কং মে ঠপিতন্তি মযা ধম্মচক্কাকাৰেন উভতো সীহৰূপং দস্সেত্ৱা মজ্ঝে আদাসসদিসং কাৰেত্ৱা কতং ধম্মচক্কং ঠপিতং পূজিতং. কিং ভূতং? ৱিঞ্ঞূহি মেধাৱীহি ‘‘অতীৱ সুন্দৰ’’ন্তি ৱণ্ণিতং থোমিতং সুকতং ধম্মচক্কন্তি সম্বন্ধো.

১০৩. চাৰুৱণ্ণোৱ সোভামীতি সুৱণ্ণৱণ্ণো ইৱ সোভামি ৱিৰোচামীতি অত্থো. ‘‘চতুৱণ্ণেহি সোভামী’’তিপি পাঠো, তস্স খত্তিযব্ৰাহ্মণৱেস্সসুদ্দজাতিসঙ্খাতেহি চতূহি ৱণ্ণেহি সোভামি ৱিৰোচামীতি অত্থো. সযোগ্গবলৱাহনোতি সুৱণ্ণসিৱিকাদীহি যোগ্গেহি চ সেনাপতিমহামত্তাদীহি সেৱকেহি বলেহি চ হত্থিঅস্সৰথসঙ্খাতেহি ৱাহনেহি চ সহিতোতি অত্থো. বহুজ্জনা বহৱো মনুস্সা অনুযন্তা মমানুৱত্তন্তা নিচ্চং নিচ্চকালং পৰিৱাৰেন্তীতি সম্বন্ধো. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱাতি.

ধম্মচক্কিকত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.

১০. কপ্পৰুক্খিযত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা

সিদ্ধত্থস্স ভগৱতোতিআদিকং আযস্মতো কপ্পৰুক্খিযত্থেৰস্স অপদানং (থেৰগা. অট্ঠ. ২.৫৭৬). অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তেসু তেসু ভৱেসু নিব্বানাধিগমূপাযভূতানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো সিদ্ধত্থস্স ভগৱতো কালে ৱিভৱসম্পন্নে একস্মিং কুলে নিব্বত্তো মহদ্ধনো মহাভোগো সত্থৰি পসন্নো সত্তহি ৰতনেহি ৱিচিত্তং সুৱণ্ণমযং কপ্পৰুক্খং কাৰেত্ৱা সিদ্ধত্থস্স ভগৱতো চেতিযস্স সম্মুখে ঠপেত্ৱা পূজেসি. সো এৱৰূপং পুঞ্ঞং কত্ৱা যাৱতাযুকং ঠত্ৱা ততো চুতো সুগতীসুযেৱ সংসৰন্তো কমেন ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে একস্মিং কুলগেহে নিব্বত্তো ৱিঞ্ঞুতং পত্তো ঘৰাৱাসং সণ্ঠপেত্ৱা ৰতনত্তযে পসন্নো ধম্মং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো সত্থু আৰাধেত্ৱা পব্বজিতো নচিৰস্সেৱ অৰহত্তং পত্ৱা পুব্বে কতকুসলনামেন কপ্পৰুক্খিযত্থেৰোতি পাকটো অহোসি.

১০৮. সো এৱং পত্তঅৰহত্তফলো অত্তনো পুব্বকম্মং সৰিত্ৱা সোমনস্সৱসেন পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেন্তো সিদ্ধত্থস্স ভগৱতোতিআদিমাহ. থূপসেট্ঠস্স সম্মুখাতি সেট্ঠস্স উত্তমস্স ধাতুনিহিতথূপস্স চেতিযস্স সম্মুখট্ঠানে ৱিচিত্তদুস্সে অনেকৱণ্ণেহি ৱিসমেন ৱিসদিসেন চিত্তেন মনোহৰে চিনপট্টসোমাৰপট্টাদিকে দুস্সে. লগেত্ৱা ওলগ্গেত্ৱা কপ্পৰুক্খং ঠপেসিং অহং পতিট্ঠপেসিন্তি অত্থো. সেসং উত্তানত্থমেৱাতি.

কপ্পৰুক্খিযত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.

চতুত্থৱগ্গৱণ্ণনা সমত্তা.