৮. ৰট্ঠপালত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা
পদুমুত্তৰস্স ভগৱতোতিআদিকং আযস্মতো ৰট্ঠপালত্থেৰস্স অপদানং. অযম্পাযস্মা পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো উপ্পত্তিতো পুৰেতৰমেৱ হংসৱতীনগৰে গহপতিমহাসালকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱযপ্পত্তো পিতু অচ্চযেন ঘৰাৱাসে পতিট্ঠিতো ৰতনকোট্ঠাগাৰকম্মিকেন দস্সিতং অপৰিমাণং ৱংসানুগতং ধনং দিস্ৱা ‘‘ইমং এত্তকং ধনৰাসিং ময্হং পিতুঅয্যকপয্যকাদযো অত্তনা সদ্ধিং গহেত্ৱা গন্তুং নাসক্খিংসু, মযা পন গহেত্ৱা গন্তুং ৱট্টতী’’তি চিন্তেত্ৱা কপণদ্ধিকাদীনং মহাদানং অদাসি. সো অভিঞ্ঞালাভিং একং তাপসং উপসঙ্কমিত্ৱা তেন দেৱলোকাধিপচ্চে নিযোজিতো যাৱজীৱং পুঞ্ঞানি কত্ৱা ততো চুতো দেৱলোকে নিব্বত্তিত্ৱা দিব্বসম্পত্তিং অনুভৱন্তো তত্থ যাৱতাযুকং ঠত্ৱা ততো চুতো মনুস্সলোকে ভিন্নং ৰট্ঠং সন্ধাৰেতুং সমত্থস্স কুলস্স একপুত্তকো হুত্ৱা নিব্বত্তি. তেন সমযেন পদুমুত্তৰো ভগৱা লোকে উপ্পজ্জিত্ৱা পৱত্তিতৱৰধম্মচক্কো ৱেনেয্যসত্তে নিব্বানমহানগৰসঙ্খাতং খেমন্তভূমিং সম্পাপেসি. অথ সো কুলপুত্তো অনুক্কমেন ৱিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৱসং উপাসকেহি সদ্ধিং ৱিহাৰং গন্ত্ৱা সত্থাৰং ধম্মং দেসেন্তং দিস্ৱা পসন্নচিত্তো পৰিসপৰিযন্তে নিসীদি.
তেন খো পন সমযেন সত্থা একং ভিক্খুং সদ্ধাপব্বজিতানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসি. সো তং দিস্ৱা পসন্নমানসো সতসহস্সভিক্খুপৰিৱুতস্স ভগৱতো সত্তাহং মহাদানং দত্ৱা তং ঠানং পত্থেসি. সত্থা অনন্তৰাযেন সমিজ্ঝনভাৱং দিস্ৱা ‘‘অযং অনাগতে গোতমস্স নাম সম্মাসম্বুদ্ধস্স সাসনে সদ্ধাপব্বজিতানং অগ্গো ভৱিস্সতী’’তি ব্যাকাসি. সো সত্থাৰং ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ ৱন্দিত্ৱা উট্ঠাযাসনা পক্কামি. সো যাৱতাযুকং পুঞ্ঞানি কত্ৱা ততো চৱিত্ৱা দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইতো দ্ৱেনৱুতে কপ্পে ফুস্সস্স ভগৱতো কালে সত্থু ৱেমাতিকেসু তীসু ৰাজপুত্তেসু সত্থাৰং উপট্ঠহন্তেসু তেসং পুঞ্ঞকিৰিযাসু সহাযকিচ্চং অকাসি. এৱং তত্থ তত্থ ভৱে বহুং কুসলং উপচিনিত্ৱা সুগতীসুযেৱ সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কুৰুৰট্ঠে থুল্লকোট্ঠিকনিগমে ৰট্ঠপালসেট্ঠিনো গেহে নিব্বত্তি, তস্স ভিন্নং ৰট্ঠং সন্ধাৰেতুং সমত্থকুলে নিব্বত্তত্তা ৰট্ঠপালোতি ৱংসানুগতমেৱ নামং অহোসি. সো মহতা পৰিৱাৰেন ৱড্ঢন্তো অনুক্কমেন যোব্বনপ্পত্তো মাতাপিতূহি পতিৰূপেন দাৰেন সংযোজিতো মহন্তে চ যসে পতিট্ঠাপিতো দিব্বসম্পত্তিসদিসসম্পত্তিং পচ্চনুভোতি.
অথ ভগৱা কুৰুৰট্ঠে জনপদচাৰিকং চৰন্তো থুল্লকোট্ঠিকং অনুপাপুণি. তং সুত্ৱা ৰট্ঠপালো কুলপুত্তো সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিতুকামো সত্তাহং ভত্তচ্ছেদং কত্ৱা কিচ্ছেন কসিৰেন মাতাপিতৰো অনুজানাপেত্ৱা সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা পব্বজ্জং যাচিত্ৱা সত্থু আণত্তিযা অঞ্ঞতৰস্স সন্তিকে পব্বজিত্ৱা যোনিসোমনসিকাৰেন কম্মং কৰোন্তো ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. অৰহত্তং পন পত্ৱা সত্থাৰং অনুজানাপেত্ৱা মাতাপিতৰো পস্সিতুং থুল্লকোট্ঠিকং গন্ত্ৱা তত্থ সপদানং পিণ্ডায চৰন্তো পিতু নিৱেসনে আভিদোসিকং কুম্মাসং লভিত্ৱা তং অমতং ৱিয পৰিভুঞ্জন্তো পিতৰা নিমন্তিতো স্ৱাতনায অধিৱাসেত্ৱা দুতিযদিৱসে পিতু নিৱেসনে পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জিত্ৱা অলঙ্কতপটিযত্তে ইত্থাগাৰজনে উপগন্ত্ৱা ‘‘কীদিসা নাম তা, অয্যপুত্ত, অচ্ছৰাযো, যাসং ত্ৱং হেতু ব্ৰহ্মচৰিযং চৰসী’’তিআদীনি (ম. নি. ২.৩০১) ৱত্ৱা পলোভনকম্মং কাতুং আৰদ্ধে তস্সাধিপ্পাযং ৱিপৰিৱত্তেত্ৱা অনিচ্চতাদিপটিসংযুত্তং ধম্মং কথেন্তো –
‘‘পস্স চিত্তকতং বিম্বং, অৰুকাযং সমুস্সিতং;
আতুৰং বহুসঙ্কপ্পং, যস্স নত্থি ধুৱং ঠিতি.
‘‘পস্স চিত্তকতং ৰূপং, মণিনা কুণ্ডলেন চ;
অট্ঠিং তচেন ওনদ্ধং, সহ ৱত্থেহি সোভতি.
‘‘অলত্তককতা পাদা, মুখং চুণ্ণকমক্খিতং;
অলং বালস্স মোহায, নো চ পাৰগৱেসিনো.
‘‘অট্ঠাপদকতা কেসা, নেত্তা অঞ্জনমক্খিতা;
অলং বালস্স মোহায, নো চ পাৰগৱেসিনো.
‘‘অঞ্জনীৱ নৱা চিত্তা, পূতিকাযো অলঙ্কতো;
অলং বালস্স মোহায, নো চ পাৰগৱেসিনো.
‘‘ওদহি মিগৱো পাসং, নাসদা ৱাগুৰং মিগো;
ভুত্ৱা নিৱাপং গচ্ছাম, কন্দন্তে মিগবন্ধকে.
‘‘ছিন্নো পাসো মিগৱস্স, নাসদা ৱাগুৰং মিগো;
ভুত্ৱা নিৱাপং গচ্ছাম, সোচন্তে মিগলুদ্দকে’’তি. (ম. নি. ২.৩০২; থেৰগা. ৭৬৯-৭৭৫);
ইমা গাথাযো অভাসি. ইমা গাথা ৱত্ৱা ৱেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৱা ৰঞ্ঞো কোৰব্যস্স মিগাজিনৱনুয্যানে মঙ্গলসিলাপট্টে নিসীদি. থেৰস্স কিৰ পিতা সত্তসু দ্ৱাৰকোট্ঠকেসু অগ্গড়ং দাপেত্ৱা মল্লে আণাপেসি ‘‘নিক্খমিতুং মা দেথ, কাসাযানি অপনেত্ৱা সেতকানি নিৱাসাপেথা’’তি. তস্মা থেৰো আকাসেন অগমাসি. অথ ৰাজা কোৰব্যো থেৰস্স তত্থ নিসিন্নভাৱং সুত্ৱা তং উপসঙ্কমিত্ৱা সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা ‘‘ইধ, ভো ৰট্ঠপাল, পব্বজন্তো ব্যাধিপাৰিজুঞ্ঞং ৱা জৰাভোগঞাতিপাৰিজুঞ্ঞং ৱা পত্তো পব্বজতি, ত্ৱং পন কিঞ্চিপি পাৰিজুঞ্ঞং অনুপগতো এৱ কস্মা পব্বজসী’’তি পুচ্ছি. অথস্স থেৰো ‘‘উপনিয্যতি লোকো অদ্ধুৱো, অতাণো লোকো অনভিস্সৰো, অসৰণো লোকো সব্বং পহায গমনীযং, ঊনো লোকো অতিত্তো তণ্হাদাসো’’তি (ম. নি. ২.৩০৫) ইমেসং চতুন্নং ধম্মুদ্দেসানং অত্তনা ৱিদিতভাৱং কথেত্ৱা তস্সা দেসনায অনুগীতিং কথেন্তো –
‘‘পস্সামি লোকে সধনে মনুস্সে, লদ্ধান ৱিত্তং ন দদন্তি মোহা;
লুদ্ধা ধনং সন্নিচযং কৰোন্তি, ভিয্যোৱ কামে অভিপত্থযন্তি.
‘‘ৰাজা পসয্হপ্পথৱিং ৱিজেত্ৱা, সসাগৰন্তং মহিমাৱসন্তো;
ওৰং সমুদ্দস্স অতিত্তৰূপো, পাৰং সমুদ্দস্সপি পত্থযেথ.
‘‘ৰাজা চ অঞ্ঞে চ বহূ মনুস্সা, অৱীততণ্হা মৰণং উপেন্তি;
ঊনাৱ হুত্ৱান জহন্তি দেহং, কামেহি লোকম্হি ন হত্থি তিত্তি.
‘‘কন্দন্তি নং ঞাতী পকিৰিয কেসে, ‘অহো ৱতা নো অমৰা’তি চাহু;
ৱত্থেন নং পাৰুতং নীহৰিত্ৱা, চিতং সমোধায ততো ডহন্তি.
‘‘সো ডয্হতি সূলেহি তুজ্জমানো, একেন ৱত্থেন পহায ভোগে;
ন মীযমানস্স ভৱন্তি তাণা, ঞাতী চ মিত্তা অথ ৱা সহাযা.
‘‘দাযাদকা তস্স ধনং হৰন্তি, সত্তো পন গচ্ছতি যেন কম্মং;
ন মীযমানং ধনমন্ৱেতি কিঞ্চি, পুত্তা চ দাৰা চ ধনঞ্চ ৰট্ঠং.
‘‘ন দীঘমাযুং লভতে ধনেন, ন চাপি ৱিত্তেন জৰং ৱিহন্তি;
অপ্পং হিদং জীৱিতমাহু ধীৰা, অসস্সতং ৱিপ্পৰিণামধম্মং.
‘‘অড্ঢা দলিদ্দা চ ফুসন্তি ফস্সং, বালো চ ধীৰো চ তথেৱ ফুট্ঠো;
বালো হি বাল্যা ৱধিতোৱ সেতি, ধীৰো চ নো ৱেধতি ফস্সফুট্ঠো.
‘‘তস্মা হি পঞ্ঞাৱ ধনেন সেয্যা, যায ৱোসানমিধাধিগচ্ছতি;
অব্যোসিতত্তা হি ভৱাভৱেসু, পাপানি কম্মানি কৰোতি মোহা.
‘‘উপেতি গব্ভঞ্চ পৰঞ্চ লোকং, সংসাৰমাপজ্জপৰম্পৰায;
তস্সপ্পপঞ্ঞো অভিসদ্দহন্তো, উপেতি গব্ভঞ্চ পৰঞ্চ লোকং.
‘‘চোৰো যথা সন্ধিমুখে গহীতো, সকম্মুনা হঞ্ঞতি পাপধম্মো;
এৱং পজা পেচ্চ পৰম্হি লোকে, সকম্মুনা হঞ্ঞতি পাপধম্মো.
‘‘কামা হি চিত্ৰা মধুৰা মনোৰমা, ৱিৰূপৰূপেন মথেন্তি চিত্তং;
আদীনৱং কামগুণেসু দিস্ৱা, তস্মা অহং পব্বজিতোম্হি ৰাজ.
‘‘দুমপ্ফলানীৱ পতন্তি মাণৱা, দহৰা চ ৱুড্ঢা চ সৰীৰভেদা;
এতম্পি দিস্ৱান পব্বজিতোম্হি ৰাজ, অপণ্ণকং সামঞ্ঞমেৱ সেয্যো.
‘‘সদ্ধাযাহং পব্বজিতো, উপেতো জিনসাসনে;
অৱঞ্ঝা ময্হং পব্বজ্জা, অনণো ভুঞ্জামি ভোজনং.
‘‘কামে আদিত্ততো দিস্ৱা, জাতৰূপানি সত্থতো;
গব্ভাৱোক্কন্তিতো দুক্খং, নিৰযেসু মহব্ভযং.
‘‘এতমাদীনৱং ঞত্ৱা, সংৱেগং অলভিং তদা;
সোহং ৱিদ্ধো তদা সন্তো, সম্পত্তো আসৱক্খযং.
‘‘পৰিচিণ্ণো মযা সত্থা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং;
ওহিতো গৰুকো ভাৰো, ভৱনেত্তি সমূহতা.
‘‘যস্সত্থায পব্বজিতো, অগাৰস্মানগাৰিযং;
সো মে অত্থো অনুপ্পত্তো, সব্বসংযোজনক্খযো’’তি. (থেৰগা. ৭৭৬-৭৯৩) –
ইমা গাথা অৱোচ. এৱং থেৰো ৰঞ্ঞো কোৰব্যস্স ধম্মং দেসেত্ৱা সত্থু সন্তিকমেৱ গতো. সত্থা চ অপৰভাগে অৰিযগণমজ্ঝে নিসিন্নো থেৰং সদ্ধাপব্বজিতানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসি.
৯৭-৮. এৱং সো থেৰো পত্তএতদগ্গট্ঠানো পুব্বকম্মং সৰিত্ৱা সোমনস্সজাতো পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতোতিআদিমাহ. ৱৰনাগো মযা দিন্নোতি তস্স ভগৱতো ৰূপকাযে পসীদিত্ৱা ৱৰো উত্তমো সেট্ঠো ঈসাদন্তো ৰথীসাসদিসদন্তো উৰূড়্হৱা ভাৰৱহো ৰাজাৰহো ৱা. সেতচ্ছত্তোপসোভিতোতি হত্থিক্খন্ধে উস্সাপিতসেতচ্ছত্তেন উপসেৱিতো সোভমানো. পুনপি কিং ৱিসিট্ঠো ৱৰনাগো? সকপ্পনো হত্থালঙ্কাৰসহিতো. সঙ্ঘাৰামং বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স ৱসনত্থায আৰামং ৱিহাৰং অকাৰযিং কাৰেসিং.
৯৯. চতুপঞ্ঞাসসহস্সানীতি তস্মিং কাৰাপিতে ৱিহাৰব্ভন্তৰে চতুপঞ্ঞাসসহস্সানি পাসাদানি চ অহং অকাৰযিং কাৰেসিন্তি অত্থো. মহোঘদানং কৰিত্ৱানাতি সব্বপৰিক্খাৰসহিতং মহোঘসদিসং মহাদানং সজ্জেত্ৱা মহেসিনো মুনিনো নিয্যাদেসিন্তি অত্থো.
১০০. অনুমোদি মহাৱীৰোতি চতুৰাসঙ্খ্যেয্যসতসহস্সেসু কপ্পেসু অব্বোচ্ছিন্নউস্সাহসঙ্খাতেন ৱীৰিযেন মহাৱীৰো সযম্ভূ সযমেৱ ভূতো জাতো লদ্ধসব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণো অগ্গো সেট্ঠো পুগ্গলো অনুমোদি ৱিহাৰানুমোদনং অকাসি. সব্বে জনে হাসযন্তোতি সকলানন্তাপৰিমাণে দেৱমনুস্সে হাসযন্তো সন্তুট্ঠে কুৰুমানো অমতনিব্বানপটিসংযুত্তং চতুসচ্চধম্মদেসনং দেসেসি পকাসেসি ৱিৱৰি ৱিভজি উত্তানী অকাসীতি অত্থো.
১০১. তং মে ৱিযাকাসীতি তং ময্হং কতপুঞ্ঞং বলং ৱিসেসেন পাকটং অকাসি. জলজুত্তমনামকোতি জলে জাতং জলজং পদুমং, পদুমুত্তৰনামকোতি অত্থো. ‘‘জলনুত্তমনাযকো’’তিপি পাঠো. তত্থ অত্তনো পভায জলন্তীতি জলনা, চন্দিমসূৰিযদেৱব্ৰহ্মানো, তেসং জলনানং উত্তমোতি জলনুত্তমো. সব্বসত্তানং নাযকো উত্তমোতি নাযকো, সম্ভাৰৱন্তে সত্তে নিব্বানং নেতি পাপেতীতি ৱা নাযকো, জলনুত্তমো চ সো নাযকো চাতি জলনুত্তমনাযকো. ভিক্খুসঙ্ঘে নিসীদিত্ৱাতি ভিক্খুসঙ্ঘস্স মজ্ঝে নিসিন্নো ইমা গাথা অভাসথ পাকটং কত্ৱা কথেসীতি অত্থো. সেসং উত্তানত্থমেৱাতি.
ৰট্ঠপালত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.