৩-৬. উপালিত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা

নগৰে হংসৱতিযাতিআদিকং আযস্মতো উপালিত্থেৰস্স অপদানং. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে হংসৱতীনগৰে ৱিভৱসম্পন্নে ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তো. একদিৱসং সত্থু সন্তিকে ধম্মকথং সুণন্তো সত্থাৰং একং ভিক্খুং ৱিনযধৰানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা সত্থু অধিকাৰকম্মং কত্ৱা তং ঠানন্তৰং পত্থেসি.

সো যাৱজীৱং কুসলং কত্ৱা দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কপ্পকগেহে নিব্বত্তো. উপালীতিস্স নামং অকংসু. সো ৱযপ্পত্তো অনুৰুদ্ধাদীনং ছন্নং খত্তিযানং পিযসহাযো হুত্ৱা তথাগতে অনুপিযম্বৱনে ৱিহৰন্তে পব্বজ্জায নিক্খমন্তেহি ছহি খত্তিযেহি সদ্ধিং নিক্খমিত্ৱা পব্বজি. তস্স পব্বজ্জাৱিধানং পাড়িযং (চূড়ৱ. ৩৩০ আদযো) আগতমেৱ. সো পব্বজিত্ৱা উপসম্পন্নো হুত্ৱা সত্থু সন্তিকে কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা ‘‘ময্হং, ভন্তে, অৰঞ্ঞৱাসং অনুজানাথা’’তি আহ. ‘‘ভিক্খু অৰঞ্ঞে ৱসন্তস্স একমেৱ ধুৰং ৱড্ঢিস্সতি, ময্হং পন সন্তিকে ৱসন্তস্স ৱিপস্সনাধুৰঞ্চ গন্থধুৰঞ্চ পৰিপূৰেস্সতী’’তি. সো সত্থু ৱচনং সম্পটিচ্ছিত্ৱা ৱিপস্সনায কম্মং কৰোন্তো নচিৰস্সেৱ অৰহত্তং পাপুণি. সত্থাপি নং সযমেৱ সকলং ৱিনযপিটকং উগ্গণ্হাপেসি. সো অপৰভাগে ভাৰুকচ্ছৱত্থুং অজ্জুকৱত্থুং কুমাৰকস্সপৱত্থুন্তি ইমানি তীণি ৱত্থূনি ৱিনিচ্ছিনি. সত্থা একেকস্মিং ৱিনিচ্ছযে সাধুকাৰং দত্ৱা তযো ৱিনিচ্ছযে অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৱা থেৰং ৱিনযধৰানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসি.

৪৪১. এৱং সো এতদগ্গট্ঠানং পত্ৱা অত্তনো পুব্বকম্মং সৰিত্ৱা সোমনস্সপ্পত্তো তং পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেন্তো নগৰে হংসৱতিযাতিআদিমাহ. তত্থ হংসৱতিযাতি হংসাৱট্টআকাৰেন ৱতি পাকাৰপৰিক্খেপো যস্মিং নগৰে, তং নগৰং হংসৱতী. অথ ৱা অনেকসঙ্খা হংসা তড়াকপোক্খৰণীসৰপল্ললাদীসু নিৱসন্তা ইতো চিতো চ ৱিধাৱমানা ৱসন্তি এত্থাতি হংসৱতী, তস্সা হংসৱতিযা. সুজাতো নাম ব্ৰাহ্মণোতি সুট্ঠু জাতোতি সুজাতো, ‘‘অক্খিত্তো অনুপকুট্ঠো’’তি ৱচনতো অগৰহিতো হুত্ৱা জাতোতি অত্থো. অসীতিকোটিনিচযোতি অসীতিকোটিধনৰাসিকো পহূতধনধঞ্ঞৱা অসঙ্খ্যেয্যধনধঞ্ঞৱা ব্ৰাহ্মণো সুজাতো নাম অহোসিন্তি সম্বন্ধো.

৪৪২. পুনপি তস্সেৱ মহন্তভাৱং দস্সেন্তো অজ্ঝাযকোতিআদিমাহ. তত্থ অজ্ঝাযকোতি পৰেসং ৱেদত্তযাদিং ৱাচেতা. মন্তধৰোতি মন্তা ৱুচ্চতি পঞ্ঞা, অথব্বনৱেদব্যাকৰণাদিজাননপঞ্ঞৱাতি অত্থো. তিণ্ণং ৱেদান পাৰগূতি ইৰুৱেদযজুৱেদসামৱেদসঙ্খাতানং তিণ্ণং ৱেদানং পৰিযোসানং পত্তোতি অত্থো. লক্খণেতি লক্খণসত্থে, বুদ্ধপচ্চেকবুদ্ধচক্কৱত্তিইত্থিপুৰিসানং হত্থপাদাদীসু দিস্সমানলক্খণপকাসনকগন্থে চাতি অত্থো. ইতিহাসেতি ‘‘ইতিহ আস ইতিহ আসা’’তি পোৰাণকথাপ্পকাসকে গন্থে. সধম্মেতি সকধম্মে ব্ৰাহ্মণধম্মে পাৰমিং গতো পৰিযোসানং কোটিং গতো পত্তোতি অত্থো.

৪৪৩. পৰিব্বাজাতি যে নিগণ্ঠসাৱকা, তে সব্বে নানাদিট্ঠিকা তদা মহিযা পথৱীতলে চৰন্তীতি সম্বন্ধো.

৪৪৫. যাৱ যত্তকং কালং জিনো নুপ্পজ্জতি, তাৱ তত্তকং কালং বুদ্ধোতি ৱচনং নত্থীতি অত্থো.

৪৪৬. অচ্চযেন অহোৰত্তন্তি অহো চ ৰত্তি চ অহোৰত্তং, বহূনং সংৱচ্ছৰানং অতিক্কমেনাতি অত্থো. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

৪৫৪. মন্তাণিপুত্তোতি মন্তাণীনামায কপ্পকধীতুযা পুত্তো, মাসপুণ্ণতায দিৱসপুণ্ণতায পুণ্ণোতি লদ্ধনামোতি অত্থো. তস্স সত্থুস্স সাৱকো হেস্সতি ভৱিস্সতীতি সম্বন্ধো.

৪৫৫. এৱং কিত্তযি সো বুদ্ধোতি সো পদুমুত্তৰো ভগৱা এৱং ইমিনা পকাৰেন সুনন্দং সুন্দৰাকাৰেন সোমনস্সদাযকং কিত্তযি ব্যাকৰণমদাসীতি অত্থো. সব্বং জনং সকলজনসমূহং সাধুকং হাসযন্তো সোমনস্সং কৰোন্তো সকং বলং অত্তনো বলং দস্সযন্তো পাকটং কৰোন্তোতি সম্বন্ধো.

৪৫৬. ততো অনন্তৰং অত্তনো আনুভাৱং অঞ্ঞাপদেসেন দস্সেন্তো কতঞ্জলীতিআদিমাহ. তদা তস্মিং বুদ্ধুপ্পাদতো পুৰিমকালে সুনন্দং তাপসং কতঞ্জলিপুটা সব্বে জনা নমস্সন্তীতি সম্বন্ধো. বুদ্ধে কাৰং কৰিত্ৱানাতি এৱং সো সব্বজনপূজিতোপি সমানো ‘‘পূজিতোম্হী’’তি মানং অকত্ৱা বুদ্ধসাসনে অধিকং কিচ্চং কত্ৱা অত্তনো গতিং জাতিং সোধেসি পৰিসুদ্ধমকাসীতি অত্থো.

৪৫৭. সুত্ৱান মুনিনো ৱচন্তি তস্স সম্মাসম্বুদ্ধস্স ৱাচং, গাথাবন্ধসুখত্থং আ-কাৰস্স ৰস্সং কত্ৱা ‘‘ৱচ’’ন্তি ৱুত্তং. ‘‘অনাগতম্হি অদ্ধানে গোতমো নাম নামেন সত্থা লোকে ভৱিস্সতী’’তি ইমং মুনিনো ৱচনং সুত্ৱা যথা যেন পকাৰেন গোতমং ভগৱন্তং পস্সামি, তথা তেন পকাৰেন কাৰং অধিককিচ্চং পুঞ্ঞসম্ভাৰং কস্সামি কৰিস্সামীতি মে ময্হং সঙ্কপ্পো চেতনামনসিকাৰো অহু অহোসীতি সম্বন্ধো.

৪৫৮. এৱাহং চিন্তযিত্ৱানাতি ‘‘অহং কাৰং কৰিস্সামী’’তি এৱং চিন্তেত্ৱা. কিৰিযং চিন্তযিং মমাতি ‘‘মযা কীদিসং পুঞ্ঞং কত্তব্বং নু খো’’তি কিৰিযং কত্তব্বকিচ্চং চিন্তযিন্তি অত্থো. ক্যাহং কম্মং আচৰামীতি অহং কীদিসং পুঞ্ঞকম্মং আচৰামি পূৰেমি নু খোতি অত্থো. পুঞ্ঞক্খেত্তে অনুত্তৰেতি উত্তৰৱিৰহিতে সকলপুঞ্ঞস্স ভাজনভূতে ৰতনত্তযেতি অত্থো.

৪৫৯. অযঞ্চ পাঠিকো ভিক্খূতি অযং ভিক্খু সৰভঞ্ঞৱসেন গন্থপাঠপঠনতো ৱাচনতো ‘‘পাঠিকো’’তি লদ্ধনামো ভিক্খু. বুদ্ধসাসনে সব্বেসং পাঠীনং পাঠকৱাচকানং অন্তৰে ৱিনযে চ অগ্গনিক্খিত্তো অগ্গো ইতি ঠপিতো. তং ঠানং তেন ভিক্খুনা পত্তট্ঠানন্তৰং অহং পত্থযে পত্থেমীতি অত্থো.

৪৬০. ততো পৰং অত্তনো পুঞ্ঞকৰণূপাযং দস্সেন্তো ইদং মে অমিতং ভোগন্তিআদিমাহ. মে ময্হং অমিতং পমাণৱিৰহিতং ভোগৰাসিং অক্খোভং খোভেতুং অসক্কুণেয্যং সাগৰূপমং সাগৰসদিসং তেন ভোগেন তাদিসেন ধনেন বুদ্ধস্স আৰামং মাপযেতি সম্বন্ধো. সেসং উত্তানত্থমেৱ.

৪৭৪. ভিক্খুসঙ্ঘে নিসীদিত্ৱা সম্বুদ্ধো তেন সুট্ঠু মাপিতং কাৰিতং সঙ্ঘাৰামং পটিগ্গহেত্ৱা তস্সাৰামস্সানিসংসদীপকং ইদং ৱচনং অব্ৰৱি কথেসীতি সম্বন্ধো.

৪৭৫. কথং? যো সোতি যো সঙ্ঘাৰামদাযকো তাপসো সুমাপিতং কুটিলেণমণ্ডপপাসাদহম্মিযপাকাৰাদিনা সুট্ঠু সজ্জিতং সঙ্ঘাৰামং বুদ্ধস্স পাদাসি প-কাৰেন সোমনস্সসম্পযুত্তচিত্তেন অদাসি. তমহং কিত্তযিস্সামীতি তং তাপসং অহং পাকটং কৰিস্সামি, উত্তানিং কৰিস্সামীতি অত্থো. সুণাথ মম ভাসতোতি ভাসন্তস্স ময্হং ৱচনং সুণাথ, ওহিতসোতা অৱিক্খিত্তচিত্তা মনসি কৰোথাতি অত্থো.

৪৭৬. তেন দিন্নাৰামস্স ফলং দস্সেন্তো হত্থী অস্সা ৰথা পত্তীতিআদিমাহ. তং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

৪৭৭. সঙ্ঘাৰামস্সিদং ফলন্তি ইদং আযতিং অনুভৱিতব্বসম্পত্তিসঙ্খাতং ইট্ঠফলং সঙ্ঘাৰামদানস্স ফলং ৱিপাকন্তি অত্থো.

৪৭৮. ছড়াসীতিসহস্সানীতি ছসহস্সানি অসীতিসহস্সানি সমলঙ্কতা সুট্ঠু অলঙ্কতা সজ্জিতা নাৰিযো ইত্থিযো ৱিচিত্তৱত্থাভৰণাতি ৱিচিত্তেহি অনেকৰূপেহি ৱত্থেহি আভৰণেহি চ সমন্নাগতা. আমুত্তমণিকুণ্ডলাতি ওলম্বিতমুত্তাহাৰমণিকঞ্চিতকণ্ণাতি অত্থো.

৪৭৯. তাসং ইত্থীনং ৰূপসোভাতিসযং ৱণ্ণেন্তো আড়াৰপম্হাতিআদিমাহ. তত্থ আড়াৰানি মহন্তানি অক্খীনি মণিগুড়সদিসানি যাসং ইত্থীনং তা আড়াৰপম্হা ভমৰানমিৱ মন্দলোচনাতি অত্থো. হসুলা হাসপকতি, লীলাৱিলাসাতি অত্থো. সুসঞ্ঞাতি সুন্দৰসঞ্ঞিতব্বসৰীৰাৱযৱা. তনুমজ্ঝিমাতি খুদ্দকউদৰপদেসা. সেসং উত্তানমেৱ.

৪৮৪. তস্স ধম্মেসু দাযাদোতি তস্স গোতমস্স ভগৱতো ধম্মেসু দাযাদো ধম্মকোট্ঠাসভাগী. ওৰসোতি উৰসি জাতো, সিথিলধনিতাদিদসৱিধব্যঞ্জনবুদ্ধিসম্পন্নং কণ্ঠতালুওট্ঠাদিপঞ্চট্ঠানে ঘট্টেত্ৱা দেসিতধম্মং সুত্ৱা সোতাপত্তিমগ্গাদিমগ্গপটিপাটিযা সব্বকিলেসে খেপেত্ৱা অৰহত্তে ঠিতভাৱেন উৰসি জাতপুত্তোতি অত্থো. ধম্মনিম্মিতোতি ধম্মেন সমেন অদণ্ডেন অসত্থেন নিম্মিতো পাকটো ভৱিস্সসীতি অত্থো. উপালি নাম নামেনাতি কিঞ্চাপি সো মাতু নামেন মন্তাণিপুত্তনামো, অনুৰুদ্ধাদীহি পন সহ গন্ত্ৱা পব্বজিতত্তা খত্তিযানং উপসমীপে অল্লীনো যুত্তো কাযচিত্তেহি সমঙ্গীভূতোতি উপালীতি নামেন সত্থু সাৱকো হেস্সতি ভৱিস্সতীতি অত্থো.

৪৮৫. ৱিনযে পাৰমিং পত্ৱাতি ৱিনযপিটকে কোটিং পৰিযোসানং পত্ৱা পাপুণিত্ৱা. ঠানাট্ঠানে চ কোৱিদোতি কাৰণাকাৰণে চ দক্খো ছেকোতি অত্থো. জিনসাসনং ধাৰেন্তোতি জিনেন ৱুত্তানুসাসনিং জিনস্স পিটকত্তযং ৱাচনসৱনচিন্তনধাৰণাদিৱসেন ধাৰেন্তো, সল্লক্খেন্তোতি অত্থো. ৱিহৰিস্সতিনাসৱোতি নিক্কিলেসো চতূহি ইৰিযাপথেহি অপৰিপতন্তং অত্তভাৱং হৰিস্সতি পৱত্তেস্সতীতি অত্থো.

৪৮৭. অপৰিমেয্যুপাদাযাতি অনেকসতসহস্সে আদিং কত্ৱা. পত্থেমি তৱ সাসনন্তি ‘‘গোতমস্স ভগৱতো সাসনে ৱিনযধৰানং অগ্গো ভৱেয্য’’ন্তি তুয্হং সাসনং পত্থেমি ইচ্ছামীতি অত্থো. সো মে অত্থোতি সো এতদগ্গট্ঠানন্তৰসঙ্খাতো অত্থো মে মযা অনুপ্পত্তোতি অত্থো. সব্বসংযোজনক্খযোতি সব্বেসং সংযোজনানং খযো মযা অনুপ্পত্তোতি সম্বন্ধো, নিব্বানং অধিগতন্তি অত্থো.

৪৮৮. ৰাজদণ্ডেন তজ্জিতো পীড়িতো সূলাৱুতো সূলে আৱুতো আৱুণিতো পোসো পুৰিসো সূলে সাতং মধুৰসুখং অৱিন্দন্তো নানুভৱন্তো পৰিমুত্তিংৱ পৰিমোচনমেৱ ইচ্ছতি যথাতি সম্বন্ধো.

৪৮৯-৯০. মহাৱীৰ ৱীৰানমন্তৰে ৱীৰুত্তম অহং ভৱদণ্ডেন জাতিদণ্ডেন, তজ্জিতো পীড়িতো কম্মসূলাৱুতো কুসলাকুসলকম্মসূলস্মিং আৱুতো সন্তো সংৱিজ্জমানো, পিপাসাৱেদনায পিপাসাতুৰভাৱেন অট্টিতো অভিভূতো দুক্খাপিতো ভৱে সাতং সংসাৰে মধুৰং সুখং ন ৱিন্দামি ন লভামি. ৰাগগ্গিদোসগ্গিমোহগ্গিসঙ্খাতেহি, নৰকগ্গিকপ্পুট্ঠানগ্গিদুক্খগ্গিসঙ্খাতেহি ৱা তীহি অগ্গীহি ডয্হন্তো পৰিমুত্তিং পৰিমুচ্চনুপাযং গৱেসামি পৰিযেসামি তথেৱাতি সম্বন্ধো. যথা ৰাজদণ্ডং ইতো গতো পত্তো পৰিমুত্তিং গৱেসতি, তথা অহং ভৱদণ্ডপ্পত্তো পৰিমুত্তিং গৱেসামীতি সম্বন্ধো.

৪৯১-২. পুন সংসাৰতো মোচনং উপমোপমেয্যৱসেন দস্সেন্তো যথা ৱিসাদোতিআদিমাহ. তত্থ ৱিসেন সপ্পৱিসেন আ সমন্ততো দংসীযিত্থ দট্ঠো হোতীতি ৱিসাদো, সপ্পদট্ঠোতি অত্থো. অথ ৱা ৱিসং হলাহলৱিসং অদতি গিলতীতি ৱিসাদো, ৱিসখাদকোতি অত্থো. যো পুৰিসো ৱিসাদো, তেন তাদিসেন ৱিসেন পৰিপীড়িতো, তস্স ৱিসস্স ৱিঘাতায ৱিনাসায উপাযনং উপাযভূতং অগদং ওসধং গৱেসেয্য পৰিযেসেয্য, তং গৱেসমানো ৱিসঘাতকং ৱিসনাসকং অগদং ওসধং পস্সেয্য দক্খেয্য. সো তং অত্তনো দিট্ঠং ওসধং পিৱিত্ৱা ৱিসম্হা ৱিসতো পৰিমুত্তিযা পৰিমোচনকাৰণা সুখী অস্স ভৱেয্য যথাতি সম্বন্ধো.

৪৯৩. তথেৱাহন্তি যথা যেন পকাৰেন সো নৰো ৱিসহতো, সৱিসেন সপ্পেন দট্ঠো ৱিসখাদকো ৱা ওসধং পিৱিত্ৱা সুখী ভৱেয্য, তথেৱ তেন পকাৰেন অহং অৱিজ্জায মোহেন সং সুট্ঠু পীড়িতো. সদ্ধম্মাগদমেসহন্তি অহং সদ্ধম্মসঙ্খাতং ওসধং এসং পৰিযেসন্তোতি অত্থো.

৪৯৪-৫. ধম্মাগদং গৱেসন্তোতি সংসাৰদুক্খৱিসস্স ৱিনাসায ধম্মোসধং গৱেসন্তো. অদ্দক্খিং সক্যসাসনন্তি সক্যৱংসপভৱস্স গোতমস্স সাসনং সদ্দক্খিন্তি অত্থো. অগ্গং সব্বোসধানং তন্তি সব্বেসং ওসধানং অন্তৰে তং সক্যসাসনসঙ্খাতং ধম্মোসধং অগ্গং উত্তমন্তি অত্থো. সব্বসল্লৱিনোদনন্তি ৰাগসল্লাদীনং সব্বেসং সল্লানং ৱিনোদনং ৱূপসমকৰং ধম্মোসধং ধম্মসঙ্খাতং ওসধং পিৱিত্ৱা সব্বং ৱিসং সকলসংসাৰদুক্খৱিসং সমূহনিং নাসেসিন্তি সম্বন্ধো. অজৰামৰন্তি তং দুক্খৱিসং সমূহনিত্ৱা অজৰং জৰাৱিৰহিতং অমৰং মৰণৱিৰহিতং সীতিভাৱং ৰাগপৰিড়াহাদিৱিৰহিতত্তা সীতলভূতং নিব্বানং অহং ফস্সযিং পচ্চক্খমকাসিন্তি সম্বন্ধো.

৪৯৬. পুন কিলেসতমস্স উপমং দস্সেন্তো যথা ভূতট্টিতোতিআদিমাহ. তত্থ যথা যেন পকাৰেন ভূতট্টিতো ভূতেন যক্খেন অট্টিতো পীড়িতো পোসো পুৰিসো ভূতগ্গাহেন যক্খগ্গাহেন পীড়িতো দুক্খিতো ভূতস্মা যক্খগ্গাহতো পৰিমুত্তিযা মোচনত্থায ভূতৱেজ্জং গৱেসেয্য.

৪৯৭. তং গৱেসমানো চ ভূতৱিজ্জায সুট্ঠু কোৱিদং ছেকং ভূতৱেজ্জং পস্সেয্য, সো ভূতৱেজ্জো তস্স যক্খগ্গহিতস্স পুৰিসস্স আৱেসভূতং ৱিহনে ৱিনাসেয্য, সমূলঞ্চ মূলেন সহ আযতিং অনাসেৱকং কত্ৱা ৱিনাসযে ৱিদ্ধংসেয্যাতি সম্বন্ধো.

৪৯৮. মহাৱীৰ ৱীৰুত্তম তমগ্গাহেন কিলেসন্ধকাৰগ্গাহেন পীড়িতো অহং তথেৱ তেন পকাৰেনেৱ তমতো কিলেসন্ধকাৰতো পৰিমুত্তিযা মোচনত্থায ঞাণালোকং পঞ্ঞাআলোকং গৱেসামীতি সম্বন্ধো.

৪৯৯. অথ তদনন্তৰং কিলেসতমসোধনং কিলেসন্ধকাৰনাসকং সক্যমুনিং অদ্দসন্তি অত্থো. সো সক্যমুনি মে ময্হং তমং অন্ধকাৰং কিলেসতিমিৰং ভূতৱেজ্জোৱ ভূতকং যক্খগ্গহিতং ইৱ ৱিনোদেসি দূৰী অকাসীতি সম্বন্ধো.

৫০০. সো অহং এৱং ৱিমুত্তো সংসাৰসোতং সংসাৰপৱাহং সং সুট্ঠু ছিন্দিং ছেদেসিং, তণ্হাসোতং তণ্হামহোঘং নিৱাৰযিং নিৰৱসেসং অপ্পৱত্তিং অকাসিন্তি অত্থো. ভৱং উগ্ঘাটযিং সব্বন্তি কামভৱাদিকং সব্বং নৱভৱং উগ্ঘাটযিং ৱিনাসেসিন্তি অত্থো. মূলতো ৱিনাসেন্তো ভূতৱেজ্জো ইৱ মূলতো উগ্ঘাটযিন্তি সম্বন্ধো.

৫০১. ততো নিব্বানপৰিযেসনায উপমং দস্সেন্তো যথাতিআদিমাহ. তত্থ গৰুং ভাৰিযং নাগং গিলতীতি গৰুড়ো. গৰুং ৱা নাগং লাতি আদদাতীতি গৰুড়ো, গৰুড়ৰাজা. অত্তনো ভক্খং সকগোচৰং পন্নগং পকাৰেন পৰহত্থং ন গচ্ছতীতি পন্নগোতি লদ্ধনামং নাগং গহণত্থায ওপততি অৱপততি, সমন্তা সমন্ততো যোজনসতং সতযোজনপ্পমাণং মহাসৰং মহাসমুদ্দং অত্তনো পক্খৱাতেহি ৱিক্খোভেতি আলোড়েতি যথাতি সম্বন্ধো.

৫০২. সো সুপণ্ণো ৱিহঙ্গমো ৱেহাসগমনসীলো পন্নগং নামং গহেত্ৱা অধোসীসং ওলম্বেত্ৱা ৱিহেঠযং তত্থ তত্থ ৱিৱিধেন হেঠনেন হেঠেন্তো আদায দড়্হং গহেত্ৱা যেন কামং যত্থ গন্তুকামো, তত্থ পক্কমতি গচ্ছতীতি সম্বন্ধো.

৫০৩. ভন্তে মহাৱীৰ, যথা গৰুড়ো বলী বলৱা পন্নগং গহেত্ৱা পক্কমতি, তথা এৱ অহং অসঙ্খতং পচ্চযেহি অকতং নিব্বানং গৱেসন্তো পটিপত্তিপূৰণৱসেন পৰিযেসন্তো দোসে সকলদিযড্ঢকিলেসসহস্সে ৱিক্খালযিং ৱিসেসেন সমুচ্ছেদপ্পহানেন সোধেসিং অহন্তি সম্বন্ধো.

৫০৪. যথা গৰুড়ো পন্নগং গহেত্ৱা ভুঞ্জিত্ৱা ৱিহৰতি, তথা অহং ধম্মৱৰং উত্তমধম্মং দিট্ঠো পস্সন্তো এতং সন্তিপদং নিব্বানপদং অনুত্তৰং উত্তৰৱিৰহিতং মগ্গফলেহি আদায গহেত্ৱা ৱড়ঞ্জেত্ৱা ৱিহৰামীতি সম্বন্ধো.

৫০৫. ইদানি নিব্বানস্স দুল্লভভাৱং দস্সেন্তো আসাৱতী নাম লতাতিআদিমাহ. তত্থ সব্বেসং দেৱানং আসা ইচ্ছা এতিস্সং লতাযং অত্থীতি আসাৱতী নাম লতা, চিত্তলতাৱনে অনেকৱিচিত্তাহি লতাহি গহনীভূতে ৱনে উয্যানে জাতা নিব্বত্তাতি অত্থো. তস্সা লতায ৱস্সসহস্সেন ৱস্সসহস্সচ্চযেন একং ফলং নিব্বত্ততে একং ফলং গণ্হাতি.

৫০৬. তং দেৱাতি তং আসাৱতিং লতং তাৱ দূৰফলং তত্তকং চিৰকালং অতিক্কমিত্ৱা ফলং গণ্হন্তং সংৱিজ্জমানং দেৱা তাৱতিংসদেৱতা পযিৰুপাসন্তি ভজন্তি, সা আসাৱতী নাম লতুত্তমা লতানং অন্তৰে উত্তমলতা এৱং দেৱানং পিযা অহোসীতি সম্বন্ধো.

৫০৭. সতসহস্সুপাদাযাতি সতসহস্সসংৱচ্ছৰং আদিং কত্ৱা. তাহং পৰিচৰে মুনীতি মোনং ৱুচ্চতি ঞাণং, ভন্তে, মুনি ঞাণৱন্ত সব্বঞ্ঞু, অহং তং ভগৱন্তং পৰিচৰে পযিৰুপাসামি. সাযংপাতং নমস্সামীতি সাযন্হসমযঞ্চ পুব্বণ্হসমযঞ্চাতি দ্ৱিক্খত্তুং নমস্সামি পণামং কৰোমি. যথা দেৱা তাৱতিংসা দেৱা ৱিয আসাৱতীলতং সাযংপাতঞ্চ পযিৰুপাসন্তীতি সম্বন্ধো.

৫০৮. অৱঞ্ঝা পাৰিচৰিযাতি যস্মা বুদ্ধদস্সনহেতু নিব্বানপ্পত্তি অহোসি, তস্মা বুদ্ধপাৰিচৰিযা ৱত্তপটিপত্তিকিৰিযা অৱঞ্ঝা অতুচ্ছা নমস্সনা পণামকিৰিযা চ অমোঘা অতুচ্ছা. তথা হি দূৰাগতং দূৰতো সংসাৰদ্ধানতো আগতম্পি, সন্তং সংৱিজ্জমানং খণোযং অযং বুদ্ধুপ্পাদক্খণো ন ৱিৰাধযি নাতিক্কমি, মং অতিক্কমিত্ৱা ন গতোতি অত্থো.

৫০৯. বুদ্ধদস্সনহেতু নিব্বানপ্পত্তো অহং আযতিং উপ্পজ্জনকভৱে মম পটিসন্ধিং ৱিচিনন্তো উপপৰিক্খন্তো ন পস্সামীতি সম্বন্ধো. নিৰূপধি খন্ধূপধিকিলেসূপধীহি ৱিৰহিতো ৱিপ্পমুত্তো সব্বকিলেসেহি ৱিনাভূতো উপসন্তো কিলেসপৰিড়াহাভাৱেন সন্তমানসো চৰামি অহন্তি সম্বন্ধো.

৫১০. পুন অত্তনো বুদ্ধদস্সনায উপমং দস্সেন্তো যথাপি পদুমং নামাতিআদিমাহ. সূৰিযৰংসেন সূৰিযৰংসিসম্ফস্সেন যথা পদুমং নাম অপি পুপ্ফতি ৱিকসতি মহাৱীৰ ৱীৰুত্তম অহং তথা এৱ বুদ্ধৰংসেন বুদ্ধেন ভগৱতা দেসিতধম্মৰংসিপ্পভাৱেন পুপ্ফিতোতি অত্থো.

৫১১-১২. পুন বুদ্ধদস্সনেন নিব্বানদস্সনং দীপেন্তো যথা বলাকাতিআদিমাহ. তত্থ বলাকযোনিম্হি বলাকজাতিযং সদা সব্বস্মিং কালে পুমা পুৰিসো যথা ন ৱিজ্জতি. পুমে অৱিজ্জমানে কথং বলাকানং গব্ভগ্গহণং হোতীতি চে? মেঘেসু গজ্জমানেসু সদ্দং কৰোন্তেসু মেঘগজ্জনং সুত্ৱা তা বলাকিনিযো সদা সব্বকালে গব্ভং গণ্হন্তি অণ্ডং ধাৰেন্তীতি অত্থো. যাৱ যত্তকং কালং মেঘো ন গজ্জতি মেঘো সদ্দং ন কৰোতি, তাৱ তত্তকং কালং চিৰং চিৰকালেন গব্ভং অণ্ডং ধাৰেন্তি. যদা যস্মিং কালে মেঘো পৱস্সতি পকাৰেন গজ্জিত্ৱা ৱস্সতি ৱুট্ঠিধাৰং পগ্ঘৰতি, তদা তস্মিং কালে ভাৰতো গব্ভধাৰণতো পৰিমুচ্চন্তি অণ্ডং পাতেন্তীতি অত্থো.

৫১৩. ততো পৰং উপমেয্যসম্পদং দস্সেন্তো পদুমুত্তৰবুদ্ধস্সাতিআদিমাহ. পদুমুত্তৰস্স বুদ্ধস্স ধম্মমেঘেন ৱোহাৰপৰমত্থদেসনাসঙ্খাতমেঘেন গজ্জতো গজ্জন্তস্স দেসেন্তস্স ধম্মমেঘস্স সদ্দেন ঘোসানুসাৰেন অহং তদা ধম্মগব্ভং ৱিৱট্টূপনিস্সযং দানসীলাদিপুঞ্ঞসম্ভাৰগব্ভং অগণ্হিং গহেসিং তথাতি সম্বন্ধো.

৫১৪. সতসহস্সুপাদায কপ্পসতসহস্সং আদিং কত্ৱা পুঞ্ঞগব্ভং দানসীলাদিপুঞ্ঞসম্ভাৰং অহং ধৰেমি পূৰেমি. যাৱ ধম্মমেঘো ধম্মদেসনা ন গজ্জতি বুদ্ধেন ন দেসীযতি, তাৱ অহং ভাৰতো সংসাৰগব্ভভাৰতো নপ্পমুচ্চামি ন মোচেমি ন ৱিসুং ভৱামীতি সম্বন্ধো.

৫১৫. ভন্তে, সক্যমুনি সক্যৱংসপ্পভৱ যদা যস্মিং কালে সুদ্ধোদনমহাৰাজস্স তৱ পিতু ৰম্মে ৰমণীযে কপিলৱত্থৱে কপিলৱত্থুনামকে নগৰে তুৱং ধম্মমেঘেন গজ্জতি ঘোসেতি, তদা তস্মিং কালে অহং ভাৰতো সংসাৰগব্ভভাৰতো পৰিমুচ্চিং মুত্তো অহোসিন্তি সম্বন্ধো.

৫১৬. ততো পৰং অত্তনা অধিগতে মগ্গফলে দস্সেন্তো সুঞ্ঞতন্তিআদিমাহ. তত্থ অত্তঅত্তনিযাদীনং অভাৱতো সুঞ্ঞতং ৱিমোক্খঞ্চ ৰাগদোসমোহসব্বকিলেসনিমিত্তানং অভাৱতো, অনিমিত্তং ৱিমোক্খঞ্চ তণ্হাপণিধিস্স অভাৱতো, অপ্পণিহিতং ৱিমোক্খঞ্চ অৰিযমগ্গং অধিগঞ্ছিং ভাৱেসিন্তি সম্বন্ধো. চতুৰো চ ফলে সব্বেতি চত্তাৰি সামঞ্ঞফলানি সব্বানি সচ্ছি অকাসিন্তি অত্থো. ধম্মেৱং ৱিজটযিং অহন্তি অহং এৱং সব্বধম্মে জটং গহনং ৱিজটযিং ৱিদ্ধংসেসিন্তি অত্থো.

দুতিযভাণৱাৰৱণ্ণনা সমত্তা.

৫১৭. ততো পৰং অত্তনা অধিগতৱিসেসমেৱ দস্সেন্তো অপৰিমেয্যুপাদাযাতিআদিমাহ. তত্থ ন পৰিমেয্যোতি অপৰিমেয্যো, সংৱচ্ছৰগণনৱসেন পমেতুং সঙ্খাতুং অসক্কুণেয্যোতি অত্থো. তং অপৰিমেয্যং কপ্পং উপাদায আদিং কত্ৱা তৱ সাসনং তুয্হং সাসনং ‘‘অনাগতে গোতমস্স ভগৱতো সাসনে ৱিনযধৰানং অগ্গো ভৱেয্য’’ন্তি এৱং পত্থেমি. অতীতত্থে ৱত্তমানৱচনং, পত্থেসিন্তি অত্থো. সো মে অত্থোতি সো পত্থনাসঙ্খাতো অত্থো মে মযা অনুপ্পত্তো নিপ্ফাদিতোতি অত্থো. অনুত্তৰং সন্তিপদং নিব্বানং অনুপ্পত্তং অধিগতন্তি সম্বন্ধো.

৫১৮. সো অহং অধিগতত্তা ৱিনযে ৱিনযপিটকে পাৰমিং পত্তো পৰিযোসানপ্পত্তো. যথাপি পাঠিকো ইসীতি যথা পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো সাসনে ৱিনযধৰানং অগ্গো ইসি ভিক্খু পাঠিকো পাকটো অহোসি, তথেৱাহন্তি অত্থো. ন মে সমসমো অত্থীতি ৱিনযধাৰিতায মে মযা সমসমো সমানো অঞ্ঞো ন অত্থীতি অত্থো. সাসনং ওৱাদানুসাসনীসঙ্খাতং সাসনং ধাৰেমি পূৰেমীতি অত্থো.

৫১৯. পুনপি অত্তনো ৱিসেসং দস্সেন্তো ৱিনযে খন্ধকে চাপীতিআদিমাহ. তত্থ ৱিনযেতি উভতোৱিভঙ্গে. খন্ধকেতি মহাৱগ্গচূড়ৱগ্গে. তিকচ্ছেদে চাতি তিকসঙ্ঘাদিসেসতিকপাচিত্তিযাদিকে চ. পঞ্চমেতি পৰিৱাৰে চ. এত্থ এতস্মিং সকলে ৱিনযপিটকে ময্হং ৱিমতি দ্ৱেড়্হকং নত্থি ন সংৱিজ্জতি. অক্খৰেতি ৱিনযপিটকপৰিযাপন্নে অ-কাৰাদিকে অক্খৰে. ব্যঞ্জনেতি ক-কাৰাদিকে ব্যঞ্জনে ৱা মে ৱিমতি সংসযো নত্থীতি সম্বন্ধো.

৫২০. নিগ্গহে পটিকম্মে চাতি পাপভিক্খূনং নিগ্গহে চ সাপত্তিকানং ভিক্খূনং পৰিৱাসদানাদিকে পটিকম্মে চ ঠানাট্ঠানে চ কাৰণে চ অকাৰণে চ কোৱিদো ছেকোতি অত্থো. ওসাৰণে চ তজ্জনীযাদিকম্মস্স পটিপ্পস্সদ্ধিৱসেন ওসাৰণে পৱেসনে চ. ৱুট্ঠাপনে চ আপত্তিতো ৱুট্ঠাপনে নিৰাপত্তিকৰণে চ ছেকোতি সম্বন্ধো. সব্বত্থ পাৰমিং গতোতি সব্বস্মিং ৱিনযকম্মে পৰিযোসানং পত্তো, দক্খো ছেকোতি অত্থো.

৫২১. ৱিনযে খন্ধকে চাপীতি ৱুত্তপ্পকাৰে ৱিনযে চ খন্ধকে চ, পদং সুত্তপদং নিক্খিপিত্ৱা পট্ঠপেত্ৱা. উভতো ৱিনিৱেঠেত্ৱাতি ৱিনযতো খন্ধকতো চাতি উভযতো নিব্বত্তেত্ৱা ৱিজটেত্ৱা নযং আহৰিত্ৱা. ৰসতোতি কিচ্চতো. ওসৰেয্যং ওসাৰণং কৰোমীতি অত্থো.

৫২২. নিৰুত্তিযা চ কুসলোতি ‘‘ৰুক্খো পটো কুম্ভো মালা চিত্ত’’ন্তিআদীসু ৱোহাৰেসু ছেকো. অত্থানত্থে চ কোৱিদোতি অত্থে ৱড্ঢিযং অনত্থে হানিযঞ্চ কোৱিদো দক্খোতি অত্থো. অনঞ্ঞাতং মযা নত্থীতি ৱিনযপিটকে সকলে ৱা পিটকত্তযে মযা অনঞ্ঞাতং অৱিদিতং অপাকটং কিঞ্চি নত্থীতি অত্থো. একগ্গো সত্থু সাসনেতি বুদ্ধসাসনে অহমেৱ একো ৱিনযধৰানং অগ্গো সেট্ঠো উত্তমোতি অত্থো.

৫২৩. ৰূপদক্খে অহং অজ্জাতি অজ্জ এতৰহি কালে সক্যপুত্তস্স ভগৱতো সাসনে পাৱচনে অহং ৰূপদক্খে ৰূপদস্সনে ৱিনযৱিনিচ্ছযদস্সনে সব্বং কঙ্খং সকলং সংসযং ৱিনোদেমি ৱিনাসেমীতি সম্বন্ধো. ছিন্দামি সব্বসংসযন্তি ‘‘অহোসিং নু খো অহমতীতমদ্ধান’’ন্তিআদিকং (ম. নি. ১.১৮; সং. নি. ২.২০; মহানি. ১৭৪) কালত্তযং আৰব্ভ উপ্পন্নং সব্বং সোড়সৱিধং কঙ্খং ছিন্দামি ৱূপসমেমি সব্বসো ৱিদ্ধংসেমীতি অত্থো.

৫২৪. পদং অনুপদঞ্চাপীতি পদং পুব্বপদঞ্চ অনুপদং পৰপদঞ্চ অক্খৰং একেকমক্খৰঞ্চ ব্যঞ্জনং সিথিলধনিতাদিদসৱিধং ব্যঞ্জনৱিধানঞ্চ. নিদানেতি তেন সমযেনাতিআদিকে নিদানে চ. পৰিযোসানেতি নিগমনে. সব্বত্থ কোৱিদোতি সব্বেসু ছসু ঠানেসু ছেকোতি অত্থো.

৫২৫. ততো পৰং ভগৱতোযেৱ গুণে পকাসেন্তো যথাপি ৰাজা বলৱাতিআদিমাহ. তত্থ যথা বলৱা থামবলসম্পন্নো সেনাবলসম্পন্নো ৱা ৰাজা, পৰং পৰেসং পটিৰাজূনং সেনং নিগ্গণ্হিত্ৱা নিস্সেসতো গহেত্ৱা পলাপেত্ৱা ৱা, তপে তপেয্য সন্তপেয্য দুক্খাপেয্য. ৱিজিনিত্ৱান সঙ্গামন্তি সঙ্গামং পৰসেনায সমাগমং যুদ্ধং ৱিজিনিত্ৱা ৱিসেসেন জিনিত্ৱা জযং পত্ৱা. নগৰং তত্থ মাপযেতি তত্থ তস্মিং ৱিজিতট্ঠানে নগৰং পাসাদহম্মিযাদিৱিভূসিতং ৱসনট্ঠানং মাপযে কাৰাপেয্যাতি অত্থো.

৫২৬. পাকাৰং পৰিখঞ্চাপীতি তত্থ মাপিতনগৰে পাকাৰং সুধাধৱলইট্ঠকামযপাকাৰঞ্চ কাৰযেতি সম্বন্ধো. পৰিখঞ্চাপি কদ্দমপৰিখং, উদকপৰিখং, সুক্খপৰিখঞ্চ অপি কাৰযে. এসিকং দ্ৱাৰকোট্ঠকন্তি নগৰসোভনত্থং উস্সাপিতএসিকাথম্ভঞ্চ মহন্তং কোট্ঠকঞ্চ চতুভূমকাদিদ্ৱাৰকোট্ঠকঞ্চ কাৰযে. অট্টালকে চ ৱিৱিধেতি চতুভূমকাদিভেদে অতিউচ্চঅট্টালকে চ ৱিৱিধে নানপ্পকাৰকে বহূ কাৰযে কাৰাপেয্যাতি সম্বন্ধো.

৫২৭. সিঙ্ঘাটকং চচ্চৰঞ্চাতি ন কেৱলং পাকাৰাদযো কাৰযে, সিঙ্ঘাটকং চতুমগ্গসন্ধিঞ্চ চচ্চৰং অন্তৰাৱীথিঞ্চ কাৰযেতি সম্বন্ধো. সুৱিভত্তন্তৰাপণন্তি সুট্ঠু ৱিভত্তং ৱিভাগতো কোট্ঠাসৱন্তং অন্তৰাপণং অনেকাপণসহস্সং কাৰাপেয্যাতি অত্থো. কাৰযেয্য সভং তত্থাতি তস্মিং মাপিতনগৰে সভং ধম্মাধিকৰণসালং কাৰযে. অত্থানত্থৱিনিচ্ছযং ৱড্ঢিঞ্চ অৱড্ঢিঞ্চ ৱিনিচ্ছযকৰণত্থং ৱিনিচ্ছযসালং কাৰযেতি সম্বন্ধো.

৫২৮. নিগ্ঘাতত্থং অমিত্তানন্তি পটিৰাজূনং পটিবাহনত্থং. ছিদ্দাছিদ্দঞ্চ জানিতুন্তি দোসঞ্চ অদোসঞ্চ জানিতুং. বলকাযস্স ৰক্খাযাতি হত্থিঅস্সৰথপত্তিসঙ্খাতস্স বলকাযস্স সেনাসমূহস্স আৰক্খণত্থায সো নগৰসামিকো ৰাজা, সেনাপচ্চং সেনাপতিং সেনানাযকং মহামত্তং ঠপেতি ঠানন্তৰে পতিট্ঠপেতীতি অত্থো.

৫২৯. আৰক্খত্থায ভণ্ডস্সাতি জাতৰূপৰজতমুত্তামণিআদিৰাজভণ্ডস্স আৰক্খণত্থায সমন্ততো গোপনত্থায মে ময্হং ভণ্ডং মা ৱিনস্সীতি নিধানকুসলং ৰক্খণে কুসলং ছেকং নৰং পুৰিসং ভণ্ডৰক্খং ভণ্ডৰক্খন্তং সো ৰাজা ভণ্ডাগাৰে ঠপেতীতি সম্বন্ধো.

৫৩০. মমত্তো হোতি যো ৰঞ্ঞোতি যো পণ্ডিতো ৰঞ্ঞো মমত্তো মামকো পক্খপাতো হোতি. ৱুদ্ধিং যস্স চ ইচ্ছতীতি অস্স ৰঞ্ঞো ৱুদ্ধিঞ্চ ৱিৰূড়্হিং যো ইচ্ছতি কামেতি, তস্স ইত্থম্ভূতস্স পণ্ডিতস্স ৰাজা অধিকৰণং ৱিনিচ্ছযাধিপচ্চং দেতি মিত্তস্স মিত্তভাৱস্স পটিপজ্জিতুন্তি সম্বন্ধো.

৫৩১. উপ্পাতেসূতি উক্কাপাতদিসাডাহাদিউপ্পাতেসু চ. নিমিত্তেসূতি মূসিকচ্ছিন্নাদীসু ‘‘ইদং নিমিত্তং সুভং, ইদং নিমিত্তং অসুভ’’ন্তি এৱং নিমিত্তজাননসত্থেসু চ. লক্খণেসু চাতি ইত্থিপুৰিসানং হত্থপাদলক্খণজাননসত্থেসু চ কোৱিদং ছেকং অজ্ঝাযকং অনেকেসং সিস্সানং ব্যাকৰণৱাচকং মন্তধৰং ৱেদত্তযসঙ্খাতমন্তধাৰকং পণ্ডিতং সো ৰাজা পোৰোহিচ্চে পুৰোহিতট্ঠানন্তৰে ঠপেতীতি সম্বন্ধো.

৫৩২. এতেহঙ্গেহি সম্পন্নোতি এতেহি ৱুত্তপ্পকাৰেহি অঙ্গেহি অৱযৱেহি সম্পন্নো সমঙ্গীভূতো সো ৰাজা ‘‘খত্তিযো’’তি পৱুচ্চতি কথীযতীতি সম্বন্ধো. সদা ৰক্খন্তি ৰাজানন্তি এতে সেনাপচ্চাদযো অমচ্চা সদা সব্বকালং তং ৰাজানং ৰক্খন্তি গোপেন্তি. কিমিৱ? চক্কৱাকোৱ দুক্খিতং দুক্খপ্পত্তং সকঞাতিং ৰক্খন্তো চক্কৱাকো পক্খী ইৱাতি অত্থো.

৫৩৩. তথেৱ ত্ৱং মহাৱীৰাতি ৱীৰুত্তম, যথা সো ৰাজা সেনাপচ্চাদিঅঙ্গসম্পন্নো নগৰদ্ৱাৰং থকেত্ৱা পটিৱসতি, তথেৱ তুৱং হতামিত্তো নিহতপচ্চত্থিকো খত্তিযো ইৱ সদেৱকস্স লোকস্স সহ দেৱেহি পৱত্তমানস্স লোকস্স ধম্মৰাজা ধম্মেন সমেন ৰাজা দসপাৰমিতাধম্মপৰিপূৰণেন ৰাজভূতত্তা ‘‘ধম্মৰাজা’’তি পৱুচ্চতি কথীযতীতি সম্বন্ধো.

৫৩৪. তিত্থিযে নীহৰিত্ৱানাতি ধম্মৰাজভাৱেন পটিপক্খভূতে সকলতিত্থিযে নীহৰিত্ৱা নিস্সেসেন হৰিত্ৱা নিব্বিসেৱনং কত্ৱা সসেনকং ধাৰঞ্চাপি সেনায সহ ৱসৱত্তিমাৰম্পি নীহৰিত্ৱা. তমন্ধকাৰংৱিধমিত্ৱাতি তমসঙ্খাতং মোহন্ধকাৰং ৱিধমিত্ৱা ৱিদ্ধংসেত্ৱা. ধম্মনগৰং সত্ততিংসবোধিপক্খিযধম্মসঙ্খাতং, খন্ধাযতনধাতুপটিচ্চসমুপ্পাদবলবোজ্ঝঙ্গগম্ভীৰনযসমন্তপট্ঠানধম্মসঙ্খাতং ৱা নগৰং অমাপযি নিম্মিনি পতিট্ঠাপেসীতি অত্থো.

৫৩৫. সীলং পাকাৰকং তত্থাতি তস্মিং পতিট্ঠাপিতে ধম্মনগৰে চতুপাৰিসুদ্ধিসীলং পাকাৰং. ঞাণং তে দ্ৱাৰকোট্ঠকন্তি তে তুয্হং সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণআসযানুসযঞাণঅনাগতংসঞাণঅতীতংসঞাণাদিকমেৱ ঞাণং দ্ৱাৰকোট্ঠকন্তি অত্থো. সদ্ধা তে এসিকা ৱীৰাতি, ভন্তে, অসিথিলপৰক্কম তে তুয্হং দীপঙ্কৰপাদমূলতো পভুতি সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণকাৰণা সদ্দহনসদ্ধা উস্সাপিতঅলঙ্কাৰঅলঙ্কতথম্ভোতি অত্থো. দ্ৱাৰপালো চ সংৱৰোতি তে তুয্হং ছদ্ৱাৰিকসংৱৰো ৰক্খাৱৰণগুত্তি দ্ৱাৰপালো দ্ৱাৰৰক্খকোতি অত্থো.

৫৩৬. সতিপট্ঠানমট্টালন্তি তে তুয্হং চতুসতিপট্ঠানঅট্টালমুণ্ডচ্ছদনং. পঞ্ঞা তে চচ্চৰং মুনেতি, ভন্তে, মুনে ঞাণৱন্ত তে তুয্হং পাটিহাৰিযাদিঅনেকৱিধা পঞ্ঞা চচ্চৰং মগ্গসমোধানং নগৰৱীথীতি অত্থো. ইদ্ধিপাদঞ্চ সিঙ্ঘাটন্তি তুয্হং ছন্দৱীৰিযচিত্তৱীমংসসঙ্খাতা চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা সিঙ্ঘাটং চতুমগ্গসন্তি. ধম্মৱীথি সুমাপিতন্তি সত্ততিংসবোধিপক্খিযধম্মসঙ্খাতায ৱীথিযা সুট্ঠু মাপিতং সজ্জিতং, তং ধম্মনগৰন্তি অত্থো.

৫৩৭. সুত্তন্তং অভিধম্মঞ্চাতি তৱ তুয্হং এত্থ ধম্মনগৰে সুত্তন্তং অভিধম্মং ৱিনযঞ্চ কেৱলং সকলং সুত্তগেয্যাদিকং নৱঙ্গং বুদ্ধৱচনং ধম্মসভা ধম্মাধিকৰণসালাতি অত্থো.

৫৩৮. সুঞ্ঞতং অনিমিত্তঞ্চাতি অনত্তানুপস্সনাৱসেন পটিলদ্ধং সুঞ্ঞতৱিহাৰঞ্চ, অনিচ্চানুপস্সনাৱসেন পটিলদ্ধং অনিমিত্তৱিহাৰঞ্চ. ৱিহাৰঞ্চপ্পণিহিতন্তি দুক্খানুপস্সনাৱসেন পটিলদ্ধং অপ্পণিহিতৱিহাৰঞ্চ. আনেঞ্জঞ্চাতি অচলং অফন্দিতং চতুসামঞ্ঞফলসঙ্খাতং আনেঞ্জৱিহাৰঞ্চ. নিৰোধো চাতি সব্বদুক্খনিৰোধং নিব্বানঞ্চ. এসা ধম্মকুটী তৱাতি এসা সব্বনৱলোকুত্তৰধম্মসঙ্খাতা তৱ তুয্হং ধম্মকুটি ৱসনগেহন্তি অত্থো.

৫৩৯. পঞ্ঞায অগ্গো নিক্খিত্তোতি পঞ্ঞাৱসেন পঞ্ঞৱন্তানং অগ্গো. ইতি ভগৱতা নিক্খিত্তো ঠপিতো থেৰো পটিভানে চ পঞ্ঞায কত্তব্বে কিচ্চে, যুত্তমুত্তপটিভানে ৱা কোৱিদো ছেকো নামেন সাৰিপুত্তোতি পাকটো তৱ তুয্হং ধম্মসেনাপতি তযা দেসিতস্স পিটকত্তযধম্মসমূহস্স ধাৰণতো পতি পধানো হুত্ৱা সেনাকিচ্চং কৰোতীতি অত্থো.

৫৪০. চুতূপপাতকুসলোতি ভন্তে মুনি, চুতূপপাতে চুতিযা উপপত্তিযা চ কুসলো ছেকো. ইদ্ধিযা পাৰমিং গতোতি ‘‘একোপি হুত্ৱা বহুধা হোতি, বহুধাপি হুত্ৱা একো হোতী’’তিআদিনা (দী. নি. ১.২৩৮; পটি. ম. ১.১০২) ৱুত্তায ইদ্ধিপ্পভেদায পাৰমিং পৰিযোসানং গতো পত্তো নামেন কোলিতো নাম মোগ্গল্লানত্থেৰো পোৰোহিচ্চো তৱ তুয্হং পুৰোহিতোতি সম্বন্ধো.

৫৪১. পোৰাণকৱংসধৰোতি ভন্তে মুনে, ঞাণৱন্তং পোৰাণস্স ৱংসস্স ধাৰকো, পৰম্পৰজাননকো ৱা উগ্গতেজো পাকটতেজো, দুৰাসদো আসাদেতুং ঘট্টেতুং দুক্খো অসক্কুণেয্যোতি অত্থো. ধুতৱাদিগুণেনগ্গোতি তেচীৱৰিকঙ্গাদীনি তেৰস ধুতঙ্গানি ৱদতি ওৱদতীতি ধুতৱাদীগুণেন ধুতঙ্গগুণেন অগ্গো সেট্ঠো মহাকস্সপত্থেৰো তৱ তুয্হং অক্খদস্সো ৱোহাৰকৰণে পধানোতি অত্থো.

৫৪২. বহুস্সুতো ধম্মধৰোতি ভন্তে মুনে, বহূনং চতুৰাসীতিধম্মক্খন্ধসহস্সানং সুতত্তা ভগৱতা ভিক্খুসঙ্ঘতো চ উগ্গহিতত্তা বহুস্সুতো অনেকেসং ছসতসহস্সসঙ্খ্যানং আগমধম্মানং সতিপট্ঠানাদীনঞ্চ পৰমত্থধম্মানং ধাৰণতো ধম্মধৰো আনন্দো. সব্বপাঠী চ সাসনেতি বুদ্ধসাসনে সব্বেসং পাঠীনং পঠন্তানং সজ্ঝাযন্তানং ভিক্খূনং অগ্গো সেট্ঠোতি সব্বপাঠী নামেন আনন্দো নাম থেৰো. ধম্মাৰক্খো তৱাতি তৱ তুয্হং ধম্মস্স পিটকত্তযধম্মভণ্ডস্স আৰক্খো ৰক্খকো পালকো, ধম্মভণ্ডাগাৰিকোতি অত্থো.

৫৪৩. এতে সব্বে অতিক্কম্মাতি ভগৱা ভগ্যৱা সম্মাসম্বুদ্ধো এতে সাৰিপুত্তাদযো মহানুভাৱেপি থেৰে অতিক্কম্ম ৱজ্জেত্ৱা মমংযেৱ পমেসি পমাণং অকাসি, মনসি অকাসীতি অত্থো. ৱিনিচ্ছযং মে পাদাসীতি ৱিনযঞ্ঞূহি পণ্ডিতেহি দেসিতং পকাসিতং ৱিনযে ৱিনিচ্ছযং দোসৱিচাৰণং মে ময্হং ভগৱা পাদাসি পকাৰেন অদাসি, ময্হমেৱ ভাৰং অকাসীতি সম্বন্ধো.

৫৪৪. যো কোচি ৱিনযে পঞ্হন্তি যো কোচি ভিক্খু বুদ্ধসাৱকো ৱিনযনিস্সিতং পঞ্হং মং পুচ্ছতি, তত্থ তস্মিং পুচ্ছিতপঞ্হে মে ময্হং চিন্তনা ৱিমতি কঙ্খা নত্থি. তঞ্হেৱত্থং তং এৱ পুচ্ছিতং অত্থং অহং কথেমীতি সম্বন্ধো.

৫৪৫. যাৱতা বুদ্ধখেত্তম্হীতি যাৱতা যত্তকে ঠানে বুদ্ধস্স আণাখেত্তে তং মহামুনিং সম্মাসম্বুদ্ধং ঠপেত্ৱা ৱিনযে ৱিনযপিটকে ৱিনযৱিনিচ্ছযকৰণে ৱা মাদিসো মযা সদিসো নত্থি, অহমেৱ অগ্গো, ভিয্যো মমাধিকো কুতো ভৱিস্সতীতি সম্বন্ধো.

৫৪৬. ভিক্খুসঙ্ঘে নিসীদিত্ৱা ভিক্খুসঙ্ঘমজ্ঝে নিসিন্নো গোতমো ভগৱা এৱং গজ্জতি সীহনাদং কৰোতি. কথং? ৱিনযে উভতোৱিভঙ্গে, খন্ধকেসু মহাৱগ্গচূড়ৱগ্গেসু, চ-সদ্দেন পৰিৱাৰে, উপালিস্স উপালিনা সমো সদিসো নত্থীতি এৱং গজ্জতি.

৫৪৭. যাৱতাতি যত্তকং বুদ্ধভণিতং বুদ্ধেন দেসিতং নৱঙ্গং সুত্তগেয্যাদিসত্থুসাসনং সত্থুনা পকাসিতং সব্বং ৱিনযোগধং তং ৱিনযে অন্তোপৱিট্ঠং ৱিনযমূলকং ইচ্চেৱং পস্সিনো পস্সন্তস্স.

৫৪৮. মম কম্মং সৰিত্ৱানাতি গোতমো সক্যপুঙ্গৱো সক্যৱংসপ্পধানো, মম কম্মং ময্হং পুব্বপত্থনাকম্মং অতীতংসঞাণেন সৰিত্ৱান পচ্চক্খতো ঞত্ৱা ভিক্খুসঙ্ঘমজ্ঝে গতো ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং ৱিনযধৰানং যদিদং উপালী’’তি (অ. নি. ১.২১৯, ২২৮) মং এতদগ্গে ঠানে ঠপেসীতি সম্বন্ধো.

৫৪৯. সতসহস্সুপাদাযাতি সতসহস্সকপ্পে আদিং কত্ৱা যং ইমং ঠানং অপত্থযিং পত্থেসিং, সো মে অত্থো মযা অনুপ্পত্তো অধিগতো পটিলদ্ধো ৱিনযে পাৰমিং গতো কোটিং পত্তোতি অত্থো.

৫৫০. সক্যানং সক্যৱংসৰাজূনং নন্দিজননো সোমনস্সকাৰকো অহং পুৰে পুব্বে কপ্পকো আসিং অহোসিং, তং জাতিং তং কুলং তং যোনিং ৱিজহিত্ৱা ৱিসেসেন জহিত্ৱা ছড্ডেত্ৱা মহেসিনো সম্মাসম্বুদ্ধস্স পুত্তো জাতো সক্যপুত্তোতি সঙ্খ্যং গতো সাসনধাৰণতোতি অত্থো.

৫৫১. ততো পৰং অত্তনো দাসকুলে নিব্বত্তনাপদানং দস্সেন্তো ইতো দুতিযকে কপ্পেতিআদিমাহ. তত্থ ইতো ভদ্দকপ্পতো হেট্ঠা দুতিযে কপ্পে নামেন অঞ্জসো নাম খত্তিযো একো ৰাজা অনন্ততেজো সঙ্খ্যাতিক্কন্ততেজো অমিতযসো পমাণাতিক্কন্তপৰিৱাৰো মহদ্ধনো অনেককোটিসতসহস্সধনৱা ভূমিপালো পথৱীপালকো ৰক্খকো অহোসীতি সম্বন্ধো.

৫৫২. তস্স ৰঞ্ঞোতি তস্স তাদিসস্স ৰাজিনো পুত্তো অহং চন্দনো নাম খত্তিযো খত্তিযকুমাৰো অহোসিন্তি সম্বন্ধো. সো অহং জাতিমদেন চ যসমদেন চ ভোগমদেন চ উপত্থদ্ধো থম্ভিতো উন্নতোতি অত্থো.

৫৫৩. নাগসতসহস্সানীতি সতসহস্সহত্থিনো মাতঙ্গা মাতঙ্গকুলে জাতা তিধা পভিন্না অক্খিকণ্ণকোসসঙ্খাতেহি তীহি ঠানেহি পভিন্না মদগড়িতা সব্বালঙ্কাৰভূসিতা সব্বেহি হত্থালঙ্কাৰেহি অলঙ্কতা সদা সব্বকালং মং পৰিৱাৰেন্তীতি সম্বন্ধো.

৫৫৪. সবলেহি পৰেতোহন্তি তদা তস্মিং কালে অহং সবলেহি অত্তনো সেনাবলেহি পৰেতো পৰিৱাৰিতো উয্যানং গন্তুকামকো ইচ্ছন্তো সিৰিকং নাম নাগং হত্থিং আৰুয্হ অভিৰুহিত্ৱা নগৰতো নিক্খমিন্তি সম্বন্ধো.

৫৫৫. চৰণেন চ সম্পন্নোতি সীলসংৱৰাদিপন্নৰসচৰণধম্মেন সমন্নাগতো গুত্তদ্ৱাৰো পিহিতচক্খাদিছদ্ৱাৰো সুসংৱুতো সুট্ঠু ৰক্খিতকাযচিত্তো দেৱলো নাম সম্বুদ্ধো পচ্চেকসম্বুদ্ধো, মম ময্হং পুৰতো সম্মুখে আগচ্ছি পাপুণীতি অত্থো.

৫৫৬. পেসেত্ৱা সিৰিকং নাগন্তি তং আগতং পচ্চেকবুদ্ধং দিস্ৱা অহং সিৰিকং নাম নাগং অভিমুখং পেসেত্ৱা বুদ্ধং আসাদযিং ঘট্টেসিং পদুস্সেসিন্তি অত্থো. ততো সঞ্জাতকোপো সোতি ততো তস্মা মযা অতীৱ পীড়েত্ৱা পেসিতত্তা সো হত্থিনাগো মযি সঞ্জাতকোপো পদং অত্তনো পাদং নুদ্ধৰতে ন উদ্ধৰতি, নিচ্চলোৱ হোতীতি অত্থো.

৫৫৭. নাগং দুট্ঠমনং দিস্ৱাতি দুট্ঠমনং কুদ্ধচিত্তং নাদং দিস্ৱা অহং বুদ্ধে পচ্চেকবুদ্ধে কোপং অকাসিং দোসং উপ্পাদেসিন্তি অত্থো. ৱিহেসযিত্ৱা সম্বুদ্ধন্তি দেৱলং পচ্চেকসম্বুদ্ধং ৱিহেসযিত্ৱা ৱিহেঠেত্ৱা অহং উয্যানং অগমাসিন্তি সম্বন্ধো.

৫৫৮. সাতং তত্থ ন ৱিন্দামীতি তস্মিং আসাদনে সাতং ন ৱিন্দামি. আসাদননিমিত্তং মধুৰং সুখং ন লভামীতি অত্থো. সিৰো পজ্জলিতো যথাতি সিৰো মম সীসং পজ্জলিতো যথা পজ্জলমানং ৱিয হোতীতি অত্থো. পৰিড়াহেন ডয্হামীতি পচ্চেকবুদ্ধে কোপস্স কতত্তা পচ্ছানুতাপপৰিড়াহেন ডয্হামি উণ্হচিত্তো হোমীতি অত্থো.

৫৫৯. সসাগৰন্তাতি তেনেৱ পাপকম্মবলেন সসাগৰন্তা সাগৰপৰিযোসানা সকলমহাপথৱী মে ময্হং আদিত্তা ৱিয জলিতা ৱিয হোতি খাযতীতি অত্থো. পিতু সন্তিকুপাগম্মাতি এৱং ভযে উপ্পন্নে অহং অত্তনো পিতু ৰঞ্ঞো সন্তিকং উপাগম্ম উপগন্ত্ৱা ইদং ৱচনং অব্ৰৱিং কথেসিন্তি অত্থো.

৫৬০. আসীৱিসংৱ কুপিতন্তি আসীৱিসং সব্বং কুপিতং কুদ্ধং ইৱ জলমানং অগ্গিক্খন্ধং ইৱ মত্তং তিধা পভিন্নং দন্তিং দন্তৱন্তং কুঞ্জৰং উত্তমং হত্থিং ইৱ চ আগতং যং পচ্চেকবুদ্ধং সযম্ভুং সযমেৱ বুদ্ধভূতং অহং আসাদযিং ঘট্টেসিন্তি সম্বন্ধো.

৫৬১. আসাদিতো মযা বুদ্ধোতি সো পচ্চেকবুদ্ধো মযা আসাদিতো ঘট্টিতো ঘোৰো অঞ্ঞেহি ঘট্টেতুং অসক্কুণেয্যত্তা ঘোৰো, উগ্গতপো পাকটতপো জিনো পঞ্চ মাৰে জিতৱা এৱংগুণসম্পন্নো পচ্চেকবুদ্ধো মযা ঘট্টিতোতি অত্থো. পুৰা সব্বে ৱিনস্সামাতি তস্মিং পচ্চেকবুদ্ধে কতঅনাদৰেন সব্বে মযং ৱিনস্সাম ৱিৱিধেনাকাৰেন নস্সাম, ভস্মা ৱিয ভৱামাতি অত্থো. খমাপেস্সাম তং মুনিন্তি তং পচ্চেকবুদ্ধং মুনিং যাৱ ন ৱিনস্সাম, তাৱ খমাপেস্সামাতি সম্বন্ধো.

৫৬২. নো চে তং নিজ্ঝাপেস্সামাতি অত্তদন্তং দমিতচিত্তং সমাহিতং একগ্গচিত্তং তং পচ্চেকবুদ্ধং নো চে নিজ্ঝাপেস্সাম খমাপেস্সাম. ওৰেন সত্তদিৱসা সত্তদিৱসতো ওৰভাগে সত্তদিৱসে অনতিক্কমিত্ৱা সম্পুণ্ণং ৰট্ঠং মে সব্বং ৱিধমিস্সতি ৱিনস্সিস্সতি.

৫৬৩. সুমেখলো কোসিযো চাতি এতে সুমেখলাদযো চত্তাৰো ৰাজানো ইসযো আসাদযিত্ৱা ঘট্টেত্ৱা অনাদৰং কত্ৱা সৰট্ঠকা সহ ৰট্ঠজনপদৱাসীহি দুগ্গতা ৱিনাসং গতাতি অত্থো.

৫৬৪. যদা কুপ্পন্তি ইসযোতি যদা যস্মিং কালে সঞ্ঞতা কাযসঞ্ঞমাদীহি সঞ্ঞতা সন্তা ব্ৰহ্মচাৰিনো উত্তমচাৰিনো সেট্ঠচাৰিনো ইসযো কুপ্পন্তি দোমনস্সা ভৱন্তি, তদা সসাগৰং সপব্বতং সদেৱকং লোকং ৱিনাসেন্তীতি সম্বন্ধো.

৫৬৫. তিযোজনসহস্সম্হীতি তেসং ইসীনং আনুভাৱং ঞত্ৱা তে খমাপেতুং অচ্চযং অপৰাধং দেসনত্থায পকাসনত্থায তিযোজনসহস্সপ্পমাণে পদেসে পুৰিসে সন্নিপাতযিন্তি সম্বন্ধো. সযম্ভুং উপসঙ্কমিন্তি সযম্ভুং পচ্চেকবুদ্ধং উপসঙ্কমিং সমীপং অগমাসিন্তি অত্থো.

৫৬৬. অল্লৱত্থাতি মযা সদ্ধিং ৰাসিভূতা সব্বে জনা অল্লৱত্থা উদকেন তিন্তৱত্থউত্তৰাসঙ্গা অল্লসিৰা তিন্তকেসা পঞ্জলীকতা মুদ্ধনি কতঅঞ্জলিপুটা বুদ্ধস্স পচ্চেকমুনিনো পাদে পাদসমীপে নিপতিত্ৱা নিপজ্জিত্ৱা ইদং ৱচনমব্ৰৱুন্তি ‘‘খমস্সু ত্ৱং, মহাৱীৰা’’তিআদিকং ৱচনং অব্ৰৱুং কথেসুন্তি অত্থো.

৫৬৭. মহাৱীৰ ৱীৰুত্তম ভন্তে পচ্চেকবুদ্ধ, মযা তুম্হেসু অঞ্ঞাণেন কতং অপৰাধং খমস্সু ত্ৱং ৱিনোদেহি, মা মনসি কৰোহীতি অত্থো. জনো জনসমূহো তং ভগৱন্তং অভি ৱিসেসেন যাচতি. পৰিড়াহং দোসমোহেহি কতচিত্তদুক্খপৰিড়াহং অম্হাকং ৱিনোদেহি তনুং কৰোহি, নো অম্হাকং ৰট্ঠং সকলৰট্ঠজনপদৱাসিনো মা ৱিনাসয মা ৱিনাসেহীতি অত্থো.

৫৬৮. সদেৱমানুসা সব্বেতি সব্বে মানুসা সদেৱা সদানৱা পহাৰাদাদীহি অসুৰেহি সহ সৰক্খসা অযোমযেন কূটেন মহামুগ্গৰেন সদা সব্বকালং মে সিৰং ময্হং মত্থকং ভিন্দেয্যুং পদালেয্যুং.

৫৬৯. ততো পৰং বুদ্ধানং খমিতভাৱঞ্চ কোপাভাৱঞ্চ পকাসেন্তো দকে অগ্গি ন সণ্ঠাতীতিআদিমাহ. তত্থ যথা উদকে অগ্গি ন সণ্ঠাতি ন পতিট্ঠাতি, যথা বীজং সেলে সিলামযে পব্বতে ন ৱিৰুহতি, যথা অগদে ওসধে কিমি পাণকো ন সণ্ঠাতি. তথা কোপো চিত্তপ্পকোপো দুম্মনতা বুদ্ধে পটিৱিদ্ধসচ্চে পচ্চেকবুদ্ধে ন জাযতি ন উপ্পজ্জতীতি অত্থো.

৫৭০. পুনপি বুদ্ধানং আনুভাৱং পকাসেন্তো যথা চ ভূমীতিআদিমাহ. তত্থ যথা চ ভূমি পথৱী অচলা নিচ্চলা, তথা বুদ্ধো অচলোতি অত্থো. যথা সাগৰো মহাসমুদ্দো অপ্পমেয্যো পমেতুং পমাণং গহেতুং অসক্কুণেয্যো, তথা বুদ্ধো অপ্পমেয্যোতি অত্থো. যথা আকাসো অফুট্ঠাকাসো অনন্তকো পৰিযোসানৰহিতো, এৱং তথা বুদ্ধো অক্খোভিযো খোভেতুং আলোড়েতুং অসক্কুণেয্যোতি অত্থো.

৫৭১. ততো পৰং পচ্চেকবুদ্ধস্স খমনৱচনং দস্সেন্তো সদা খন্তা মহাৱীৰাতিআদিমাহ. তত্থ মহাৱীৰা উত্তমৱীৰিযৱন্তা বুদ্ধা তপস্সিনো পাপানং তপনতো ‘‘তপো’’তি লদ্ধনামেন ৱীৰিযেন সমন্নাগতা খন্তা চ খন্তিযা চ সম্পন্না খমিতা চ পৰেসং অপৰাধং খমিতা সহিতা সদা সব্বকালং ভৱন্তীতি সম্বন্ধো. খন্তানং খমিতানঞ্চাতি তেসং বুদ্ধানং খন্তানং খন্তিযা যুত্তানং খমিতানং পৰাপৰাধখমিতানং সহিতানঞ্চ গমনং ছন্দাদীহি অগতিগমনং ন ৱিজ্জতীতি অত্থো.

৫৭২. ইতি ইদং ৱচনং ৱত্ৱা সম্বুদ্ধো পচ্চেকসম্বুদ্ধো পৰিড়াহং সত্তানং উপ্পন্নদাহং ৱিনোদযং ৱিনোদযন্তো মহাজনস্স পুৰতো সন্নিপতিতস্স সৰাজকস্স মহতো জনকাযস্স সম্মুখতো তদা তস্মিং কালে নভং আকাসং অব্ভুগ্গমি উগ্গঞ্ছীতি অত্থো.

৫৭৩. তেন কম্মেনহং ধীৰাতি ধীৰ ধিতিসম্পন্ন অহং তেন কম্মেন পচ্চেকবুদ্ধে কতেন অনাদৰকম্মেন ইমস্মিং পচ্ছিমত্তভৱে হীনত্তং লামকভাৱং ৰাজূনং কপ্পককম্মকৰণজাতিং অজ্ঝুপাগতো সম্পত্তোতি অত্থো. সমতিক্কম্ম তং জাতিন্তি তং পৰাযত্তজাতিং সং সুট্ঠু অতিক্কম্ম অতিক্কমিত্ৱা. পাৱিসিং অভযং পুৰন্তি ভযৰহিতং নিব্বানপুৰং নিব্বানমহানগৰং পাৱিসিং পৱিট্ঠো আসিন্তি অত্থো.

৫৭৪. তদাপি মং মহাৱীৰাতি ৱীৰুত্তম তদাপি তস্মিং পচ্চেকবুদ্ধস্স আসাদনসমযে অপি সযম্ভূ পচ্চেকবুদ্ধো পৰিড়াহং আসাদনহেতু উপ্পন্নং কাযচিত্তদৰথং ৱিনোদেসি দূৰীঅকাসি. ডয্হমানং ততো এৱ পচ্ছানুতাপেন কুক্কুচ্চেন ডয্হমানং সন্তপন্তং মং সুসণ্ঠিতং দোসং দোসতো দস্সনে সুট্ঠু সণ্ঠিতং দিস্ৱা খমাপযি তং অপৰাধং অধিৱাসেসীতি সম্বন্ধো.

৫৭৫. অজ্জাপি মং মহাৱীৰাতি ৱীৰুত্তম, অজ্জাপি তুয্হং সমাগমকালে অপি, তিহগ্গীভি ৰাগগ্গিদোসগ্গিমোহগ্গিসঙ্খাতেহি ৱা নিৰযগ্গিপেতগ্গিসংসাৰগ্গিসঙ্খাতেহি ৱা তীহি অগ্গীহি ডয্হমানং দুক্খমনুভৱন্তং মং ভগৱা সীতিভাৱং দোমনস্সৱিনাসেন সন্তকাযচিত্তসঙ্খাতং সীতিভাৱং নিব্বানমেৱ ৱা অপাপযি সম্পাপেসি. তযো অগ্গী ৱুত্তপ্পকাৰে তে তযো অগ্গী নিব্বাপেসি ৱূপসমেসীতি সম্বন্ধো.

৫৭৬. এৱং অত্তনো হীনাপদানং ভগৱতো দস্সেত্ৱা ইদানি অঞ্ঞেপি তস্স সৱনে নিযোজেত্ৱা ওৱদন্তো ‘‘যেসং সোতাৱধানত্থী’’তিআদিমাহ. তত্থ যেসং তুম্হাকং সোতাৱধানং সোতস্স অৱধানং ঠপনং অত্থি ৱিজ্জতি, তে তুম্হে ভাসতো সাসন্তস্স মম ৱচনং সুণাথ মনসি কৰোথ. অত্থং তুম্হং পৱক্খামীতি যথা যেন পকাৰেন মম মযা দিট্ঠং পদং নিব্বানং, তথা তেন পকাৰেন নিব্বানসঙ্খাতং পৰমত্থং তুম্হাকং পৱক্খামীতি সম্বন্ধো.

৫৭৭. তং দস্সেন্তো সযম্ভুং তং ৱিমানেত্ৱাতিআদিমাহ. তত্থ সযম্ভুং সযমেৱ ভূতং অৰিযায জাতিযা জাতং সন্তচিত্তং সমাহিতং পচ্চেকবুদ্ধং ৱিমানেত্ৱা অনাদৰং কত্ৱা তেন কম্মেন কতেনাকুসলেন অজ্জ ইমস্মিং ৱত্তমানকালে অহং নীচযোনিযং পৰাযত্তজাতিযং কপ্পকজাতিযং জাতো নিব্বত্তো অম্হি ভৱামি.

৫৭৮. মা ৱো খণং ৱিৰাধেথাতি বুদ্ধুপ্পাদক্খণং ৱো তুম্হে মা ৱিৰাধেথ গড়িতং মা কৰোথ, হি সচ্চং খণাতীতা বুদ্ধুপ্পাদক্খণং অতীতা অতিক্কন্তা সত্তা সোচৰে সোচন্তি, ‘‘মযং অলক্খিকা দুম্মেধা ভৱামা’’তি এৱং সোচন্তীতি অত্থো. সদত্থে অত্তনো অত্থে ৱুড্ঢিযং ৱাযমেয্যাথ ৱীৰিযং কৰোথ. ৱো তুম্হেহি খণো বুদ্ধুপ্পাদক্খণো সমযো পটিপাদিতো নিপ্ফাদিতো পত্তোতি অত্থো.

৫৭৯. ততো পৰং সংসাৰগতানং আদীনৱং উপমাউপমেয্যৱসেন দস্সেন্তো একচ্চানঞ্চ ৱমনন্তিআদিমাহ. একচ্চানং কেসঞ্চি পুগ্গলানং ৱমনং উদ্ধং উগ্গিৰণং একচ্চানং ৱিৰেচনং অধোপগ্ঘৰণং একে একচ্চানং হলাহলং ৱিসং মুচ্ছাকৰণৱিসং, একচ্চানং পুগ্গলানং ওসধং ৰক্খনুপাযং ভগৱা এৱং পটিপাটিযা অক্খাসীতি সম্বন্ধো.

৫৮০. ৱমনং পটিপন্নানন্তি পটিপন্নানং মগ্গসমঙ্গীনং ৱমনং সংসাৰছড্ডনং সংসাৰমোচনং ভগৱা অক্খাসীতি সম্বন্ধো. ফলট্ঠানং ফলে ঠিতানং ৱিৰেচনং সংসাৰপগ্ঘৰণং অক্খাসি. ফললাভীনং ফলং লভিত্ৱা ঠিতানং নিব্বানওসধং অক্খাসি. গৱেসীনং মনুস্সদেৱনিব্বানসম্পত্তিং গৱেসীনং পৰিযেসন্তানং পুঞ্ঞখেত্তভূতং সঙ্ঘং অক্খাসীতি সম্বন্ধো.

৫৮১. সাসনেন ৱিৰুদ্ধানন্তি সাসনস্স পটিপক্খানং হলাহলং কুতূহলং পাপং অকুসলং অক্খাসীতি সম্বন্ধো. যথা আসীৱিসোতি অস্সদ্ধানং কতপাপানং পুগ্গলানং সংসাৰে দুক্খাৱহনতো আসীৱিসসদিসং যথা আসীৱিসো দিট্ঠমত্তেন ভস্মকৰণতো দিট্ঠৱিসো সপ্পো অত্তনা দট্ঠং নৰং ঝাপেতি ডয্হতি দুক্খাপেতি. তং নৰং তং অস্সদ্ধং কতপাপং নৰং হলাহলৱিসং এৱং ঝাপেতি চতূসু অপাযেসু ডয্হতি সোসেসীতি সম্বন্ধো.

৫৮২. সকিং পীতং হলাহলন্তি ৱিসং হলাহলং পীতং সকিং একৱাৰং জীৱিতং উপৰুন্ধতি নাসেতি. সাসনেন সাসনম্হি ৱিৰজ্ঝিত্ৱা অপৰাধং কত্ৱা পুগ্গলো কপ্পকোটিম্হি কোটিসঙ্খ্যে কপ্পেপি ডয্হতি নিজ্ঝাযতীতি অত্থো.

৫৮৩. এৱং অস্সদ্ধানং পুগ্গলানং ফলৱিপাকং দস্সেত্ৱা ইদানি বুদ্ধানং আনুভাৱং দস্সেন্তো খন্তিযাতিআদিমাহ. তত্থ যো বুদ্ধো ৱমনাদীনি অক্খাসি, সো বুদ্ধো খন্তিযা খমনেন চ অৱিহিংসায সত্তানং অৱিহিংসনেন চ মেত্তচিত্তৱতায চ মেত্তচিত্তৱন্তভাৱেন চ সদেৱকং সহ দেৱেহি ৱত্তমানং লোকং তাৰেতি অতিক্কমাপেতি নিব্বাপেতি, তস্মা কাৰণা বুদ্ধা ৱো তুম্হেহি অৱিৰাধিযা ৱিৰুজ্ঝিতুং ন সক্কুণেয্যা, বুদ্ধসাসনে পটিপজ্জেয্যাথাতি অত্থো.

৫৮৪. লাভে চ অলাভে চ ন সজ্জন্তি ন ভজন্তি ন লগ্গন্তি. সম্মাননে আদৰকৰণে চ ৱিমাননে অনাদৰকৰণে চ অচলা পথৱীসদিসা বুদ্ধা ভৱন্তি, তস্মা কাৰণা তে বুদ্ধা তুম্হেহি ন ৱিৰোধিযা ন ৱিৰোধেতব্বা ৱিৰুজ্ঝিতুং অসক্কুণেয্যাতি অত্থো.

৫৮৫. বুদ্ধানং মজ্ঝত্ততং দস্সেন্তো দেৱদত্তেতিআদিমাহ. তত্থ ৱধকাৱধকেসু সব্বেসু সত্তেসু সমকো সমমানসো মুনি বুদ্ধমুনীতি অত্থো.

৫৮৬. এতেসং পটিঘো নত্থীতি এতেসং বুদ্ধানং পটিঘো চণ্ডিক্কং দোসচিত্ততং নত্থি ন সংৱিজ্জতি. ৰাগোমেসং ন ৱিজ্জতীতি ইমেসং বুদ্ধানং ৰাগোপি ৰজ্জনং অল্লীযনং ন ৱিজ্জতি, ন উপলব্ভতি, তস্মা কাৰণা, ৱধকস্স চ ওৰসস্স চাতি সব্বেসং সমকো সমচিত্তো বুদ্ধো হোতীতি সম্বন্ধো.

৫৮৭. পুনপি বুদ্ধানংযেৱ আনুভাৱং দস্সেন্তো পন্থে দিস্ৱান কাসাৱন্তিআদিমাহ. তত্থ মীড়্হমক্খিতং গূথসম্মিস্সং কাসাৱং কসাৱেন ৰজিতং চীৱৰং ইসিদ্ধজং অৰিযানং ধজং পৰিক্খাৰং, পন্থে মগ্গে ছড্ডিতং দিস্ৱান পস্সিত্ৱা অঞ্জলিং কত্ৱা দসঙ্গুলিসমোধানং অঞ্জলিপুটং সিৰসি কত্ৱা সিৰসা সিৰেন ৱন্দিতব্বং ইসিদ্ধজং অৰহত্তদ্ধজং বুদ্ধপচ্চেকবুদ্ধসাৱকদীপকং চীৱৰং নমস্সিতব্বং মানেতব্বং পূজেতব্বন্তি অত্থো.

৫৮৮. অব্ভতীতাতি অভি অত্থঙ্গতা নিব্বুতা. যে চ বুদ্ধা ৱত্তমানা ইদানি জাতা চ যে বুদ্ধা অনাগতা অজাতা অভূতা অনিব্বত্তা অপাতুভূতা চ যে বুদ্ধা. ধজেনানেন সুজ্ঝন্তীতি অনেন ইসিদ্ধজেন চীৱৰেন এতে বুদ্ধা সুজ্ঝন্তি ৱিসুদ্ধা ভৱন্তি সোভন্তি. তস্মা তেন কাৰণেন এতে বুদ্ধা নমস্সিযা নমস্সিতব্বা ৱন্দিতব্বাতি অত্থো. ‘‘এতং নমস্সিয’’ন্তিপি পাঠো, তস্স এতং ইসিদ্ধজং নমস্সিতব্বন্তি অত্থো.

৫৮৯. ততো পৰং অত্তনো গুণং দস্সেন্তো সত্থুকপ্পন্তিআদিমাহ. তত্থ সত্থুকপ্পং বুদ্ধসদিসং সুৱিনযং সুন্দৰৱিনযং সুন্দৰাকাৰেন দ্ৱাৰত্তযদমনং হদযেন চিত্তেন অহং ধাৰেমি সৱনধাৰণাদিনা পচ্চৱেক্খামীতি অত্থো. ৱিনযং ৱিনযপিটকং নমস্সমানো ৱন্দমানো ৱিনযে আদৰং কুৰুমানো ৱিহৰিস্সামি সব্বদা সব্বস্মিং কালে ৱাসং কপ্পেমীতি অত্থো.

৫৯০. ৱিনযো আসযো ময্হন্তি ৱিনযপিটকং ময্হং ওকাসভূতং সৱনধাৰণমনসিকৰণউগ্গহপৰিপুচ্ছাপৱত্তনৱসেন ওকাসভূতং গেহভূতন্তি অত্থো. ৱিনযো ঠানচঙ্কমন্তি ৱিনযো ময্হং সৱনাদিকিচ্চকৰণেন ঠিতট্ঠানঞ্চ চঙ্কমনট্ঠানঞ্চ. কপ্পেমি ৱিনযে ৱাসন্তি ৱিনযপিটকে ৱিনযতন্তিযা সৱনধাৰণপৱত্তনৱসেন ৱাসং সযনং কপ্পেমি কৰোমি. ৱিনযো মম গোচৰোতি ৱিনযপিটকং ময্হং গোচৰো আহাৰো ভোজনং নিচ্চং ধাৰণমনসিকৰণৱসেনাতি অত্থো.

৫৯১. ৱিনযে পাৰমিপ্পত্তোতি সকলে ৱিনযপিটকে পাৰমিং পৰিযোসানং পত্তো. সমথে চাপি কোৱিদোতি পাৰাজিকাদিসত্তাপত্তিক্খন্ধানং সমথে ৱূপসমে চ ৱুট্ঠানে চ কোৱিদো ছেকো, অধিকৰণসমথে ৱা –

‘‘ৱিৱাদং অনুৱাদঞ্চ, আপত্তাধিকৰণং তথা;

কিচ্চাধিকৰণঞ্চেৱ, চতুৰাধিকৰণা মতা’’তি. –

ৱুত্তাধিকৰণেসু চ –

‘‘সম্মুখা সতিৱিনযো, অমূড়্হপটিঞ্ঞাকৰণং;

যেভুয্য তস্সপাপিয্য, তিণৱত্থাৰকো তথা’’তি. –

এৱং ৱুত্তেসু চ সত্তসু অধিকৰণসমথেসু অতিকোৱিদো ছেকোতি অত্থো. উপালি তং মহাৱীৰাতি ভন্তে মহাৱীৰ, চতূসু অসঙ্খ্যেয্যেসু কপ্পসতসহস্সেসু সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণাধিগমায ৱীৰিযৱন্ত সত্থুনো দেৱমনুস্সানং অনুসাসকস্স তং তৱ পাদে পাদযুগে উপালি ভিক্খু ৱন্দতি পণামং কৰোতীতি অত্থো.

৫৯২. সো অহং পব্বজিত্ৱা সম্বুদ্ধং নমস্সমানো পণামং কুৰুমানো ধম্মস্স চ তেন ভগৱতা দেসিতস্স নৱলোকুত্তৰধম্মস্স সুধম্মতং সুন্দৰধম্মভাৱং জানিত্ৱা ধম্মঞ্চ নমস্সমানো গামতো গামং পুৰতো পুনং নগৰতো নগৰং ৱিচৰিস্সামীতি সম্বন্ধো.

৫৯৩. কিলেসা ঝাপিতা ময্হন্তি মযা পটিৱিদ্ধঅৰহত্তমগ্গঞাণেন ময্হং চিত্তসন্তানগতা সব্বে দিযড্ঢসহস্সসঙ্খা কিলেসা ঝাপিতা সোসিতা ৱিসোসিতা ৱিদ্ধংসিতা. ভৱা সব্বে সমূহতাতি কামভৱাদযো সব্বে নৱ ভৱা মযা সমূহতা সং সুট্ঠু ঊহতা খেপিতা ৱিদ্ধংসিতা. সব্বাসৱা পৰিক্খীণাতি কামাসৱো, ভৱাসৱো, দিট্ঠাসৱো, অৱিজ্জাসৱোতি সব্বে চত্তাৰো আসৱা পৰিক্খীণা পৰিসমন্ততো খযং পাপিতা. ইদানি ইমস্মিং অৰহত্তপ্পত্তকালে পুনব্ভৱো পুনুপ্পত্তিসঙ্খাতো ভৱো ভৱনং জাতি নত্থীতি অত্থো.

৫৯৪. উত্তৰি সোমনস্সৱসেন উদানং উদানেন্তো স্ৱাগতন্তিআদিমাহ. তত্থ বুদ্ধসেট্ঠস্স উত্তমবুদ্ধস্স সন্তিকে সমীপে একনগৰে ৱা মম আগমনং স্ৱাগতং সুট্ঠু আগমনং সুন্দৰাগমনং ৱত একন্তেন আসি অহোসীতি সম্বন্ধো. তিস্সো ৱিজ্জাতি পুব্বেনিৱাসদিব্বচক্খুআসৱক্খযৱিজ্জা অনুপ্পত্তা সম্পত্তা, পচ্চক্খং কতাতি অত্থো. কতং বুদ্ধস্স সাসনন্তি বুদ্ধেন ভগৱতা দেসিতং অনুসিট্ঠি সাসনং কতং নিপ্ফাদিতং ৱত্তপটিপত্তিং পূৰেত্ৱা কম্মট্ঠানং মনসি কৰিত্ৱা অৰহত্তমগ্গঞাণাধিগমেন সম্পাদিতন্তি অত্থো.

৫৯৫. পটিসম্ভিদা চতস্সোতি অত্থপটিসম্ভিদাদযো চতস্সো পঞ্ঞাযো সচ্ছিকতা পচ্চক্খং কতা. ৱিমোক্খাপি চ অট্ঠিমেতি চত্তাৰি মগ্গঞাণানি চত্তাৰি ফলঞাণানীতি ইমে অট্ঠ ৱিমোক্খা সংসাৰতো মুচ্চনূপাযা সচ্ছিকতাতি সম্বন্ধো. ছড়ভিঞ্ঞা সচ্ছিকতাতি –

‘‘ইদ্ধিৱিধং দিব্বসোতং, চেতোপৰিযঞাণকং;

পুব্বেনিৱাসঞাণঞ্চ, দিব্বচক্খাসৱক্খয’’ন্তি. –

ইমা ছ অভিঞ্ঞা সচ্ছিকতা পচ্চক্খং কতা. ইমেসং ঞাণানং সচ্ছিকৰণেন বুদ্ধস্স সাসনং কতন্তি অত্থো.

ইত্থন্তি ইমিনা হেট্ঠা ৱুত্তপ্পকাৰেন. সুদন্তি পদপূৰণমত্তে নিপাতো. আযস্মা উপালি থেৰোতি থিৰসীলাদিগুণযুত্তো সাৱকো ইমা পুব্বচৰিতাপদানদীপিকা গাথাযো অভাসিত্থ কথযিত্থাতি অত্থো.

উপালিত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.