৩-৩. মহাকস্সপত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা
পদুমুত্তৰস্স ভগৱতোত্যাদিকং আযস্মতো মহাকস্সপত্থেৰস্স অপদানং. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞসম্ভাৰানি উপচিনন্তো পদুমুত্তৰভগৱতো কালে হংসৱতীনগৰে ৱেদেহো নাম অসীতিকোটিৱিভৱো কুটুম্বিকো অহোসি. সো বুদ্ধমামকো, ধম্মমামকো, সঙ্ঘমামকো, উপাসকো হুত্ৱা ৱিহৰন্তো একস্মিং উপোসথদিৱসে পাতোৱ সুভোজনং ভুঞ্জিত্ৱা উপোসথঙ্গানি অধিট্ঠায গন্ধপুপ্ফাদীনি গহেত্ৱা ৱিহাৰং গন্ত্ৱা সত্থাৰং পূজেত্ৱা ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসীদি.
তস্মিঞ্চ খণে সত্থা মহানিসভত্থেৰং নাম ততিযসাৱকং ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং ধুতৱাদানং যদিদং নিসভো’’তি এতদগ্গে ঠপেসি. উপাসকো তং সুত্ৱা পসন্নো ধম্মকথাৱসানে মহাজনে উট্ঠায গতে সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা ‘‘স্ৱে, ভন্তে, ময্হং ভিক্খং অধিৱাসেথা’’তি নিমন্তেসি. ‘‘মহা খো, উপাসক, ভিক্খুসঙ্ঘো’’তি. ‘‘কিত্তকো, ভন্তে’’তি? ‘‘অট্ঠসট্ঠিভিক্খুসতসহস্স’’ন্তি. ‘‘ভন্তে, একং সামণেৰম্পি ৱিহাৰে অসেসেত্ৱা ময্হং ভিক্খং গণ্হথা’’তি. সত্থা অধিৱাসেসি. উপাসকো সত্থু অধিৱাসনং ঞত্ৱা গেহং গন্ত্ৱা মহাদানং সজ্জেত্ৱা পুনদিৱসে সত্থু কালং আৰোচাপেসি. সত্থা পত্তচীৱৰমাদায ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতো উপাসকস্স ঘৰং গন্ত্ৱা পঞ্ঞত্তাসনে নিসিন্নো দক্খিণোদকাৱসানে যাগুআদীনি সম্পটিচ্ছন্তো ভত্তৱিস্সগ্গং অকাসি. উপাসকোপি সত্থু সন্তিকে নিসীদি.
তস্মিং অন্তৰে মহানিসভত্থেৰো পিণ্ডায চৰন্তো তমেৱ ৱীথিং পটিপজ্জি. উপাসকো দিস্ৱা উট্ঠায গন্ত্ৱা থেৰং ৱন্দিত্ৱা ‘‘পত্তং, ভন্তে, দেথা’’তি আহ. থেৰো পত্তং অদাসি. ‘‘ভন্তে, ইধেৱ পৱিসথ, সত্থাপি গেহে নিসিন্নো’’তি. ‘‘ন ৱট্টিস্সতি, উপাসকা’’তি. সো থেৰস্স পত্তং গহেত্ৱা পিণ্ডপাতস্স পূৰেত্ৱা অদাসি. ততো থেৰং অনুগন্ত্ৱা নিৱত্তো সত্থু সন্তিকে নিসীদিত্ৱা এৱমাহ – ‘‘মহানিসভত্থেৰো, ভন্তে, ‘সত্থাপি গেহে নিসিন্নো’তি ৱুত্তেপি পৱিসিতুং ন ইচ্ছি. অত্থি নু খো এতস্স তুম্হাকং গুণেহি অতিৰেকগুণো’’তি? বুদ্ধানঞ্চ ৱণ্ণমচ্ছেৰং নাম নত্থি, তস্মা সত্থা এৱমাহ – ‘‘উপাসক, মযং ভিক্খং আগমযমানা গেহে নিসীদাম, সো ভিক্খু ন এৱং নিসীদিত্ৱা ভিক্খং উদিক্খতি. মযং গামন্তসেনাসনে ৱসাম, সো অৰঞ্ঞেযেৱ ৱসতি. মযং ছন্নে ৱসাম, সো অব্ভোকাসেযেৱ ৱসতী’’তি ভগৱা ‘‘অযঞ্চ অযঞ্চেতস্স গুণো’’তি মহাসমুদ্দং পূৰযমানো ৱিয তস্স গুণং কথেসি.
উপাসকোপি পকতিযা জলমানদীপো তেলেন আসিত্তো ৱিয সুট্ঠুতৰং পসন্নো হুত্ৱা চিন্তেসি – ‘‘কিং ময্হং অঞ্ঞায সম্পত্তিযা, যংনূনাহং অনাগতে একস্স বুদ্ধস্স সন্তিকে ধুতৱাদানং অগ্গভাৱত্থায পত্থনং কৰিস্সামী’’তি. সো পুনপি সত্থাৰং নিমন্তেত্ৱা তেনেৱ নিযামেন সত্ত দিৱসে মহাদানং দত্ৱা সত্তমে দিৱসে বুদ্ধপ্পমুখস্স মহাভিক্খুসঙ্ঘস্স তিচীৱৰানি দত্ৱা সত্থু পাদমূলে নিপজ্জিত্ৱা এৱমাহ – ‘‘যং মে, ভন্তে, সত্ত দিৱসে দানং দেন্তস্স মেত্তং কাযকম্মং মেত্তং ৱচীকম্মং মেত্তং মনোকম্মং পচ্চুপট্ঠিতং, ইমিনাহং ন অঞ্ঞং দেৱসম্পত্তিং ৱা সক্কমাৰব্ৰহ্মসম্পত্তিং ৱা পত্থেমি, ইদং পন মে কম্মং অনাগতে একস্স বুদ্ধস্স সন্তিকে মহানিসভত্থেৰেন পত্তট্ঠানন্তৰং পাপুণনত্থায তেৰসধুতঙ্গধৰানং অগ্গভাৱস্স অধিকাৰো হোতূ’’তি. সত্থা ‘‘মহন্তং ঠানং ইমিনা পত্থিতং, সমিজ্ঝিস্সতি নু খো, নো’’তি ওলোকেন্তো সমিজ্ঝনভাৱং দিস্ৱা আহ – ‘‘মনাপং তে ঠানং পত্থিতং, অনাগতে সতসহস্সকপ্পাৱসানে গোতমো নাম বুদ্ধো উপ্পজ্জিস্সতি, তস্স ত্ৱং ততিযসাৱকো মহাকস্সপত্থেৰো নাম ভৱিস্সসী’’তি ব্যাকাসি. তং সুত্ৱা উপাসকো ‘‘বুদ্ধানং দ্ৱে কথা নাম নত্থী’’তি পুনদিৱসে পত্তব্বং ৱিয তং সম্পত্তিং অমঞ্ঞিত্থ. সো যাৱতাযুকং দানং দত্ৱা সীলং সমাদায ৰক্খিত্ৱা নানপ্পকাৰং পুঞ্ঞকম্মং কত্ৱা কালংকত্ৱা সগ্গে নিব্বত্তি.
ততো পট্ঠায দেৱমনুস্সেসু সম্পত্তিং অনুভৱন্তো ইতো একনৱুতিকপ্পে ৱিপস্সিসম্মাসম্বুদ্ধে বন্ধুমতীনগৰং উপনিস্সায খেমে মিগদাযে ৱিহৰন্তে দেৱলোকা চৱিত্ৱা অঞ্ঞতৰস্মিং পৰিজিণ্ণব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তি. তস্মিঞ্চ কালে ৱিপস্সী ভগৱা সত্তমে সংৱচ্ছৰে ধম্মং কথেসি, মহন্তং কোলাহলং অহোসি. সকলজম্বুদীপে দেৱতা ‘‘সত্থা ধম্মং কথেস্সতী’’তি আৰোচেসুং. ব্ৰাহ্মণো তং সাসনং অস্সোসি. তস্স নিৱাসনসাটকো একোযেৱ, তথা ব্ৰাহ্মণিযা. পাৰুপনং পন দ্ৱিন্নম্পি একমেৱ. সো সকলনগৰে ‘‘একসাটকব্ৰাহ্মণো’’তি পঞ্ঞাযি. সো ব্ৰাহ্মণো কেনচিদেৱ কিচ্চেন ব্ৰাহ্মণানং সন্নিপাতে সতি ব্ৰাহ্মণিং গেহে ঠপেত্ৱা সযং তং ৱত্থং পাৰুপিত্ৱা গচ্ছতি, ব্ৰাহ্মণীনং সন্নিপাতে সতি সযং গেহে অচ্ছতি, ব্ৰাহ্মণী তং ৱত্থং পাৰুপিত্ৱা গচ্ছতি. তস্মিং পন দিৱসে সো ব্ৰাহ্মণিং আহ – ‘‘ভোতি, কিং ত্ৱং ৰত্তিং ধম্মং সুণিস্সসি, উদাহু দিৱা’’তি? ‘‘সামি, অহং মাতুগামো ভীৰুকজাতিকা ৰত্তিং সোতুং ন সক্কোমি, দিৱা সোস্সামী’’তি তং ব্ৰাহ্মণং গেহে ঠপেত্ৱা তং ৱত্থং পাৰুপিত্ৱা উপাসিকাহি সদ্ধিং ৱিহাৰং গন্ত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসিন্না ধম্মং সুত্ৱা উপাসিকাহি সদ্ধিং অগমাসি. অথ ব্ৰাহ্মণো তং গেহে ঠপেত্ৱা তং ৱত্থং পাৰুপিত্ৱা ৱিহাৰং গতো.
তস্মিঞ্চ সমযে সত্থা পৰিসমজ্ঝে অলঙ্কতধম্মাসনে নিসিন্নো চিত্তবীজনিং গহেত্ৱা আকাসগঙ্গং ওতাৰেন্তো ৱিয সিনেৰুং মন্থং কত্ৱা সাগৰং নিম্মন্থেন্তো ৱিয চ ধম্মকথং কথেসি. ব্ৰাহ্মণস্স পৰিসপৰিযন্তেন নিসিন্নস্স ধম্মং সুণন্তস্স পঠমযামেযেৱ সকলসৰীৰং পূৰযমানা পঞ্চৱণ্ণা পীতি উপ্পজ্জি. সো পাৰুতৱত্থং সঙ্ঘৰিত্ৱা ‘‘দসবলস্স দস্সামী’’তি চিন্তেসি. অথস্স আদীনৱসহস্সং দস্সযমানং মচ্ছেৰং উপ্পজ্জি. সো ‘‘ব্ৰাহ্মণিযা তুয্হঞ্চ একমেৱ ৱত্থং, অঞ্ঞং কিঞ্চি পাৰুপনং নাম নত্থি, অপাৰুপিত্ৱা বহি ৱিচৰিতুং ন সক্কোমী’’তি সব্বথাপি অদাতুকামো অহোসি. অথস্স নিক্খন্তে পঠমে মজ্ঝিমযামেতি তথেৱ পীতি উপ্পজ্জি. সো তথেৱ চিন্তেত্ৱা তথেৱ অদাতুকামো অহোসি. অথস্স মজ্ঝিমে যামে নিক্খন্তে পচ্ছিমযামেপি তথেৱ পীতি উপ্পজ্জি. তদা সো মচ্ছেৰং জিনিত্ৱা ৱত্থং সঙ্ঘৰিত্ৱা সত্থু পাদমূলে ঠপেসি. ততো ৱামহত্থং আভুজিত্ৱা দক্খিণেন হত্থেন অপ্ফোটেত্ৱা ‘‘জিতং মে, জিতং মে’’তি তিক্খত্তুং নদি.
তস্মিং সমযে বন্ধুমা ৰাজা ধম্মাসনস্স পচ্ছতো অন্তোসাণিযং নিসিন্নো ধম্মং সুণাতি. ৰঞ্ঞো চ নাম ‘‘জিতং মে’’তি সদ্দো অমনাপো হোতি. ৰাজা পুৰিসং আণাপেসি ‘‘গচ্ছ, ভণে, এতং পুচ্ছ – ‘কিং সো ৱদতী’’’তি? ব্ৰাহ্মণো তেনাগন্ত্ৱা পুচ্ছিতো ‘‘অৱসেসা হত্থিযানাদীনি আৰুয্হ অসিচম্মাদীনি গহেত্ৱা পৰসেনং জিনন্তি, ন তং অচ্ছৰিযং. অহং পন পচ্ছতো আগচ্ছন্তস্স কূটগোণস্স মুগ্গৰেন সীসং ভিন্দিত্ৱা তং পলাপেন্তো ৱিয মচ্ছেৰচিত্তং জিনিত্ৱা পাৰুতৱত্থং দসবলস্স অদাসিং, তং মে জিতং মচ্ছেৰং অচ্ছৰিয’’ন্তি আহ. সো আগন্ত্ৱা তং পৱত্তিং ৰঞ্ঞো আৰোচেসি. ৰাজা ‘‘অম্হে, ভণে, দসবলস্স অনুৰূপং ন জানাম, ব্ৰাহ্মণো জানাতী’’তি তস্স পসীদিত্ৱা ৱত্থযুগং পেসেসি. তং দিস্ৱা ব্ৰাহ্মণো চিন্তেসি – ‘‘ৰাজা ময্হং তুণ্হী নিসিন্নস্স পঠমং কিঞ্চি অদত্ৱা সত্থু গুণে কথেন্তস্স অদাসি, সত্থু গুণে পটিচ্চ ইদং উপ্পন্নং, সত্থুযেৱ অনুচ্ছৱিক’’ন্তি তম্পি ৱত্থযুগং দসবলস্স অদাসি. ৰাজা ‘‘কিং ব্ৰাহ্মণেন কত’’ন্তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘তম্পি তেন ৱত্থযুগং তথাগতস্সেৱ দিন্ন’’ন্তি সুত্ৱা অঞ্ঞানিপি দ্ৱে ৱত্থযুগানি পেসেসি, সো তানিপি সত্থু অদাসি. পুন ৰাজা ‘অঞ্ঞানিপি চত্তাৰী’তি এৱং ৱত্ৱা যাৱ এৱং দ্ৱত্তিংস ৱত্থযুগানি পেসেসি. অথ ব্ৰাহ্মণো ‘‘ইদং ৱড্ঢেত্ৱা ৱড্ঢেত্ৱা গহণং ৱিয হোতী’’তি অত্তনো অত্থায একং, ব্ৰাহ্মণিযা একন্তি দ্ৱে ৱত্থযুগানি গহেত্ৱা, তিংস যুগানি তথাগতস্সেৱ অদাসি. ততো পট্ঠায চ সো সত্থু ৱিস্সাসিকো জাতো.
অথ তং ৰাজা একদিৱসং সীতসমযে সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুণন্তং দিস্ৱা সতসহস্সগ্ঘনকং অত্তনো পাৰুতং ৰত্তকম্বলং দত্ৱা আহ – ‘‘ইতো পট্ঠায ইমং পাৰুপিত্ৱা ধম্মং সুণাহী’’তি. সো ‘‘কিং মে ইমিনা কম্বলেন ইমস্মিং পূতিকাযে উপনীতেনা’’তি চিন্তেত্ৱা অন্তোগন্ধকুটিযং তথাগতস্স মঞ্চস্স উপৰি ৱিতানং কত্ৱা অগমাসি. অথেকদিৱসং ৰাজা পাতোৱ ৱিহাৰং গন্ত্ৱা অন্তোগন্ধকুটিযং সত্থু সন্তিকে নিসীদি. তস্মিং খণে ছব্বণ্ণা বুদ্ধৰস্মিযো কম্বলে পটিহঞ্ঞন্তি, কম্বলো অতিৱিয ৱিৰোচিত্থ. ৰাজা উল্লোকেন্তো সঞ্জানিত্ৱা আহ – ‘‘অম্হাকং, ভন্তে, এস কম্বলো, অম্হেহি একসাটকব্ৰাহ্মণস্স দিন্নো’’তি. ‘‘তুম্হেহি, মহাৰাজ, ব্ৰাহ্মণো পূজিতো, ব্ৰাহ্মণেন মযং পূজিতা’’তি. ৰাজা ‘‘ব্ৰাহ্মণো যুত্তং অঞ্ঞাসি, ন ময’’ন্তি পসীদিত্ৱা যং মনুস্সানং উপকাৰভূতং, তং সব্বং অট্ঠট্ঠকং কত্ৱা সব্বট্ঠকং নাম দানং দত্ৱা পুৰোহিতট্ঠানে ঠপেসি. সোপি ‘‘অট্ঠট্ঠকং নাম চতুসট্ঠি হোতী’’তি চতুসট্ঠিসলাকভত্তানি উপট্ঠপেত্ৱা যাৱজীৱং দানং দত্ৱা সীলং ৰক্খিত্ৱা ততো চুতো সগ্গে নিব্বত্তি.
পুন ততো চুতো ইমস্মিং কপ্পে ভগৱতো কোণাগমনস্স ভগৱতো কস্সপস্স চাতি দ্ৱিন্নং অন্তৰে বাৰাণসিযং কুটুম্বিযকুলে নিব্বত্তো. সো ৱড্ঢিমন্ৱায ঘৰাৱাসং ৱসন্তো একদিৱসং অৰঞ্ঞে জঙ্ঘৱিহাৰং ৱিচৰতি. তস্মিঞ্চ সমযে পচ্চেকবুদ্ধো নদীতীৰে চীৱৰকম্মং কৰোন্তো অনুৱাতে অপ্পহোন্তে সঙ্ঘৰিত্ৱা ঠপেতুমাৰদ্ধো. সো তং দিস্ৱা ‘‘কস্মা, ভন্তে, সঙ্ঘৰিত্ৱা ঠপেথা’’তি আহ. ‘‘অনুৱাতো নপ্পহোতী’’তি. ‘‘ইমিনা, ভন্তে, কৰোথা’’তি উত্তৰিসাটকং দত্ৱা ‘‘নিব্বত্তনিব্বত্তট্ঠানে মে কাচি হানি মা হোতূ’’তি পত্থনং অকাসি.
ঘৰেপিস্স ভগিনিযা সদ্ধিং ভৰিযায কলহং কৰোন্তিযা পচ্চেকবুদ্ধো পিণ্ডায পাৱিসি. অথস্স ভগিনী পচ্চেকবুদ্ধস্স পিণ্ডপাতং দত্ৱা তস্স ভৰিযং সন্ধায – ‘‘এৱৰূপং বালং যোজনসতে পৰিৱজ্জেয্য’’ন্তি পত্থনং ঠপেসি. সা গেহঙ্গণে ঠিতা সুত্ৱা ‘‘ইমায দিন্নভত্তং এস মা ভুঞ্জতূ’’তি পত্তং গহেত্ৱা ভত্তং ছড্ডেত্ৱা কললস্স পূৰেত্ৱা অদাসি. ইতৰা দিস্ৱা ‘‘বালে, মং তাৱ অক্কোস ৱা পহৰ ৱা, এৱৰূপস্স পন দ্ৱে অসঙ্খ্যেয্যানি পূৰিতপাৰমিস্স পচ্চেকবুদ্ধস্স পত্ততো ভত্তং ছড্ডেত্ৱা কললং দাতুং ন যুত্ত’’ন্তি আহ. অথস্স ভৰিযায পটিসঙ্খানং উপ্পজ্জি. সা ‘‘তিট্ঠথ, ভন্তে’’তি কললং ছড্ডেত্ৱা পত্তং ধোৱিত্ৱা গন্ধচুণ্ণেন উব্বট্টেত্ৱা পণীতভত্তস্স চতুমধুৰস্স চ পূৰেত্ৱা উপৰি আসিত্তেন পদুমগব্ভৱণ্ণেন সপ্পিনা ৱিজ্জোতমানং পত্তং পচ্চেকবুদ্ধস্স হত্থে ঠপেত্ৱা ‘‘যথা অযং পিণ্ডপাতো ওভাসজাতো, এৱং ওভাসজাতং মে সৰীৰং হোতূ’’তি পত্থনং অকাসি. পচ্চেকবুদ্ধো অনুমোদিত্ৱা আকাসং পক্খন্দি. তেপি দ্ৱে জাযম্পতিকা যাৱতাযুকং ঠত্ৱা ততো চুতা সগ্গে নিব্বত্তিংসু. পুন ততো চৱিত্ৱা উপাসকো কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধকালে বাৰাণসিযং অসীতিকোটিৱিভৱসম্পন্নে কুলে নিব্বত্তি, ইতৰাপি তাদিসস্সেৱ সেট্ঠিনো ধীতা হুত্ৱা নিব্বত্তি, তস্স ৱযপ্পত্তস্স তমেৱ সেট্ঠিধীতৰং আনযিংসু. তস্সা পুব্বে অনিট্ঠৱিপাকস্স পাপকম্মস্স আনুভাৱেন পতিকুলং পৱিট্ঠমত্তায উম্মাৰন্তৰতো পট্ঠায সকলং গেহং উগ্ঘাটিতৱচ্চকূপো ৱিয দুগ্গন্ধং জাতং. কুমাৰো ‘‘কস্সাযং গন্ধো’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘সেট্ঠিকঞ্ঞাযা’’তি সুত্ৱা ‘‘নীহৰথ ন’’ন্তি তস্সাযেৱ কুলঘৰং পেসেসি. সা তেনেৱ নীহাৰেন সত্তসু ঠানেসু পটিনিৱত্তি.
তেন সমযেন কস্সপদসবলো পৰিনিব্বাযি. তস্স সতসহসগ্ঘনিকাহি সুৱণ্ণিট্ঠকাহি যোজনুব্বেধং চেতিযং আৰভিংসু. তস্মিং চেতিযে কৰিযমানে সা সেট্ঠিধীতা চিন্তেসি – ‘‘অহং সত্তসু ঠানেসু পটিনিৱত্তা, কিং মে জীৱিতেনা’’তি অত্তনো আভৰণভণ্ডং ভঞ্জাপেত্ৱা সুৱণ্ণিট্ঠকং কাৰেসি ৰতনাযতং ৱিদত্থিৱিত্থিণ্ণং চতুৰঙ্গুলুব্বেধং. ততো হৰিতালমনোসিলাপিণ্ডং গহেত্ৱা অট্ঠ উপ্পলপুপ্ফহত্থকে আদায চেতিযকৰণট্ঠানং গতা. তস্মিঞ্চ খণে একা ইট্ঠকাপন্তি পৰিক্খিপিত্ৱা আগচ্ছমানা ঘটনিট্ঠকায ঊনা হোতি. সেট্ঠিধীতা ৱড্ঢকিং আহ ‘‘ইমং মে ইট্ঠকং এত্থ ঠপেথা’’তি. ‘‘অম্ম ভদ্দকে, কালে আগতাসি, সযমেৱ ঠপেহী’’তি. সা আৰুয্হ তেলেন হৰিতালমনোসিলাপিণ্ডং যোজেত্ৱা তেন বন্ধনেন ইট্ঠকং পতিট্ঠপেত্ৱা উপৰি অট্ঠহি উপ্পলপুপ্ফহত্থকেহি পূজং কত্ৱা ৱন্দিত্ৱা ‘‘নিব্বত্তনিব্বত্তট্ঠানে মে কাযতো চন্দনগন্ধো ৱাযতু, মুখতো উপ্পলগন্ধো’’তি পত্থনং কত্ৱা চেতিযং ৱন্দিত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা গেহং অগমাসি.
তস্মিংযেৱ খণে সা যস্স সেট্ঠিপুত্তস্স পঠমং গেহং নীতা, তস্স তং আৰব্ভ সতি উদপাদি. নগৰেপি নক্খত্তং সঙ্ঘুট্ঠং হোতি. সো উপট্ঠাকে আহ ‘‘ইধ আনীতা সেট্ঠিধীতা কুহি’’ন্তি? ‘‘কুলগেহে, সামী’’তি. ‘‘আনেথ নং, নক্খত্তং কীড়িস্সামী’’তি. তে গন্ত্ৱা তং ৱন্দিত্ৱা ঠিতা. ‘‘কিং, তাতা, আগতত্থা’’তি তায পুট্ঠা তস্সা তং পৱত্তিং আচিক্খিংসু. ‘‘তাতা, মযা আভৰণভণ্ডেহি চেতিযং পূজিতং, আভৰণং মে নত্থী’’তি. তে গন্ত্ৱা সেট্ঠিপুত্তস্স আৰোচেসুং. ‘‘আনেথ নং, পিড়ন্ধনং লভিস্সতী’’তি. তে তং আনযিংসু. তস্সা সহ গেহপৱেসনেন সকলগেহং চন্দনগন্ধো চেৱ উপ্পলগন্ধো চ ৱাযি. সেট্ঠিপুত্তো তং পুচ্ছি – ‘‘ভদ্দে, তৱ সৰীৰতো পঠমং দুগ্গন্ধো ৱাযি, ইদানি পন তে সৰীৰতো চন্দনগন্ধো, মুখতো উপ্পলগন্ধো ৱাযতি, কিমেত’’ন্তি? সা আদিতো পট্ঠায অত্তনা কতকম্মং আৰোচেসি. সেট্ঠিপুত্তো ‘‘নিয্যানিকং ৱত বুদ্ধসাসন’’ন্তি পসীদিত্ৱা যোজনিকং সুৱণ্ণচেতিযং কম্বলকঞ্চুকেন পটিচ্ছাদেত্ৱা তত্থ তত্থ ৰথচক্কপমাণেহি সুৱণ্ণপদুমেহি অলঙ্কৰি. তেসং দ্ৱাদসহত্থা ওলম্বকা হোন্তি.
সো তত্থ যাৱতাযুকং ঠত্ৱা ততো চুতো সগ্গে নিব্বত্তিত্ৱা, পুন ততো চৱিত্ৱা বাৰাণসিতো যোজনমত্তে ঠানে অঞ্ঞতৰস্মিং অমচ্চকুলে নিব্বত্তি. ভৰিযা পনস্স দেৱলোকতো চৱিত্ৱা ৰাজকুলে জেট্ঠৰাজধীতা হুত্ৱা নিব্বত্তি. তেসু ৱযপ্পত্তেসু কুমাৰস্স ৱসনগামে নক্খত্তং সঙ্ঘুট্ঠং. সো মাতৰং আহ – ‘‘অম্ম, সাটকং মে দেহি, নক্খত্তং কীড়িস্সামী’’তি. সা ধোতৱত্থং নীহৰিত্ৱা অদাসি. ‘‘অম্ম, থূলমিদ’’ন্তি আহ. সা অঞ্ঞং নীহৰিত্ৱা অদাসি. সো তম্পি পটিক্খিপি. অথ নং মাতা আহ – ‘‘তাত, যাদিসে গেহে মযং জাতা, নত্থি নো ইতো সুখুমতৰস্স পটিলাভায পুঞ্ঞ’’ন্তি. ‘‘তেন হি লভনট্ঠানং গচ্ছামি, অম্মা’’তি. ‘‘পুত্ত, অহং অজ্জেৱ তুয্হং বাৰাণসিনগৰৰজ্জপটিলাভং ইচ্ছামী’’তি. সো মাতৰং ৱন্দিত্ৱা ‘‘গচ্ছামি, অম্মা’’তি. ‘‘গচ্ছ, তাতা’’তি. সো পন পুঞ্ঞনিযামেন নিক্খমিত্ৱা বাৰাণসিং গন্ত্ৱা উয্যানে মঙ্গলসিলাপট্টে সসীসং পাৰুপিত্ৱা নিপজ্জি. সো চ বাৰাণসিৰঞ্ঞো কালঙ্কতস্স সত্তমো দিৱসো হোতি.
অমচ্চা ৰঞ্ঞো সৰীৰকিচ্চং কত্ৱা ৰাজঙ্গণে নিসীদিত্ৱা মন্তযিংসু – ‘‘ৰঞ্ঞো একা ধীতাৱ অত্থি, পুত্তো নত্থি, অৰাজকং ৰজ্জং নস্সিস্সতি, কো ৰাজা ভৱিতুং অৰহতী’’তি? ‘‘ত্ৱং হোহি, ত্ৱং হোহী’’তি. পুৰোহিতো আহ – ‘‘বহুং ওলোকেতুং ন ৱট্টতি, ফুস্সৰথং ৱিস্সজ্জেস্সামা’’তি. তে কুমুদৱণ্ণে চত্তাৰো সিন্ধৱে যোজেত্ৱা পঞ্চৱিধৰাজককুধভণ্ডং সেতচ্ছত্তঞ্চ তস্মিং ঠপেত্ৱা ৰথং ৱিস্সজ্জেত্ৱা পচ্ছতো তূৰিযানি পগ্গণ্হাপেসুং. ৰথো পাচীনদ্ৱাৰেন নিক্খমিত্ৱা উয্যানাভিমুখো অগমাসি. ‘‘পৰিচযেন উয্যানাভিমুখো গচ্ছতি, নিৱত্তেমা’’তি কেচি আহংসু. পুৰোহিতো ‘‘মা নিৱত্তযিত্থা’’তি আহ. ৰথো গন্ত্ৱা কুমাৰং পদক্খিণং কত্ৱা আৰুহনসজ্জো হুত্ৱা অট্ঠাসি. পুৰোহিতো পাৰুপনকণ্ণং অপনেত্ৱা পাদতলানি ওলোকেন্তো ‘‘তিট্ঠতু অযং দীপো, দ্ৱিসহস্সপৰিত্তদীপৱাৰেসু চতূসু মহাদীপেসু এস ৰজ্জং কাৰেতুং যুত্তো’’তি ৱত্ৱা ‘‘তূৰিযানি পগ্গণ্হথা’’তি তিক্খত্তুং তূৰিযানি পগ্গণ্হাপেতি.
অথ কুমাৰো মুখং ৱিৱৰিত্ৱা ওলোকেন্তো ‘‘কেন কম্মেন আগতত্থা’’তি আহ. ‘‘দেৱ, তুম্হাকং ৰজ্জং পাপুণাতী’’তি. ‘‘ৰাজা ৱো কহ’’ন্তি? ‘‘দেৱত্তং গতো, সামী’’তি. ‘‘কতি দিৱসা অতিক্কন্তা’’তি? ‘‘অজ্জ সত্তমো দিৱসো’’তি. ‘‘পুত্তো ৱা ধীতা ৱা নত্থী’’তি? ‘‘ধীতা অত্থি, দেৱ, পুত্তো নত্থী’’তি. ‘‘তেন হি কৰিস্সামি ৰজ্জ’’ন্তি. তে তাৱদেৱ অভিসেকমণ্ডপং কাৰেত্ৱা ৰাজধীতৰং সব্বালঙ্কাৰেহি অলঙ্কৰিত্ৱা উয্যানং আনেত্ৱা কুমাৰস্স অভিসেকং অকংসু. অথস্স কতাভিসেকস্স সতসহস্সগ্ঘনকং ৱত্থং উপনযিংসু. সো ‘‘কিমিদং, তাতা’’তি আহ. ‘‘নিৱাসনৱত্থং, দেৱা’’তি. ‘‘ননু, তাতা, থূল’’ন্তি? ‘‘মনুস্সপৰিভোগৱত্থেসু ইতো মুদুতৰং নত্থি, দেৱা’’তি. ‘‘তুম্হাকং ৰাজা এৱৰূপং নিৱাসেসী’’তি? ‘‘আম, দেৱা’’তি. ‘‘ন মঞ্ঞে পুঞ্ঞৱা তুম্হাকং ৰাজা’’তি ‘‘সুৱণ্ণভিঙ্গাৰং আহৰথ, লভিস্সামি ৱত্থ’’ন্তি সুৱণ্ণভিঙ্গাৰং আহৰাপেত্ৱা উট্ঠায হত্থে ধোৱিত্ৱা মুখং ৱিক্খালেত্ৱা হত্থেন উদকং গহেত্ৱা পুৰত্থিমদিসাযং অব্ভুক্কিৰি. ঘনপথৱিং ভিন্দিত্ৱা অট্ঠ কপ্পৰুক্খা উট্ঠহিংসু. পুন উদকং গহেত্ৱা দক্খিণপচ্ছিমউত্তৰদিসাযন্তি এৱং চতূসু দিসাসু অব্ভুক্কিৰি. সব্বদিসাসু অট্ঠঅট্ঠকং কত্ৱা দ্ৱত্তিংস কপ্পৰুক্খা উট্ঠহিংসু. সো একং দিব্বদুস্সং নিৱাসেত্ৱা একং পাৰুপিত্ৱা ‘‘নন্দৰঞ্ঞো ৱিজিতে সুত্তকন্তিকা ইত্থিযো ‘মা সুত্তং কন্তিংসূ’তি এৱং ভেৰিং চৰাপেথা’’তি ৱত্ৱা ছত্তং উস্সাপেত্ৱা অলঙ্কতপটিযত্তো হত্থিক্খন্ধৱৰগতো নগৰং পৱিসিত্ৱা পাসাদং অভিৰুয্হ মহাসম্পত্তিং অনুভৱি.
এৱং গচ্ছন্তে কালে দেৱী ৰঞ্ঞো সম্পত্তিং দিস্ৱা ‘‘অহো ৱত তপস্সী’’তি কাৰুঞ্ঞাকাৰং দস্সেসি. ‘‘কিমিদং, দেৱী’’তি পুট্ঠা ‘‘অতিমহতী, দেৱ, তে সম্পত্তি, অতীতে বুদ্ধানং সদ্দহিত্ৱা কতকল্যাণস্স ফলং, ইদানি অনাগতস্স পচ্চযং পুঞ্ঞং ন কৰোথা’’তি আহ. কস্স দস্সাম, সীলৱন্তো নত্থীতি. ‘‘অসুঞ্ঞো, দেৱ, জম্বুদীপো অৰহন্তেহি; তুম্হে, দেৱ, দানং সজ্জেথ, অহং অৰহন্তে লচ্ছামী’’তি আহ. পুনদিৱসে ৰাজা পাচীনদ্ৱাৰে দানং সজ্জাপেসি. দেৱী পাতোৱ উপোসথঙ্গানি অধিট্ঠায উপৰিপাসাদে পুৰত্থাভিমুখা উৰেন নিপজ্জিত্ৱা ‘‘সচে এতিস্সায দিসায অৰহন্তো অত্থি, স্ৱে আগন্ত্ৱা অম্হাকং ভিক্খং গণ্হন্তূ’’তি আহ. তস্সং দিসাযং অৰহন্তো নাহেসুং, তং সক্কাৰং কপণযাচকানং অদংসু.
পুনদিৱসে দক্খিণদ্ৱাৰে সজ্জেত্ৱা তথেৱ দক্খিণেয্যং নালত্থ, পুনদিৱসেপি পচ্ছিমদ্ৱাৰে তথেৱ. উত্তৰদ্ৱাৰে সজ্জিতদিৱসেন পন দেৱিযা তথেৱ নিমন্তেন্তিযা হিমৱন্তে ৱসন্তানং পদুমৱতিযা পুত্তানং পঞ্চসতানং পচ্চেকবুদ্ধানং জেট্ঠকো মহাপদুমপচ্চেকবুদ্ধো ভাতিকে আমন্তেসি – ‘‘মাৰিসা, নন্দৰাজা তুম্হে নিমন্তেতি, অধিৱাসেথ তস্সা’’তি. তে অধিৱাসেত্ৱা পুনদিৱসে অনোতত্তদহে মুখং ধোৱিত্ৱা আকাসেনাগন্ত্ৱা উত্তৰদ্ৱাৰে ওতৰিংসু. মনুস্সা দিস্ৱা গন্ত্ৱা ‘‘পঞ্চসতা, দেৱ, পচ্চেকবুদ্ধা আগতা’’তি ৰঞ্ঞো আৰোচেসুং. ৰাজা সদ্ধিং দেৱিযা গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা পচ্চেকবুদ্ধে পাসাদং আৰোপেত্ৱা তত্ৰ নেসং দানং দত্ৱা ভত্তকিচ্চাৱসানে ৰাজা সঙ্ঘত্থেৰস্স, দেৱী সঙ্ঘনৱকস্স পাদমূলে নিপতিত্ৱা ‘‘অয্যা, ভন্তে, পচ্চযেহি ন কিলমিস্সন্তি, মযঞ্চ পুঞ্ঞেন ন পৰিহাযিস্সামী, অম্হাকং যাৱজীৱং ইধ নিৱাসায পটিঞ্ঞং দেথা’’তি পটিঞ্ঞং কাৰেত্ৱা উয্যানে পঞ্চ পণ্ণসালাসতানি, পঞ্চ চঙ্কমনসতানীতি সব্বাকাৰেন নিৱাসনট্ঠানানি সম্পাদেত্ৱা তত্থ ৱসাপেসুং.
এৱং কালে গচ্ছন্তে ৰঞ্ঞো পচ্চন্তে কুপিতে ৰাজা ‘‘অহং পচ্চন্তং ৱূপসমেতুং গচ্ছামি, ত্ৱং পচ্চেকবুদ্ধেসু মা পমজ্জা’’তি দেৱিং ওৱদিত্ৱা গতো. তস্মিং অনাগতেযেৱ পচ্চেকবুদ্ধানং আযুসঙ্খাৰা খীণা. মহাপদুমপচ্চেকবুদ্ধো তিযামৰত্তিং ঝানকীড়ং কীড়িত্ৱা অৰুণুগ্গমনসমযে আলম্বনফলকং আলম্বিত্ৱা ঠিতকোৱ অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পৰিনিব্বাযি. এতেনুপাযেন সেসাপীতি সব্বেৱ পৰিনিব্বুতা. পুনদিৱসে দেৱী পচ্চেকবুদ্ধানং নিসীদনট্ঠানানি সজ্জেত্ৱা পুপ্ফানি ৱিকিৰিত্ৱা ধূপং ৱাসেত্ৱা তেসং আগমনং ওলোকেন্তী নিসিন্না আগমনং অদিস্ৱা পুৰিসে পেসেসি – ‘‘গচ্ছথ, তাতা, জানাথ কিং অয্যানং অফাসুক’’ন্তি? তে গন্ত্ৱা মহাপদুমস্স পণ্ণসালায দ্ৱাৰং ৱিৱৰিত্ৱা তত্থ তং অপস্সন্তা চঙ্কমনং গন্ত্ৱা আলম্বনফলকং নিস্সায ঠিতং দিস্ৱা ৱন্দিত্ৱা ‘‘কালো, ভন্তে’’তি আহংসু. পৰিনিব্বুতসৰীৰং কিং কথেস্সতি, তে ‘‘নিদ্দাযতি মঞ্ঞে’’তি ৱত্ৱা পিট্ঠিপাদে হত্থেন পৰামসিত্ৱা পাদানং সীতলতায চেৱ থদ্ধতায চ পৰিনিব্বুতভাৱং ঞত্ৱা দুতিযস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা তথেৱ ঞত্ৱা পুন ততিযস্সাতি এৱং সব্বেপি পৰিনিব্বুতভাৱং ঞত্ৱা ৰাজকুলং আগমিংসু. ‘‘কহং, তাতা, পচ্চেকবুদ্ধা’’তি পুট্ঠা ‘‘পৰিনিব্বুতা, দেৱী’’তি আহংসু. দেৱী কন্দন্তী ৰোদন্তী নিক্খমিত্ৱা নাগৰেহি সদ্ধিং তত্থ গন্ত্ৱা সাধুকীড়িতং কাৰেত্ৱা পচ্চেকবুদ্ধানং সৰীৰকিচ্চং কাৰেত্ৱা ধাতুযো গাহাপেত্ৱা চেতিযং পতিট্ঠাপেসি.
ৰাজা পচ্চন্তং ৱূপসমেত্ৱা আগতো পচ্চুগ্গমনং আগতং দেৱিং পুচ্ছি – ‘‘কিং, ভদ্দে, ত্ৱং পচ্চেকবুদ্ধেসু ন পমজ্জসি, নিৰোগা চ অয্যা’’তি? ‘‘পৰিনিব্বুতা, দেৱা’’তি. তং সুত্ৱা ৰাজা চিন্তেসি – ‘‘এৱৰূপানম্পি পণ্ডিতানং মৰণং উপ্পজ্জতি, অম্হাকং কুতো মোক্খা’’তি? সো নগৰং অপৱিসিত্ৱা উয্যানমেৱ গন্ত্ৱা জেট্ঠপুত্তং পক্কোসাপেত্ৱা তস্স ৰজ্জং নিয্যাতেত্ৱা সযং সমণপব্বজ্জং পব্বজি. দেৱীপি ‘‘ৰঞ্ঞে পব্বজিতে অহং কিং কৰিস্সামী’’তি তথেৱ উয্যানে পব্বজি. দ্ৱেপি ঝানং ভাৱেত্ৱা ততো চুতা ব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্তিংসু.
তেসু তত্থেৱ ৱসন্তেসু অম্হাকং সত্থা লোকে উপ্পজ্জিত্ৱা পৱত্তিতৱৰধম্মচক্কো অনুপুব্বেন ৰাজগহং পাপুণি. সত্থৰি তত্থ পটিৱসন্তে অযং পিপ্পলিমাণৱো মগধৰট্ঠে মহাতিত্থব্ৰাহ্মণগামে কপিলব্ৰাহ্মণস্স ভৰিযায কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তো. অযং ভদ্দকাপিলানী মদ্দৰট্ঠে সাগলনগৰে কোসিযগোত্তব্ৰাহ্মণস্স ভৰিযায কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তা. তেসং অনুক্কমেন ৱড্ঢমানানং পিপ্পলিমাণৱস্স ৱীসতিমে, ভদ্দায সোড়সমে ৱযে সম্পত্তে মাতাপিতৰো পুত্তং ওলোকেত্ৱা ‘‘তাত, ত্ৱং ৱযপ্পত্তো, কুলৱংসং পতিট্ঠপেতুং যুত্তো’’তি অতিৱিয নিপ্পীড়িযিংসু. মাণৱো আহ – ‘‘ময্হং সোতপথে এৱৰূপং কথং মা কথযিত্থ, অহং যাৱ তুম্হে ধৰথ, তাৱ পটিজগ্গিস্সামি, তুম্হাকং অচ্চযেন নিক্খমিত্ৱা পব্বজিস্সামী’’তি. তে কতিপাহং অতিক্কমিত্ৱা পুন কথযিংসু. সোপি পুন পটিক্খিপি. ততো পট্ঠায মাতা নিৰন্তৰং কথেতিযেৱ.
মাণৱো ‘‘মাতৰং সঞ্ঞাপেস্সামী’’তি ৰত্তসুৱণ্ণস্স নিক্খসহস্সং দত্ৱা সুৱণ্ণকাৰেহি ইত্থিৰূপকং কাৰেত্ৱা তস্স মজ্জনঘট্টনাদিকম্মপৰিযোসানে তং ৰত্তৱত্থং নিৱাসেত্ৱা সুৱণ্ণসম্পন্নেহি পুপ্ফেহি চেৱ নানালঙ্কাৰেহি চ অলঙ্কাৰাপেত্ৱা ‘‘অম্ম, এৱৰূপং আৰম্মণং লভন্তো গেহে ৱসিস্সামি, অলভন্তো ন ৱসিস্সামী’’তি. পণ্ডিতা ব্ৰাহ্মণী চিন্তেসি – ‘‘ময্হং পুত্তো পুঞ্ঞৱা দিন্নদানো কতাভিনীহাৰো পুব্বে পুঞ্ঞানি কৰোন্তো ন এককোৱ অকাসি, অদ্ধা এতেন সহ কতপুঞ্ঞা সুৱণ্ণৰূপকপটিভাগা ভৱিস্সতী’’তি. অট্ঠ ব্ৰাহ্মণে পক্কোসাপেত্ৱা সব্বভোগেহি সন্তপ্পেত্ৱা সুৱণ্ণৰূপকং ৰথে আৰোপেত্ৱা ‘‘গচ্ছথ, তাতা, যত্থ অম্হেহি জাতিগোত্তভোগাদিসমানকুলে এৱৰূপং দাৰিকং পস্সথ, তত্থ ইদমেৱ সুৱণ্ণৰূপকং সচ্চাকাৰং কত্ৱা দেথা’’তি উয্যোজেসি.
তে ‘‘অম্হাকং নাম এতং কম্ম’’ন্তি নিক্খমিত্ৱা ‘‘কত্থ লভিস্সাম, মদ্দৰট্ঠং নাম ইত্থাগাৰং, মদ্দৰট্ঠং গমিস্সামা’’তি মদ্দৰট্ঠে সাগলনগৰং অগমংসু. অত্থ তং সুৱণ্ণৰূপকং ন্হানতিত্থে ঠপেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. অথ ভদ্দায ধাতী ভদ্দং ন্হাপেত্ৱা অলঙ্কৰিত্ৱা সযং ন্হাযিতুং উদকতিত্থং গন্ত্ৱা সুৱণ্ণৰূপকং দিস্ৱা ‘‘কিস্সাযং অৱিনীতা ইধাগন্ত্ৱা ঠিতা’’তি পিট্ঠিপস্সে পহৰিত্ৱা সুৱণ্ণৰূপকং ঞত্ৱা ‘‘অয্যধীতা মেতি সঞ্ঞং উপ্পাদেসি, অযং পন অয্যধীতায নিৱাসনপটিগ্গহিতাযপি অসদিসা’’তি আহ. অথ নং তে ব্ৰাহ্মণা ‘‘এৱৰূপা কিৰ তে সামিধীতা’’তি পুচ্ছিংসু. সা ‘‘ইমায সুৱণ্ণপটিমায সতগুণেন সহস্সগুণেন ময্হং অয্যধীতা অভিৰূপতৰা’’, তথা হি ‘‘অপ্পদীপেপি দ্ৱাদসহত্থে গব্ভে নিসিন্না সৰীৰোভাসেন তমং ৱিধমতী’’তি আহ. ‘‘তেন হি তস্সা মাতাপিতূনং সন্তিকং গচ্ছামা’’তি সুৱণ্ণৰূপকং ৰথে আৰোপেত্ৱা তং ধাতিং অনুগন্ত্ৱা কোসিযগোত্তস্স ঘৰদ্ৱাৰে ঠত্ৱা আগমনং আৰোচযিংসু.
ব্ৰাহ্মণো পটিসন্থাৰং কত্ৱা ‘‘কুতো আগতত্থা’’তি পুচ্ছি. তে ‘‘মগধৰট্ঠে মহাতিত্থগামে কপিলব্ৰাহ্মণস্স ঘৰতো ইমিনা নাম কাৰণেন আগতম্হা’’তি আহংসু. ‘‘সাধু, তাতা, অম্হেহি সমজাতিগোত্তৱিভৱো সো ব্ৰাহ্মণো, দস্সাম দাৰিক’’ন্তি পণ্ণাকাৰং গণ্হি. তে কপিলব্ৰাহ্মণস্স সাসনং পহিণিংসু – ‘‘লদ্ধা নো ভদ্দা নাম দাৰিকা, কত্তব্বং জানাথা’’তি. তং সাসনং সুত্ৱা পিপ্পলিমাণৱস্স আৰোচযিংসু ‘‘লদ্ধা দাৰিকা’’তি. পিপ্পলিমাণৱো ‘‘অহং ‘ন লভিস্সন্তী’তি চিন্তেসিং, ইমে ‘লদ্ধা’তি পেসেন্তি, অনত্থিকো হুত্ৱা পণ্ণং পেসেস্সামী’’তি ৰহোগতো পণ্ণং লিখি ‘‘ভদ্দা অত্তনো জাতিগোত্তভোগানুৰূপং পতিং লভতু, অহং নিক্খমিত্ৱা পব্বজিস্সামি, মা পচ্ছা ৱিপ্পটিসাৰিনী অহোসী’’তি. ভদ্দাপি ‘‘অসুকস্স কিৰ মং দাতুকামা’’তি সুত্ৱা ৰহোগতা পণ্ণং লিখি – ‘‘অয্যপুত্তো অত্তনো জাতিগোত্তভোগানুৰূপং দাৰিকং লভতু, অহং পব্বজিস্সামি, মা পচ্ছা ৱিপ্পটিসাৰী ভৱাহী’’তি. দ্ৱেপি পণ্ণানি অন্তৰামগ্গে সমাগচ্ছিংসু. ‘‘ইদং কস্স পণ্ণ’’ন্তি? ‘‘পিপ্পলিমাণৱেন ভদ্দায পহিত’’ন্তি. ‘‘ইদং কস্সা’’তি? ‘‘ভদ্দায পিপ্পলিমাণৱস্স পহিত’’ন্তি চ ৱুত্তে তে দ্ৱেপি ৱাচেত্ৱা ‘‘পস্সথ দাৰকানং কম্ম’’ন্তি ফালেত্ৱা অৰঞ্ঞে ছড্ডেত্ৱা অঞ্ঞং তংসমানং পণ্ণং লিখিত্ৱা ইতো এত্তো চ পেসেসুং. ইতি কুমাৰস্স কুমাৰিকায চ সদিসং পণ্ণং লোকস্সাদৰহিতমেৱাতি অনিচ্ছমানানম্পি তেসং দ্ৱিন্নং সমাগমো অহোসি.
তংদিৱসমেৱ পিপ্পলিমাণৱোপি ভদ্দং একং পুপ্ফদামং গণ্হাপেসি. ভদ্দাপি তানি সযনমজ্ঝে ঠপেসি. উভোপি ভুত্তসাযমাসা সযনং আৰুহিতুং আৰভিংসু. তেসু মাণৱো দক্খিণপস্সেন সযনং আৰুহি, ভদ্দা ৱামপস্সেন অভিৰুহিত্ৱা আহ – ‘‘যস্স পস্সে পুপ্ফানি মিলাযন্তি, তস্স ৰাগচিত্তং উপ্পন্নন্তি ৱিজানিস্সাম, ইমং পুপ্ফদামং ন অল্লীযিতব্ব’’ন্তি. তে পন অঞ্ঞমঞ্ঞং সৰীৰসম্ফস্সভযেন সকলৰত্তিং নিদ্দং অনোক্কমন্তাৱ ৱীতিনামেসুং. দিৱা পন হসিতমত্তম্পি নাকংসু. তে লোকামিসেন অসংসট্ঠা যাৱ মাতাপিতৰো ধৰন্তি, তাৱ কুটুম্বং অৱিচাৰেত্ৱা তেসু কালঙ্কতেসু ৱিচাৰযিংসু. মহতী মাণৱস্স সম্পত্তি. একদিৱসং সৰীৰং উব্বট্টেত্ৱা ছড্ডেতব্বং সুৱণ্ণচুণ্ণং এৱ মগধনাড়িযা দ্ৱাদসনাড়িমত্তং লদ্ধুং ৱট্টতি. যন্তবদ্ধানি সট্ঠি মহাতড়াকানি, কম্মন্তো দ্ৱাদসযোজনিকো, অনুৰাধপুৰপ্পমাণা চুদ্দসগামা, চুদ্দস হত্থানীকানি, চুদ্দস অস্সানীকানি, চুদ্দস ৰথানীকানি.
সো একদিৱসং অলঙ্কতঅস্সং আৰুয্হ মহাজনপৰিৱুতো কম্মন্তট্ঠানং গন্ত্ৱা খেত্তকোটিযং ঠিতো নঙ্গলেহি ছিন্নট্ঠানতো কাকাদযো সকুণে গণ্ডুপ্পাদাদিকে পাণকে উদ্ধৰিত্ৱা খাদন্তে দিস্ৱা ‘‘তাতা, ইমে কিং খাদন্তী’’তি পুচ্ছি. ‘‘গণ্ডুপ্পাদে, অয্যা’’তি. ‘‘এতেহি কতপাপং কস্স হোতী’’তি? ‘‘তুম্হাকং, অয্যা’’তি. সো চিন্তেসি – ‘‘সচে এতেহি কতপাপং ময্হং হোতি, কিং মে কৰিস্সতি সত্তঅসীতিকোটিধনং, দ্ৱাদসযোজনকম্মন্তো কিং কৰিস্সতি, কিং যন্তবদ্ধানি তড়াকানি, কিং চুদ্দস গামানি, সব্বমেতং ভদ্দায কাপিলানিযা নিয্যাতেত্ৱা নিক্খম্ম পব্বজিস্সামী’’তি.
ভদ্দা কাপিলানী তস্মিং খণে অন্তৰৱত্থুস্মিং তযো তিলকুম্ভে পত্থৰিত্ৱা ধাতীহি পৰিৱুতা নিসিন্না কাকে তিলপাণকে খাদমানে দিস্ৱা ‘‘অম্মা, কিং ইমে খাদন্তী’’তি পুচ্ছি. ‘‘পাণকে, অয্যে’’তি. ‘‘অকুসলং কস্স হোতী’’তি? ‘‘তুম্হাকং, অয্যে’’তি. সা চিন্তেসি – ‘‘ময্হং চতুহত্থং ৱত্থং নাড়িকোদনমত্তঞ্চ লদ্ধুং ৱট্টতি, যদি পনেতং এতেহি কতং অকুসলং ময্হং হোতি, ভৱসহস্সেনপি ৱট্টতো সীসং উক্খিপিতুং ন সক্কা, অয্যপুত্তে আগতমত্তেযেৱ সব্বং তস্স নিয্যাতেত্ৱা নিক্খম্ম পব্বজিস্সামী’’তি.
মাণৱো আগন্ত্ৱা ন্হত্ৱা পাসাদং আৰুয্হ মহাৰহে পল্লঙ্কে নিসীদি, অথস্স চক্কৱত্তিনো অনুচ্ছৱিকভোজনং উপনযিংসু. দ্ৱেপি ভুঞ্জিত্ৱা পৰিজনে নিক্খন্তে ৰহোগতা ফাসুকট্ঠানে নিসীদিংসু. ততো মাণৱো ভদ্দং আহ – ‘‘ভদ্দে, ইমং ঘৰং আগচ্ছন্তী কিত্তকং ধনমাহৰসী’’তি? ‘‘পঞ্চপণ্ণাস সকটসহস্সানি, অয্যা’’তি. ‘‘সব্বং তং, যা চ ইমস্মিং ঘৰে সত্তাসীতি কোটিযো যন্তবদ্ধানি সট্ঠি তড়াকানীতি এৱমাদিভেদা সম্পত্তি অত্থি, তং সব্বং তুয্হেৱ নিয্যাতেমী’’তি. ‘‘তুম্হে পন কুহিং গচ্ছথ, অয্যা’’তি? ‘‘অহং পব্বজিস্সামী’’তি. ‘‘অয্য, অহম্পি তুম্হাকং আগমনং ওলোকযমানা নিসিন্না, অহম্পি পব্বজিস্সামী’’তি. তেসং আদিত্তপণ্ণকুটি ৱিয তযো ভৱা উপট্ঠহন্তি. তে ‘‘পব্বজিস্সামা’’তি ৱত্ৱা অন্তৰাপণতো কাসাযৰসপীতানি চীৱৰানি মত্তিকাপত্তে চ আহৰাপেত্ৱা অঞ্ঞমঞ্ঞং কেসে ওহাৰেত্ৱা ‘‘যে লোকে অৰহন্তো অত্থি, তে উদ্দিস্স অম্হাকং পব্বজ্জা’’তি পব্বজিত্ৱা থৱিকাসু পত্তে পক্খিপিত্ৱা অংসে লগ্গেত্ৱা পাসাদতো ওতৰিংসু. গেহে দাসেসু চ কম্মকাৰেসু চ ন কোচি সঞ্জানি.
অথ নে ব্ৰাহ্মণগামতো নিক্খমিত্ৱা দাসগামদ্ৱাৰেন গচ্ছন্তে আকপ্পকুতৱসেন দাসগামৱাসিনো সঞ্জানিংসু. তে ৰোদন্তা পাদেসু পতিত্ৱা ‘‘কিং অম্হে অনাথে কৰোথ, অয্যা’’তি আহংসু. ‘‘মযং, ভণে, ‘তযো ভৱা আদিত্তপণ্ণসালা ৱিযা’তি পব্বজিম্হ, সচে তুম্হেসু একেকং ভুজিস্সং কৰোম, ৱস্সসতম্পি নপ্পহোতি. তুম্হেৱ তুম্হাকং সীসং ধোৱিত্ৱা ভুজিস্সা হুত্ৱা জীৱথা’’তি ৱত্ৱা তেসং ৰোদন্তানংযেৱ পক্কমিংসু.
থেৰো পুৰতো গচ্ছন্তো নিৱত্তিত্ৱা ওলোকেন্তো চিন্তেসি – ‘‘অযং ভদ্দা কাপিলানী সকলজম্বুদীপগ্ঘনিকা ইত্থী ময্হং পচ্ছতো আগচ্ছতি, ঠানং খো পনেতং ৱিজ্জতি, যং কোচিদেৱ এৱং চিন্তেয্য ‘ইমে পব্বজিতাপি ৱিনা ভৱিতুং ন সক্কোন্তি, অননুচ্ছৱিকং কৰোন্তী’তি. এৱং কোচি পাপকেন মনসা পদূসেত্ৱা অপাযপূৰকো ভৱেয্য, ইমং পহায মযা গন্তুং ৱট্টতী’’তি চিত্তং উপ্পাদেত্ৱা পুৰতো গচ্ছন্তো দ্ৱেধাপথং দিস্ৱা তস্স মত্থকে অট্ঠাসি. ভদ্দাপি আগন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা অট্ঠাসি. অথ নং আহ – ‘‘ভদ্দে, তাদিসিং ইত্থিং মম পচ্ছতো আগচ্ছন্তিং দিস্ৱা ‘ইমে পব্বজিতাপি ৱিনা ভৱিতুং ন সক্কোন্তী’তি অম্হেসু পদুট্ঠচিত্তো মহাজনো অপাযপূৰকো ভৱেয্য. ইমস্মিং দ্ৱেধাপথে ত্ৱং এতং গণ্হ, অহং একেন গমিস্সামী’’তি. ‘‘আম, অয্য, মাতুগামো ‘পব্বজিতানং পলিবোধো, পব্বজিতাপি ৱিনা ন ভৱন্তী’তি অম্হাকং দোসং দস্সেয্যু’’ন্তি তিক্খত্তুং পদক্খিণং কত্ৱা চতূসু ঠানেসু পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৱন্দিত্ৱা দসনখসমোধানসমুজ্জলং অঞ্জলিং পগ্গয্হ ‘‘সতসহস্সকপ্পপমাণে অদ্ধানে কতো মিত্তসন্থৱো অজ্জ ভিজ্জতি, তুম্হেৱ দক্খিণা নাম, তুম্হাকং দক্খিণমগ্গো ৱট্টতি, মযং মাতুগামা নাম ৱামজাতিকা, অম্হাকং ৱামমগ্গো ৱট্টতী’’তি ৱন্দিত্ৱা মগ্গং পটিপজ্জি. তেসং দ্ৱেধাভূতকালে অযং মহাপথৱী ‘‘অহং চক্কৱাড়সিনেৰুপব্বতাদযো ধাৰেতুং সক্কোন্তীপি তুম্হাকং গুণে ধাৰেতুং ন সক্কোমী’’তি ৱদন্তী ৱিয ৱিৰৱমানা অকম্পিত্থ. আকাসে অসনিসদ্দো ৱিয পৱত্তি, চক্কৱাড়পব্বতো উন্নাদি.
সম্মাসম্বুদ্ধোপি ৱেড়ুৱনমহাৱিহাৰে কুটিযং নিসিন্নো পথৱীকম্পনসদ্দং সুত্ৱা ‘‘কিস্স নু খো পথৱী কম্পতী’’তি আৱজ্জেন্তো ‘‘পিপ্পলিমাণৱো চ ভদ্দা চ কাপিলানী মং উদ্দিস্স অপ্পমেয্যং সম্পত্তিং পহায পব্বজিতা, তেসং ৱিযোগট্ঠানে উভিন্নং গুণবলেন অযং পথৱীকম্পো জাতো, মযাপি এতেসং সঙ্গহং কাতুং ৱট্টতী’’তি গন্ধকুটিতো নিক্খম্ম সযমেৱ পত্তচীৱৰমাদায অসীতিমহাথেৰেসু কঞ্চি অনাপুচ্ছা তিগাৱুতমগ্গং পচ্চুগ্গমনং কত্ৱা ৰাজগহস্স চ নালন্দায চ অন্তৰে বহুপুত্তনিগ্ৰোধমূলে পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱা নিসীদি. নিসিন্নো পন অঞ্ঞতৰপংসুকূলিকো ৱিয অনিসীদিত্ৱা বুদ্ধৱেসং গহেত্ৱা অসীতিহত্থা বুদ্ধৰংসিযো ৱিস্সজ্জেন্তো নিসীদি. ইতি তস্মিং খণে পণ্ণচ্ছত্তসকটচক্ককূটাগাৰাদিপ্পমাণা বুদ্ধৰংসিযো ইতো চিতো চ ৱিপ্ফৰন্তিযো ৱিধাৱন্তিযো চন্দসহস্সসূৰিযসহস্সউগ্গমনকালং ৱিয কুৰুমানা তং ৱনন্তৰং একোভাসং অকংসু. দ্ৱত্তিংসমহাপুৰিসলক্খণসিৰিযা সমুজ্জলতাৰাগণেন ৱিয গগনং, সুপুপ্ফিতকমলকুৱলযেন ৱিয সলিলং ৱনন্তৰং ৱিৰোচিত্থ. নিগ্ৰোধৰুক্খস্স খন্ধো পকতিযা সেতো হোতি, পত্তানি নীলানি পক্কানি ৰত্তানি. তস্মিং পন দিৱসে সব্বো নিগ্ৰোধো সুৱণ্ণৱণ্ণোৱ অহোসি.
মহাকস্সপত্থেৰো তং দিস্ৱা ‘‘অযং অম্হাকং সত্থা ভৱিস্সতি, ইমং অহং উদ্দিস্স পব্বজিতো’’তি দিট্ঠট্ঠানতো পট্ঠায ওনতো গন্ত্ৱা তীসু ঠানেসু ৱন্দিত্ৱা ‘‘সত্থা মে, ভন্তে, ভগৱা, সাৱকোহমস্মি, সত্থা মে, ভন্তে, ভগৱা, সাৱকোহমস্মী’’তি (সং. নি. ২.১৫৪) আহ. অথ নং ভগৱা আহ – ‘‘কস্সপ, সচে ত্ৱং ইমং নিপচ্চকাৰং মহাপথৱিযা কৰেয্যাসি, সাপি ধাৰেতুং ন সক্কুণেয্য. তথাগতস্স পন এৱং গুণমহন্ততং জানতা তযা কতো নিপচ্চকাৰো ময্হং লোমম্পি চালেতুং ন সক্কোতি. নিসীদ, কস্সপ, দাযজ্জং তে দস্সামী’’তি. অথস্স ভগৱা তীহি ওৱাদেহি উপসম্পদং অদাসি. দত্ৱা চ বহুপুত্তনিগ্ৰোধমূলতো নিক্খমিত্ৱা থেৰং পচ্ছাসমণং কত্ৱা মগ্গং পটিপজ্জি. সত্থু সৰীৰং দ্ৱত্তিংসমহাপুৰিসলক্খণৱিচিত্তং, মহাকস্সপস্স সত্তমহাপুৰিসলক্খণপটিমণ্ডিতং, সো কঞ্চননাৱায পচ্ছাবদ্ধো ৱিয সত্থু পদানুপদিকং অনুগঞ্ছি. সত্থা থোকং মগ্গং গন্ত্ৱা মগ্গা ওক্কম্ম অঞ্ঞতৰস্মিং ৰুক্খমূলে নিসজ্জাকাৰং দস্সেসি. থেৰো ‘‘সত্থা নিসীদিতুকামো’’তি ঞত্ৱা অত্তনো পটপিলোতিকং সঙ্ঘাটিং চতুগ্গুণং কত্ৱা পঞ্ঞপেসি.
সত্থা তত্থ নিসীদিত্ৱা হত্থেন চীৱৰং পৰিমজ্জন্তো ‘‘মুদুকা খো ত্যাযং, কস্সপ, পটপিলোতিকা সঙ্ঘাটী’’তি আহ (সং. নি. ২.১৫৪). সো ‘‘সত্থা মে সঙ্ঘাটিযা মুদুভাৱং কথেসি, পাৰুপিতুকামো ভৱিস্সতী’’তি ঞত্ৱা ‘‘পাৰুপতু, ভন্তে, ভগৱা সঙ্ঘাটি’’ন্তি আহ. ‘‘কিং ত্ৱং পাৰুপিস্সসি, কস্সপা’’তি? ‘‘তুম্হাকং নিৱাসনং লভন্তো পাৰুপিস্সামি, ভন্তে’’তি. ‘‘কিং পন ত্ৱং, কস্সপ, ইমং পৰিভোগজিণ্ণং পংসুকূলং ধাৰেতুং সক্খিস্সসি, মযা হি ইমস্স পংসুকূলস্স গহিতদিৱসে উদকপৰিযন্তং কত্ৱা মহাপথৱী কম্পি, ইমং বুদ্ধপৰিভোগজিণ্ণচীৱৰং নাম ন সক্কা পৰিত্তগুণেন ধাৰেতুং, পটিবলেনেৱিদং পটিপত্তিপূৰণসমত্থেন জাতিপংসুকূলিকেন ধাৰেতুং ৱট্টতী’’তি ৱত্ৱা থেৰেন সদ্ধিং চীৱৰং পৰিৱত্তেসি.
এৱং চীৱৰং পৰিৱত্তেত্ৱা থেৰস্স চীৱৰং ভগৱা পাৰুপি, সত্থু চীৱৰং থেৰো. তস্মিং খণে অচেতনাপি অযং মহাপথৱী ‘‘দুক্কৰং, ভন্তে, অকত্থ, অত্তনো পাৰুতচীৱৰং সাৱকেন পৰিৱত্তিতপুব্বং নাম নাহোসি, অহং তুম্হাকং গুণং ধাৰেতুং ন সক্কোমী’’তি ৱদন্তী ৱিয উদকপৰিযন্তং কত্ৱা কম্পি. থেৰোপি ‘‘লদ্ধং মে বুদ্ধানং পৰিভোগচীৱৰং, কিং মে ইদানি উত্তৰি কত্তব্ব’’ন্তি উন্নতিং অকত্ৱা সত্থু সন্তিকেযেৱ তেৰস ধুতগুণে সমাদায সত্তদিৱসমত্তং পুথুজ্জনো অহোসি. অট্ঠমে দিৱসে সহ পটিসম্ভিদাহি অৰহত্তং পাপুণি. অথ নং সত্থা ‘‘কস্সপো, ভিক্খৱে, চন্দূপমো কুলানি উপসঙ্কমতি, অপকস্সেৱ কাযং অপকস্স চিত্তং নিচ্চনৱকো কুলেসু অপ্পগব্ভো’’তি (সং. নি. ২.১৪৬) এৱমাদিনা পসংসিত্ৱা অপৰভাগে অৰিযগণমজ্ঝে নিসিন্নো ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং ধুতৱাদানং যদিদং মহাকস্সপো’’তি (অ. নি. ১.১৮৮, ১৯১) ধুতৱাদানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসি.
৩৯৮. এৱং ভগৱতা এতদগ্গট্ঠানে ঠপিতো আযস্মা মহাকস্সপো মহাসাৱকভাৱং পত্তো অত্তনো পুব্বকম্মং সৰিত্ৱা সোমনস্সৱসেনং পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতোতিআদিমাহ. তত্থ পদুমুত্তৰস্সাতি তস্স কিৰ ভগৱতো মাতুকুচ্ছিতো নিক্খমনকালতো পট্ঠায পাদানং নিক্খেপনসমযে অক্কন্তক্কন্তপাদে সতসহস্সপত্তা পদুমা পথৱিং ভিন্দিত্ৱা উট্ঠহিংসু. তস্মাস্স তং নামং অহোসি. সকলসত্তনিকাযেসু একেকেন সতসতপুঞ্ঞে কতে তস্স পুঞ্ঞস্স সতগুণপুঞ্ঞানং কতত্তা ভগৱতোতি অত্থো. লোকজেট্ঠস্স তাদিনোতি সত্তলোকস্স পধানভূতস্স ইট্ঠানিট্ঠেসু অকম্পিযভাৱং পত্তত্তা তাদিনো. নিব্বুতে লোকনাথম্হীতি সত্তলোকস্স পটিসৰণভূতে ভগৱতি খন্ধপৰিনিব্বানেন পৰিনিব্বুতে, অদস্সনং গতেতি অত্থো. পূজং কুব্বন্তি সন্থুনোতি সদেৱকস্স লোকস্স সাসনতো ‘‘সত্থা’’তি লদ্ধনামস্স ভগৱতো সাধুকীড়ং কীড়ন্তা পূজং কৰোন্তীতি সম্বন্ধো.
৩৯৯. অগ্গিং চিনন্তী জনতাতি জনসমূহা আড়াহনত্থায অগ্গিং চিনন্তা ৰাসিং কৰোন্তা আসমন্ততো মোদিতা সন্তুট্ঠা পকাৰেন মোদিতা সন্তুট্ঠা পূজং কৰোন্তীতি সম্বন্ধো. তেসু সংৱেগজাতেসূতি তেসু জনসমূহেসু সংৱেগপ্পত্তেসু উত্ৰাসং লভন্তেসু মে ময্হং পীতি হাসো উদপজ্জথ পাতুভৱীতি অত্থো.
৪০০. ঞাতিমিত্তে সমানেত্ৱাতি মম বন্ধুসহাযে সমানেত্ৱা ৰাসিং কত্ৱা. মহাৱীৰো ভগৱা পৰিনিব্বুতো অদস্সনং অগমাসীতি ইদং ৱচনং অব্ৰৱিং কথেসিন্তি সম্বন্ধো. হন্দ পূজং কৰোমসেতি হন্দাতি ৱোস্সগ্গত্থে নিপাতো, তেন কাৰণেন মযং সব্বে সমাগতা পূজং কৰোমাতি অত্থো. সেতি নিপাতো.
৪০১. সাধূতি তে পটিস্সুত্ৱাতি তে মম ঞাতিমিত্তা সাধু ইতি সুন্দৰং ভদ্দকং ইতি পটিসুণিত্ৱা মম ৱচনং সম্পটিছিত্ৱা মে ময্হং ভিয্যো অতিৰেকং হাসং পীতিং জনিংসু উপ্পাদেসুন্তি অত্থো.
৪০২. ততো অত্তনো কতপুঞ্ঞসঞ্চযং দস্সেন্তো বুদ্ধস্মিং লোকনাথম্হীতিআদিমাহ. সতহত্থং উগ্গতং উব্বিদ্ধং দিযড্ঢহত্থসতং ৱিত্থতং, ৱিমানং নভসি আকাসে উগ্গতং অগ্ঘিযং, সুকতং সুন্দৰাকাৰেন কতং, কত্ৱা কাৰেত্ৱা চ পুঞ্ঞসঞ্চযং পুঞ্ঞৰাসিং কাহাসিং অকাসিন্তি সম্বন্ধো.
৪০৩. কত্ৱান অগ্ঘিযং তত্থাতি তস্মিং চেতিযপূজনট্ঠানে তালপন্তীহি তালপাড়ীহি চিত্তিতং সোভিতং অগ্ঘিযং কত্ৱান কাৰেত্ৱা চ সকং চিত্তং অত্তনো চিত্তং পসাদেত্ৱা চেতিযং পূজযুত্তমন্তি উত্তমং বুদ্ধধাতুনিধাপিতং চেতিযং পূজযিন্তি সম্বন্ধো.
৪০৪. তস্স চেতিযস্স মহিমং দস্সেন্তো অগ্গিক্খন্ধোৱাতিআদিমাহ. তত্থ অগ্গিক্খন্ধোৱাতি আকাসে জলমানো অগ্গিক্খন্ধোৱ অগ্গিৰাসি ইৱ তং চেতিযং সত্তহি ৰতনেহি জলতি ফুল্লিতো ৱিকসিতপুপ্ফো সালৰুক্খৰাজা ইৱ আকাসে ইন্দলট্ঠীৱ ইন্দধনু ইৱ চ চতুদ্দিসা চতূসু দিসাসু ওভাসতি ৱিজ্জোততীতি সম্বন্ধো.
৪০৫. তত্থ চিত্তং পসাদেত্ৱাতি তস্মিং জোতমানধাতুগব্ভম্হি চিত্তং মনং পসাদেত্ৱা সোমনস্সং কত্ৱা তেন চিত্তপ্পসাদেন বহুং অনেকপ্পকাৰং কুসলং পুঞ্ঞং কত্ৱান ‘‘ধাতুগব্ভে চ সাসনে চ এত্তকানি পুঞ্ঞানি মযা কতানী’’তি এৱং পুঞ্ঞকম্মং সৰিত্ৱান কালংকত্ৱা তিদসং তাৱতিংসভৱনং সুত্তপ্পবুদ্ধো ৱিয অহং উপপজ্জিং জাতোতি সম্বন্ধো.
৪০৬. অত্তনো উপ্পন্নদেৱলোকে লদ্ধসম্পত্তিং দস্সেন্তো সহস্সযুত্তন্তিআদিমাহ. তত্থ হযৱাহিং সিন্ধৱসহস্সযোজিতং দিব্বৰথং অধিট্ঠিতো. সত্তহি ভূমীহি সং সুট্ঠু উগ্গতং উব্বিদ্ধং উচ্চং ময্হং ভৱনং ৱিমানং অহোসীতি অত্থো.
৪০৭. তস্মিং ৱিমানে সব্বসোৱণ্ণমযা সকলসোৱণ্ণমযানি কূটাগাৰসহস্সানি অহুং অহেসুন্তি অত্থো. সকতেজেন অত্তনো আনুভাৱেন সব্বা দস দিসা পভাসযং ওভাসেন্তানি জলন্তি ৱিজ্জোতন্তীতি সম্বন্ধো.
৪০৮. তস্মিং ময্হং পাতুভূতৱিমানে অঞ্ঞেপি নিয্যূহা পমুখসালাযো সন্তি ৱিজ্জন্তি. কিং ভূতা? লোহিতঙ্গমযা ৰত্তমণিমযা তদা তেপি নিয্যূহা চতস্সো দিসা আভায পভায জোতন্তীতি সম্বন্ধো.
৪১০. সব্বে দেৱে সকলছদেৱলোকে দেৱে অভিভোমি অভিভৱামি. কস্স ফলন্তি চে? মযা কতস্স পুঞ্ঞকম্মস্স ইদং ফলন্তি অত্থো.
৪১১. ততো মনুস্সসম্পত্তিং দস্সেন্তো সট্ঠিকপ্পসহস্সম্হীতিআদিমাহ. তত্থ ইতো কপ্পতো হেট্ঠা সট্ঠিসহস্সকপ্পমত্থকে চাতুৰন্তো চতুমহাদীপৱন্তো ৱিজিতাৱী সব্বং পচ্চত্থিকং ৱিজিতৱন্তো অহং উব্বিদ্ধো নাম চক্কৱত্তী ৰাজা হুত্ৱা পথৱিং আৱসিং ৰজ্জং কাৰেসিন্তি সম্বন্ধো.
৪১২-৪. তথেৱ ভদ্দকে কপ্পেতি পঞ্চবুদ্ধপটিমণ্ডিতত্তা ভদ্দকে নাম কপ্পে. তিংসক্খত্তুং তিংসজাতিযা চতুদীপম্হি ইস্সৰো পধানো চক্কৰতনাদীহি সত্তহি ৰতনেহি সম্পন্নো সমঙ্গীভূতো সককম্মাভিৰদ্ধো অত্তনো কম্মে দস ৰাজধম্মে অভিৰদ্ধো অল্লীনো চক্কৱত্তী ৰাজা অম্হী অহোসিন্তি সম্বন্ধো. অত্তনো চক্কৱত্তিকালে অনুভূতসম্পত্তিং দস্সেন্তো ‘‘তত্থাপি ভৱনং ময্হ’’ন্তিআদিমাহ. তত্থ তস্মিং চক্কৱত্তিৰজ্জম্হি ময্হং ভৱনং মম পাসাদং ইন্দলট্ঠীৱ উগ্গতং আকাসে ঠিতৱিজ্জোতমানা ৱিজ্জুল্লতা ইৱ উগ্গতং সত্তভূমিকাদিভেদেহি উচ্চং আযামতো দীঘতো চ উচ্চতো চ চতুৱীসতিযোজনং ৱিত্থাৰতো দ্ৱাদসযোজনং অহোসীতি সম্বন্ধো. সব্বেসং জনানং মনং অল্লীনভাৱেন ৰম্মণং নাম নগৰং অহোসীতি অত্থো. দড়্হেহি দ্ৱাদসহত্থেহি ৱা তিংসহত্থেহি ৱা উচ্চেহি পাকাৰতোৰণেহি সম্পন্নন্তি দস্সেতি.
৪১৫-২০. তদড্ঢকং ততো অড্ঢকং অড্ঢতিযসতযোজনন্তি অত্থো. পক্খিত্তা পণ্ণৱীসতীতি ৱীসতিআপণপক্খিত্তং নিৰন্তৰং ৱীথিপৰিচ্ছেদন্তি অত্থো. ব্ৰাহ্মঞ্ঞকুলসম্ভূতোতি ব্ৰাহ্মণকুলে সুজাতো. সেসং ৱুত্তনযত্তা সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱাতি.
মহাকস্সপত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.