৩-৪. অনুৰুদ্ধত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা
সুমেধং ভগৱন্তাহন্তিআদিকং আযস্মতো অনুৰুদ্ধত্থেৰস্স অপদানং. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে ৱিভৱসম্পন্নে কুটুম্বিককুলে নিব্বত্তি. ৱযপ্পত্তো একদিৱসং ৱিহাৰং গন্ত্ৱা সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুণন্তো সত্থাৰা একং ভিক্খুং দিব্বচক্খুকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা সযম্পি তং দানং পত্থেত্ৱা সতসহস্সভিক্খুপৰিৱাৰস্স ভগৱতো সত্তাহং মহাদানং পৱত্তেত্ৱা সত্তমে দিৱসে ভগৱতো ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ উত্তমানি ৱত্থানি দত্ৱা পণিধানং অকাসি. সত্থাপিস্স অনন্তৰাযেন সমিজ্ঝনভাৱং দিস্ৱা ‘‘অনাগতে গোতমস্স সম্মাসম্বুদ্ধস্স সাসনে দিব্বচক্খুকানং অগ্গো ভৱিস্সতী’’তি ব্যাকাসি. সোপি তত্থ পুঞ্ঞানি কৰোন্তো সত্থৰি পৰিনিব্বুতে সত্তযোজনিকে কনকথূপে বহুকংসপাতিযো দীপৰুক্খেহি দীপকপল্লিকাহি চ ‘‘দিব্বচক্খুঞাণস্স উপনিস্সযো হোতূ’’তি উড়াৰং দীপপূজং অকাসি. এৱং যাৱজীৱং পুঞ্ঞানি কত্ৱা দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো কস্সপস্স ভগৱতো কালে বাৰাণসিযং কুটুম্বিকগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো সত্থৰি পৰিনিব্বুতে নিট্ঠিতে যোজনিকে কনকথূপে বহুকংসপাতিযো সপ্পিমণ্ডস্স পূৰেত্ৱা মজ্ঝে চ একেকং গুড়পিণ্ডং ঠপেত্ৱা মুখৱট্টিযা মুখৱট্টিং ফুসাপেন্তো চেতিযং পৰিক্খিপাপেসি. অত্তনা গহিতকংসপাতিং সপ্পিমণ্ডস্স পূৰেত্ৱা সহস্সৱট্টিযো জালাপেত্ৱা সীসে ঠপেত্ৱা সব্বৰত্তিং চেতিযং অনুপৰিযাযি.
এৱং তস্মিম্পি অত্তভাৱে যাৱজীৱং কুসলং কত্ৱা দেৱলোকে নিব্বত্তিত্ৱা তত্থ যাৱতাযুকং ঠত্ৱা ততো চুতো অনুপ্পন্নে বুদ্ধে বাৰাণসিযংযেৱ দুগ্গতকুলে নিব্বত্তি, ‘‘অন্নভাৰো’’তিস্স নামং অহোসি. সো সুমনসেট্ঠিস্স নাম গেহে কম্মং কৰোন্তো জীৱতি. একদিৱসং সো উপৰিট্ঠং নাম পচ্চেকবুদ্ধং নিৰোধসমাপত্তিতো ৱুট্ঠায গন্ধমাদনপব্বততো আকাসেনাগন্ত্ৱা বাৰাণসীনগৰদ্ৱাৰে ওতৰিত্ৱা চীৱৰং পাৰুপিত্ৱা নগৰে পিণ্ডায চৰন্তং দিস্ৱা পসন্নমানসো পত্তং গহেত্ৱা অত্তনো অত্থায ঠপিতং ভাগভত্তং পত্তে পক্খিপিত্ৱা পচ্চেকবুদ্ধস্স দাতুকামো আৰভি. ভৰিযাপিস্স অত্তনো ভাগভত্তঞ্চ তত্থেৱ পক্খিপি. সো তং নেত্ৱা পচ্চেকবুদ্ধস্স হত্থে ঠপেসি. পচ্চেকবুদ্ধো তং গহেত্ৱা অনুমোদনং কত্ৱা পক্কামি. তং দিৱসং সুমনসেট্ঠিস্স ছত্তে অধিৱত্থা দেৱতা – ‘‘অহো দানং, পৰমদানং, উপৰিট্ঠে সুপ্পতিট্ঠিত’’ন্তি মহাসদ্দেন অনুমোদি. তং সুত্ৱা সুমনসেট্ঠি – ‘‘এৱং দেৱতায অনুমোদিতং ইদমেৱ উত্তমদান’’ন্তি চিন্তেত্ৱা তত্থ পত্তিং যাচি. অন্নভাৰো পন তস্স পত্তিং অদাসি. তেন পসন্নচিত্তো সুমনসেট্ঠি তস্স সহস্সং দত্ৱা ‘‘ইতো পট্ঠায তুয্হং সহত্থেন কম্মকৰণকিচ্চং নত্থি, পতিৰূপং গেহং কত্ৱা নিচ্চং ৱসাহী’’তি আহ.
যস্মা নিৰোধসমাপত্তিতো ৱুট্ঠিতস্স পচ্চেকবুদ্ধস্স দিন্নপিণ্ডপাতো তং দিৱসমেৱ উড়াৰৱিপাকো হোতি, তস্মা সুমনসেট্ঠি ৰঞ্ঞো সন্তিকং গচ্ছন্তো তং গহেত্ৱা অগমাসি. ৰাজা পন তং আদৰৱসেন ওলোকেসি. সেট্ঠি – ‘‘মহাৰাজ, অযং ওলোকেতব্বযুত্তোযেৱা’’তি ৱত্ৱা তদা তেন কতকম্মং অত্তনাপিস্স সহস্সদিন্নভাৱঞ্চ কথেসি. তং সুত্ৱা ৰাজা তস্স তুস্সিত্ৱা সহস্সং দত্ৱা ‘‘অসুকস্মিং ঠানে গেহং কত্ৱা ৱসাহী’’তি গেহট্ঠানমস্স আণাপেসি. তস্স তং ঠানং সোধাপেন্তস্স মহন্তা মহন্তা নিধিকুম্ভিযো উট্ঠহিংসু. সো তা দিস্ৱা ৰঞ্ঞো আৰোচেসি. ৰাজা সব্বং ধনং উদ্ধৰাপেত্ৱা ৰাসিকতং দিস্ৱা – ‘‘এত্তকং ধনং ইমস্মিং নগৰে কস্স গেহে অত্থী’’তি পুচ্ছি. ‘‘ন কস্সচি, দেৱা’’তি. ‘‘তেন হি অযং অন্নভাৰো ইমস্মিং নগৰে মহাধনসেট্ঠি নাম হোতূ’’তি তং দিৱসমেৱ তস্স সেট্ঠিছত্তং উস্সাপেসি.
সো সেট্ঠি হুত্ৱা যাৱজীৱং কল্যাণকম্মং কত্ৱা দেৱলোকে নিব্বত্তো, দীঘৰত্তং দেৱমনুস্সেসু সংসৰিত্ৱা অম্হাকং ভগৱতো উপ্পজ্জনককালে কপিলৱত্থুনগৰে সুক্কোদনসক্কস্স গেহে পটিসন্ধিং গণ্হি. তস্স জাতস্স অনুৰুদ্ধোতি নামং অকংসু. সো মহানামসক্কস্স কনিট্ঠভাতা ভগৱতো চূড়পিতু পুত্তো পৰমসুখুমালো মহাপুঞ্ঞো অহোসি. সুৱণ্ণপাতিযংযেৱ চস্স ভত্তং উপ্পজ্জি. অথস্স মাতা একদিৱসং ‘‘মম পুত্তো নত্থীতি পদং ন জানাতি, তং জানাপেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা একং সুৱণ্ণপাতিং তুচ্ছকংযেৱ অঞ্ঞায সুৱণ্ণপাতিযা পিদহিত্ৱা তস্স পেসেসি, অন্তৰামগ্গে দেৱতা তং, দিব্বপূৱেহি পূৰেসুং. এৱং মহাপুঞ্ঞো তিণ্ণং উতূনং অনুচ্ছৱিকেসু তীসু পাসাদেসু অলঙ্কতনাটকিত্থীহি পৰিৱুতো দেৱো ৱিয মহাসম্পত্তিং অনুভৱি.
অম্হাকম্পি বোধিসত্তো তস্মিং সমযে তুসিতপুৰা চৱিত্ৱা সুদ্ধোদনমহাৰাজস্স অগ্গমহেসিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তিত্ৱা অনুক্কমেন ৱুদ্ধিপ্পত্তো একূনতিংস ৱস্সানি অগাৰমজ্ঝে ৱসিত্ৱা মহাভিনিক্খমনং নিক্খমিত্ৱা অনুক্কমেন পটিৱিদ্ধসব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণো বোধিমণ্ডে সত্তসত্তাহং ৱীতিনামেত্ৱা ইসিপতনে মিগদাযে ধম্মচক্কং পৱত্তেত্ৱা লোকানুগ্গহং কৰোন্তো ৰাজগহং গন্ত্ৱা ৱেড়ুৱনে ৱিহাসি. তদা সুদ্ধোদনমহাৰাজা – ‘‘পুত্তো কিৰ মে ৰাজগহং অনুপ্পত্তো; গচ্ছথ, ভণে, মম পুত্তং আনেথা’’তি সহস্সসহস্সপৰিৱাৰে দস অমচ্চে পেসেসি. তে সব্বে এহিভিক্খুপব্বজ্জায পব্বজিংসু. তেসু উদাযিত্থেৰেন চাৰিকাগমনং আযাচিতো ভগৱা ৱীসতিসহস্সখীণাসৱপৰিৱুতো ৰাজগহতো নিক্খমিত্ৱা কপিলৱত্থুপুৰং গন্ত্ৱা ঞাতিসমাগমে অনেকানি পাটিহাৰিযানি দস্সেত্ৱা পাটিহাৰিযৱিচিত্তং ধম্মদেসনং কথেত্ৱা মহাজনং অমতপানং পাযেত্ৱা দুতিযদিৱসে পত্তচীৱৰমাদায নগৰদ্ৱাৰে ঠত্ৱা ‘‘কিং নু খো কুলনগৰং আগতানং সব্ববুদ্ধানং আচিণ্ণ’’ন্তি আৱজ্জমানো ‘‘সপদানং পিণ্ডায চৰণং আচিণ্ণ’’ন্তি ঞত্ৱা সপদানং পিণ্ডায চৰতি. ৰাজা ‘‘পুত্তো তে পিণ্ডায চৰতী’’তি সুত্ৱা তুৰিততুৰিতো আগন্ত্ৱা অন্তৰৱীথিযং ধম্মং সুত্ৱা অত্তনো নিৱেসনং পৱেসেত্ৱা মহন্তং সক্কাৰসম্মানং অকাসি. ভগৱা তত্থ কত্তব্বং ঞাতিসঙ্গহং কত্ৱা ৰাহুলকুমাৰং পব্বাজেত্ৱা নচিৰস্সেৱ কপিলৱত্থুনগৰতো মল্লৰট্ঠে চাৰিকং চৰমানো অনুপিযম্বৱনং পাপুণি.
তস্মিং সমযে সুদ্ধোদনমহাৰাজা সাকিযগণং সন্নিপাতেত্ৱা আহ – ‘‘সচে মম পুত্তো অগাৰং অজ্ঝাৱসিস্স, ৰাজা অভৱিস্স চক্কৱত্তী সত্তৰতনসম্পন্নো খত্তিযগণপৰিৱাৰো, নত্তাপি মে ৰাহুলকুমাৰো খত্তিযগণেন সদ্ধিং তং পৰিৱাৰেত্ৱা অচৰিস্স, তুম্হেপি এতমত্থং জানাথ. ইদানি পন মম পুত্তো বুদ্ধো জাতো, খত্তিযাৱাস্স পৰিৱাৰা হোন্তু, তুম্হে একেককুলতো একেকং দাৰকং দেথা’’তি. এৱং ৱুত্তে একপ্পহাৰেনেৱ দ্ৱেঅসীতিসহস্সখত্তিযকুমাৰা পব্বজিংসু.
তস্মিং সমযে মহানামো সক্কো কুটুম্বসামিকো, সো অত্তনো কনিট্ঠং অনুৰুদ্ধং সক্কং উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচ – ‘‘এতৰহি, তাত অনুৰুদ্ধ, অভিঞ্ঞাতা অভিঞ্ঞাতা সক্যকুমাৰা ভগৱন্তং পব্বজিতং অনুপব্বজন্তি, অম্হাকঞ্চ কুলা নত্থি কোচি অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতো, তেন হি ত্ৱং ৱা পব্বজাহি, অহং ৱা পব্বজিস্সামী’’তি. তং সুত্ৱা অনুৰুদ্ধো ঘৰাৱাসে ৰুচিং অকত্ৱা অত্তসত্তমো অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতো. তস্স পব্বজ্জানুক্কমো সঙ্ঘভেদকক্খন্ধকে (চূড়ৱ. ৩৩০ আদযো) আগতোযেৱ. এৱং অনুপিযং গন্ত্ৱা পব্বজিতেসু পন তেসু তস্মিংযেৱ অন্তোৱস্সে ভদ্দিযত্থেৰো অৰহত্তং পাপুণি, অনুৰুদ্ধত্থেৰো দিব্বচক্খুং নিব্বত্তেসি, দেৱদত্তো অট্ঠ সমাপত্তিযো নিব্বত্তেসি, আনন্দত্থেৰো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাসি, ভগুত্থেৰো চ কিমিলত্থেৰো চ পচ্ছা অৰহত্তং পাপুণিংসু. তেসং সব্বেসম্পি থেৰানং অত্তনো অত্তনো আগতট্ঠানেসু পুব্বপত্থনাভিনীহাৰো আৱি ভৱিস্সতি. অযং অনুৰুদ্ধত্থেৰো ধম্মসেনাপতিস্স সন্তিকে কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা চেতিযৰট্ঠে পাচীনৱংসদাযং গন্ত্ৱা সমণধম্মং কৰোন্তো সত্ত মহাপুৰিসৱিতক্কে ৱিতক্কেসি, অট্ঠমে কিলমতি. সত্থা ‘‘অনুৰুদ্ধো অট্ঠমে মহাপুৰিসৱিতক্কে কিলমতী’’তি ঞত্ৱা ‘‘তস্স সঙ্কপ্পং পূৰেস্সামী’’তি তত্থ গন্ত্ৱা পঞ্ঞত্তৱৰবুদ্ধাসনে নিসিন্নো অট্ঠমং মহাপুৰিসৱিতক্কং পূৰেত্ৱা চতুপচ্চযসন্তোসভাৱনাৰামপটিমণ্ডিতং মহাঅৰিযৱংসপটিপদং কথেত্ৱা আকাসে উপ্পতিত্ৱা ভেসকলাৱনমেৱ গতো.
থেৰো তথাগতে গতমত্তেযেৱ তেৱিজ্জো মহাখীণাসৱো হুত্ৱা ‘‘সত্থা ময্হং মনং জানিত্ৱা আগন্ত্ৱা অট্ঠমং মহাপুৰিসৱিতক্কং পূৰেত্ৱা অদাসি, সো চ মে মনোৰথো মত্থকং পত্তো’’তি বুদ্ধানং ধম্মদেসনং অত্তনো চ পটিৱেধধম্মং আৰব্ভ ইমা উদানগাথা অভাসি –
‘‘মম সঙ্কপ্পমঞ্ঞায, সত্থা লোকে অনুত্তৰো;
মনোমযেন কাযেন, ইদ্ধিযা উপসঙ্কমি.
‘‘যদা মে অহু সঙ্কপ্পো, ততো উত্তৰি দেসযি;
নিপ্পপঞ্চৰতো বুদ্ধো, নিপ্পপঞ্চমদেসযি.
‘‘তস্সাহং ধম্মমঞ্ঞায, ৱিহাসিং সাসনে ৰতো;
তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি. (থেৰগা. ৯০১-৯০৩);
অথ নং অপৰভাগে সত্থা জেতৱনে মহাৱিহাৰে ৱিহৰন্তো ‘‘দিব্বচক্খুকানং ভিক্খূনং অনুৰুদ্ধো অগ্গো’’তি (অ. নি. ১.১৯২) অগ্গট্ঠানে ঠপেসি.
৪২১. এৱং সো ভগৱতো সন্তিকা দিব্বচক্খুকানং অগ্গট্ঠানং লভিত্ৱা অত্তনো পুব্বকম্মং সৰিত্ৱা সোমনস্সৱসেন পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেন্তো সুমেধং ভগৱন্তাহন্তিআদিমাহ. তত্থ সুন্দৰা উপট্ঠাপনপঞ্ঞা মগ্গফলপঞ্ঞা ৱিপস্সনাপঞ্ঞা চতুপটিসম্ভিদাদিসঙ্খাতা মেধা যস্স ভগৱতো সো সুমেধো, তং সুমেধং ভাগ্যসম্পন্নত্তা ভগৱন্তং লোকস্স জেট্ঠং সেট্ঠং পধানভূতং সংসাৰতো পঠমং নিগ্গতং নৰানং আসভং পুৰেচাৰিকং ৱূপকট্ঠং ৱিৱেকভূতং গণসঙ্গণিকাৰামতো অপগতং ৱিহৰন্তং অহং অদ্দসন্তি সম্বন্ধো.
৪২২. সব্বধম্মানং সযমেৱ বুদ্ধত্তা সম্বুদ্ধং, উপগন্ত্ৱান সমীপং গন্ত্ৱাতি অত্থো. অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱানাতি দসঙ্গুলিপুটং মুদ্ধনি কত্ৱাতি অত্থো. সেসং উত্তানত্থমেৱ.
৪৩০. দিৱা ৰত্তিঞ্চ পস্সামীতি তদা দেৱলোকে চ মনুস্সলোকে চ উপ্পন্নকালে মংসচক্খুনা সমন্ততো যোজনং পস্সামীতি অত্থো.
৪৩১. সহস্সলোকং ঞাণেনাতি পঞ্ঞাচক্খুনা সহস্সচক্কৱাড়ং পস্সামীতি অত্থো. সত্থু সাসনেতি ইদানি গোতমস্স ভগৱতো সাসনে. দীপদানস্স দীপপূজায ইদং ফলং, ইমিনা ফলেন দিব্বচক্খুং অনুপ্পত্তো পটিলদ্ধো উপ্পাদেসিন্তি অত্থো.
অনুৰুদ্ধত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.