৭. একচ্চংঅত্থীতিকথা
১. অতীতাদিএকচ্চকথাৱণ্ণনা
২৯৯. ইদানি একচ্চং অত্থীতি কথা হোতি. তত্থ যে ‘‘একচ্চং অতীতং অত্থী’’তি মঞ্ঞন্তি, সেয্যথাপি কস্সপিকা; তেসং লদ্ধিভিন্দনত্থং অতীতং অত্থীতি পুচ্ছা সকৱাদিস্স, একচ্চং অত্থীতি ৱিস্সজ্জনং পৰৱাদিস্স. অযঞ্হি অধিপ্পাযো – অৱিপক্কৱিপাকং অত্থি, ৱিপক্কৱিপাকং নত্থীতি. একচ্চং নিৰুদ্ধন্তি অনুযোগো সকৱাদিস্স. তস্সত্থো – যদি তে অতীতং একচ্চং অত্থি একচ্চং নত্থি, এৱং সন্তে একচ্চং অতীতং নিৰুদ্ধং, একচ্চং অতীতং অনিৰুদ্ধং, তথেৱ ঠিতন্তি আপজ্জতি. ৱিগতন্তিআদীসুপি এসেৱ নযো.
অৱিপক্কৱিপাকধম্মা একচ্চেতি ইদং যস্মা যেসং সো অৱিপক্কৱিপাকানং অত্থিতং ইচ্ছতি, তেপি অতীতাযেৱ. তস্মা যথা তে অতীতং একচ্চং অত্থি, কিং তথা অৱিপক্কৱিপাকাপি ধম্মা একচ্চে অত্থী একচ্চে নত্থীতি চোদেতুং ৱুত্তং. ৱিপক্কৱিপাকাতি ইদং যেসং সো নত্থিতং ইচ্ছতি, তেসং ৱসেন চোদেতুং ৱুত্তং. অৱিপাকাতি ইদং অব্যাকতানং ৱসেন চোদেতুং ৱুত্তং. ইতি ইমেসং তিণ্ণং ৰাসীনং ৱসেন সব্বেসু অনুলোমপটিলোমেসু পটিঞ্ঞা চ পটিক্খেপো চ ৱেদিতব্বা. অতীতা একদেসং ৱিপক্কৱিপাকা, একদেসং অৱিপক্কৱিপাকাতি ৱিপ্পকতৱিপাকা ৱুচ্চন্তি. যেন হি কম্মেন পটিসন্ধি নিব্বত্তিতা, ভৱঙ্গম্পি চুতিপি তস্সেৱ ৱিপাকো. তস্মা পটিসন্ধিতো যাৱ চুতি, তাৱ তং ৱিপ্পকতৱিপাকং নাম হোতি. তথাৰূপে ধম্মে সন্ধাযেতং ৱুত্তং.
ৱিপচ্চিস্সন্তীতি কত্ৱা তে অত্থীতি পুচ্ছা সকৱাদিস্স. যথা ধম্মধৰস্স পুগ্গলস্স নিদ্দাযন্তস্সাপি বহুপৱত্তিনো ধম্মা অত্থীতি ৱুচ্চন্তি, এৱং লোকৱোহাৰৱসেন অত্থিতং সন্ধায পটিঞ্ঞা পৰৱাদিস্স. ৱিপচ্চিস্সন্তীতি কত্ৱা পচ্চুপন্নাতি দুতিযপঞ্হে ‘‘কম্মানং অৱিনাসসঙ্খাতো কম্মূপচযো নামেকো অত্থী’’তি লদ্ধিযং ঠত্ৱা পটিঞ্ঞা পৰৱাদিস্স.
২. অনাগতাদিএকচ্চকথাৱণ্ণনা
৩০০. অনাগতং অত্থীতিআদীসুপি একচ্চং অত্থীতি উপ্পাদিনো ধম্মে সন্ধায ৱদতি. সেসং সব্বত্থ হেট্ঠা ৱুত্তনযত্তা উত্তানত্থমেৱাতি.
একচ্চংঅত্থীতিকথাৱণ্ণনা.