৫-২২. সঙ্কিলিট্ঠত্তিকাদিৱণ্ণনা
সঙ্কিলিট্ঠসঙ্কিলেসিকত্তিকে সব্বং কুসলত্তিকে ৱুত্তনযানুসাৰেনেৱ ৱেদিতব্বং.
৭৯. ৱিতক্কত্তিকে যথাকম্মূপগঞাণস্স পৰিকম্মন্তি দিব্বচক্খুপৰিকম্মমেৱ তস্স উপ্পাদনত্থায পৰিকম্মং. উপ্পন্নস্স পন ৱড়ঞ্জনকালে পৰিকম্মং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. সেসমেত্থ যথাপাড়িমেৱ নিয্যাতি.
৮২. তি তদাৰম্মণভৱঙ্গমূলভৱঙ্গানং ৱসেন ৱুত্তং. সেসমেত্থ সব্বং পাড়িৱসেনেৱ ৱেদিতব্বং.
দস্সনত্তিকে দস্সনেন পহাতব্বো ৰাগো উপ্পজ্জতীতিআদীসু দস্সনেন পহাতব্বো পুথুজ্জনস্স উপ্পজ্জতি. ভাৱনায পহাতব্বো সোতাপন্নস্সাপীতি এৱং উপৰিমস্স উপৰিমস্স হেট্ঠিমা হেট্ঠিমা নুপ্পজ্জন্তীতি ৱেদিতব্বা. দস্সনেন পহাতব্বো ধম্মো ভাৱনায পহাতব্বস্স ধম্মস্স একেনপি পচ্চযেন পচ্চযো ন হোতি. সেসমেত্থ পাড়িং অনুগন্ত্ৱা কুসলত্তিকে ৱুত্তলক্খণৱসেনেৱ ৱেদিতব্বং.
দস্সনেনপহাতব্বহেতুকত্তিকে দস্সনেনপহাতব্বহেতুকাদীনং ৱিভাগো অট্ঠকথাকণ্ডে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো. ৱিচিকিচ্ছুদ্ধচ্চসহগতো মোহো অহেতুকত্তা ততিযপদে পৱিট্ঠো. এৱমেত্থ যেসং দস্সনভাৱনাহি পহাতব্বো হেতু অত্থি, তে পহাতব্বহেতুকা. যেসং সো নত্থি তে নেৱদস্সনেন নভাৱনাযপহাতব্বহেতুকাতি ইমং পহাতব্বহেতুকৱিভাগং ঞত্ৱা সেসং দস্সনেনপহাতব্বত্তিকে চেৱ কুসলত্তিকে চ দস্সিতলক্খণানুসাৰেনেৱ ৱেদিতব্বং.
আচযগামিত্তিকে চ পটিচ্চৱাৰসংসট্ঠৱাৰেসু অনুলোমং কুসলত্তিকসদিসমেৱ. সেসং ৱিস্সজ্জনতো গণনতো চ যথাপাড়িমেৱ নিয্যাতি.
সেক্খত্তিকে অসেক্খো ধম্মো সেক্খস্স ধম্মস্স ন কেনচি পচ্চযেন পচ্চযো. সেক্খো অসেক্খস্স অনন্তৰপকতূপনিস্সযো পন হোতি. সেসমেত্থ যথাপাড়িমেৱ নিয্যাতি, তথা পৰিত্তত্তিকে.
পৰিত্তাৰম্মণত্তিকে অপ্পমাণাৰম্মণাচেতনাতি সেক্খানং গোত্ৰভুচেতনা, পচ্চৱেক্খণচেতনাতিপি ৱত্তুং ৱট্টতি. ৱিপাকানং পৰিত্তাৰম্মণানন্তি পটিসন্ধিযং কম্মং আৰম্মণং কত্ৱা, পৱত্তে চক্খুৱিঞ্ঞাণাদিৱসেনৰূপাদিআৰম্মণং, তদাৰম্মণৱসেন জৱনেন গহিতপৰিত্তাৰম্মণঞ্চ আৰম্মণং কত্ৱা উপ্পন্নানং. যে পন ‘‘গোত্ৰভুচিত্তেন নত্থি পটিসন্ধী’’তি ৱদন্তি, তে ইমিনা সুত্তেন পটিসেধেতব্বা. সেসমেত্থ পাড়িনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. হীনত্তিকো সঙ্কিলিট্ঠত্তিকসদিসো.
মিচ্ছত্তত্তিকে মিচ্ছত্তনিযতো সম্মত্তনিযতস্স, সম্মত্তনিযতো ৱা মিচ্ছত্তনিযতস্স কেনচি পচ্চযেন পচ্চযো ন হোতি. মিচ্ছত্তনিযতো ৱা সম্মত্তনিযতো ৱা সহজাতাধিপতিৰহিতো নাম নত্থি. সম্মত্তনিযতে একন্ততো আৰম্মণপুৰেজাতং নত্থি, মিচ্ছত্তনিযতে সিযা আৰম্মণপুৰেজাতং. অনিযতং চিত্তং আৰব্ভ নিযতা মিচ্ছাদিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য. সেসা নিযতং আৰব্ভ নিযতং নুপ্পজ্জতি, মিচ্ছত্তনিযতং গৰুং কত্ৱা ন কোচি ধম্মো উপ্পজ্জতি. কুসলো মিচ্ছত্তস্স উপনিস্সযপচ্চযো ন হোতি. সেসমেত্থ পাড়িযং ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং.
মগ্গাৰম্মণত্তিকে পটিচ্চৱাৰস্স অনুলোমে ৱিপাকপচ্চযো নত্থি. কম্মপচ্চযেপি ইমস্মিং তিকে নানাক্খণিকং ন লব্ভতি, তথা উপ্পন্নত্তিকঅতীতত্তিকেসু. পচ্চনীযে অহেতুকং মগ্গাৰম্মণন্তি অহেতুকং মগ্গাৰম্মণং, আৱজ্জনং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. সেসমেত্থ পাড়িঅনুসাৰেনেৱ ৱেদিতব্বং.
উপ্পন্নত্তিকে চ অতীতত্তিকে চ পটিচ্চৱাৰাদযো নত্থি, পঞ্হাৱাৰমত্তমেৱ লব্ভতি. কস্মা? পটিচ্চৱাৰাদযো হি সহজাতপুৰেজাতানঞ্ঞেৱ হোন্তি. ইমে চ তিকা অতীতানাগতমিস্সকা. উপ্পন্নত্তিকে চেত্থ অনন্তৰভাগিযাপি পচ্চযা ন লব্ভন্তি. কস্মা? উপ্পন্নত্তিকে অতীতস্স অভাৱতো. উপ্পন্নো চ অনুপ্পন্নো চাতি ইমে চেত্থ দ্ৱে ধম্মা উপ্পন্নস্স চ অনুপ্পন্নস্স চাতি ইমেসং দ্ৱিন্নং ন কেনচি পচ্চযেন পচ্চযো. অনুপ্পন্নো চ উপ্পাদী চাতি ইমে পন দ্ৱে উপ্পন্নস্স আৰম্মণূপনিস্সযৱসেন দ্ৱীহি পচ্চযেহি পচ্চযো. সেসমেত্থ পাড়িযং আগতনযেনেৱ ৱেদিতব্বং.
অতীতত্তিকে পচ্চুপ্পন্নং অতীতানাগতস্স, অতীতানাগতঞ্চ অতীতানাগতস্স ন কেনচি পচ্চযেন পচ্চযো. নিব্বানং পন দ্ৱীসুপি ইমেসু তিকেসু নেৱ পচ্চযতো ন পচ্চযুপ্পন্নতো লব্ভতি. সেসমিধাপি পাড়িযং আগতনযেনেৱ ৱেদিতব্বং.
অজ্ঝত্তত্তিকে অজ্ঝত্তবহিদ্ধাপদং ন গহিতং. অজ্ঝত্তবহিদ্ধাসঙ্খাতা হি উভো ৰাসযো নেৱ একতো পচ্চযা হোন্তি, ন পচ্চযুপ্পন্না; তস্মা হত্থতলে ঠপিতস্স সাসপস্স ৱণ্ণোপি হত্থতলৱণ্ণেন সদ্ধিং একতো আৰম্মণং ন হোতীতি ৱেদিতব্বো. যথা চ অজ্ঝত্তবহিদ্ধাপদং, এৱমেত্থ অজ্ঝত্তাৰম্মণত্তিকেপি অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণপদং ন লব্ভতি. সেসং যথাপাড়িমেৱ নিয্যাতি.
সনিদস্সনত্তিকেপি পাড়িৱসেনেৱ অত্থো গহেতব্বো. গণনাপেত্থ পাড়িযং আগতৱাৰে সঙ্খিপিত্ৱা হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ সংসন্দনেসু সংসন্দিত্ৱা ৱেদিতব্বাতি.
ধম্মানুলোমে তিকপট্ঠানৱণ্ণনা.